CMK Madde 43, tanıkların ceza muhakemesinde hangi yöntemlerle çağrılacağını düzenler. Çağrı kâğıdı, iletişim araçlarıyla davet ve tutuklu işlerde zorla getirme farklı koşul ve sonuçlara bağlanmıştır. Madde, duruşmada derhâl dinlenmesi gereken tanıklar ile Cumhurbaşkanının tanıklığına ilişkin özel hükümler de içerir.
Tanıkların çağrılması – CMK Madde 43
(1) Tanıklar çağrı kâğıdı ile çağrılır. Çağrı kâğıdında gelmemenin sonuçları bildirilir. Tutuklu işlerde tanıklar için zorla getirme kararı verilebilir. Karar yazısında bu yoldan getirilmenin nedenleri gösterilir ve bunlara çağrı kâğıdı ile gelen tanıklar hakkındaki işlem uygulanır.
(2) Bu çağrı telefon, telgraf, faks, elektronik posta gibi araçlardan yararlanılmak suretiyle de yapılabilir. Ancak, çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar, bu durumda uygulanmaz.
(3) Mahkeme, duruşmanın devamı sırasında hemen dinlenilmesi gerekli görülen tanıkların belirteceği gün ve saatte hazır bulundurulmasını görevlilere yazılı olarak emredebilir.
(4) Cumhurbaşkanı kendi takdiri ile tanıklıktan çekinebilir. Tanıklık yapmayı istemesi halinde beyanı konutunda alınabilir ya da yazılı olarak gönderebilir.
(5) Bu madde hükümleri, kişinin ancak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme önünde tanık olarak dinlenmesi halinde uygulanabilir.
CMK 43. Maddenin Açıklaması
Kural, tanığın çağrı kâğıdıyla davet edilmesi ve bu belgede gelmemenin sonuçlarının bildirilmesidir. Usulüne uygun çağrıya mazeretsiz uyulmaması hâlinde zorla getirme ve giderlere ilişkin sonuçlar CMK 44 kapsamında değerlendirilir. Tanığın telefon, telgraf, faks veya elektronik posta gibi araçlarla çağrılması mümkünse de bu yöntemler çağrı kâğıdına bağlanan sonuçları tek başına doğurmaz.
Tutuklu işlerde, tanık hakkında çağrı kâğıdı beklenmeden zorla getirme kararı verilebilir. Bu özel yetki sanık hakkında tanıklara özgü kuralın uygulanmasına dayanak oluşturmaz. Zorla getirme kararında nedenler gösterilmeli; getirilen tanığa çağrı kâğıdıyla gelmiş tanık gibi işlem yapılmalıdır.
Mahkeme, duruşma sırasında derhâl dinlenmesini gerekli gördüğü tanığın belirlenen gün ve saatte görevlilerce hazır bulundurulmasını yazılı olarak emredebilir. Cumhurbaşkanı ise kendi takdiriyle tanıklıktan çekinebilir; tanıklık yapmak isterse beyanı konutunda alınabilir veya yazılı olarak gönderilebilir.
Madde kapsamındaki tanıklık usulü, kişinin Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme önünde tanık olarak dinlenmesine ilişkindir. Kollukça bilgi alınması, kendiliğinden bu usulde tanık dinlenmesi anlamına gelmez. Tanık çağrısının hukuka uygun yürütülmesi, ceza yargılamasında tanık dinletme taleplerinin ve savunma haklarının takibi açısından da önemlidir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
CMK Madde 43 ile İlgili Yargıtay Kararları
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 20.09.2012, E. 2009/22368, K. 2012/15605
11. Ceza Dairesi 2009/22368 E., 2012/15605 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Resmi belgede sahtecilik
HÜKÜM: 5237 sayılı TCK.nun 204/1, 35, 52, 52/4. maddeleri gereğince hapis cezasından çevrilme 3.600,00 YTL adli para cezası ve bu cezanın birer ay arayla eşit taksitlerle 6 ayda tahsili
1-Tutuklu işlerde CMK.nun 43 ve 236/1. maddeleri uyarınca sadece tanıklar ile tanık olarak dinlenecek mağdur ve müştekiler için zorla getirilme kararı verilebileceği, davada tutuklu sanık bulunduğundan bahisle tutuklu olmayan sanık hakkında zorla getirme kararı verilemeyeceği, tutuklu olmayan sanığa savunmasını hazırlayabilmesi için çağrı kâğıdı ile birlikte iddianamenin tebliğ olunması, tebligat yapılamaması veya yapılmakla birlikte tebliğle duruşma günü arasında bir haftadan az bir süre bulunması durumunda da duruşmaya ara verilmesini istemeye hakkı olduğunun hatırlatılması gerektiği ve iddianame okunmadan, okunmuş ise bu husus zapta geçirilmeden sorgu yapılamayacağı gözetilmeden 5271 sayılı CMK.nun 196/1, 190/2, 191/3-b maddelerine aykırı davranılarak savunma hakkının kısıtlanması,
2-Suça konu belgelerin boş çek yapraklarından ibaret oldukları da gözetilerek yüklenen resmi belgede sahtecilik suçunun unsurlarının ne şekilde oluştuğu karar yerinde açıklanıp tartışılmadan ve gerekçede iddiada ileri sürülen görüşlere yer verilmeden sevk maddelerinin gösterilmesi ile yetinilerek 5271 sayılı CMK.nun 230. maddesine aykırı davranılması
Yasaya aykırı, sanık … müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nun 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 20.09.2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 11.03.2013, E. 2011/5198, K. 2013/6559
4. Ceza Dairesi 2011/5198 E. , 2013/6559 K.
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
SUÇLAR: Tehdit, hakaret
HÜKÜM: Beraat, ceza verilmesine yer olmadığına
Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile gerçek suç tarihinin 02.10.2009 olduğu tespit edilerek göre dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede:
Ancak;
1-5271 Sayılı CMK’nın 233. ve 43/2. madde ve fıkraları uyarınca, çağrı kâğıdına bağlanan sonuçların, kısa mesaj gönderilmesi halinde uygulanamayacağının gözetilmemesi,
2-Katılanın 02.10.2009 havale tarihli dilekçesinde tanık olarak isimlerini bildirdiği … ve …’nun ifadelerinin alınması, yine olay tarihinde katılanın çalıştığı iş yerinde bulunan ve sanığı dışarı çıkardığı belirtilen kişilerin araştırılması, olayla ilgili bilgi ve görgüleri tespit edilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi,
3-Kabule göre de,
Katılanın sanığa yönelik haksız fiilinin ne olduğu yöntemince açıklanmadan, sanığın hakaret sözlerinin haksız bir fiile tepki olduğu kabul edilerek, yetersiz gerekçe ile hüküm kurulması,
Kanuna aykırı ve katılan … vekilinin temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 11.03.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 22.02.2022, E. 2020/24262, K. 2022/2910
2. Ceza Dairesi 2020/24262 E. , 2022/2910 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Kamu malına zarar verme
HÜKÜM: Mahkumiyet
Dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Dosya kapsamına göre diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.Ancak;
1- Tanık …’ın sanıkların …’na ait reklam panolarını kırdıklarını ihbar etmesi üzerine olay yerine gelen kolluk görevlilerinin sanıkları yakaladığı, sanıkların ise aşamalardaki inkara yönelik savunmaları karşısında; atılı suçun sanıklar tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin tek delilin tanık …’ın beyanı olması sebebiyle 5271 sayılı CMK’nın 210/1 maddesinde düzenlenen “Olayın delili, bir tanığın açıklamalarından ibaret ise, bu tanık duruşmada mutlaka dinlenir. Daha önce yapılan dinleme sırasında düzenlenmiş tutanağın veya yazılı bir açıklamanın okunması dinleme yerine geçemez.” amir hükmü uyarınca tanığın güncel MERNİS adresinden, bu adresten sonuç alınamaması halinde kolluk araştırması yapılarak yahut sanığın sair kurumlarda bildirdiği adresi tespit edilerek getirilmesi veya CMK’nın 43/2 maddesi uyarınca telefon numarası tespit edilerek duruşmaya çağrılmak suretiyle hazır edilmesi ve mahkeme huzurunda beyanının alınmasında zaruret bulunduğunun gözetilmemesi,
Kabule göre de;
2- 18.06.2014 tarihinde kabul edilip, 28.06.2014 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun’un 81. maddesi ile değişik 5275 sayılı Kanun’un 106/3. maddesi gereğince “Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Hükümlünün, hakkında hazırlanan programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerilerine uymaması hâlinde, çalıştığı günler hapis cezasından mahsup edilerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir.” şeklindeki düzenlemeye aykırı olarak, kamu malına zarar verme suçundan kurulan hükümlerde infaz yetkisini kısıtlayacak şekilde, seçenek yaptırım olan adli para cezalarının ödenmemesi halinde ödenmeyen para cezalarının hapse çevrileceği şeklinde hükümler kurulması,
Bozmayı gerektirmiş, sanıkların temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebepten dolayı 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi gereğince isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 22/02/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 28.02.2023, E. 2020/33036, K. 2023/15499
4. Ceza Dairesi 2020/33036 E. , 2023/15499 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Hakaret
Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir sebeplerin bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen incelemeye konu Yerel Mahkeme kararı ile sanık hakkında hakaret suçundan 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca beraat kararı verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Katılan vekilinin temyiz isteği; sanığın hakaret suçunu işlediğinin tutanaklar ve tüm dosya kapsamı ile sabit olduğu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, bu nedenlerle ve resen tespit edilecek sebeplerle hükmün bozulması talebine yönelik olduğu belirlenmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
Sanığın, hastanede sıra beklerken başka hastaları muayene eden katılan doktorun odasına girdiği, katılan tarafından beklenmesi istendiğinde ise, katılana hitaben hayvan dediği iddiasıyla hakkında hakaret suçundan kamu davası açıldığı, sanık savunması ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde hakaret suçunu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin, inandırıcı ve yeterli delil elde edilmediği gerekçesiyle Yerel Mahkemece beraat kararı verildiği belirlenmiştir.
IV. GEREKÇE
Olayla ilgili görgüye dayalı bilgisi olan tanık …’un usule uygun davetiye ile duruşmaya çağrılması, gelmediği takdirde zorla getirme kararı verilmesi, yine diğer tanık …’ın da … iline tayini çıktığının belirlenmesi karşısında yeni adresi araştırılıp tanık sıfatıyla dinlenilmeden, hukuki dayanağı gösterilerek dinlenilmelerine gerek bulunmadığına dair bir karar da verilmeden ve soruşturma evresinde verdikleri ifadeleri de duruşmada okunmayarak, 5271 sayılı Kanun’un 206 ncı maddesinin ikinci fıkrası ve 211 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine aykırı davranılması,
Nedeniyle hukuka aykırılık görülmüştür.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle Yerel Mahkeme kararına yönelik katılan vekilinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi gereği, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
28.02.2023 tarihinde karar verildi.
İlgili CMK Şerhleri
- CMK Madde 44 – Çağrıya uymayan tanıklar
- CMK Madde 45 – Tanıklıktan çekinme
- CMK Madde 52 – Tanıkların dinlenmesi
Yazar: Avukat Fatih Sefer