CMK Madde 80, ceza muhakemesinde elde edilen genetik inceleme sonuçlarının gizliliğini, kayıt ve saklama usulünü, başka soruşturma veya kovuşturmalarda kullanılmasını ve imhasını düzenler. Bu sonuçlar kişisel veri niteliğindedir; verilere erişim ve bunların yeniden kullanılması kanuni koşullarla sınırlıdır.
CMK Madde 80 – Genetik inceleme sonuçlarının gizliliği
Madde 80 – (Değişik: 25/5/2005 – 5353/4 md.)
(1) 75, 76 ve 78 inci madde hükümlerine göre alınan örnekler üzerinde yapılan inceleme sonuçları, kişisel veri niteliğinde olup, başka bir amaçla kullanılamaz; dosya içeriğini öğrenme yetkisine sahip bulunan kişiler tarafından bir başkasına verilemez.
(2) (Değişik:16/7/2026-7589/14 md.) İnceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılmış şekilde mahsus bir sisteme kaydedilir ve bir örneği dosyasında delil olarak saklanmak üzere soruşturma veya kovuşturma makamına gönderilir. Sisteme kaydedilen ve dosyada delil olarak saklanan bilgiler, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, itirazın reddi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilip kesinleşmesi hâllerinde derhâl, diğer hallerde mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren yirmi yıl geçmesiyle Cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilir ve bu husus dosyasında muhafaza edilmek üzere tutanağa geçirilir. Bilgisi sisteme kaydedilen kişi bu süre içinde kişisel verinin saklanmasını gerektiren amacın ortadan kalkması veya haklı bir nedenin bulunması halinde hâkim veya mahkemeden bu bilgilerin silinmesini talep edebilir.
(3) (Ek:16/7/2026-7589/14 md.) Bu madde uyarınca sisteme kaydedilen bilgiler, yürütülmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında maddî gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcısı kararıyla kullanılabilir. Mahkeme veya hâkim kararlarına karşı itiraz yoluna; Cumhuriyet savcısının kararına karşı ise sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.
(4) (Ek:16/7/2026-7589/14 md.) İnceleme sonuçlarının mahsus sistemde kaydedilmesi, saklanması ve imhası ile bu kayıtlardan yararlanmaya ilişkin esas ve usuller, Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Madde 80’in açıklaması
Birinci fıkradaki amaç dışı kullanım ve üçüncü kişilere verme yasağı, genetik inceleme sonucunun dosyada bulunmasıyla ortadan kalkmaz. Bununla birlikte 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun değişikliği, kimlik bilgilerinden arındırılarak özel sisteme kaydedilen sonuçların başka bir yürüyen soruşturma veya kovuşturmada maddi gerçeği ortaya çıkarmak için, üçüncü fıkrada belirtilen merciin kararıyla kullanılmasına açıkça izin vermiştir. Bu özel kanuni yetki, genel gizlilik yasağıyla birlikte uygulanmalıdır.
İkinci fıkraya göre kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması veya itirazın reddi ile beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi durumlarında veriler derhâl imha edilir. Diğer hâllerde imha, mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren yirmi yıl geçince yapılır. İmha Cumhuriyet savcısının huzurunda gerçekleştirilir ve tutanağa bağlanır. Veri sahibi, bu süre dolmadan da saklama amacının ortadan kalkması veya haklı neden bulunması hâlinde hâkim ya da mahkemeden silme isteyebilir.
Genetik inceleme yapılmasına ilişkin hâkim kararı (CMK m. 79) ile kayıtlı sonucun sonraki bir dosyada kullanılmasına ilişkin karar (CMK m. 80/3) ayrı hukuki işlemlerdir. Mahkeme veya hâkimin yeniden kullanım kararına itiraz edilebilir; Cumhuriyet savcısı kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Genetik delillerin hukuka uygunluğuna ilişkin müdafi yardımı, özellikle örneğin alınması, inceleme kararı, kayıt kaynağı ve yeniden kullanım yetkisinin denetlenmesi bakımından önem taşır.
Anayasa Mahkemesinin 25.12.2025 tarihli E. 2025/141, K. 2025/274 sayılı kararı, önceki 80/2 hükmünü yetersiz saklama ve silme güvenceleri nedeniyle iptal etmiş; iptalin yürürlüğünü 18 Aralık 2026 tarihine ertelemiştir. Ancak iptal edilen eski fıkra, bu tarihten önce 7589 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir. Bu nedenle eski metne dayanan Yargıtay kararları, 2026 sonrasındaki sisteme kayıt ve yeniden kullanım bakımından yeni düzenlemeyi göz ardı ederek uygulanamaz; geçmiş işlemlerin hukuka uygunluğu ise gerçekleştirildikleri tarihteki koşullar gözetilerek değerlendirilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay kararları
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2013/2793, K. 2013/5134, T. 18.03.2013
6. Ceza Dairesi 2013/2793 E. , 2013/5134 K.
Nitelikli cinsel saldırı ve yağma suçlarından … hakkında yapılan soruşturma sırasında, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 78. maddesi gereğince müştekiden alınan biyolojik örnekler üzerinde şüphelinin kimliğinin tespiti, daha önceki olaylarda elde edilen ve muhafaza edilen DNA örnekleri ile karşılaştırma yapılarak aidiyetinin belirlenmesi amacıyla moleküler genetik inceleme yapılması talebinin anılan Kanun’un 80. maddesi uyarınca gizlilik ilkesi gereğince reddine dair, İstanbul 8. Sulh Ceza Mahkemesinin 27/06/2012 tarihli ve 2012/380 değişik iş sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin, İSTANBUL 14. Asliye Ceza Mahkemesinin 09/07/2012 tarihli ve 2012/122 değişik iş sayılı kararına karşı Adalet Bakanlığının 17/09/2012 gün ve 2012/14723/52825 sayılı kanun yararına bozma istemine dayalı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 03/10/2012 gün ve KYB/ 2012/245233 sayılı ihbar yazısı ile infaz dosyası Yargıtay 14. Ceza Dairesinin 07.12.2012 tarihli görevsizlik kararı ile 01/02/2013 tarihinde Dairemize gönderilmekle incelendi:
Anılan Yazıda;
(Dosya kapsamına göre; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun, Moleküler genetik incelemeler kenar başlıklı 78. maddesinde yer alan “(1) 75 ve 76 ncı maddelerde öngörülen işlemlerle elde edilen örnekler üzerinde, soybağının veya elde edilen bulgunun şüpheli veya sanığa ya da mağdura ait olup olmadığının tespiti için zorunlu olması halinde moleküler genetik incelemeler yapılabilir. Alınan örnekler üzerinde bu amaçlar dışında tespitler yapılmasına yönelik incelemeler yasaktır.
(2) Birinci fıkra uyarınca yapılabilen incelemeler, bulunan ve kime ait olduğu belli olmayan beden parçaları üzerinde de yapılabilir. Birinci fıkranın ikinci cümlesi, bu halde de uygulanır.”
Hâkimin kararı ve inceleme yapılması kenar başlıklı 79. maddesinde öngörülen “(1) 78. madde uyarınca moleküler genetik incelemeler yapılmasına sadece hâkim karar verebilir. Kararda inceleme ile görevlendirilen bilirkişi de gösterilir.
(2) Yapılacak incelemeler için resmen atanan veya bilirkişilikle yükümlü olan ya da soruşturma veya kovuşturmayı yürüten makama mensup olmayan veya bu makamın soruşturma veya kovuşturmayı yürüten dairesinden teşkilât yapısı itibarıyla ve objektif olarak ayrı bir birimine mensup olan görevliler, bilirkişi olarak görevlendirilebilirler. Bu kişiler, teknik ve teşkilât bakımından uygun tedbirlerle yasak moleküler genetik incelemelerin yapılmasını ve yetkisiz üçüncü kişilerin bilgi edinmesini önlemekle yükümlüdürler, incelenecek bulgu, bilirkişiye ilgilinin adı ve soyadı, adresi, doğum tarihi bildirilmeksizin verilir.”
Genetik inceleme sonuçlarının gizliliği kenar başlıklı 80. maddesi “(1) 75, 76 ve 78 inci madde hükümlerine göre alınan örnekler üzerinde yapılan inceleme sonuçları, kişisel veri niteliğinde olup, başka bir amaçla kullanılamaz; dosya içeriğini öğrenme yetkisine sahip bulunan kişiler tarafından bir başkasına verilemez.
(2) Bu bilgiler, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, itirazın reddi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilip kesinleşmesi hâllerinde Cumhuriyet savcısının huzurunda derhâl yok edilir ve bu husus dosyasında muhafaza edilmek üzere tutanağa geçirilir.” şeklindeki kanuni düzenlemeler ile,
Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmeliğin Bilirkişi incelemesi kenar başlıklı 13. maddesinin 4. fıkrasındaki “Bilirkişiye gönderilen örneklerle ilgili olarak; hâkimlikler, mahkemeler ve Cumhuriyet başsavcılıkları gizliliği sağlamak ve karışıklığa yer vermemek için gerekli her türlü tedbiri alırlar. Bu amaçla güvenli ve gizli bir kayıt sistemi belirlenir. Bu kayıt sisteminde bedeninden örnek alınan kişinin adı, soyadı, adresi ve doğum tarihine karşılık gelmek üzere bir kod sistemi uygulanır.” şeklindeki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, şüpheli ve sanıklardan alınan DNA örneklerin kayıt altına alındığı, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmeyen şüpheli ve sanıklardan alınan DNA örnekleri ile mağdurdan alınan örneklerin mukayese edilebileceği, bu hususun gizlilik kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmeden, itirazın kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiş olduğundan bahisle 5271 sayılı CMK’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması) Dairemizden istenilmiştir.
TÜ R K M İ L L E T İ A D I N A
Kanun yararına bozma istemine dayanan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın ihbar yazısı incelenen dosya içeriğine göre yerinde görüldüğünden kabulü ile İstanbul 14. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 09.07.2012 gün ve 2012/122 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK.nın 309/4-a maddesi gereğince BOZULMASINA, kanun yararına bozma kararı doğrultusunda işlem yapılmak üzere dosyanın mahalline gönderilmesine, 18.03.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay 17. Ceza Dairesi, E. 2016/8173, K. 2016/10269, T. 05.10.2016
17. Ceza Dairesi 2016/8173 E. , 2016/10269 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Hırsızlık, konut dokunulmazlığını ihlal, mala zarar verme
HÜKÜM: Mahkumiyet
Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle incelenerek, gereği görüşülüp düşünüldü:
Dosya kapsamından, suç tarihlerinde tespit edilemeyen bir vakitte, müştekinin ve katılanın ikametinden hırsızlık yapıldığı, … Emniyet Müdürlüğü’nün 23.12.2015 tarih ve 2015/50333 sayılı yazısına istinaden, katılan ve müştekinin evlerinde elde edilen bulgular ile sanığa ait genotipi özelliklerinin mukayesesinde genotipi yapılarının uyumlu olduğunun bildirildiği, bu yolla yakalanan sanığın, aşamalarda hırsızlık iddiasını ise kabul etmediğini savunduğu, temyize konu olayda; mukayeseye dayanak teşkil eden, … Emniyet Müdürlüğü’nün 23.12.2015 tarihli yazısına istinaden, 2015/50333 sayılı uzmanlık raporuna konu incelemenin hakim izni ile yapılıp yapılmadığının araştırılarak, moleküler genetik inceleme ve bu yolla alınan örneklerin sisteme kaydedilmesine dair o tarihteki yasal düzenlemelerde dikkate alınmak suretiyle, delil niteliğini taşıyıp taşımadığının karar yerinde tartışılması ile elde edilen sonuca göre sanığın hukuki durumun değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık …’nin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 05.10.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yazar: Avukat Fatih Sefer