CMK Madde 52, tanıkların birbirlerinden etkilenmeden dinlenmesini, soruşturma evresinde yüzleştirmenin sınırlarını ve tanık anlatımlarının kayda alınmasını düzenler. Mağdur çocuklar ile duruşmaya getirilemeyen belirli tanıklar bakımından kayıt zorunluluğu öngörür.
Tanıkların dinlenmesi
Madde 52 – (1) Her tanık, ayrı ayrı ve sonraki tanıklar yanında bulunmaksızın dinlenir.
(2) Tanıklar, kovuşturma evresine kadar ancak gecikmesinde sakınca bulunan veya kimliğin belirlenmesine ilişkin hâllerde birbirleri ile ve şüpheli ile yüzleştirilebilirler.
(3) Tanıkların dinlenmesi sırasındaki görüntü veya sesler kayda alınabilir. Ancak;
a) Mağdur çocukların,
b) Duruşmaya getirilmesi mümkün olmayan ve tanıklığı maddî gerçeğin ortaya çıkarılması açısından zorunlu olan kişilerin,
Tanıklığında bu kayıt zorunludur.
(4) Üçüncü fıkra hükmünün uygulanması suretiyle elde edilen ses ve görüntü kayıtları, sadece ceza muhakemesinde kullanılır.
CMK Madde 52 açıklaması
Birinci fıkra gereğince tanıklar teker teker dinlenir ve henüz dinlenmemiş tanıklar, önceki tanığın anlatımını dinleyecek şekilde hazır bulundurulamaz. Bu usul, tanıkların birbirlerini etkilemesini önler. Tanıkların birlikte dinlenmesi ve anlatımların bu şekilde hükme esas alınması, yargılamanın sonucunu etkileyebilen bir usul aykırılığıdır.
İkinci fıkradaki yüzleştirme, tanıkların birbirleriyle veya şüpheliyle karşı karşıya getirilmesidir. Kovuşturma evresinden önce bu işleme yalnız gecikmesinde sakınca bulunan veya kimliğin belirlenmesine ilişkin hâllerde başvurulabilir. Yüzleştirme, kollukta gerçekleştirilen teşhis işleminden farklıdır; somut olayda hangi işlemin gerekli olduğu ve kanuni koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
Üçüncü fıkraya göre tanık dinlemesinin ses veya görüntüyle kaydedilmesi genel olarak mümkündür; ancak mağdur çocukların dinlenmesinde zorunludur. Duruşmaya getirilmesi mümkün olmayan kişiler içinse kayıt zorunluluğu, tanıklığın maddî gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından zorunlu olması koşuluna da bağlıdır. Mağdur çocuğun dinlenmesinde CMK Madde 236’daki özel usul güvenceleri de gözetilir.
Dördüncü fıkra uyarınca elde edilen ses ve görüntü kayıtları yalnız ceza muhakemesinde kullanılabilir. Tanık anlatımlarının usule uygun alınması ve savunma tarafından değerlendirilmesi, ceza yargılamasında savunma desteği yönünden önem taşır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay kararları
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2012/23004, K. 2013/33566, T. 25.12.2013
4. Ceza Dairesi 2012/23004 E. , 2013/33566 K.
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
SUÇLAR: Hakaret, tehdit
HÜKÜM: Mahkumiyet, ceza verilmesine yer olmadığı
Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun nitelik, ceza türü,süresive suç tarihine göre dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre, yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.
Ancak;
1-Kamu görevlisi olarak olay yerinde bulunan ve aşamalardaki anlatımlarında sanığın hakaret ve tehdit sözlerini duymadıklarını beyan eden polis memuru, icra katibi ve sosyal hizmet uzmanının beyanına hangi nedenle itibar edilmediği ve diğer tanıkların beyanlarının hangi nedenle üstün tutulduğu karar yerinde açıklanmadan, hakaret ve tehdit suçlarından mahkumiyet kararı verilmesi,
2-Tanıkların ayrı ayrı ve sonraki tanıklar yanında olmaksızın dinlenmesi gerekirken, 18.11.2009 tarihli duruşmada kimlikleri tespit edilen tanıklar …, …, … ve … huzurdan çıkartılmadan, bir arada dinlenerek CMK’nın 52/1. maddesine aykırı davranılması,
3-Kabule göre de;
a-)Tanıklar … ve … haricindeki kişilerin hakaret suçunu duymadıklarının kabul edilmesine rağmen, gıyapta hakaret suçunun ihtilat unsurunun ne şekilde oluştuğu açıklanmadan, hakaret suçundan mahkumiyet kararı verilmesi,
b-)5237 sayılı TCK’nın 129/3. maddesi uyarınca hakaretin karşılıklı olarak işlenmesi nedeniyle sanığa ceza vermekten vazgeçilmesi halinde, 5271 sayılı CMK’nın 223/4. maddesi gereğince “ceza verilmesine yer olmadığına” karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken, TCK’nın 125/1-4. madde ve fıkrası uyarınca ceza tayin edildikten sonra CMK’nın 223/4. maddesine de aykırı olacak şekilde “ceza vermekten vazgeçilmesine” karar verilmesi,
c-)Sanığın, katılanın ailesine yönelik gıyaplarında sarfettiği kabul edilen “onları yaşatmayacağım” şeklindeki sözlerinin, TCK’nın 106/1.fıkrasının 1.cümlesinde düzenlenen tehdit suçunu oluşturduğu gözetilmeden, suçun vasfında hata yapılarak eylemin aynı madde ve fıkranın 2. cümlesinde düzenlenen tehdit suçunu oluşturduğunun kabul ile yazılı şekilde hüküm kurulması,
Kanuna aykırı ve sanık … müdafii ve katılan …’ün temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnamaye uygun olarak HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 25.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2015/33722, K. 2016/18424, T. 30.11.2016
18. Ceza Dairesi 2015/33722 E. , 2016/18424 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Göçmen kaçakçılığı
HÜKÜM: Mahkumiyet
Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi, kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü.
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;
1- Hükme esas alınan 25.12.2012 tarihli teşhis tutanağına esas teşhis işleminin, 2259 sayılı Kanunun Ek 6. maddesine göre yapıldığı anlaşılmakla, teşhisin gerçekleştiği yer ve zamanın açık olarak anlaşılamaması, teşhise katılan tanıkların teşhisten önce, faili tarif eden beyanlarının alındığının tutanağa yansıtılmaması, teşhiste sanık dışında başka kişilerinde bulunması gerekliliğine riayet edilmemesi gibi hususlar dikkate alındığında teşhis tutanağının, CMK’nın 217/2. maddesi uyarınca hukuka uygun olmayan yöntemlerle elde edildiğinin anlaşılması karşısında, olay tarihinde sanığı teşhis eden jandarma erler…., …. ile hakkında beraat kararı verilen …’ın tanık olarak dinlenerek CMK’nın 52/2. maddesi de gözetilmek suretiyle, usulüne uygun yüzleştirme işlemi yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,
2- … tarafından, sanık tarafından kullanıldığı bildirilen ….numaralı GSM hattının, suç tarihinden önceki ve sonraki süreçte arama, aranma, mesaj alma ve atma ile baz istasyon bilgilerini gösterir HTS raporlarının dosya arasına alınmaması,
3- Kabule göre de ;
a- Temel cezanın belirlendiği Kanun maddesinin kararda gösterilmemesi,
b- TCK’nın 58. maddesinin, mükerrir olan sanık hakkında tayin olunan hapis cezasının infazı sırasında farklı infaz rejimi ve infazdan sonra uygulanmak üzere denetimli serbestlik tedbiri uygulamasını getirdiği, maddenin kapsam ve amacından da anlaşılacağı üzere; maddede yer alan hususların bir ceza değil cezaya bağlı olarak uygulanacak infaz rejimi ile ilgili olduğu ve denetimli serbestlik tedbiri süresinin infaz aşamasında 5275 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tayin ve tespit edilmesi gerektiği düşünülmeden, infazı kısıtlar biçimde kararda 1 yıl denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmasına karar verilmesi,
c- TCK’nın 53/1-b maddesinde yer alan hak yoksunluğunun uygulanmasına ilişkin hükmün, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarih ve 2014/140 esas, 2015/85 sayılı kararı ile iptal edilmesi nedeniyle uygulanma olanağı ortadan kalkması, TCK’nın 53/1-c maddesindeki hak yoksunluklarından, kendi alt soyu yönünden koşullu salıverme tarihine, kendi alt soyu dışındakiler bakımından ise cezanın infazı tamamlanıncaya kadar yoksun bırakılmasına karar verilmesi yerine, (c) bendindeki tüm haklardan koşullu salıverme tarihine kadar yoksunluğuna karar verilmesi,
d- CMK’nın 324/4. maddesi uyarınca yargılama giderlerinin 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 106. maddesindeki terkin edilmesi gereken tutarlardan az olması halinde, bu giderin Devlet Hazinesine yüklenmesine karar verilmesi gerekirken, 11,45 TL yargılama giderinin sanıktan alınarak Hazineye gelir yazılmasına karar verilmesi,
Kanuna aykırı ve sanık …’nun temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnameye uygun olarak HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 30/11/2016 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2010/29802, K. 2013/8312, T. 25.03.2013
4. Ceza Dairesi 2010/29802 E. , 2013/8312 K.
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
SUÇ: Tehdit
HÜKÜM: Mahkumiyet
Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.
Ancak;
1-18 yaşından küçük olduğu anlaşılan mağdur …’in tanık sıfatıyla dinlenmesi sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanında uzman bir kişi bulundurulmayarak, CMK’nın 236/3. ve görüntü ve ses kaydı alınmamak suretiyle, aynı Kanunun 52/3-a. maddelerine aykırı davranılması,
2-Sanığın aşamalardaki savunmaları ile, olayın çıkış nedeni ve gelişimi üzerinde durularak, sanık lehine haksız tahrik hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılmaması,
Kanuna aykırı sanık …’in temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 25/03/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
Yazar: Avukat Fatih Sefer