CMK Madde 60 – Tanıklıktan ve Yeminden Sebepsiz Çekinme

CMK Madde 60, yasal bir sebep olmaksızın tanıklık yapmaktan veya yemin etmekten çekinen tanığa uygulanabilecek tedbirleri düzenler. Giderlere hükmedilmesi ve disiplin hapsi, tanıklık yükümlülüğünün yerine getirilmesini sağlamaya yöneliktir; tedbirin süresi ve buna karşı başvuru yolu kanunda sınırlandırılmıştır.

Tanıklıktan ve yeminden sebepsiz çekinme – CMK Madde 60

Madde 60 – (1) Yasal bir sebep olmaksızın tanıklıktan veya yeminden çekinen tanık hakkında, bundan doğan giderlere hükmedilmekle beraber, yemininin veya tanıklığının gerçekleştirilmesi için dava hakkında hüküm verilinceye kadar ve her hâlde üç ayı geçmemek üzere disiplin hapsi verilebilir. Kişi, tanıklığa ilişkin yükümlülüğüne uygun davranması halinde, derhâl serbest bırakılır.

(2) Bu tedbirleri almaya naip hâkim ve istinabe olunan mahkeme ile soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi yetkilidir.

(3) Davanın görüldüğü sırada bu tedbirler alındıktan ve yukarıdaki süreler suçun türüne göre tümüyle uygulandıktan sonra o dava veya aynı işe ilişkin diğer davada tekrar edilmez.

(4) Disiplin hapsi kararına itiraz edilebilir.

CMK Madde 60’ın açıklaması

Madde, yalnızca yasal bir sebep bulunmadığı hâlde tanıklıktan veya yeminden çekinilmesine uygulanır. Bu nedenle disiplin hapsi değerlendirilmeden önce CMK 45 ve 46’daki tanıklıktan çekinme nedenleri, CMK 48’deki kişinin kendisi veya yakınları aleyhine sonuç doğurabilecek soruları cevaplamama hakkı ve CMK 51’deki yeminden çekinme hakkı gözetilmelidir. CMK 50 uyarınca yeminsiz dinlenmesi gereken kişiden yemin istenmesi de bu maddeye dayanılarak zorlanamaz.

Kanuni bir çekinme sebebi yoksa, çekinmenin yol açtığı giderlere hükmedilir ve tanıklık veya yeminin gerçekleştirilmesi amacıyla disiplin hapsi uygulanabilir. Bu hapis zorunlu bir yaptırım değildir; dava hakkında hüküm verilinceye kadar ve her durumda üç ayı aşmamak üzere söz konusu olabilir. Tanık yükümlülüğünü yerine getirdiğinde derhâl salıverilir. Kanunda öngörülen süreler tamamen uygulandıktan sonra tedbir aynı davada veya aynı işe ilişkin diğer davada tekrarlanamaz. Disiplin hapsi kararına karşı itiraz mümkündür.

Usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen tanık hakkında CMK 44, hazır bulunduğu hâlde haklı bir neden olmaksızın tanıklık veya yeminden kaçınan tanık hakkında ise CMK 60 değerlendirilir. Tanık beyanının alınmasındaki bu ayrım, ceza yargılamasında tanık beyanına ilişkin hukuki yardım bakımından da önem taşır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

Seçilmiş Yargıtay kararı

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 05.11.2015, E. 2015/4929, K. 2015/3768

16. Ceza Dairesi 2015/4929 E. , 2015/3768 K. “İçtihat Metni”
Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi Suç: Yalan tanıklık Hüküm: TCK’nın 272/2, 62/1, 53/1, 58. maddeleri gereğince mahkumiyet Dosya incelenerek gereği düşünüldü: Sanığın sair temyiz itirazlarının reddine, ancak; TCK’nın 272. maddesinde düzenlenen yalan tanıklık suçunun, gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapılması ile oluşacağı, söz konusu maddenin bir bütün olarak incelenmesinde “aleyhine tanıklıkta bulunulan kişi” hususu da vurgulanarak bu suçun mağdurunun bulunması gerektiği ortaya konulmuştur.
Olayda ise sanığın eyleminin, herhangi biri aleyhine yalan tanıklık şeklinde oluşmadığı, diğer tanıkların beyanına göre olay sırasında orada olmasına rağmen sanığın orada olmadığını belirtip olayı görmediğini ve duymadığını ifade etmek suretiyle tanıklıktan kaçınma şeklinde cereyan ettiği, bunun da CMK’nın 60. maddesinde düzenlenen “tanıklıktan ve yeminden sebepsiz olarak çekinme” olarak nitelendirilebileceği anlaşılmakla, yasada düzenlenen suçun tipiklik ve kasıt unsurlarını içermemesi nedeniyle sanığın beraatine karar verilmesi gerekirken mahkumiyete karar verilmesi, Kanuna aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 05.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili CMK şerhleri

Yazar: Avukat Fatih Sefer