CMK Madde 82, beden muayenesi, vücuttan örnek alınması, moleküler genetik inceleme ve fizik kimliğin tespiti işlemlerinin uygulanmasına ilişkin usullerin yönetmelikte gösterilmesini düzenler. Bu yetki, kanunda öngörülen karar mercilerini, müdahale şartlarını ve temel hak güvencelerini değiştirme yetkisi vermez.
Yönetmelik
Madde 82 – (1) 75 ilâ 81 inci maddelerde öngörülen işlemlerin yapılması ile ilgili usuller yönetmelikte gösterilir.
Hukuki açıklama
CMK 82’ye dayanılarak çıkarılan Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik; muayenenin yürütülmesi, örneklerin alınması, genetik inceleme ve fizik kimliğe ilişkin kayıtların oluşturulması gibi uygulama ayrıntılarını düzenler. Ancak işlemin hangi şartlarla ve kimin kararıyla yapılacağı, genetik incelemenin amacı ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel kurallar kanundan kaynaklanır. Yönetmelik, kanunun aradığı hâkim kararını veya diğer güvenceleri bertaraf edemez.
Anayasa Mahkemesi, 25.12.2025 tarihli, E. 2025/141, K. 2025/274 sayılı kararıyla CMK 82’nin yalnız CMK 80/2 yönünden iptaline hükmetmiştir. Mahkeme, genetik verilerin saklanması, imhası ve ilgili kişinin hakları gibi temel konularda yeterli kanuni çerçeve oluşturulmadan düzenleme yetkisinin yönetmeliğe bırakılmasını Anayasa’ya aykırı bulmuştur. İptal hükmünün yürürlük tarihi 18.12.2026 olarak belirlenmiştir.
Bununla birlikte 7589 sayılı Kanun’un 14. maddesiyle 16.07.2026 tarihinde CMK 80/2 yeniden düzenlenmiş; inceleme sonuçlarının kaydı ve imhasına ilişkin süreler kanunda gösterilmiş, CMK 80/3’te bu bilgilerin başka soruşturma veya kovuşturmalarda kullanımına ilişkin karar usulü belirlenmiş, 80/4’te ise sistemin işletilmesine ilişkin ayrıntıların Adalet ve İçişleri bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüştür. Dolayısıyla CMK 82’nin bütünü ortadan kalkmış değildir; genetik veriler bakımından kanuni güvenceler esas alınmalıdır.
Beden muayenesi ve genetik inceleme sırasında savunma haklarının korunması, kanuni müdahale şartları ile uygulama usullerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
İlgili CMK şerhleri
CMK Madde 75 – Şüpheli veya sanığın beden muayenesi ve vücudundan örnek alınması; CMK Madde 78 – Moleküler genetik incelemeler; CMK Madde 80 – Genetik inceleme sonuçlarının gizliliği; CMK Madde 81 – Fizik kimliğin tespiti.
Yazar: Avukat Fatih Sefer