CMK Madde 83, ceza muhakemesinde keşfi yapmaya yetkili makamları ve keşif tutanağına yazılması gereken hususları düzenler. Keşif sırasında mevcut durumun yanında, olayın özelliğine göre bulunması beklenmesine rağmen elde edilemeyen delillerin yokluğu da tutanağa geçirilir.
CMK Madde 83 – Keşif
Madde 83 – (1) Keşif, hâkim veya mahkeme veya naip hâkim ya da istinabe olunan hâkim veya mahkeme ile gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır.
(2) Keşif tutanağına, var olan durum ile olayın özel niteliğine göre varlığı umulup da elde edilemeyen delillerin yokluğu da yazılır.
CMK Madde 83’ün açıklaması
Keşif, yargılama konusu olayla bağlantılı bir yerin veya nesnenin özelliklerinin doğrudan gözlemlenerek delillerin değerlendirilmesine katkı sağlanmasıdır. Birinci fıkraya göre kural olarak hâkim veya mahkeme tarafından; naip hâkim yahut istinabe olunan hâkim veya mahkeme aracılığıyla da yapılabilir. Cumhuriyet savcısının keşif yapma yetkisi gecikmesinde sakınca bulunan hâllerle sınırlıdır.
Kolluğun olay yeri incelemesi veya teknik bilirkişinin yerinde ölçüm yapması, yetkili muhakeme makamının gerçekleştirmesi gereken keşfin kendiliğinden yerine geçmez. Bu şekilde hazırlanan bir raporun hükme esas alınıp alınmadığı, usulsüzlüğün karara etkisinin değerlendirilmesinde önem taşır. Keşif sırasında elde edilen bulguların ve işlem koşullarının denetlenebilir biçimde kayıt altına alınması gerekir.
İkinci fıkra yalnız bulunan delillerin değil, olayın özelliklerine göre mevcut olması beklenen ancak elde edilemeyen delillerin yokluğunun da tutanağa yazılmasını gerektirir. Bu tespit, sonradan yapılacak delil değerlendirmesi açısından önemlidir. Keşifte hazır bulunma hakkı ayrıca CMK Madde 84’te düzenlenir; keşif sırasında müdafi yardımından yararlanılması bu hakkın etkili kullanılmasıyla ilişkilidir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay kararları
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2021/7754, K. 2023/328, T. 07.02.2023
8. Ceza Dairesi 2021/7754 E. , 2023/328 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi
SAYISI: 2015/75 E., 2016/521 K.
SUÇ: Hakkı olmayan yere tecavüz
HÜKÜM: Mahkûmiyet
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama
Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 … maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 … maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 … maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1.Sanık hakkında … Cumhuriyet Başsavcılığının 22.01.2015 tarihli iddianamesi ile hakkı olmayan yere tecavüz suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 154 üncü maddesinin birinci fıkrası ve 53 üncü maddesi gereğince cezalandırılması için kamu davası açılmıştır.
2…. 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 28.03.2016 tarihli ve 2015/75 Esas, 2016/521 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında hakkı olmayan yere tecavüz suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 154 üncü maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 50 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 52 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hapisten çevrili 3.000,00 TL ve doğrudan verilen 80,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Sanığın temyiz isteği, eksik inceleme üzerine karar verildiğine, mahkemece keşif yapılmadığına, suçu işlemediğine ilişkindir.
III. OLAY VE OLGULAR
1. Dava konusu olay, sanığın, katılana ait taşınmazın 62.06 m2 lik yerinden yol geçirmek suretiyle tecavüz ettiği iddiasına ilişkindir.
2. Soruşturma aşamasında yapılan keşif sonrası düzenlenen bilirkişi raporu ile kolluk tutanaklanından anlaşılacağı üzere sanığın, katılana ait taşınmaza 62.06 m2 tecavüz ettiği tespit edilmiştir.
3. Kovuşturma aşamasında keşif yapılmamıştır.
IV. GEREKÇE
1. … Cumhuriyet Başsavcılığı, 09.02.2014 tarihinde … … Komutanlığa gönderdiği yazı ile Kadastro Müdürlüğünden uzman kadastro memurları temin edilerek bahse konu araziye sanığın bir tecavüzünün olup olmadığı konusunda rapor tanzim ettirilmesini talep ettiği, 07.11.2014 tarihinde olay yeri incelemesi üzerine 05.01.2015 tarihinde bilirkişi raporunun düzenlendiği ve bilirkişi incelemesi yapan kadastro teknisyeni için sarf kararı ile ücret takdir edildiği anlaşılmıştır.
2. 5271 sayılı Kanun’un "Keşif" başlıklı 83 üncü maddesinin ilgili bölümü şöyledir;
"(1) Keşif, hâkim veya mahkeme veya naip hakim ya da istinabe olunan hakim veya mahkeme ile gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır…" şeklinde emredilen hükme göre keşif yapılmadan kadastro teknik bilirkişi tarafından dava konusu yerde ölçüm yapıldığı ve rapor düzenlendiği, kanuna aykın olarak düzenlenen bilirkişi raporu esas alınarak kamu davası açıldığı ve bu nitelikteki raporun hükme esas alındığı belirlenmiştir. Vicdani delil sistemine dayanan ceza muhakemesi hukuk sisteminde doğrudan doğruyalik ilkesi gereği muhakeme makamlarının delil araçlarıyla doğrudan temas etmeksizin delil değerlendirilmesine girişilmesi ve akabinde hüküm kurulması hukuka aykırıdır. Açıklanan gerekçelerle olay yerinde hakim veya Cumhuriyet savcısı bizzat hazır bulunmadan olay yeri incelemesi yapılması ve bilirkişi raporu düzenlenmesi sonucunda hüküm kurulması hukuka aykırıdır.
3. Kabul ve uygulamaya göre ise adli para cezasının yerine getirilmemesi halinde 6545 sayılı Kanun’la değişik 5275 sayılı Kanun’un 106 ncı maddesinin üçüncü fikrası uyarınca infaz aşamasında res’en uygulama yapılabilecek olmasına rağmen, hüküm fikrasındaki "sanığın taksitlerden birisinin zamanında ödememesi halinde geri kalan kısmın tamamının sanıktan tahsiline ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceğinin ihtarına (yapıldı)…" hususuna ilişkin ihtarat yapılmak suretiyle infazı kısıtlar şekilde hüküm kurulması hukuka aykırıdır.
V.KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle … 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 28.03.2016 tarihli ve 2015/75 Esas, 2016/521 Karar sayılı kararına yönelik sanığın temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 … maddesi gereği, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDIINE, 07.02.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2021/7104, K. 2023/329, T. 07.02.2023
8. Ceza Dairesi 2021/7104 E. , 2023/329 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi
Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 … maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 … maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1.Sanık hakkında Varto Cumhuriyet Başsavcılığının 10.11.2015 tarihli iddianamesi ile hakkı olmayan yere tecavüz suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 154 üncü maddesinin birinci fıkrası ve 53 üncü maddesi gereğince cezalandırılması için kamu davası açılmıştır.
2. Varto Asliye Ceza Mahkemesinin, 24.03.2016 tarihli ve 2015/216 Esas, 2016/56 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında hakkı olmayan yere tecavüz suçundan, 5237 sayılı Kanun’un 154 üncü maddesinin birinci fıkrası, 62 nci maddesi, 50 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 52 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 4.460,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
1.Cumhuriyet savcısının temyiz isteği; … ceza tayin olunurken hapis cezası alt sınırdan tayin olunduğu halde, aynı gerekçeyle adli para cezası tayin edilirken alt sınırdan uzaklaşılarak çelişkiye neden olunacağından tayin olunan adli para cezası yönünden kararın düzeltilmesi gerektiğine ilişkindir.
2. Sanığın temyiz isteği; suçun unsurlarının oluşmadığına, eksik inceleme üzerine karar verildiğine ilişkindir.
III. OLAY VE OLGULAR
1.Dava konusu olay, sanığın, katılana ait taşınmaza ilk önce tandır yaptığı, daha sonra tandırı yıkarak araba garajı yapıp, taşınmazı tel çit ile çevirerek ağaç dikmek suretiyle tecavüz ettiği iddiasına ilişkindir.
2. Soruşturma aşamasında yapılan keşif sonrası düzenlenen bilirkişi raporuna göre, katılana ait 236 ada 2 nolu parsele, komşu 236 ada 3 nolu parsel maliki olan sanık tarafından bir adet araba garajı yapılmak ve kısmen de tel çit ile çevirip ağaç dikmek suretiyle müdahalede bulunulunduğu tespit edilmiştir.
3.Mahkemece yapılan keşif sonrası düzenlenen bilirkişi raporuna göre, sanığın, katılanın arsasına 100 (metrekare) m2 tecavüzde bulunduğunu tespit edilmiştir.
IV. GEREKÇE
1. Keşif bir delil aracı olup; 5271 sayılı Kanun’un ”Keşif” başlıklı 83 üncü maddesinin ilgili bölümü şöyledir;
”(1) Keşif, hâkim veya mahkeme veya naip hâkim ya da istinabe olunan hâkim veya mahkeme ile gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır….”
şeklinde emredilen hükme göre Cumhuriyet savcısı bizzat hazır bulunmaksızın kadastro teknisyeni tarafından dava konusu yerde ölçüm yapıldığı ve rapor düzenlendiği anlaşılmaktadır. Açıklanan şekilde hukuka aykırı olarak bilirkişi raporu düzenlenmekle birlikte bu raporun hükme esas alınmadığı anlaşılmakla hükmü etkileyecek nitelikte hukuka aykırı kabul edilmemiştir.
2. Katılan …’ın, sanığın diktiği ağaçların kendi sınırı içerisinde kaldığını belirtmiş olmasına rağmen sanığın tecavüze devam etmiş olması, bilirkişi raporları, sanığın tevil yoluyla ikrarı ile sanığın, katılanlara ait arazilere tecavüz ettiği hususu toplanan tüm delillerle sabit olduğundan sanığın, suçun unsurlarının oluşmadığına, eksik inceleme üzerine karar verildiğine ilişkin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
3. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç tipi ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanığın yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri reddedilmiştir.
4. Sanık hakkında kurulan hükümde, Yargıtay tarafından düzeltilmesi mümkün görülen, sanık hakkında … ceza belirlenirken hapis cezası alt sınırdan tayin olduğu halde, aynı gerekçeyle adli para cezasına esas alınan birim … sayısının alt sınırdan uzaklaşarak belirlenmesi suretiyle çelişkiye neden olunması ve 5237 sayılı Kanun’da cezaların içtimaının düzenlenmediği gözetilmeden, sanığa verilen hürriyeti bağlayıcı cezadan çevrilen adli para cezası ile doğrudan verilen adli para cezalarının toplanmasına karar verilmesi dışında bir hukuka aykırılık görülmemiştir.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde (3) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle Varto Asliye Ceza Mahkemesinin, 24.03.2016 tarihli ve 2015/216 Esas, 2016/56 Karar sayılı kararına yönelik Cumhuriyet savcısının temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükmün,1412 sayılı Kanun’un 321 … maddesi gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesi gereği düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hükümde sanık hakkında 5237 sayılı Kanun’un 154 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca hapis cezası yanında hükmolunan adli para cezasına esas alınan 100 günün 5 güne, 5237 sayılı Kanun’un 62 nci maddesi ile hükmolunan 83 günün 4 güne, mahkemenin takdirine uygun olarak 5237 sayılı Kanun’un 52 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca günlüğü 20,00 TL’den hükmolunan sonuç 1.660,00 TL adli para cezasının 80,00 TL’ye indirilmesi ve hükmün 4 üncü fıkrasında yer … “4.460,00 TL adli para cezasına” ilişkin kısım çıkartılarak yerine “3.000,00 TL ve 80,00 TL adli para cezası” ibarelerinin eklenmesi suretiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 07.02.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2021/7111, K. 2023/7863, T. 24.10.2023
8. Ceza Dairesi 2021/7111 E. , 2023/7863 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi
SAYISI: 2015/945 E., 2016/368 K.
SUÇ: Köy tüzel kişiliğine ait veya köylünün ortak yararlanmasındaki taşınmazlara tecavüz
HÜKÜMLER: Beraat
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama
Sanıklar hakkında kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1.Sanıklar hakkında Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığının 15.12.2015 tarihli iddianamesi ile köy tüzel kişiliğine ait veya köylünün ortak yararlanmasındaki taşınmazlara tecavüz suçundan cezalandırılmaları için kamu davası açılmıştır.
2. Elazığ 5. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.04.2016 tarihli kararı ile sanıklar hakkında köy tüzel kişiliğine ait veya köylünün ortak yararlanmasındaki taşınmazlara tecavüz suçundan beraat kararları verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Katılan Hazine vekillerinin temyiz isteği, eksik inceleme üzerine karar verildiğine ilişkindir.
III. OLAY VE OLGULAR
Dava konusu olay; Elazığ Merekez … Köyü … Mekii sınırları içerisinde kalan mezra yoluna sanık …’ın 29.00 m2, …’ın 43.00 m2, …’ın 36.00 m2 olmak üzere toplam 108,00 m2’lik alana ağaç dikip ark olarak kullanmak suretiyle tecavüz ettikleri iddiasına ilişkindir.
IV. GEREKÇE
1.Soruşturma aşamasında yapılan keşif hukuka aykırıdır. Çünkü keşif bir delil aracı olup; 5271 sayılı Kanun’un ”Keşif” başlıklı 83 üncü maddesinin ilgili bölümü şöyledir; ”(1) Keşif, hâkim veya mahkeme veya naip hâkim ya da istinabe olunan hâkim veya mahkeme ile gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır….”
şeklinde emredilen hükme göre Cumhuriyet savcısı hazır bulunmaksızın kadastro teknik bilirkişi tarafından dava konusu yerde ölçüm yapıldığı ve rapor düzenlendiği, kanuna aykırı olarak düzenlenen bilirkişi raporu esas alınarak kamu davası açıldığı ve bu nitelikteki raporun hükme esas alındığı belirlenmiştir. Vicdani delil sistemine dayanan ceza muhakemesi hukuku sisteminde doğrudan doğruyalık ilkesi gereği muhakeme makamlarının delil araçlarıyla doğrudan temas etmeksizin delil değerlendirilmesine girişilmesi ve akabinde hüküm kurulması hukuka aykırıdır. Açıklanan gerekçelerle Hakim veya Cumhuriyet savcısı bulunmadan yapılan keşif ve sonucunda alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınması hukuka aykırıdır.
2. Oluşa ve dosya kapsamına göre suça konu yere ait tapu kaydı getirtilip mahallinde teknik bilirkişi ve tarafsız yerel bilirkişiler marifetiyle keşif yapılıp, suç tarihinde sanıkların köye ait yola tecavüzünün bulunup bulunmadığı saptanarak sonucuna göre hukuki durumlarının tayin ve tespit olunması gerektiği gözetilmeden eksik araştırma ile yazılı şekilde hükümler kurulması hukuka aykırıdır.
3.(1) ve (2) nolu bozma nedenlerine göre; Anayasa Mahkemesi’nin, 02.08.2022 gün ve 31911 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 21.04.2022 gün ve 2020/87 Esas, 2022/44 sayılı kararı ile; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 17.10.2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun’un 31 inci maddesiyle eklenen geçici 5 inci maddenin (d) bendinde yer alan "…kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış…" ibaresinin "…seri muhakeme usulü…" yönünden Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması ve yargılama konusu suçun seri muhakeme usulüne tabi olması karşısında, sanıklar hakkında aynı Kanun’un 250 nci maddesinde düzenlenen seri muhakeme usulünün uygulanabilmesi için yerel mahkemece dosyanın Cumhuriyet Başsavcılığı’na tevdi edilmesinde zorunluluk bulunduğu anlaşılmıştır.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Elazığ 5. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.04.2016 tarihli kararına yönelik katılan Hazine vekillerinin temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükümlerin, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 24.10.2023 tarihinde karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
Keşif sırasında hazır bulunabilecek kişiler için CMK Madde 84; şüpheliye yer gösterme işleminin ayrı koşulları için CMK Madde 85 hükümleri incelenebilir.
Yazar: Avukat Fatih Sefer