CMK Madde 115, ceza muhakemesinde gösterilen güvencenin hangi koşullarda geri verileceğini ve hangi hâllerde belirli ödemeler için kullanılacağını düzenler. İade değerlendirmesinde, güvencenin hangi yükümlülükleri karşılamak üzere alındığı ve yargılamanın sonucu ayrı ayrı dikkate alınır.
CMK Madde 115 – Güvencenin geri verilmesi
Madde 115 – (1) Hükümlü, 113 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde yazılı bütün yükümlülükleri yerine getirmiş ise güvencenin 113 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendini karşılayan ve aynı maddenin ikinci fıkrasına göre verilecek kararda belirtilen kısmı kendisine geri verilir.
(2) Güvencenin, suç mağduruna veya nafaka alacaklısına verilmemiş olan ikinci kısmı, kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararları verildiğinde de şüpheli veya sanığa geri verilir. Aksi hâlde, geçerli mazereti dışında, güvence Devlet Hazinesine gelir yazılır.
(3) Hükümlülük hâlinde güvence 113 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan hükümlere göre kullanılır, fazlası geri verilir.
Güvencenin iade koşulları
CMK Madde 113, güvencenin iki işlevini ayırır: şüpheli veya sanığın usul işlemlerinde ve hükmün infazında hazır bulunmasını sağlamak; mağdurun hakları, kamusal giderler ve para cezaları için belirlenen ödemeleri güvence altına almak. Güvence kararında bu kısımların ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.
113/1-a kapsamındaki yükümlülüklerin tamamını yerine getiren hükümlüye, kararın bu amaca ayrılmış güvence kısmı iade edilir. Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verildiğinde mağdura ya da nafaka alacaklısına ödenmemiş ikinci kısım da geri verilir. Güvencenin Hazineye gelir kaydı değerlendirilirken yükümlülüğe aykırılık ve geçerli mazeret somutlaştırılmalıdır.
Mahkûmiyet hâlinde 113/1-b için ayrılmış güvence, kanundaki sıraya göre katılanın masrafları ve suçtan doğan zararlar ile koşulları varsa nafaka borçları, ardından kamusal giderler ve para cezaları için kullanılır. Bu işlemlerden sonra kalan tutarın iadesi gerekir; mahkûmiyet tek başına güvencenin tümünün Hazineye gelir yazılmasını haklı kılmaz. CMK Madde 114, mağdura veya nafaka alacaklısına önceden ödeme yapılabilecek hâlleri ayrıca düzenler.
Güvencenin iadesi veya gelir kaydı değerlendirilirken ceza muhakemesinde hukuki yardım çerçevesinde güvence kararı, ödemelerin kapsamı ve yerine getirilen yükümlülükler birlikte incelenmelidir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay kararları
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 14.06.2012, E. 2011/15825, K. 2012/15062
12. Ceza Dairesi 2011/15825 E. , 2012/15062 K.
Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi
Suç: Taksirle öldürme
Hüküm: Beraat
Taksirle öldürme suçundan, sanığın beraatine ilişkin hüküm, sanık müdafii ile şikayetçi vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:
1- Şikayetçi vekilinin temyiz talebinin incelenmesinde;
Şikayetçi …’ın 02.12.2005 tarihli duruşmada sanıktan şikayetçi olmadığını ve davaya katılmak istemediğini beyan etmesi karşısında, şikayetçi vekilinin hükmü temyize yetkisi bulunmadığından temyiz talebinin CMUK’un 317. maddesi gereğince REDDİNE,
2- Sanık müdafinin temyizine gelince;
Sanık müdafinin hükmün gerekçesine yönelik temyizi bulunmadığı gibi temyizinin güvence parasının iadesi hususunda olduğu belirlenerek buna yönelik olarak yapılan incelemede,
Sanık tarafından yatırılan güvence parasının CMK’nın 115/2. maddesi uyarınca iadesine karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,
Kanuna aykırı olup hükmün bu nedenle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, bu hususun yeniden yargılama yapılmaksızın aynı Kanunun 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hükme “Güvence parasının 5271 sayılı CMK’nın 115/2. maddesi gereğince sanığa iadesine” cümlesinin 3 bend olarak eklenmesi suretiyle, hükmün isteme uygun olarak DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 14/06/2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 09.07.2012, E. 2011/23042, K. 2012/17200
12. Ceza Dairesi 2011/23042 E. , 2012/17200 K.
Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi
Suç: Taksirle öldürme
Hüküm: 5237 sayılı TCK’nın 53/6, 63. maddeleri gereğince mahkumiyet, sürücü belgesinin geri alınması.
Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkûmiyetine ilişkin hüküm sanık müdafileri tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Sanığın, sevk ve idaresindeki frenleri tutmayan, fren lambaları yanmayan, kontak anahtarı bulunmayan, düz kontak yapılarak çalıştırılabilen, vitesi 3. viteste kilitli kalmış, şanzuman ve vitesi karışan minibüsü ile… İlçesi …Bulvarı üzerindeki olay yeri kavşağa geldiğinde mecburi düz gidiş yön levhası olmasına rağmen U dönüşü yapmak hedefiyle yolun soluna yanaşmadan kavşak içerisine girdikten sonra geniş kavisle sola dönüp refüj aralığından dönmeye hazırlandığı bir sırada sol arka tarafından gelip düz seyretmekte olan sürücü belgesiz …’nin motosikletinin önünü kapatarak, çarpmayı engellemek amacıyla çarpma noktasının 9 m öncesinde sürücüsü tarafından yan yatırıldığından sürüklenerek gelen motosikletin aracına çarpmasına ve bilinçli taksirle ölüme neden olduğu ve hakkında TCK’nın 22/3. maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamış, Fethiye 3. nolu Sağlık Ocağında görevli Dr. …’ın resmi bilirkişi olmasına, tutanak içeriğindeki muayene bulguları ve ölümün trafik kazası dışında başka bir nedenle meydana geldiğine dair bir iddianın da bulunmaması nedeniyle otopsi zabtında bilirkişi doktorun yemininin yaptırılmaması bozma nedeni yapılmayarak tebliğnamedeki bu yöndeki düşünceye iştirak edilmemiştir.
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre sanık müdafilerinin yerinde görülmeyen sair itirazlarının reddine, ancak;
1-Sanık hakkında temel cezanın belirlendiği uygulama maddesinin gösterilmemesi,
2-CMK’nın 113/1. maddesi gereğince bütün usul işlemlerinde bulunmuş olan sanık tarafından yatırılmış olan nakdi güvence parasının CMK’nın 115/3. maddesindeki şartlar gözetilerek sanığa iadesi yerine duruşmalara katılmadığından bahisle devlet hazinesine irat kaydına karar verilmesi,
Kanuna aykırı olup, hükmün bu nedenle 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, bu hususların yeniden yargılama yapılmaksızın CMUK’un 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hüküm fıkrasının (1) nolu bendinin başına “TCK’nın 85/1. maddesi gereğince” ibaresinin eklenmesi, güvence parası ile ilgili (8). bendinin “sanık tarafından yatırılmış olan 5000 TL güvence parasının CMK’nın 115/3. maddesindeki şartlar gözetilerek sanığa iadesine,”şeklinde değiştirilmesi suretiyle diğer yönleri usul ve kanuna uygun olan hükmün isteme aykırı olarak DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 09/07/2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, 24.06.2019, E. 2017/5522, K. 2019/11086
18. Ceza Dairesi 2017/5522 E. , 2019/11086 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Fuhuş
HÜKÜMLER: Mahkumiyet
KARAR
Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre sanık … hakkında mağdur … … ve kimlikleri belirlenemeyen bayanlara yönelik fuhuş eylemleri nedeniyle iki kez açılan kamu davasında, sanığın … dışındaki fuhuş eylemine ilişkin hüküm kurulmadığı görülmüş ise de zamanaşımı süresince hüküm kurulabileceği değerlendirilmekle dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede,
A)Sanık … hakkında mağdureler …, …, …’ye karşı yükletilen fuhuş eylemleriyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemlerin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,
Eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,
Sanığın, bir suç işleme kararı kapsamında, değişik zamanlarda aynı mağdurlara yönelik fuhuş suçunu işlemesi karşısında, TCK’nın 43/1. maddesinin uygulanması gerektiği gözetilmemiş ise de, aleyhe temyiz olmadığından bozma yapılamayacağı,
TCK’nın 53/1-b maddesinin, Anayasa Mahkemesi’nin 08/10/2015 tarih ve 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı kararı ile iptal edilmesinin infaz evresinde resen gözetilebileceği,
Anlaşılmış ve ileri sürülen başkaca temyiz nedenleri yerinde görülmediği gibi hükümleri etkileyecek oranda hukuka aykırılığa da rastlanmamıştır.
Ancak,
CMK’nın 115/3 maddesi yollaması ile 113/1-b maddesi gereğince sanık … tarafından ödenen 15.000 TL güvence parasının CMK’nın 115/3 ve 113/1-b maddeleri uyarınca kullanılmasına ve fazlasının sanığa iadesi yerine yazılı şekilde hazineye irad kaydına karar verilmesi,
Kanuna aykırı ve sanık … … müdafiinin temyiz iddiaları yerinde görüldüğünden, hükümlerin bu nedenle BOZULMASINA, 5320 sayılı Kanunun 8/1. madde ve fıkrası aracılığıyla 1412 sayılı CMUK’nın 322. maddesi uyarınca bu aykırılık, yeniden yargılama yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bulunduğundan, temyiz edilen kararların açıklanan noktasının; tebliğnameye uygun olarak, hükümlerden “Sanık … tarafından Terme Mal Müdürlüğüne yatırılan 15.000 TL nakti kefaletin CMK 115/2 maddesi gereğince Devlet Hazinesine gelir kaydına” cümlesinin çıkarılarak, yerine ”sanık … tarafından ödenen 15.000 TL güvence parasının CMK’nın 115/3 ve 113/1-b maddeleri uyarınca kullanılmasına ve fazlasının sanığa iadesine” ibaresinin eklenmesi biçiminde HÜKÜMLERİN DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
B) Sanık … hakkında mağdureler …, …, …’ya yönelik, sanıklar … ve … hakkında mağdure …’ye yönelik fuhuş suçundan kurulan hükümlerin temyizinde ise; başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.
Ancak;
1) Sanıkların aşamalardaki atılı suçlamayı kabul etmediklerine dair savunmaları, mağdureler ile tanıkların beyanlarında sanıkların isnad edilen suça karıştığına, mağdurların sanıkların kendilerine müşteri bulduğuna ve sanıklara kazandıkları paradan pay verdiklerine veya sanıklara ait iş yerini sanıkların bilgisi dahilinde fuhuş yapmak için kullandıklarına dair herhangi bir anlatımda bulunmamaları karşısında; tüm dosya kapsamından sanık …’nun mağdurlar …, …, …’yı, sanık …’in mağdure …’yi fuhuşa teşvik ettiğine, bunun yolunu kolaylaştırdığına ya da yer temin ettiğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve cezalandırmaya yeterli delil bulunmadığı gözetilmeksizin, sanıkların beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesi,
2) Kabule göre de;
a) Sanık …’in mağdure …’ye yönelik fuhuş eylemi nedeniyle iddianamede TCK’nın 227/1. maddesinin uygulanması talep edildiği halde, ek savunma hakkı tanınmadan TCK’nın 227/2. maddesi uygulanarak, CMK’nın 226. maddesine aykırı davranılması,
b) TCK’nın 53/1-b maddesinde yer alan hak yoksunluğunun uygulanmasına ilişkin hükmün, Anayasa Mahkemesi’nin 08/10/2015 tarih ve 2014/140 esas, 2015/85 sayılı kararıyla iptal edilmesi nedeniyle uygulama olanağı ortadan kalkmış olması,
Bozmayı gerektirmiş, sanık … müdafii, sanıklar … ve …’in temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden, tebliğnameye aykırı olarak, HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 24/06/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
Yazar: Avukat Fatih Sefer