CMK Madde 130, avukat bürolarında arama ve elkoymanın özel usulünü düzenler. Düzenlemenin amacı, ceza soruşturmasında delil elde edilmesi ile avukatın müvekkiliyle kurduğu meslekî ilişkinin gizliliğini birlikte korumaktır.
CMK Madde 130 – Kanun metni
Avukat bürolarında arama, elkoyma ve postada elkoyma
Madde 130 – (1) Avukat büroları ancak mahkeme kararı ile ve kararda belirtilen olayla ilgili olarak Cumhuriyet savcısının denetiminde aranabilir. Baro başkanı veya onu temsil eden bir avukat aramada hazır bulundurulur.
(2) Arama sonucu elkonulmasına karar verilen şeyler bakımından bürosunda arama yapılan avukat, baro başkanı veya onu temsil eden avukat, bunların avukat ile müvekkili arasındaki meslekî ilişkiye ait olduğunu öne sürerek karşı koyduğunda, bu şey ayrı bir zarf veya paket içerisine konularak hazır bulunanlarca mühürlenir ve bu konuda gerekli kararı vermesi, soruşturma evresinde sulh ceza hâkiminden, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemeden istenir. Yetkili hâkim elkonulan şeyin avukatla müvekkili arasındaki meslekî ilişkiye ait olduğunu saptadığında, elkonulan şey derhâl avukata iade edilir ve yapılan işlemi belirten tutanaklar ortadan kaldırılır. Bu fıkrada öngörülen kararlar, yirmidört saat içinde verilir.
(3) Postada elkoyma durumunda bürosunda arama yapılan avukat veya baro başkanı veya onu temsil eden avukatın karşı koyması üzerine ikinci fıkrada belirtilen usuller uygulanır.
CMK Madde 130’un açıklaması
Avukat bürosunda arama için genel arama usulünden farklı olarak mahkeme kararı zorunludur. Arama, yalnız kararda belirtilen olayla ilgili yapılabilir; Cumhuriyet savcısının denetimi ve baro başkanı veya onu temsil eden bir avukatın hazır bulunması kanuni güvencelerdir. Genel arama hükümlerindeki savcı veya kolluk amiri emri, bu özel mahkeme kararı şartının yerine geçmez.
Aramada elkonulmak istenen eşyanın avukat ile müvekkil arasındaki meslekî ilişkiye ait olduğu ileri sürülerek karşı çıkılırsa eşya ayrı bir zarf veya pakete alınır ve hazır bulunanlarca mühürlenir. Uyuşmazlık, soruşturma aşamasında sulh ceza hâkimi; kovuşturma aşamasında hâkim veya mahkeme tarafından yirmidört saat içinde karara bağlanır. Meslekî ilişki saptanırsa eşya derhâl avukata iade edilir ve işleme ilişkin tutanaklar ortadan kaldırılır.
Postada elkoymaya aynı gerekçeyle karşı çıkıldığında da mühürleme ve yargısal inceleme usulü uygulanır. Meslekî ilişki kapsamındaki belge ve yazışmaların korunması, ceza soruşturmasında avukat-müvekkil gizliliğinin korunması bakımından özel önem taşır. Arama şartlarına aykırılığın delile ve hükme etkisi, somut dosyada delilin kullanılıp kullanılmadığı da gözetilerek değerlendirilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
İlgili Yargıtay kararı
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 07.11.2019, E. 2019/832, K. 2019/6722
16. Ceza Dairesi 2019/832 E. , 2019/6722 K.
Mahkemesi :Ceza Dairesi
Suç: Silahlı terör örgütüne üye olma
Hüküm: TCK’nın 314/2, 53, 58/9, 63 maddeleri ve 3713 sayılı Kanunun 5/1 maddesi uyarınca mahkumiyete dair istinaf başvurusunun esastan reddi
Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;
Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebebine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;
Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;
Sanık müdafilerinin duruşmalı inceleme isteminin, silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi doğrultusunda, İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemelerinde savunmaya yeterli süre ve kolaylık sağlanarak bu hakkın etkin şekilde kullandırılmış olması ve temyiz denetiminde de yazılı savunmanın sınırsız şekilde kullanılabilme olanağının bulunması karşısında, savunma hakkının kısıtlanması söz konusu olmadığından, 01.02.2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanunun 94. maddesi ile değişik CMK’nın 299/1. maddesi uyarınca takdiren REDDİNE,
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler, tanık beyanları ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede:
Hüküm verildikten sonra 23.11.2017 tarihinde dosya içerisine geldiği anlaşılıp hükme esas alınan…’ın beyanlarının, CMK’nın 217. maddesi uyarınca duruşmada sanık ve müdafiine okunup diyeceklerinin sorulmaması ile avukatlık görevi ifa eden sanığın bürosunda CMK 130/1 maddesinde öngörülen koşullara uygun arama yapılmaması, bu büroda el konulan dosyaların avukat ile müvekkil arasındaki mesleki ilişkiye ait olduğunun ileri sürülmemesi, ayrıca arama sonucu elde edilen delillerin mahkumiyet hükmüne esas alınmaması karşısında sonuca etkili görülmediğinden bozma nedeni yapılmamıştır.
Avukat olan sanığa … tarafından vekaletname verilmiş olmasının teşdit nedeni sayılamayacağı dikkate alınarak; Örgütsel toplantılara katılan, örgüte himmet veren, örgütle bağlantılı dernekte üyeliği olan, talimat üzerine Bankasya’ya para yatıran, İzmir içerisindeki örgüt avukatlar yapılanmasının sorumlusu olduğu anlaşılan sanık hakkında verilen cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak tayin edilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.
Yargılama sürecindeki usuli işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, hükme esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz olarak sergilendiği, özleri değiştirmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı, eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu, yaptırımların kanuni bağlamda şahsileştirilmek suretiyle uygulandığı anlaşılmakla; sanık müdafilerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler yerinde görülmediğinden CMK’nın 302/1. maddesi gereğince temyiz davasının esastan reddiyle hükmün ONANMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304 maddesi uyarınca dosyanın İzmir 13. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 07.11.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
CMK Madde 119 – Arama kararı; CMK Madde 126 – Elkonulamayacak mektuplar, belgeler; CMK Madde 129 – Postada elkoyma.
Yazar: Avukat Fatih Sefer