CMK Madde 160 – Cumhuriyet Savcısının Soruşturma Görevi

CMK Madde 160, Cumhuriyet savcısının suç işlendiği izlenimi veren bir durumu öğrendiğinde soruşturma yürütme görevini düzenler. Savcı, kamu davası açılıp açılmayacağını belirlemek için maddi gerçeği araştırırken hem şüpheli lehine hem de aleyhine olan delilleri toplamak ve şüphelinin haklarını korumak zorundadır.

CMK Madde 160 – Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi

(1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.

(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.

CMK Madde 160 Şerhi

Bir suçun işlendiği izlenimini veren olgunun öğrenilmesi, Cumhuriyet savcısının gecikmeksizin maddi gerçeği araştırma görevini doğurur. Bu görev, önceden kesin delil bulunmasına bağlı değildir. Bununla birlikte, CMK 158/6 uyarınca ihbar veya şikâyetin soyut ve genel nitelikte olduğu ya da bildirilen fiilin suç oluşturmadığının araştırmaya ihtiyaç bulunmaksızın açıkça anlaşıldığı durumlarda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilebilir.

Savcı, delilleri yalnızca suçlamayı desteklemek amacıyla değil, şüphelinin masumiyetini veya lehine olan hukuki durumları ortaya koyabilecek yönde de toplar ve muhafaza eder. Adlî kolluk eliyle yapılacak işlemlerin yönlendirilmesi ve şüpheli haklarının gözetilmesi de bu görevin parçasıdır. Soruşturma aşamasında müdafi yardımı, lehe delillerin bildirilmesi ve savunma haklarının kullanılmasında önem taşır.

Toplanan deliller yeterli şüphe oluşturursa CMK 170 uyarınca iddianame düzenlenir; yeterli şüphe elde edilemez veya kovuşturma olanağı bulunmazsa CMK 172 uyarınca kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Ancak ulaşılabilir ve sonuca etkili deliller araştırılmadan soruşturmanın sonlandırılması, CMK 173 kapsamındaki itiraz incelemesinde soruşturmanın genişletilmesini gerektirebilir. CMK 160, tek başına arama, elkoyma veya başka bir koruma tedbiri için öngörülen özel kanuni şartların yerine geçmez.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

CMK Madde 160 ile İlgili Yargıtay Kararları

Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 09.01.2024, E. 2023/11262, K. 2024/156

6. Ceza Dairesi 2023/11262 E. , 2024/156 K.

K A N U N Y A R A R I N A B O Z M A

“Birden fazla kişi ile tehdit” ve “cinsel taciz” suçlarından şüpheliler … ve … hakkında yapılan soruşturma sonucunda Bozüyük Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 07.01.2021 tarihli ve 2020/3600 soruşturma sayılı ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin … Sulh Ceza Hâkimliğinin 29.03.2021 tarihli ve 2021/596 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 29.03.2021 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309 uncu maddesi uyarınca, 09.12.2022 tarihli ve 94660652-105-11-25131-2021-Kyb sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 15.02.2023 tarihli ve 2022/161951 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 15.02.2023 tarihli ve KYB-2022/161951 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında,

Dosya kapsamına göre, müştekiler kollukta verdikleri ifadelerinde, evli olduklarını, müştekilerden [kişi adı gizlendi]’ın kız kardeşi ile evli olan …’un müştekilerden …’ı seçerek yalnızca onun görebileceği şekilde whatsapp durum mesajında cinsel organının fotoğrafını paylaştığını, müştekinin durum mesajını eşi olan [kişi adı gizlendi]’a gösterdiğinde, yaptıkları kontrol sonucunda onun whatsapp durum mesajında böyle bir paylaşımın görünmediğini anladıklarını, benzer şekilde şüphelinin telefonun kayıtlı olduğu müşterek tanıdıklarını arayıp durum mesajı görüp görmediklerini sorduklarında durum mesajının görülmediği cevabını aldıklarını, bunun üzerine müşteki …’ın eşine daha önce de benzer şekilde şüphelinin durum mesajında kalp resminin içerisinde “Benim seni gördüğümü fark etmiyor musun, bir insan kör bile olsa benim sana nasıl baktığımı anlar, ben seni unutamıyorum” şeklinde mesaj paylaştığını, ayrıca eşinin gece görevinde olduğu zamanlarda müştekiyi arayarak “Olur da eşin seni aldatırsa arkanda ben varım” şeklinde sözler söylediğini, kendisinin de şüpheliye kendisini aramamasını söylediğini anlattığını, bunun üzerine müştekilerden [kişi adı gizlendi]’ın aile büyüklerine sorunun çözümü için durum mesajının ekran görüntüsünü de göstererek durumu anlattığını, ancak bunun üzerine şüphelinin ısrarla kendisini aradığını, aracını durdurarak kendisini tehdit ettiğini, hatta çalıştığı yere akrabalarını gönderdiğini, ancak durumu gelenlere anlatması üzerine olayın şiddete dönüşmediğini belirterek şikayetçi olmaları üzerine başlatılan soruşturma sonunda, Bozüyük Cumhuriyet Başsavcılığınca şikayete konu fotoğrafın yalnızca müştekinin göreceği şekilde paylaştığının tespitinin mümkün olmadığı, tehdit suçundan ise müştekinin soyut iddiası dışında delil bulunmadığından bahisle kovuşturmaya yer olmadığında dair ek karar verilmiş ise de; şüpheli …’un cinsel organ fotoğrafının whatsapp durumunda paylaşıldığına dair tevil yollu ikrarı ve paylaşımın çocuğu tarafından yapıldığına ilişkin hayatın olağan akışına uygun olmayan savunması, diğer şüpheli ve tanık beyanında müştekinin kendisine fotoğrafı göstererek durumu anlattığını kabul etmesi karşısında, müştekiler vekillerinin görgüye dayalı bilgisi olduğunu beyan ettiği tanıkların dinlenmesi, bilişim uzmanından geriye dönük whatsapp durum paylaşımlarının tespitinin mümkün olup olmadığının sorularak, mümkün olduğunun anlaşılması halinde müştekinin whatsapp sistemi üzerinde inceleme yaptırılarak bilirkişi raporu aldırılması, cinsel taciz suçunun şikayete tabi olduğu nazara alınarak şüpheli …’un telefon arama ve mesajlaşma kayıtlarını gösterecek şekilde şikayet tarihinden geriye dönük olarak son 6 aylık HTS kayıtlarının celp edilip, sonucuna göre şüphelilerin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği cihetle, eksik soruşturma ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde, isabet görülmemiştir.”

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun’un 160 ıncı maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172 inci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği düzenlenmiştir.

2. İnceleme konusu olayda; müştekiler kollukta verdikleri ifadelerinde, evli olduklarını, müştekilerden …’ın kız kardeşi ile evli olan şüpheli …’un müştekilerden …’ı seçerek yalnızca onun görebileceği şekilde whatsapp durum mesajında cinsel organının fotoğrafını paylaştığını, müştekinin durum mesajını eşi …’a gösterdiğinde, yaptıkları kontrol sonucunda onun whatsapp durum mesajında böyle bir paylaşımın görünmediğini anladıklarını, benzer şekilde şüphelinin telefonunun kayıtlı olduğu müşterek tanıdıklarını arayıp durum mesajını görüp görmediklerini sorduklarında durum mesajının görülmediği cevabını aldıklarını, müşteki …’a daha önce de benzer şekilde şüphelinin durum mesajında kalp resminin içerisinde “Benim seni gördüğümü fark etmiyor musun, bir insan kör bile olsa benim sana nasıl baktığımı anlar, ben seni unutamıyorum” şeklinde mesaj paylaştığını, ayrıca eşinin gece görevinde olduğu zamanlarda müştekiyi arayarak “olur da eşin seni aldatırsa arkanda ben varım” şeklinde sözler söylediğini, kendisinin de şüpheliye kendisini aramamasını söylediğini anlattığını, bunun üzerine müştekilerden …’ın sorunun çözümü için aile büyüklerine durum mesajının ekran görüntüsünü de göstererek durumu anlattığını, ancak bunun üzerine şüphelinin ısrarla kendisini aradığını, aracını durdurarak kendisini tehdit ettiğini, hatta çalıştığı yere akrabalarını gönderdiğini, ancak durumu gelenlere anlatması üzerine olayın şiddete dönüşmediğini belirterek şikayetçi olmaları üzerine başlatılan soruşturma sonucunda; Bozüyük Cumhuriyet Başsavcılığınca cinsel taciz suçundan şikayete konu fotoğrafın yalnızca müştekinin göreceği şekilde paylaştığının tespitinin mümkün olmadığı, tehdit suçundan ise müştekinin soyut iddiası dışında delil bulunmadığından bahisle kovuşturmaya yer olmadığında dair ek karar verilmiş ise de; şüpheli …’un cinsel organ fotoğrafının whatsapp durumunda paylaşıldığına dair tevil yollu ikrarı ve paylaşımın çocuğu tarafından yapıldığına ilişkin hayatın olağan akışına uygun olmayan savunması, diğer şüpheli ve tanık beyanında müştekinin kendisine fotoğrafı göstererek durumu anlattığını kabul etmesi karşısında, müştekiler vekillerinin görgüye dayalı bilgisi olduğunu beyan ettiği tanıkların dinlenmesi, bilişim uzmanından geriye dönük whatsapp durum paylaşımlarının tespitinin mümkün olup olmadığının sorularak, mümkün olduğunun anlaşılması halinde müştekinin whatsapp sistemi üzerinde inceleme yaptırılarak bilirkişi raporu aldırılması, cinsel taciz suçunun şikayete tabi olduğu nazara alınarak şüpheli …’un telefon arama ve mesajlaşma kayıtlarını gösterecek şekilde şikayet tarihinden geriye dönük olarak son 6 aylık HTS kayıtlarının celp edilip, sonucuna göre şüphelilerin hukukî durumlarının değerlendirilmesi, bu itibarla; eksik soruşturmaya dayalı verilen ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itiraz üzerine 5271 sayılı Kanun’un 173 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesi, Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. … Sulh Ceza Hâkimliğinin 29.03.2021 tarihli ve 2021/596 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine,

09.01.2024 tarihinde karar verildi.

Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 24.05.2021, E. 2021/3564, K. 2021/5825

(Kapatılan)15. Ceza Dairesi 2021/3564 E. , 2021/5825 K.

Kamu görevlileri ile ilişkisi olduğundan bahisle bir işin gördürüleceği vaadiyle dolandırıcılık suçundan şüpheli [kişi adı gizlendi] hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 08/06/2020 tarihli ve 2020/36002 soruşturma, 2020/19066 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 18/07/2020 tarihli ve 2020/3374 değişik iş sayılı kararı aleyhine, Yüksek Adalet Bakanlığınca verilen 14/01/2021 gün ve 94660652-105-34-19669-2020 sayılı kanun yararına bozma talebine dayanılarak dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 26/02/2021 gün ve 2021-15401 sayılı tebliğnamesiyle dairemize gönderilmekle okundu.

Kanun yararına bozma isteyen tebliğnamede;

5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında,

Dosya kapsamına göre, müştekinin, şüphelinin yüksek makamlarda ve Bakanlıklarda tanıdıkları olduğundan bahisle, kesinleşmiş idari para cezaları ve vergi borçlarını iptal ettirme vaadiyle kendisinden 7.000,00 Türk lirası aldığını ve bu yolla kendisini dolandırdığını belirterek şüpheli hakkında şikayetçi olması üzerine başlatılan soruşturma sonunda, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca şüpheliden beklenen eylemin hukuk düzeni içerisinde olmadığı ve Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 19/03/2014 tarihli ve 2012/12518 esas, 2014/5191 karar sayılı ilamında ahlaka uygun olmayan menfaat temini vaadinin suç oluşturmayacağından söz edildiği gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş ise de, Yargıtay 15. Ceza Dairesinin anılan emsal ilamı incelendiğinde, dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerektiği, müştekilerin hayat kadınlarına para ödemelerine rağmen kadınların rahatsızlanmaları üzerine müştekilerle birlikte olmaması ve paralarını da iade etmemelerine ilişkin yargılama konusu somut olayda ise dolandırıcılık suçunun unsurlarının oluşmadığından söz edildiği, oysa soruşturmaya konu iddianın, şüphelinin kamu görevlileriyle ilişkisi olduğu, onlar nezdinde hatırının sayıldığından bahsederek mağduru vergi borcunu ve idari para cezalarını iptal ettireceği vaadiyle aldatıp, kendi lehine maddi menfaat elde etmesi eylemine ilişkin olduğu ve sübutu halinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 158/2. maddesini kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturacağı nazara alındığında, şüphelinin ifadesinin alınması, müştekinin şikayet dilekçesinde tanık olarak bidirdiği … ve şüphelinin 7.000,00 Türk lirasının yatırılmasını istediği banka hesabı sahibi olan… isimli kişinin dinlenmesi, şüphelinin ve… isimli kişinin banka hesap kayıtlarının celbi ile yapılacak inceleme sonucuna göre şüphelinin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği cihetle, eksik soruşturma ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Şüphelinin müştekiye yüksek mevkilerde kamu görevlisi tanıdıkları olduğundan bahisle müştekiye ait vergi borçlarını iptal ettirebileceğini belirtip müştekiden para aldığı halde , işini halletmediği gibi parasını da iade etmediği iddia edilen olayda ; her ne kadar Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 19/03/2014 tarihli ve 2012/12518 esas, 2014/5191 karar sayılı ilamında ahlaka uygun olmayan menfaat temini vaadinin suç oluşturmayacağından söz edildiği gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş ise de, Yargıtay 15. Ceza Dairesinin anılan emsal ilamı incelendiğinde, dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerektiği, müştekilerin hayat kadınlarına para ödemelerine rağmen kadınların rahatsızlanmaları üzerine müştekilerle birlikte olmaması ve paralarını da iade etmemelerine ilişkin yargılama konusu olayda dolandırıcılık suçunun unsurlarının oluşmadığından söz edildiği, oysa soruşturmaya konu iddianın, şüphelinin kamu görevlileriyle ilişkisi olduğu, onlar nezdinde hatırının sayıldığından bahsederek mağduru vergi borcunu ve idari para cezalarını iptal ettireceği vaadiyle aldatıp, kendi lehine maddi menfaat elde etmesi eylemine ilişkin olduğu ve sübutu halinde dolandırıcılık suçunu oluşturacağı nazara alındığında, şüphelinin ifadesinin alınması, müştekinin şikayet dilekçesinde tanık olarak bidirdiği … ve şüphelinin 7.000,00 Türk lirasının yatırılmasını istediği banka hesabı sahibi olan… isimli kişinin dinlenmesi, şüphelinin ve… isimli kişinin banka hesap kayıtlarının celbi ile yapılacak inceleme sonucuna göre şüphelinin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği cihetle, eksik soruşturma ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiğinden kanun yararına bozmaya atfen düzenlenen ihbarnamedeki düşünce yerinde görülmekle,Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 18/07/2020 tarihli ve 2020/3374 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesi gereğince BOZULMASINA, aynı maddenin 4. fıkrasının (a) bendi uyarınca müteakip işlemlerin mahallinde mahkemesince yerine getirilmesine, 24/05/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 30.05.2022, E. 2022/7290, K. 2022/13576

4. Ceza Dairesi 2022/7290 E. , 2022/13576 K.

“İçtihat Metni”

KARAR

Sesli yazılı veya görüntülü bir ileti ile hakaret suçundan şüpheli … hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 04/12/2020 tarihli ve 2020/58940 soruşturma, 2020/111301 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/03/2021 tarihli ve 2021/3001 değişik iş sayılı kararının, Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına bozulmasının istenilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 22/03/2022 gün ve 2022/23647 sayılı istem yazısıyla dava dosyasının kanun yararına bozulması talebiyle Dairemize gönderilmesi üzerine,

İstem yazısında; “5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında,

Somut olayda müşteki vekilinin, “…” isimli … hesabından yapılan “… DÖNEMİNDE YÜZDE 15 ZAM’A YAZAR KASA FIRLATAN PEZEVENK NERDESİN??” şeklindeki paylaşımı şüphelinin … hesabından paylaşarak müvekkiline karşı hakaret suçunun işlendiğinden bahisle yaptığı şikâyet üzerine, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca … isimli sosyal paylaşım sitesi ile ilgili olarak yapılan istinabe taleplerinin, sitenin faaliyet merkezinin bulunduğu Amerika Birleşik Devletleri adIî makamlarınca cevaplanmadığı, açık kimlik bilgileri tespit edilemeyen şüpheli hakkında atılı suçu işlediği konusunda dava açmaya yeter şüphe oluşturacak delile ulaşılamadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de,

Benzer bir olaya ilişkin Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 15/03/2021 tarihli ve 2021/1361 esas, 2021/9218 karar sayılı ilâmında yer alan, “… müştekinin şikayeti üzerine başlatılan soruşturmada, söz konusu sosyal medya hesabı ile ilgili açık kaynak araştırması yaptırılması, şüphelilerin kimlik bilgilerinin kolluk marifeti ile tespitinin sağlanması, tespiti durumunda savunmalarının alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken etkin soruşturma yapılmadan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi… hukuka aykırı bulunduğundan kanun yararına bozma talebinin kabulüne…” şeklindeki açıklamalar nazara alındığında,

Müşteki vekilinin şikayet dilekçesinde şüpheli hakkında, “Şüphelinin … hesabında; serbest çalışan olduğu, … [okul bilgisi gizlendi] okuduğu, memleketinin …/…, [evlilik tarihi gizlendi] tarihinde evlendiği, doğum tarihinin [doğum tarihi gizlendi] olduğu…” şeklinde kimliğini tespite yarayabilecek bilgilerin verilmiş olduğunun anlaşılması karşısında, bahse konu şikayet üzerine başlatılan soruşturma kapsamında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğüne hitaben yazmış olduğu 25/03/2020 tarihli yazıda, çok yönlü araştırma yapılarak ve gerektiğinde resmi veya özel kurum ve şirketlerle de temasa geçilerek; paylaşımın yapıldığı IP, paylaşımı yapan şüphelinin kimlik, adres ve diğer irtibat bilgilerinin tespit edilmesinin istenmesini takiben, ilgili kurumlarla (Simav Nüfus Müdürlüğü, Simav Emniyet Müdürlüğü, vs.) yazışma yapılarak araştırma yapılması, şüphelinin kimlik bilgilerinin tespit edilmesi durumunda savunmasının alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, hangi birimde çalıştığı belirtilmeyen iki polis memuru tarafından tanzim edilen ve matbu olduğu değerlendirilen 23/11/2020 tarihli tutanakta atılı suça ilişkin Amerika Birleşik Devletleri adIî makamlarınca cevap verilmediğinden bahisle başkaca herhangi bir araştırma yapılmaksızın eksik soruşturmaya dayalı olarak kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği cihetle, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir. ” denilmektedir.

Hukuksal Değerlendirme:

CMK’nın 160/1. maddesinde, “Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.”, 160/2. maddesinde “Cumhuriyet Savcısı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.” 170. maddesinin 2. fıkrasında, “Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet Savcısı, bir iddianame düzenler. 172. maddesinin 1. fıkrasında, “Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.” hükümleri düzenlenmiştir.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen mahkeme, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

CMK’nın 170/2. maddesine göre kamu davası açılabilmesi için soruşturma aşamasında toplanan delillere göre suçun işlendiğine dair yeterli şüphe bulunması gerekir. Suç ihbar veya şikayeti yoluyla soruşturma yaparak maddi gerçeğe ulaşma yükümlülüğü ve yetkisi bulunan Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonucunda elde edilen delilleri değerlendirerek kamu davası açmayı gerektirir nitelikte yeterli şüphe olup olmadığını takdir edecektir. Ancak soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısının delil değerlendirmesiyle, kovuşturma aşamasında hakimin delilleri değerlendirmesi birbirinden farklı özelliklere sahiptir. CMK’nın 170/2. maddesine göre soruşturma aşamasında toplanan deliller kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturup oluşturmadıkları çerçevesinde incelemeye tabi tutulurken, kovuşturma aşamasında, isnad edilen suçun işlenip işlenmediği hususunda mahkumiyete yeter olup olmadığı ve tam bir vicdani kanaat oluşturup oluşturmadığı çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Her ne kadar …, …, … gibi sosyal paylaşım sitelerinin merkezinin Amerika Birleşik Devletleri olduğu, özel hukuk tüzel kişisi olarak kurulan sitelerin doğrudan kâr amacı güttüğü, reklam gelirlerini artırmak için milyonlarca kişiye ulaşmayı hedefledikleri, bu nedenle alınan sitelere girilmesi veya üye olunması için kimlik bilgisi veya resmi belge zorunluluğu aranmadığı, üye olmak isteyen kişilerle ilgili güvenlik soruşturmasının yapılmadığı, bu açıdan bakıldığında … kullanıcısına ait gerçek kimlik bilgileri aranmaksızın ve buna ilişkin kayıtların tutulmaksızın alınan şirketlerin izin verildiği ölçüde bu şirketlerin gözetiminde kullanım hakkının tanındığı, söz konusu sitelerin sanal yolu ağır basan internet programları niteliğinde oldukları, şüpheliye ait sosyal medya hesabına erişim sağlayan kullanıcıların IP numarasının tespiti için Amerika Birleşik Devletleri adli makamından yardım talebinde bulunulması gerektiği ancak ABD adli makamlarının sadece intihara teşvik çocuk pornosu ve terör suçlarından dolayı uluslararası istinabeye cevap verdikleri, hakaret ve tehdit suçlarının ABD yasalarına göre tazminata konu eylem niteliğinde değerlendirildiği, Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 2019/4623 esas 2019/6805 karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere sosyal paylaşım ağlarını yöneten şirket merkezinin Amerika Birleşik Devletlerinde bulunması nedeniyle adı geçen ülke adli makamları ile yazışma yapılması gerektiği ancak benzer soruşturmalar için yapılan yazışmalarda ABD’de deki yasal düzenlemenin şüphelinin tespitine yönelik işlemlerin yapılmasına uygun olmadığı, bu husustaki taleplerin olumsuz karşılandığı bilgisine yer verildiği, e-iletilerin gönderilmesinde kullanılan ve yurt dışında kullanılan serverlarda söz konusu ülkedeki “Kişisel Verilerin Korunması Yasaları” nedeniyle gönderen kişilerin kimliklerin belirlenmesine yarayacak bilgilerin almanın mümkün bulunmadığı, soruşturmanın devamı halinde yeni delillere ulaşmanın teknik ve hukuki açıdan mümkün bulunmadığı, yeni delil elde edilmesi durumunda soruşturmanın yeniden ele alınmasının her zaman olanaklı bulunduğu, gerekçeleriyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmişse de, soruşturma dosyası kapsamında yeterli ve etkili soruşturma işlemi yapılmadan bu karar verilmiştir. CMK’nın 172/1. maddesindeki, kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinin somut olayda mevcut olmadığı, dolayısıyla şüphelinin tespitine yönelik olarak gerekli tüm soruşturma işlemleri yapıldıktan sonra, şüphelinin tespiti halinde iddianame düzenlenmesi, tespit edilemediği takdirde ise daimi arama kararı alınarak dava zamanaşımı süresince soruşturmaya devam edilmesi gerektiği anlaşılmakla, merciince itirazın kabulüne karar verilmesi yerine reddedilmesi hukuka aykırı görülmüştür.

Sonuç ve Karar:

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın kanun yararına bozma isteği doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden,

1- Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin 23/03/2021 tarihli ve 2021/3001 değişik iş sayılı kararının, 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

2- CMK’nın 309. maddesinin 4-a fıkrası gereğince, sonraki işlemlerin mahallinde tamamlanmasına, dosyanın Adalet Bakanlığına sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na TEVDİİNE, 30/05/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

İlgili CMK Şerhleri

Yazar: Avukat Fatih Sefer