Faydalı Model Başvurusu: Araştırma Raporu, Süreler ve İtiraz

Türkiye’de faydalı model başvurusu, teknik buluşun Türk Patent ve Marka Kurumuna (TÜRKPATENT) gerekli belgelerle sunulması, şeklî incelemenin tamamlanması, süresinde araştırma talebinde bulunulması ve araştırma raporunun değerlendirilmesi aşamalarından oluşur. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 143. maddesine göre araştırma raporunun hazırlanması ve yayımlanması zorunlu sürecin bir parçasıdır. Başvurunun yapılması veya araştırma raporunun düzenlenmesi tek başına faydalı model hakkının verildiği anlamına gelmez.

Faydalı model başvurusunda temel mesele, yalnızca başvuru belgelerinin teslim edilmesi değildir. Buluşun teknik özelliklerinin yeterince açıklanması, korunması istenen unsurların istemlerde doğru tanımlanması, araştırma talebinin zamanında yapılması ve rapordaki belgelerin değerlendirilmesi de belirleyicidir. Özellikle eksikliklerin giderilmesi, araştırma raporuna itiraz ve üçüncü kişilerin görüşleri bakımından farklı başlangıç tarihlerine bağlı süreler bulunmaktadır.

Faydalı Model Başvurusu Nasıl Yapılır?

Faydalı model başvurusu, SMK m.143 ile faydalı modele uygun düştüğü ölçüde uygulanan başvuru hükümleri çerçevesinde TÜRKPATENT nezdinde yapılır. Başvuru sahibi, buluşunu açıklayan teknik belgeleri hazırlar ve başvuru için gerekli bilgi ve belgeleri Kuruma sunar.

Başvurunun hazırlanmasından faydalı modelin verilmesine kadar temel aşamalar şöyledir:

1. Teknik dosyanın hazırlanması: Buluşun tarifnamesi, istemleri, özeti ve gerekiyorsa teknik resimleri hazırlanır.
2. Başvurunun yapılması: Başvuru tarihinin kesinleşmesi için gerekli asgari unsurlar TÜRKPATENT’e sunulur.
3. Eksikliklerin tamamlanması: Başvuru tarihinin kesinleşmesinden sonra tamamlanmasına izin verilen belgeler ve gerekiyorsa Türkçe çeviriler süresinde sunulur.
4. Şeklî inceleme: Kurum, başvurunun mevzuatta belirtilen şeklî şartları karşılayıp karşılamadığını inceler.
5. Araştırma talebi: Başvuru sahibi, araştırma talebini gerekli ücretle birlikte kanuni süresi içinde yapar.
6. Araştırma raporu: Kurum, buluşla ilgili teknik dokümanları araştırır ve istemler bakımından rapor düzenler.
7. İtiraz ve görüşler: Başvuru sahibi araştırma raporuna itiraz edebilir; üçüncü kişiler rapor hakkında görüş sunabilir.
8. Karar: Kurum, başvuruyu ve araştırma raporunu, varsa itiraz ve görüşlerle birlikte değerlendirerek faydalı modelin verilmesine veya başvurunun reddine karar verir.

Bu aşamalar, patent başvurusundaki işlemlerle tamamen aynı değildir. Özellikle patent verilmesine ilişkin ayrı inceleme aşaması ve verilme sonrası itiraz sistemi faydalı model bakımından aynı şekilde uygulanmaz. Patent başvurularının kendine özgü usulü için patent başvuru süreci ve gerekli belgeler ayrıca incelenebilir.

Faydalı Model Başvurusu İçin Hangi Belgeler Gereklidir?

SMK m.90/1 ve m.143 uyarınca faydalı model başvurularında temel başvuru dosyası, başvuru formu ile buluşu teknik olarak açıklayan belgelerden oluşur. Başvuru dosyasındaki belgelerin her biri farklı bir işlev üstlenir.

1. Başvuru Formu

Başvuru formunda başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri ile mevzuatın gerektirdiği diğer bilgiler yer alır. Başvuru sahibi gerçek veya tüzel kişi olabilir.

Buluşu yapan kişi ile başvuru sahibi her zaman aynı kişi değildir. Başvuru sahibinin buluşu yapan kişi olmaması veya buluşu yapanlardan yalnızca biri olması durumunda, başvuru hakkını nasıl elde ettiğine ilişkin açıklamanın da yapılması gerekir (SMK m.90/5).

2. Tarifname

Tarifname, buluşun teknik olarak nasıl gerçekleştirildiğini açıklayan temel belgedir. SMK m.92/1 uyarınca buluş, ilgili teknik alandaki uzman kişinin uygulayabileceği kadar açık ve tam biçimde anlatılmalıdır.

Uygun bir tarifnamede özellikle teknik alan, bilinen teknik çözümler, çözülmek istenen teknik problem, buluşun teknik özellikleri ve uygulanma biçimleri açıklanır.

Örneğin mekanik bir kilitleme düzeneğine ilişkin başvuruda yalnızca düzeneğin daha güvenli olduğu söylenmesi yeterli değildir. Güvenliği sağlayan parçaların yapısı, bağlantıları ve çalışma ilişkileri teknik olarak açıklanmalıdır.

3. İstemler

İstemler, faydalı model ile hangi teknik unsurların korunmasının talep edildiğini belirler. SMK m.92/4 uyarınca istemler tarifnameye dayanmalı, açık ve öz olmalı, tarifnamede açıklanan buluşun kapsamını aşmamalıdır.

Başvuru sırasında teknik açıdan önemli bir özelliğin istemlerde yer almaması, araştırma raporunun değerlendirilmesini ve ilerideki koruma kapsamını etkileyebilir. Bununla birlikte her ayrıntının istemlere gereksiz biçimde eklenmesi de koruma talebini daraltabilir.

Bu nedenle tarifname ile istemler arasında tutarlılık bulunması gerekir. Başvurunun ilk kapsamını aşan teknik özellikler, sonradan yapılacak değişikliklerle serbestçe eklenemez.

4. Teknik Resimler, Özet ve Ücret Bilgisi

Tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimler başvuru dosyasında bulunmalıdır. Özellikle mekanik buluşlarda teknik resimler, parçalar arasındaki yapısal ilişkinin anlaşılmasına yardımcı olur.

Özet, buluşun teknik içeriğini kısa biçimde tanıtır. Korumanın kapsamını belirleyen belge özet değil, tarifnameyle desteklenen istemlerdir.

Başvuru ücretinin ödendiğine ilişkin bilgi de başvuru dosyasının unsurları arasındadır. Araştırma talebi ise ayrıca ücret gerektiren bir işlem olduğundan başvuru ücretinin ödenmiş olması araştırma yükümlülüğünü kendiliğinden karşılamaz.

Başvuru Tarihi Nasıl Kesinleşir ve Eksik Belgeler Nasıl Tamamlanır?

Başvuru tarihinin kesinleşmesi ile başvuru dosyasının bütün şeklî şartları karşılaması birbirinden farklıdır.

Bu asgari unsurlar şunlardır:

• Faydalı model verilmesi talebi,
• Başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri,
• Türkçe veya SMK m.90/2 kapsamında kabul edilen yabancı dillerden biriyle hazırlanmış tarifname ya da önceki bir başvuruya yapılan uygun atıf.

Bu unsurlardan birinin bulunmaması hâlinde SMK m.143/1 gereğince başvuru işleme alınmaz. Dolayısıyla başvuru tarihini belirleyen asgari unsurlardaki eksiklik, normal bir şeklî eksiklikle aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Başvuru Sonrasındaki İki Aylık Tamamlama Süresi

SMK m.143/2 uyarınca, işleme alınmış bir başvuruda SMK m.90/1’de belirtilen belgelerden eksik olanlar veya kabul edilen yabancı dilde sunulmuş teknik belgelerin Türkçe çevirileri, başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde tamamlanmalıdır.

Bu süre bakımından ayrıca bildirim yapılması gerekmez. Süresinde tamamlanmayan başvuru geri çekilmiş sayılır.

Örneğin başvuru tarihini kesinleştiren asgari unsurları içeren bir dosyada istemler henüz sunulmamışsa, istemlerin ilgili iki aylık süre içerisinde tamamlanması gerekir. Başvuru sahibinin Kurumdan ayrıca hatırlatma beklemesi, süreyi durdurmaz.

Faydalı Model Başvurusunda Şeklî İnceleme Nasıl Yapılır?

Şeklî inceleme, başvuru belgelerinin ilgili mevzuatta öngörülen biçimsel gereklilikleri karşılayıp karşılamadığının kontrolüdür. SMK m.143/3-4 ve Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.119 bu aşamanın esaslarını düzenler.

Kurum; başvuru formundaki bilgileri, teknik belgelerin bulunup bulunmadığını, belge düzenini ve başvuruya ilişkin diğer şeklî şartları değerlendirir.

Eksiklik belirlenirse başvuru sahibinden, bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde eksikliğin giderilmesi istenir. Süresinde giderilmeyen eksiklik nedeniyle başvuru reddedilir.

Buradaki iki aylık süre, başvuru tarihinden başlayan belge tamamlama süresiyle karıştırılmamalıdır. Şeklî incelemedeki eksiklik giderme süresinin başlangıcı Kurumun bildirim tarihidir.

Şeklî şartların karşılanmış olması, buluşun yenilik şartını sağladığının veya faydalı modelin verileceğinin kabul edildiği anlamına gelmez. Bundan sonraki temel işlem araştırma talebidir.

Faydalı Model Araştırma Talebi ve Araştırma Raporu

Faydalı Modelde Araştırma Raporu Zorunlu mudur?

Evet. SMK m.143/5-6 uyarınca faydalı model başvurusunda araştırma talebinin yapılması ve bu talep üzerine araştırma raporu düzenlenmesi, kanunda öngörülen başvuru sürecinin zorunlu aşamasıdır.

Başvuru sahibi, araştırma talebini başvuruyla birlikte yapabilir. Başvuru sırasında yapılmamışsa, şeklî şartlar bakımından eksiklik bulunmadığının veya eksikliklerin giderildiğinin bildirildiği tarihten itibaren iki ay içinde gerekli ücreti ödeyerek araştırma talebinde bulunmalıdır.

Araştırma talebi yapılmadığında veya gerekli şartlar süresinde yerine getirilmediğinde başvuru geri çekilmiş sayılır. Bu aşamada Kurumun ayrıca hatırlatma yapması beklenmemelidir.

Araştırma Raporunda Neler İncelenir?

Araştırma raporu, buluşa ilişkin önceki teknik dokümanların belirlenmesini ve başvurunun istemleriyle ilişkilendirilmesini sağlar.

Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.120 uyarınca araştırma raporu, tarifnamenin tamamı dikkate alınarak istemler itibarıyla düzenlenir.

Raporda özellikle şu hususlar önem taşır:

• Buluşun yeniliğinin değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek teknik dokümanlar,
• Her bir dokümanın hangi istem veya istemlerle ilişkili olduğu,
• İlgili dokümanın teknik açıklamalarının başvuruyla bağlantısı,
• Buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler,
• Başvurunun veya buluşun kanuni şartları karşılamadığı değerlendiriliyorsa buna ilişkin gerekçeler.

Faydalı model bakımından araştırmanın ağırlık noktası, özellikle yenilik değerlendirmesini etkileyen önceki teknik belgelerin belirlenmesidir. Bununla birlikte rapor, başvurunun diğer kanuni engellerini de ortaya koyabilir.

Faydalı modelde patentteki gibi buluş basamağı şartı aranmaz. Ancak bu durum, araştırma yapılmadığı veya başvurunun teknik yönden hiçbir değerlendirmeye tabi olmadığı anlamına gelmez. SMK m.142/2 gereğince yenilik değerlendirmesinde buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler dikkate alınmaz.

Faydalı modelin maddi koruma şartları ve koruma süresi hakkında daha ayrıntılı açıklama için faydalı model nedir başlıklı makale incelenebilir.

Araştırma Raporu Nasıl Değerlendirilir? Teknik Örnek

Bir başvurunun, iki mekanik parçanın belirli bir bağlantı düzeniyle sabitlenmesini sağlayan teknik bir mekanizmaya ilişkin olduğu varsayılsın.

Araştırma raporunda daha önce yayımlanmış bir teknik belgede benzer bir mekanizma tespit edilmiş olabilir. Bu durumda yalnızca önceki belgede benzer bir ürün bulunması yeterli değerlendirme değildir.

Başvurunun istemleriyle önceki belgenin teknik açıklamaları karşılaştırılarak ilgili teknik özelliklerin önceki belgede hangi kapsamda açıklandığı incelenmelidir.

Önceki dokümanda bazı parçaların bulunması fakat istemlerdeki teknik ilişkinin açıklanmaması ile istemin bütün teknik özelliklerinin aynı önceki açıklamada mevcut olması, yenilik açısından aynı sonucu doğurmayabilir.

Bu nedenle araştırma raporu yalnızca ilgili dokümanların sayısına bakılarak değerlendirilmemelidir. Dokümanların teknik içeriği, istemlerle ilişkisi ve varsa başvurunun rüçhan tarihi dikkate alınmalıdır.

Araştırma Raporu Hangi Durumlarda Düzenlenemez?

SMK m.143/7 uyarınca başvuru konusunun SMK m.142/3 kapsamında faydalı model koruması dışında kaldığı veya tarifnamenin ya da bütün istemlerin yeterince açık olmaması nedeniyle araştırma yapılamadığı durumlarda araştırma raporu düzenlenmeyebilir.

Bu durumda başvuru sahibinden, bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde itirazlarını veya başvuruda yapacağı değişiklikleri sunması istenir.

Süresinde itiraz sunulmaması ya da sunulan itirazın veya değişikliklerin kabul edilmemesi hâlinde başvuru reddedilir. İtirazın veya değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde araştırma raporu düzenlenerek işlemlere devam edilir.

Yönetmelik m.120/13 uyarınca, araştırma yapılmasına engel bulunmayan istemler bakımından araştırma raporunun düzenlenmesi de mümkündür. Dolayısıyla bazı istemlere ilişkin sorun bulunması, her durumda başvurunun tamamı hakkında araştırma yapılamayacağı anlamına gelmez.

Faydalı modele özgü koruma dışı buluş kategorileri, faydalı model verilemeyecek buluşlar başlıklı ayrı incelemenin konusudur.

Faydalı Model Başvurusu ve Araştırma Raporu Ne Zaman Yayımlanır?

SMK m.97/1 uyarınca faydalı model başvurusu, başvuru veya varsa rüçhan tarihinden itibaren 18 aylık sürenin dolmasıyla Bültende yayımlanır. Başvuru sahibinin erken yayım talebinde bulunması da mümkündür.

Araştırma raporunun yayımlanması ise raporun hazırlanma zamanına bağlıdır. Rapor, başvurunun yayımından önce tamamlanmışsa başvuruyla birlikte; daha sonra tamamlanmışsa ayrı olarak yayımlanabilir.

Başvurunun yayımlanmasıyla faydalı modelin verilmesine ilişkin kararın yayımlanması birbirinden farklı işlemlerdir. Başvurunun yayımlanmış olması, faydalı modelin verilmesine karar verildiği veya başvurunun tüm yönleriyle kabul edildiği anlamına gelmez.

Başvurunun yayımı, SMK m.141/3 kapsamında başvuru sahibinin belirli şartlarla ileri sürebileceği haklar bakımından da önem taşıyabilir. Ancak bu aşamadaki koruma ile verilmiş faydalı modelden doğan kesinleşmiş hak durumu birbirine karıştırılmamalıdır.

Faydalı Model Araştırma Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır?

SMK m.143/8 uyarınca araştırma raporunun Bültende yayımlanmasından itibaren üç ay içinde başvuru sahibi raporun içeriğine itiraz edebilir. Üçüncü kişiler ise aynı süre içerisinde görüş bildirebilir.

Başvuru sahibinin itirazı ile üçüncü kişinin görüşü, hukuken aynı işlem değildir.

Başvuru Sahibinin Araştırma Raporuna İtirazı

Başvuru sahibi, araştırma raporunda belirtilen teknik belgelerin veya bu belgelere ilişkin değerlendirmenin hatalı olduğunu düşünüyorsa gerekçeli itirazını ilgili belgelerle birlikte sunabilir.

İtirazın kapsamı somut rapora bağlı olmakla birlikte şu hususlar gündeme gelebilir:

• Raporda gösterilen önceki teknik belgenin istemlerdeki belirli teknik özellikleri açıklamaması,
• İki teknik çözüm arasındaki farklılığın raporda yeterince dikkate alınmaması,
• Önceki belgenin yayımlanma tarihi veya teknik içeriğinin yanlış değerlendirilmesi,
• İstemlerin teknik anlamının tarifnameyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği,
• Raporda belirtilen eksikliğin başvurunun ilk kapsamı içinde yapılacak uygun bir değişiklikle giderilebilmesi.

İtirazın yalnızca rapora katılınmadığını belirten genel ifadelerden oluşması yerine, hangi istemin hangi teknik belge karşısında neden farklı değerlendirilmesi gerektiğinin açıklanması önemlidir.

Üçüncü Kişiler Faydalı Model Başvurusuna İtiraz Edebilir mi?

Üçüncü kişiler, araştırma raporunun yayımlanmasından itibaren üç ay içinde rapora ilişkin görüş bildirebilir ve görüşlerini destekleyen belgeleri sunabilir.

Örneğin başvuruya konu teknik çözümün daha önce kamuya açıklanmış olduğunu gösteren bir yayın veya teknik doküman, üçüncü kişi görüşüne dayanak oluşturabilir.

Ancak üçüncü kişinin bu aşamadaki işlemi, patentin verilmesinden sonra öngörülen idari itiraz usulüyle aynı değildir. Faydalı modelin verilmesinden sonra SMK m.99’daki patent itiraz sistemi uygulanmaz.

İtiraz ve Görüşlerden Sonra Ne Olur?

SMK m.143/9 uyarınca Kurum, başvuru sahibi tarafından itiraz edilmemesi ve üçüncü kişilerce görüş sunulmaması durumunda araştırma raporunu değerlendirir.

İtiraz veya görüş sunulmuşsa araştırma raporu ile bu itiraz ve görüşler birlikte değerlendirilir. Sonuç olarak faydalı modelin verilmesi, değişiklik istenmesi veya başvurunun reddi gündeme gelebilir.

Başvuru sahibinin araştırma raporuna itiraz etmemesi, araştırma raporundaki her değerlendirmenin maddi hukuk bakımından tartışmasız hâle geldiği anlamına gelmez. Bununla birlikte üç aylık idari başvuru imkânının kullanılmaması, ilgili aşamada ileri sürülebilecek açıklama ve belgelerin değerlendirilmesini etkileyebilir.

Faydalı Modelin Verilmesi veya Başvurunun Reddi

Faydalı Model Verilmesine Nasıl Karar Verilir?

Kurum, araştırma raporunu ve varsa itiraz ile görüşleri değerlendirdikten sonra başvurunun kanuni şartları karşıladığı sonucuna varırsa faydalı modelin verilmesine karar verir.

SMK m.143/10 gereğince karar başvuru sahibine bildirilir; karar ve faydalı model Bültende yayımlanır.

Faydalı modelin verilebilmesi için belirli değişiklikler yapılması gerektiği değerlendirilirse, başvuru sahibinden bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde gerekli değişiklikleri yapması istenir.

Değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde faydalı model verilmesine karar verilir. Değişikliklerin süresinde yapılmaması veya yapılan değişikliklerin kabul edilmemesi hâlinde ise başvuru geri çekilmiş sayılır.

Verilme kararının yayımlanmasından sonra faydalı model belgesinin düzenlenmesi talep edilmiş ve ilgili belge düzenleme ücreti ödenmişse belge düzenlenerek hak sahibine verilir.

SMK m.143/13 uyarınca faydalı modelin verilmiş olması, Kurumun buluşun geçerliliği veya yararlılığı hakkında garanti verdiği şeklinde yorumlanamaz.

Başvurunun Reddine Karşı Ne Yapılabilir?

Kurum, başvurunun veya buluşun kanuni şartlara uygun olmadığı sonucuna varırsa SMK m.143/12 gereğince başvuruyu reddeder. Ret kararı başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.

Bu karara karşı SMK m.100 uyarınca, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Kurum nezdinde itiraz edilebilir. İtiraz Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından incelenir.

Ret kararına itiraz ile araştırma raporunun içeriğine itiraz birbirinden farklı aşamalardır. Araştırma raporuna itirazda süre yayım tarihinden; ret kararına karşı yapılan itirazda ise kararın bildirim tarihinden itibaren işler.

Faydalı Model Verildikten Sonra İdari İtiraz Yapılabilir mi?

Hayır. SMK m.143/11 açıkça, faydalı model verildikten sonra patentlere özgü SMK m.99 itiraz usulünün işletilemeyeceğini düzenler.

Faydalı modelin geçerliliğine ilişkin uyuşmazlıklar, kanuni şartlar altında mahkemede hükümsüzlük talebiyle ileri sürülebilir. Bu konu, başvuru ve araştırma sürecinden ayrı olarak faydalı model hükümsüzlüğü davası kapsamında ele alınmaktadır.

Faydalı Model Başvuru Sürecindeki Önemli Süreler

Başvuru sahibinin özellikle takip etmesi gereken süreler ve başlangıç olayları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Tablodaki sürelerin tamamı aynı tarihten başlamaz. Başvuru tarihi, bildirim tarihi ve Bültende yayım tarihi birbirinden ayrı hukuki olaylardır. Süre hesabında hangi işlemin hangi başlangıç olayına bağlandığı belirlenmelidir.

Özellikle başvuru belgelerinin tamamlanması ve araştırma talebinin yapılması aşamalarında bildirime gerek olmaksızın işlem yapılması gereken süreler bulunduğundan başvuru sahibinin kendi işlem takvimini takip etmesi önemlidir.

Başvuru ve Araştırma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Başvurudan Önce Teknik Araştırma Yapılması

Kanunen öngörülen araştırma raporu, Kurum tarafından başvuru sürecinde düzenlenir. Bununla birlikte başvuru yapılmadan önce ilgili teknik alandaki patent ve faydalı model belgelerinin incelenmesi, muhtemel yenilik sorunlarının daha erken belirlenmesini sağlayabilir.

Ön araştırma ile Kurumun düzenlediği resmî araştırma raporu aynı işlem değildir. Ön araştırma, başvurunun teknik hazırlığına yardımcı olurken resmî araştırma raporu SMK m.143 kapsamındaki idari sürecin parçasıdır.

Başvuru öncesi araştırmanın yöntemleri, patent araştırması ve önceki teknik taraması başlıklı makalede ayrıca açıklanmaktadır.

Tarifname ile İstemlerin Tutarlı Hazırlanması

Teknik tarifnamenin yeterli ayrıntıda hazırlanması ve istemlerin tarifnameyle desteklenmesi, araştırma raporunun sağlıklı değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Başvuru sonrasında yapılabilecek değişiklikler, ilk başvuru kapsamının aşılması yasağına tabidir. Başlangıçta açıklanmayan bir teknik unsurun sonradan eklenmesiyle yeni bir koruma konusu oluşturulması mümkün değildir.

Bu nedenle buluşun çalışma prensibi, teknik bileşenleri ve bunlar arasındaki ilişkiler başvuru hazırlığında değerlendirilmelidir.

Araştırma Raporunun İstem Bazında İncelenmesi

Araştırma raporunda gösterilen önceki belgeler, başvurunun bütününün geçersiz olduğu şeklinde otomatik yorumlanmamalıdır. Hangi belgenin hangi istem bakımından hangi teknik özelliği açıkladığı incelenmelidir.

Özellikle birden fazla istem içeren başvurularda bazı istemler hakkında ortaya çıkan sorunlar ile diğer istemlerin durumları farklı olabilir. Bununla birlikte istemlerde değişiklik yapılması gerekiyorsa değişikliklerin başvurunun ilk kapsamına uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Başvuru Türünün Doğru Seçilmesi

Bir teknik çözüm için faydalı model yolunun seçilmesi, yalnızca işlemlerin daha az aşamadan oluşmasına dayandırılmamalıdır. Buluşun konusu, teknik yapısı ve aranan koruma kapsamı da dikkate alınmalıdır.

Patent ile faydalı modelin koruma şartları ve usulleri aynı değildir. Bu ayrım patent ile faydalı model arasındaki farklar başlıklı makalenin konusudur.

İşlemleri devam eden bir patent başvurusunun faydalı model başvurusuna dönüştürülmesi ise SMK m.104 kapsamında ayrı bir işlemdir. Bu konuda patent başvurusunu faydalı modele dönüştürme başlıklı değerlendirme esas alınabilir.

Faydalı Model Başvurusu Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Faydalı model başvurusunda araştırma talebi yapılmazsa ne olur?

SMK m.143/5 uyarınca araştırma talebinin süresinde ve gerekli ücret ödenerek yapılmaması hâlinde başvuru geri çekilmiş sayılır. Başvuru ücretinin ödenmiş olması, ayrıca yapılması gereken araştırma talebinin yerine geçmez.

2. Faydalı modelde araştırma raporu kaç ay içinde istenir?

Araştırma talebi başvuruyla birlikte yapılabilir. Başvuru sırasında yapılmamışsa, şeklî şartlara uygunluğa veya eksikliklerin giderildiğine ilişkin bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde talep edilmelidir. Bu süre, patent başvurusundaki araştırma talebi süresiyle karıştırılmamalıdır.

3. Faydalı model araştırma raporu olumsuz çıkarsa başvuru doğrudan reddedilir mi?

Araştırma raporunda olumsuz değerlendirme bulunması her durumda kendiliğinden ret sonucunu doğurmaz. SMK m.143 çerçevesinde raporun içeriği, varsa itirazlar, üçüncü kişilerin görüşleri ve yapılabilecek uygun değişiklikler değerlendirilir. Ancak kanuni şartları karşılamayan başvuru reddedilebilir.

4. Araştırma raporuna üçüncü kişiler itiraz edebilir mi?

Üçüncü kişiler, araştırma raporunun yayımlanmasından itibaren üç ay içinde ilgili belgelerle birlikte görüş sunabilir. Başvuru sahibinin araştırma raporuna itiraz hakkı ile üçüncü kişilerin görüş sunma imkânı farklıdır. Faydalı model verildikten sonra patente özgü verilme sonrası idari itiraz sistemi uygulanmaz.

5. Faydalı model başvurusu yayımlanınca koruma belgesi alınmış olur mu?

Hayır. Başvurunun Bültende yayımlanması ile faydalı model verilmesi kararı aynı değildir. Faydalı modelin verilmesi için SMK m.143 kapsamında araştırma ve değerlendirme aşamalarının tamamlanması ve Kurumun faydalı model verilmesine karar vermesi gerekir.

6. Faydalı model başvurusunda teknik resim zorunlu mudur?

Tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan teknik resimler başvuru dosyasına eklenmelidir. Her teknik buluşun aynı türde resim gerektirdiği söylenemez. Resim ihtiyacı buluşun niteliğine ve teknik açıklamanın içeriğine göre değerlendirilir. Resimlerin bulunması, tarifnamenin yeterli açıklama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

7. Faydalı model başvurusunda eksiklikler sonradan tamamlanabilir mi?

Başvuru tarihinin kesinleşmesi için zorunlu asgari unsurlar ile başvuru sonrasında tamamlanabilecek belgeler farklıdır. SMK m.143/2 kapsamındaki belgeler veya çeviriler başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde tamamlanabilir. Şeklî incelemede bildirilen eksiklikler için ise bildirim tarihinden itibaren iki aylık ayrı süre uygulanır.

8. Faydalı modelin verilmesi, buluşun kesin olarak geçerli olduğunu gösterir mi?

Hayır. SMK m.143/13, faydalı modelin verilmesinin Kurum tarafından geçerlilik ve yararlılık garantisi anlamına gelmeyeceğini düzenler. Faydalı modelin verilmesinden sonra kanunda öngörülen hükümsüzlük nedenleri mahkemede ileri sürülebilir.

Sonuç

Faydalı model başvurusunun hukuken sağlıklı yürütülmesi; başvuru tarihini kesinleştiren belgelerin sunulmasına, teknik açıklama ve istemlerin uygun hazırlanmasına, eksikliklerin süresinde tamamlanmasına, araştırma talebinin yapılmasına ve araştırma raporunun gerektiğinde teknik gerekçelerle değerlendirilmesine bağlıdır.

SMK m.143 bakımından özellikle üç ayrım belirleyicidir: Başvurunun yapılması ile faydalı modelin verilmesi aynı değildir; araştırma raporuna itiraz ile ret kararına karşı itiraz farklı işlemlerdir; başvuru sahibinin itirazı ile üçüncü kişinin görüş bildirmesi aynı hukuki konuma sahip değildir. Bu ayrımların doğru kurulması, başvuru sürecinde usule ilişkin hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşır.

Teknik dosyanın hazırlanması, araştırma raporunun değerlendirilmesi, Kurum kararlarına karşı izlenecek hukuki yollar ve faydalı model hakkının korunmasına ilişkin somut sorunlarda patent ve faydalı model hukukunda hukuki danışmanlık ve temsil kapsamında başvurunun teknik özellikleri ile hukuki durumu birlikte değerlendirilebilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer