CMK Madde 94, hâkim veya mahkemenin yakalama emri üzerine yakalanan kişinin yetkili yargı mercii önüne çıkarılma usulünü düzenler. Hüküm, yirmi dört saatlik süreyi, bu süre içinde fiziksel olarak hazır edilemeyen kişinin sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle dinlenmesini ve mesai saatleri dışındaki belirli yakalamalarda serbest bırakılma olanağını içerir.
CMK Madde 94 – Kanun Metni
Yakalanan kişinin mahkemeye götürülmesi
Madde 94 – (Değişik:21/2/2014 – 6526/7 md.)
(1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır.
(2) Yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa, aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde, mevcut değil ise en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim sisteminin kullanılması suretiyle yetkili hâkim veya mahkeme tarafından bu kişinin sorgusu yapılır veya ifadesi alınır.
(3) (Ek:8/7/2021-7331/12 md.) İfadesi alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması, Cumhuriyet savcısı tarafından emredilebilir. Bu hüküm her yakalama emri için ancak bir kez uygulanabilir. Taahhüdünü yerine getirmeyen kişiye, yakalama emrinin düzenlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından bin Türk lirası idari para cezası verilir.
CMK Madde 94’ün Açıklaması
Yakalama emrinin infazı, tek başına tutuklama kararı anlamına gelmez. Birinci fıkraya göre yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yakalama emrini veren değil, somut işlem bakımından yetkili olan hâkim veya mahkeme önüne çıkarılmalıdır. Fiziksel olarak çıkarılması mümkün değilse, ikinci fıkradaki usul aynı süre içinde işletilir: Kişi yakalandığı yer adliyesinde, orada sistem yoksa en yakın adliyede hazır bulundurulur ve ifadesi veya sorgusu yetkili hâkim ya da mahkeme tarafından sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle alınır. Bu usul, yetkisiz bir merciin esas mahkeme yerine sorgu yapması değildir.
Üçüncü fıkra yalnız ifade alınması amacıyla çıkarılmış yakalama emri bakımından uygulanır. Mesai saatleri dışında yakalanan kişi, belirlenen tarihte yargı merciine gelmeyi taahhüt ederse Cumhuriyet savcısı serbest bırakılmasını emredebilir; serbest bırakma kendiliğinden gerçekleşmez. Bu olanak aynı yakalama emri için bir kez kullanılabilir. Taahhüde uyulmaması hâlinde kanunda belirtilen idari para cezası uygulanır.
Yakalama sonrasındaki ifade ve sorgu işlemlerinde müdafi yardımından yararlanılması, kişinin savunma haklarını kullanabilmesi bakımından önemlidir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
İlgili Yargıtay Kararı
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 05.04.2021, E. 2020/11667, K. 2021/6782
6. Ceza Dairesi 2020/11667 E. , 2021/6782 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Nitelikli hırsızlık
HÜKÜM: Mahkumiyet
Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:
CMK’nın 196/2. maddesine göre sanık … yönünden suçun alt sınırı itibariyle istinabe yasağı bulunmakta ise de, sanık hakkında çıkartılan yakalama emri üzerine 22.11.2015 tarihinde Gaziantep ilinde yakalandığında, SEGBİS yoluyla esas mahkemesi olan Şanlıurfa 8. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından sorgusunun yapıldığının anlaşılması karşısında, tabliğnamedeki bozma isteyen düşünceye iştirak edilmemiştir.
15.04.2020 gün ve 31100 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun’un 10. maddesi ile 5237 sayılı TCK’nın 53. maddesinde yapılan değişikliğin, infaz aşamasında gözetilmesi olanaklı görülmüştür.
Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimin takdirine göre, sanık …’in temyiz itirazlarının reddiyle, usul ve yasaya uygun bulunan hükmün tebliğnameye aykırı olarak ONANMASINA, 05.04.2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
İlgili CMK Şerhleri
Yazar: Avukat Fatih Sefer