CMK Madde 106, tutukluluk veya diğer bir nedenle özgürlüğünden yoksun bırakıldıktan sonra salıverilen şüpheli ya da sanığın adres ve iletişim bilgilerini bildirme yükümlülüğünü düzenler. Adres değişikliği bildirilmediğinde yapılacak tebligatın sonuçları ve bu konuda yapılması gereken ihtar da aynı maddede gösterilmiştir.
CMK Madde 106 – Salıverilenin yükümlülükleri
Madde 106 – (1) Salıverilmeden önce şüpheli veya sanık, yetkili yargı merciine veya tutukevinin müdürüne adresini ve varsa telefon numarasını bildirmekle yükümlüdür.
(2) Şüpheli veya sanığa soruşturmanın veya kovuşturmanın sona erdirileceği tarihe kadar, yeniden beyanda bulunmak suretiyle veya iadeli taahhütlü mektupla önceden verdiği adreslerdeki her türlü değişiklikleri bildirmesi ihtar olunur; ayrıca, ihtara uygun hareket etmediğinde, önceden bildirdiği adrese tebligatın yapılacağı bildirilir. Bu ihtarların yapıldığını belirten ve yeni adresleri içeren tutanak veya tutukevi müdürünün düzenleyeceği belgenin aslı veya örneği yargı merciine gönderilir.
Hukuki Açıklama
Birinci fıkra uyarınca adres bildirimi, salıverilmeden önce yetkili yargı merciine veya tutukevi müdürüne yapılır. Telefon numarası yalnız varsa bildirilir. Bu yükümlülük, kişi serbest kaldıktan sonra soruşturma ve kovuşturma işlemleriyle ilgili bildirimlerin kendisine ulaştırılabilmesini amaçlar.
İkinci fıkradaki ihtar iki hususu içermelidir: Şüpheli veya sanık, soruşturma ya da kovuşturma sona erinceye kadar bildirdiği adresteki her değişikliği yeniden beyanda bulunarak veya iadeli taahhütlü mektupla bildirmek zorundadır; buna uyulmadığında önceki adrese tebligat yapılacağı kendisine ayrıca açıklanmalıdır. İhtarın yapıldığı ve bildirilen yeni adresler, tutanak ya da tutukevi müdürlüğü belgesiyle yargı merciine iletilir.
Adres değişikliğinin bildirilmemesi, önceden bildirilen adrese yapılacak tebligat bakımından sonuç doğurabilir. Bununla birlikte CMK 106’daki ihtar, 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun tebliğ usulüne ilişkin koşullarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Eski adrese tebliğin geçerliliği; kişinin yeni adresi bildirip bildirmediğine, adres kayıt sistemindeki kayıtlara ve kullanılan tebligat yöntemine göre değerlendirilmelidir. Adres değişikliğinin bildirildiği hâlde eski adrese tebligat yapılması, kanun yoluna başvuru süresini de etkileyebilir. Bu nedenle ceza yargılamasında tebligat ve müdafi yardımı, özellikle süre uyuşmazlıklarında önem taşır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay Kararları
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2013/1664, K. 2013/16769, T. 13.11.2013
11. Ceza Dairesi 2013/1664 E., 2013/16769 K.
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
SUÇ: Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan
HÜKÜM: Mahkumiyet
Tebligat Tüzüğünün 28. maddesi uyarınca, adres araştırılması yapılmadan ve daha önce geçerli bir tebligat yapılamayan adrese 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 35. maddesine göre gerekçeli kararın 23.02.2010 tarihinde yapılan tebliği geçersiz olup, daha sonra mahkemece mernis adresine 06.07.2010 tarihinde usulüne uygun olarak yapılan tebligat üzerine 09.07.2010 tarihinde yapılan temyiz isteminin süresinde olduğu ÜYE …’IN muhalefeti ve oy çokluğuyla kabul edilerek yapılan incelemede gereği görüşüldü:
Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma ve kovuşturma neticelerine uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre sanığın yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;
Sanığın adli sicil kaydında yer alan hükümlülüğünün tekerrüre esas alınamayacağı gözetilmeden koşulları bulunmadığı halde TCK’nun 58. maddesinin uygulanması,
Yasaya aykırı ise de; yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı Yasanın 322. maddesi gereğince karar verilmesi mümkün bulunduğundan; hüküm fıkrasından TCK’nun 58. maddesinin uygulanmasına ilişkin kısmın çıkartılması suretiyle sair yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 13.11.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
KARŞI OY
Sayın çoğunluk ile aramızdaki uyuşmazlık; hükmün sanığa usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği dolayısıyla temyiz talebinin süresinde olup olmadığının belirlenmesi noktasındadır. Mahkemece savunmasından önce kimlik tespiti esnasında beyan ettiği ve CMK.nun 106/2. maddesindeki ihtarata rağmen adres değişiklik başvurusunda bulunmaması nedeniyle yeni adresi bilinmeyen sanığa bu adrese önceden yapılmış bir tebligat olup olmadığı aranmadan 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 35. maddesine göre yapılan tebligat geçerli olup temyiz isteminin reddine karar vermek yerine tebligatın geçersiz sayılarak temyizin süresinde kabul edilmesi yönündeki sayın çoğunluğun görüşüne katılmamaktayım.
Yakalamalı olarak aranan sanığın, 25.08.2009 tarihinde yakalanması üzerine yargılamasının devam ettiği mahkemeye getirilerek alınan savunması esnasında iddianamedeki adresinden farklı olarak “[adres]” adresinde ikamet ettiğini beyan etmiştir. Mahkemece bu beyanından sonra kendisine “CMK.nun 106/2. maddesi gereğince ve kovuşturmanın sona erdirileceği tarihe kadar yeniden beyanda bulunmak suretiyle veya iadeli taahhütlü mektupla yukarıda bildirdiği adresindeki her türlü değişiklikleri bildirmesi bu ihtara uygun hareket etmediğinde önceden bildirdiği adrese tebligatın yapılacağı hususları sanığa ayrı ayrı bildirildi” şeklinde ihtarat yapılmıştır.
Mahkemece sanığın yokluğunda hüküm kurulduktan sonra beyan ettiği bu yeni adresine gönderilen gerekçeli karar 26.01.2010 tarihinde bila tebliğ iade edilmesi üzerine mahkemece bu kez kararın aynı adrese Tebligat Kanununun 35. maddesi uyarınca tebliğine karar verildiği, 23.02.2010 tarihinde 35. madde uyarınca 6 nolu örnek formül sanığın savunmasında bildirdiği adresine asılıp bir komşusuna da haber verilmek suretiyle tebliğ olunduğu, süresinde temyiz başvurusu olmaması üzerine karar kesinleştirilip infaza verildikten sonra infaz C. savcısı hükümde yer alan mükerrirlik durumunun şartları gerçekleşmediğinden dolayı yazılı emir yoluna müracaatı üzerine, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ise hükmün hem sanığa tebligatın usulüne uygun olarak yapılmadığından hem de yokluğunda verilen kararın son kısmında kanun yolu süresinin başlangıcının tefhim veya tebliğden hangisinin esas alınacağı ve kanun yolunun ise ismi belirtilmeden sadece “Yargıtay yolu” denilmek suretiyle tereddüte yer verecek şekilde gösterilmesi nedeniyle tebligat işlemlerinin geçersiz olduğu bu nedenle kararın henüz kesinleşmediğinden yazılı emir talebini reddetmesi üzerine mahkemece mernis üzerinden belirlenen “[adres]” adresine gerekçeli kararın 06.07.2010 tarihinde tebliği üzerine hükmün sanık tarafından 09.07.2010 tarihinde temyizi üzerine dairemize gelen dosya üzerinde yapılan incelemede sayın çoğunluk tarafından sanığın mahkeme huzurunda kendi beyanı ile bildirdiği adresine yapılan tebligat geçersiz sayılarak esastan incelemesi yapılmıştır.
Öncelikle sanığın mahkeme aşamasında bildirdiği adrese önceden usulüne uygun bir tebligat yapılmayan adresine Tebligat Kanunu 35. maddeye göre yapılan tebligatın usulüne uygun olmadığından temyizin süresinde olduğuna dair düşünceye katılmak şu nedenlerle mümkün değildir:
1- Sanığın mahkeme aşamasında kendi beyanı ile bildirdiği adrese yapılan tebligat geçerlidir. Çünkü sanık mahkemece savunması alınmadan önce CMK.nun 106/2. maddesi uyarınca yapılan ihtarata rağmen adres değişikliğini hiçbir surette mahkemeye veya resmi mercilere bildirmemiştir. Ceza Muhakemeleri Kanunundaki düzenleme Tebligat
Kanununa göre özel bir düzenleme olup yapılan bu ihtarata rağmen sanık değişen yeni adresini bildirmemiş ise artık mahkeme huzurunda bildirdiği bu adrese Tebligat Kanununun 35. maddesine göre önceden usulüne uygun yapılmış bir tebligat olup olmadığı aranmaksızın yapılan tebligatlar usulüne uygun kabul edilmelidir. Aksi düşünce kanun koyucunun amacına aykırı olacağı gibi mahkemelerce tespiti yapılan hususları tartışılır hale getirecektir.
Ayrıca CMK.nun 106/2. maddesi uyarınca yapılan ihtarata uyulmamasının hiçbir müeyyidesi olmayacak gibi bir sonuç ortaya çıkmaktadır.
2- Diğer bir husus ise 35. maddenin 4. fıkrasındaki “Daha önce tebligat yapılmamış olsa bile, … resmi merciler önünde ikrar olunmuş sözleşmelerde belirtilen adresler… hakkında da bu madde hükümleri uygulanır.” Düzenlemesi karşısında; acaba biz mahkemeleri resmi bir merci olarak kabul etmiyor muyuz ki; hakim tarafından icra edilen ve sonunda kendisi ve katip tarafından imzalanmak suretiyle resmileştirilen duruşma tutanağındaki sanığın kendi hür iradesi ile beyan ettiği adresine yapılan tebligatı geçersiz kabul ediyoruz.
3- Sorgu veya savunma sırasında mahkeme huzurunda bildirilen adrese kararı Tebligat Kanununun 35. maddesi uyarınca yapılan tebligat/tebligatların geçerli olduğu yönünde Yüksek 11. Ceza dairesi ile beraber bir çok Yüksek dairelerin kararları bulunmaktadır:
Yüksek 11. Ceza Dairesinin;
-01.11.2013 gün ve 2012/30158-2013/15832,
-01.11.2013 gün ve 2012/30327-2013/15826,
-24.10.2013 gün ve 2013/17445-2013/15250,
-08.10.2013 gün ve 2012/20487-2013/14535,
-07.10.2013 gün ve 2012/15690-2013/14470,
-04.10.2013 gün ve 2012/16420-2013/14389,
-23.09.2013 gün ve 2012/27595-2013/13390,
Yüksek 5. Ceza Dairesinin;
-08.10.2007 gün ve 2007/9383-2007/7294,
Yüksek 4. Ceza Dairesinin;
-10.03.2008 gün ve 2007/13202-2008/2793,
Kararlarında açıkça sorgu/savunmada bildirilen adreslere Tebligat Kanununun 35. maddesine göre yapılan tebligatların geçerli olduğu kabul edilmektedir.
Sonuç olarak; mahkemece savunmasından önce kimlik tespiti esnasında beyan ettiği ve CMK.nun 106/2. maddesindeki ihtarata rağmen adres değişiklik başvurusunda bulunmaması nedeniyle yeni adresi bilinmeyen sanığa, beyan ettiği bu adrese önceden yapılmış bir tebligat olup olmadığı aranmadan 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 35. maddesine göre yapılan tebligatın geçerli olduğunun kabulü ile temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesi ile sayın çoğunluğun görüşüne katılmamaktayım.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2017/3223, K. 2017/26828, T. 05.12.2017
4. Ceza Dairesi 2017/3223 E. , 2017/26828 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Tehdit
HÜKÜM: Mahkumiyet
Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre, sanığın yokluğunda verilen hüküm, sanığın 03/11/2014 tarihli dilekçesinde adres değişikliğini bildirmesine rağmen eski adrese tebligat yapılması nedeniyle öğrenme üzerine gerçekleştirilen temyiz isteğinin süresinde olduğu kabul edilerek dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;
02/12/2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK’nın 253. maddesi ve maddeye eklenen fıkraya göre uzlaşma hükümleri yeniden düzenlenmiş ve sanığa isnat edilen TCK’nın 106/1. maddesi kapsamındaki tehdit suçunun uzlaştırma kapsamında bulunduğu anlaşılmış olmakla, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 2 ve 7. maddeleri de gözetilerek, uzlaştırma işlemi uygulanarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun bu kapsamda tekrar değerlendirilip belirlenmesinde zorunluluk bulunması,
Bozmayı gerektirmiş, sanık …’un temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin HÜKMÜN 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 05/12/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2016/4744, K. 2016/11163, T. 21.09.2016
12. Ceza Dairesi 2016/4744 E. , 2016/11163 K.
Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi
Suç: Taksirle yaralama
Hüküm: TCK’nın 89/4, 22/3, 53/6. maddeleri uyarınca mahkumiyet
Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;
Hükmün sanık lehine bozulması üzerine, bozma ilamı ile birlikte duruşma gününün sanığın talimatla savunmasının alındığı sırada beyan ettiği, “[adres]” adrese gönderildiği, 5271 sayılı CMK’nın 106/2. maddesinde düzenlenen adres değişikliklerini bildirme yükümlülüğünün sanığa hatırlatıldığı, tebligatın dosyada mevcut olan ve sanığın beyan ettiği en son adrese tebligat memurunca, adreste oturan … beyanı ile “adres bana ait olup, muhattap adreste tanınmamaktadır, evrak merciine iade” şeklinde şerh düşülerek mahkemeye iade edildiği, bu suretle tebligatın usulüne uygun olduğu anlaşıldığından tebliğnamedeki görüşe iştirak edilmemiştir.
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın tebligatın usulsüz olduğuna ve savunma hakkının kısıtlandığına ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 21.09.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yazar: Avukat Fatih Sefer