CMK Madde 154, şüpheli ve sanığın müdafiiyle görüşmesini ve müdafiyle yazışmalarının gizliliğini güvence altına alır. Müdafiyle görüşme için vekâletname aranmaz; görüşmenin üçüncü kişilerce duyulmaması gerekir. Kanun, belirli suçlarda gözaltındaki şüpheli bakımından bu hakka süreli ve yargısal karara bağlı bir istisna getirir.
CMK Madde 154 – Müdafi ile görüşme
Madde 154 – (1) Şüpheli veya sanık, vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir. Bu kişilerin müdafii ile yazışmaları denetime tâbi tutulamaz.
(2) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/3 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/3 md.) Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümlerinde tanımlanan suçlar ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu ve uyarıcı madde imâl ve ticareti suçları bakımından gözaltındaki şüphelinin müdafi ile görüşme hakkı Cumhuriyet savcısının istemi üzerine, hâkim kararıyla yirmidört saat süreyle kısıtlanabilir; bu zaman zarfında ifade alınamaz.
Hukuki açıklama
Birinci fıkra, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde müdafi ile özel olarak görüşme hakkını düzenler. Şüpheli veya sanığın görüşmek istediği avukattan vekâletname istenmesi, görüşmenin başkalarının duyabileceği biçimde gerçekleştirilmesi veya müdafi ile yazışmaların denetlenmesi bu güvencelerle bağdaşmaz. Görüşme hakkının tanınmış görünmesi yeterli değildir; müdafiyle etkili iletişim kurma imkânı fiilen sağlanmalıdır.
İkinci fıkradaki istisna, yalnızca kanunda sayılan suçlar bakımından gözaltındaki şüpheliye uygulanabilir. Cumhuriyet savcısının istemi ve hâkim kararı gerekir; savcının tek başına kararı yeterli değildir. Kısıtlama süresi yirmidört saattir ve bu süre içinde şüphelinin ifadesi alınamaz. Hüküm, bütün suçlara veya bütün şüpheli ve sanıklara uygulanabilen genel bir görüşme yasağı öngörmez.
Özellikle gözaltı ve tutuklulukta müdafi ile gizli görüşme hakkına ilişkin hukuki yardım, görüşme imkânının somut olarak kullandırılması bakımından önem taşır. Müdafiin görevlendirilmesi ve savunmaya katılması konusundaki diğer hükümler, bu maddedeki görüşme ve yazışma güvenceleriyle birlikte değerlendirilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
İlgili Yargıtay kararları
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 26.09.2016, E. 2016/4305, K. 2016/4759
16. Ceza Dairesi 2016/4305 E. , 2016/4759 K. Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi Suç: Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, Kamu malına zarar verme, Resmi belgede sahtecilik, 6136 sayılı Kanuna muhalefet, Tehlikeli maddeleri izinsiz olarak bulundurma Hüküm: 1-TCK’nın 309/1, 62, 53, 58. maddeleri uyarınca mahkumiyet, 2-TCK’nın 152/1-a, 152/2-a, 3713 sayılı Kanunun 5, TCK’nın 62, 53, 58, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet, 3-TCK’nın 204/1, 3713 sayılı Kanunun 5, TCK’nın 62, 53, 58. maddeleri uyarınca mahkumiyet, 4-6136 sayılı Kanunun 13/2, 3713 sayılı Kanunun 5, TCK’nın 62, 52, 53, 58. maddeleri uyarınca mahkumiyet, 5-TCK’nın 174/1, 3713 sayılı Kanunun 5, TCK’nın 62, 52, 53, 58 maddeleri uyarınca mahkumiyet, 6-TCK’nın 54. maddesi uyarınca eşya müsaderesi Dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Sanığın İnsan Hakları İnceleme Kuruluna vermiş olduğu dilekçe içeriği, ceza infaz kurumunun 30.04.2014 tarihli cevabi yazısına göre, CMK’nın 154. maddesi kapsamında sanık ve müdafiinin başkalarının duyamayacağı şekilde ve yanlarında görevli bulunmaksızın görüşme imkanının sağlanması karşısında savunma hakkının kısıtlanmadığı anlaşılmıştır.
Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan uygulama yapılırken 3713 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca artırım yapılmaması, sonuca etkili olmadığından, 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçundan uygulama yapılırken sanıkta tabanca ve roketatar ele geçirilmiş olmasına göre TCK’nın 3. ve 61/1. maddeleri uyarınca orantılılık ilkesi gözetilerek alt sınırdan uzaklaşılıp 6136 sayılı Kanun ek madde 5’e göre bir kat artırılması ayrıca resmi belgede sahtecilik suçunda sanığın iki adet sahte kimlikle yakalanması karşısında, suça konu belgelerin değişik zamanlarda düzenlendiği sabit olmadığından zincirleme suç hükümleri uygulanamayacak ise de; suçun işleniş biçimi, kastın yoğunluğu ve meydana gelen tehlikenin ağırlığına göre temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamış,
Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih, 2014/140 E. 2015/85 K. sayılı iptal kararının TCK’nın 53. maddesinin uygulanması yönünden infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.
Yapılan yargılama sonunda toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanığın üyesi bulunduğu silahlı terör örgütünün Türkiye Cumhuriyeti Anayasasını cebir ve şiddet kullanarak değiştirme amacına yönelik olarak vahamet arz eden olayları gerçekleştirdiği, sanığın sübutu kabul olunan eylemlerinin amaç suçun işlenmesi doğrultusundaki örgütsel bağlılık ile ülke genelindeki organik bütünlüğe göre amacı gerçekleştirme tehlikesi yaratabilecek nitelikte olduğu belirlenip kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde suçun vasfı tayin edilmiş, cezayı azaltıcı sebebin niteliği takdir kılınmış, sanığın üzerine atılı kamu malına zarar verme, resmi belgede sahtecilik, 6136 sayılı Kanuna muhalefet, tehlikeli maddeleri izinsiz olarak bulundurma suçlarının sübutu kabul edilmiş, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya nazaran verilen hükümlerde bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçu yönünden re’sen de temyize tabi olan hükümlerin ONANMASINA, 26.09.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 23.01.2020, E. 2019/6166, K. 2020/557
16. Ceza Dairesi 2019/6166 E. , 2020/557 K. Mahkemesi :Ceza Dairesi İlk Derece Mahkemesi : Gaziantep 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 19.02.2019 tarih ve 2018/306-2019/61 sayılı kararı Suç: Silahlı terör örgütüne üye olma Hüküm: TCK’nın 314/2, 53/1, 58/9, 62 ve TMK’nın 5/1 maddeleri gereğince cezalandırılmasına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle; Temyiz edenin sıfatı, başvuruların süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü; Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi; Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;
Gaziantep ilinde yargılaması yapıldığı sırada Konya Ereğli Tutukevinde tutuklu bulunan sanığa, Gaziantep Barosu tarafından atanan zorunlu müdafii ile görüşme imkanı sağlanmadan yargılamaya devamla karar verilmesi suretiyle savunma hakkının kısıtlanmış olması,
Kanuna aykırı olup sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün öncelikle bu sebepten dolayı BOZULMASINA, ceza miktarı, mevcut delil durumu, suç vasfı ve tutuklulukta geçen süre dikkate alınarak tutukluluk halinin devamına, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı kanunun 304. maddesi uyarınca dosyanın Gaziantep 7. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin bilgi için Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.01.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
Müdafiin seçilmesi ve görev yapması bakımından CMK Madde 149 ve CMK Madde 150 hükümleri de konuyla bağlantılıdır.
Yazar: Avukat Fatih Sefer