CMK Madde 98 – Yakalama Emri ve Nedenleri

CMK Madde 98, yakalama emrinin hangi koşullarda ve hangi makam tarafından düzenlenebileceğini belirler. Yakalama emri, kişinin yetkili yargı merciinin önüne çıkarılmasına yönelik bir koruma tedbiridir; doğrudan tutuklama kararı anlamına gelmez.

CMK Madde 98 – Yakalama emri ve nedenleri

Madde 98 – (1) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/10 md.) Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir. Ayrıca, tutuklama isteminin reddi kararına itiraz halinde, itiraz mercii tarafından da yakalama emri düzenlenebilir.

(2) Yakalanmış iken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık ya da tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilirler.

(3) Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri re’sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir.

(4) Yakalama emrinde, kişinin açık eşkâli, bilindiğinde kimliği ve yüklenen suç ile yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir.

Yakalama emrinin koşulları

Soruşturma evresinde, şüphelinin usulüne uygun çağrıya gelmemesi veya kendisine çağrı yapılamaması üzerine Cumhuriyet savcısının istemiyle sulh ceza hâkimi yakalama emri düzenleyebilir. Çağrı yapılamaması, yalnızca şüphelinin adresinde bulunamaması iddiasına dayanamaz; tebligata elverişli adreslerin tespiti için yapılan araştırmanın yeterliliği incelenmelidir. Tutuklama isteminin reddine itiraz edildiğinde itiraz mercii de yakalama emri düzenleyebilir.

Yakalandıktan sonra kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık ya da tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri çıkarabilir. Kovuşturmada kaçak sanık hakkında ise emir, hâkim veya mahkemece kendiliğinden ya da savcının istemi üzerine düzenlenir. Kaçaklığın tanımı ve koşulları CMK 247 hükmünde yer alır.

Emirde kişinin açık eşkâli, biliniyorsa kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında sevk edileceği yer gösterilir. Emrin infazında CMK 94’teki yargı merciine çıkarılma usulü ve kişinin savunma hakları gözetilir. Yakalama emrinin hukuki denetiminde avukat yardımı, somut dosyada emrin koşulları ile yakalama sonrasındaki işlemlerin incelenmesine ilişkindir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 10.05.2022, E. 2021/5209, K. 2022/6770

8. Ceza Dairesi 2021/5209 E. , 2022/6770 K.

“İçtihat Metni”

İhbarname No: KYB – 2021/14208

Başkasına ait banka veya kredi kartı kullanmak suretiyle yarar sağlama suçundan şüpheliler … ve … haklarında yapılan soruşturma sırasında şüphelilerin ifadesinin alınmasına yönelik yakalama emri düzenlenmesine ilişkin Gebze Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 16.09.2020 tarihli ve 2018/25349 soruşturma sayılı talebinin reddine dair Gebze 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 16.09.2020 tarihli ve 2020/3445 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın reddine ilişkin Gebze 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25.09.2020 tarihli ve 2020/3963 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya ile ilgili olarak;

Dosya kapsamına göre, Gebze 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 16.09.2020 tarihli kararı ile şüphelilerin ifadelerinin alınması için adreslerine çağrı kağıdı bırakılmadığından bahisle yakalama talebinin reddine karar verilmiş ise de, dosya arasında yer alan Turgutlu Cumhuriyet Başsavcılığı Talimat Bürosunun 10.04.2020 tarihli ve 2020/599 sayılı yazısı ile şüpheli …’ın ifadesi alınmak üzerine 16.03.2020 ve 20.03.2020 tarihlerinde kolluk görevlilerince adresine gidilerek çağrı kağıdı bırakıldığı, bu hususun tutanak altına alındığı, şüpheli … hakkında ise Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı Talimat Bürosunca düzenlenen 28.05.2020 tarihli ve 2020/3744 sayılı yazı ile anılan şüphelinin 21.05.2020 tarihinde bildirilen adresine gidildiği ancak şüphelinin bu adreste bulunamadığı, bu hususa ilişkin tutanağın da dosyada mevut olduğu anlaşılmakla, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 98/1. maddesinde yer alan “Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir.” şeklindeki düzenleme dikkate alındığında, usulüne uygun çağrılara rağmen bulunamayan şüpheliler haklarında yakalama emri düzenlenmesi gerektiği cihetle, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı CMK.nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 14.01.2021 gün ve 2020-16278 sayılı kanun yararına bozma istemine atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 12.02.2021 gün ve KYB/2021-14208 sayılı ihbarnamesi ile dairemize tevdii kılınmakla incelendi.

./..

S/2

TÜRK MİLLETİ ADINA

Gereği görüşülüp düşünüldü:

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 98/1. maddesinde; “Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet Savcısı’nın istemi üzerine Sulh Ceza Hâkimi tarafından yakalam emri düzenlenebilir.” hükmü yer almaktadır. Ayrıca anılan Kanunun 145/1. maddesindeki düzenlemeye göre ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi davetiye ile çağrılır; çağrılma nedeni açıkça belirtilir; gelmezse zorla getirileceği yazılır.

Bu hükümlere göre, soruşturma evresinde Sulh Ceza Hâkimi, usulüne uygun yapılan çağrı üzerine kasten gelmeyen veya tüm araştırmalara rağmen bulunduğu yerin bilinmemesi ya da hakkındaki soruşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak için saklanması gibi nedenlerle çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, yakalama müzekkeresi verebilecektir.

Bu açıklamalar ışığında incelenen dosyada, şüphelilerin ifadelerinin alınmasına yönelik yazılan talimatların, kolluk tarafından düzenlenen tutanaklara göre adreste tanınmadıklarından bahisle iade edildiği ancak; usulüne uygun çağrı kağıdı tebliğinin bulunmadığı gibi tebligata elverişli adreslerinin tespitine yönelik yeterli bir araştırmanında yapılmadığının anlaşılması karşısında; Gebze Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 16.09.2020 tarihli ve 2018/25349 soruşturma sayılı talebinini reddine dair Gebze 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 16.09.2020 tarihli ve 2020/3445 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın reddine ilişkin Gebze 1. Sulh Ceza Hakimliği’nin 25.09.2020 tarihli ve 2020/3963 değişik iş sayılı kararınında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına bozma istemine dayalı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nca düzenlenen ihbarname içeriği açıklanan nedenlerle yerinde görülmediğinden kanun yararına bozma isteminin REDDİNE, dosyanın Adalet Bakanlığı’na gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na TEVDİİNE, 10.05.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 25.11.2019, E. 2019/6226, K. 2019/12677

15. Ceza Dairesi 2019/6226 E. , 2019/12677 K.

Nitelikli dolandırıcılık suçundan şüpheli … hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturma sırasında 30/05/2019 tarihli ve 2019/79014 soruşturma sayılı yakalama talebinin reddine dair Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin 31/05/2019 tarihli ve 2019/4458 sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine dair Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliğinin 13/06/2019 tarihli ve 2019/4598 değişik iş sayılı kararı aleyhine, Yüksek Adalet Bakanlığınca verilen 22/07/2019 gün ve 94660652-105-06-10728-2019 sayılı kanun yararına bozma talebine dayanılarak dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 30/07/2019 gün ve 2019/80580 sayılı tebliğnamesiyle dairemize gönderilmekle okundu.

Kanun yararına bozma isteyen tebliğnamede;

Dosya kapsamına göre, Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin 31/05/2019 tarihli kararı ile şüphelinin ifadesinin alınması için gerekli araştırmanın yapılmadığından bahisle yakalama talebinin reddine karar verilmiş ise de, dosya arasında yer alan Uyap ekran çıktısına göre Bursa Ağır Ceza İlamat Masasının 2019/1-1259 sayılı ilam dosyasında şüpheli hakkında 07/05/2019 tarihinde verilmiş yakalama kararı bulunduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 98/1. maddesinde yer alan “Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir.” şeklindeki düzenleme dikkate alındığında, hakkında yakalama kararı bulunan şüphelinin soruşturma evresi sırasında çağrı yapılamayan şüpheli kapsamında değerlendirilmesi gerektiği cihetle, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliğinin 13/06/2019 tarihli ve 2019/4598 değişik iş sayılı kararının bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Kanun yararına bozmaya atfen düzenlenen ihbarnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden,Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliğinin 13/06/2019 tarihli ve 2019/4598 değişik iş sayılı kararının BOZULMASINA, aynı maddenin 4. fıkrasının (a) bendi uyarınca müteakip işlemlerin mahallinde merciince yerine getirilmesine, 25/11/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili CMK şerhleri

Yazar: Avukat Fatih Sefer