CMK Madde 85 – Yer Gösterme ve Yargıtay Kararları

CMK Madde 85, soruşturma sırasında şüphelinin olayla ilgili bir yeri göstermesine ilişkin işlemi düzenler. Hüküm, yer göstermeye kimlerin yetkili olduğunu, müdafiin hazır bulunabilmesini ve işlemin tutanağa bağlanmasını belirler.

CMK Madde 85 – Yer gösterme

Madde 85 – (Değişik: 25/5/2005 – 5353/6 md.)

(1) Cumhuriyet savcısı, kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmuş olan şüpheliye yer gösterme işlemi yaptırabilir. 250 nci maddenin birinci fıkrası kapsamına giren suçlar söz konusu olduğunda, adli kolluk amiri de yer gösterme işlemi yaptırmaya yetkilidir.

(2) Soruşturmayı geciktirmemek kaydıyla, müdafi de yer gösterme işlemi sırasında hazır bulunabilir.

(3) Yer gösterme işlemi, 169 uncu maddeye uygun olarak tutanağa bağlanır.

Yer gösterme işleminin hukuki şartları

Yer gösterme, şüphelinin daha önce kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmuş olmasına bağlı bir soruşturma işlemidir. Şüphelinin bir olay yeri, güzergâh veya delilin bulunduğu konumu göstermesi, yapılan işlemin içeriğine göre maddi delillerin araştırılmasına yardımcı olabilir. Bu işlem, hâkim veya mahkemenin delilleri yerinde incelemesini konu alan keşiften farklıdır.

Yetki kural olarak Cumhuriyet savcısına aittir. CMK 85/1, CMK 250/1 kapsamındaki suçlarda adli kolluk amirine de yetki tanır. CMK 250, 2019 yılında seri muhakeme usulünü düzenleyecek biçimde yeniden yazıldığından, bu atıf değerlendirilirken maddenin eski özel yetkili mahkemelerle ilgili kapsamı esas alınamaz.

Müdafi, soruşturmayı geciktirmemek şartıyla yer göstermede hazır bulunabilir. Bununla birlikte şüphelinin irade özgürlüğü ve savunma güvenceleri korunmalıdır. Yer gösterme sırasında kaydedilen bir suç ikrarı veya başka beyanın ispat değeri, müdafi katılımı ve ifadenin alınış biçimi dikkate alınarak CMK 148 ve 213 hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Yer gösterme sırasında müdafi yardımının önemi, özellikle tutanağa geçirilen beyanların sonradan delil olarak ileri sürülmesinde ortaya çıkar.

CMK 169 uyarınca işlemin yapıldığı yer, tarih, başlama ve bitiş saatleri, katılanların kimlikleri ve imzaları tutanakta gösterilir; ilgilinin tutanakla ilgili açıklamaları ve imzadan kaçınma nedeni varsa kaydedilir. Usule aykırılığın delil üzerindeki etkisi, işlemin niteliğine ve somut olayda hangi güvencenin ihlal edildiğine göre belirlenir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2014/5733, K. 2014/10324, T. 21.10.2014

9. Ceza Dairesi 2014/5733 E. , 2014/10324 K. "İçtihat Metni"

Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi Suç: Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs, 6136 sayılı Kanuna muhalefet Hüküm: 1- Her üç sanık hakkında Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçundan; TCK’nın 302/1, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK’nın 53/1, 58/9, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet 2- Her üç sanık hakkında kasten öldürme suçundan; TCK’nın 302/2 ve 37/1 maddesi delaletiyle 82/1-g, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK’nın 53/1, 58/9, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet (5 kez) 3- Her üç sanık hakkında kasten öldürmeye teşebbüs suçundan; TCK’nın 302/2 maddesi delaletiyle 82/1-g, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK’nın 35/2, 53/1, 58/9, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet (25 kez) 4- Sanıklar … ve … hakkında 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçundan; TCK’nın 302/2 ve 6136 sayılı Kanunun 12/4. maddeleri delaletiyle 6136 sayılı Kanunun 13/2, 3713 sayılı Kanunun 5/1, TCK’nın 52/2-4, 53/1, 58/9, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet

Sanıklar hakkında duruşmalı olarak yapılan inceleme sonunda gereği düşünüldü: 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanununun ek 6/9. maddesinde teşhis işlemi yaptırmak veya yapmak bakımından Cumhuriyet savcısına tanınan yetki, 5271 sayılı CMK’nın 50/1-c maddesindeki suça iştirakten şüpheli olanların birbiri hakkında tanık olarak dinlenmesine imkan veren düzenleme, CMK’nın 85. maddesi uyarınca dosya kapsamına göre de gerçekleşen belli koşullar altında müdafii hazır bulunmaksızın yer gösterme yaptırılabilecek olması ve CMK’nın 148/4. maddesindeki, soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı tarafından müdafii hazır olmaksızın alınan şüpheli ifadesinin hakim veya mahkeme huzurunda doğrulanmasa da hükme esas alınabileceğine ilişkin açıklık ve Cumhuriyet savcısı tarafından düzenlenen tutanağın CMK’nın 169. maddesindeki düzenleme bakımından içerdiği eksikliğin işlemin esasını etkilemeyecek olması karşısında; sanıklar müdafilerinin şüphelilere teşhis işlemi yaptırılamayacağına, Cumhuriyet savcısı tarafından yaptırılan yer gösterme ve teşhis işlemlerinin geçersiz olduğuna ve delil olarak kabul edilemeyeceğine yönelik olarak temyiz duruşmasında ileri sürdükleri itirazlara itibar edilmemiştir.

1- Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, kasten öldürme ve kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından kurulan hükümlere yönelik temyizlerin incelenmesinde;Yapılan yargılama sonunda toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanıkların üyesi bulunduğu silahlı terör örgütünün, Devletin birliğini bozma ve ülke topraklarından bir kısmını devlet idaresinden ayırma amacına yönelik olarak vahamet arz eden olayları gerçekleştirdiği, sanıkların sübutu kabul olunan eyleminin amaç suçun işlenmesi doğrultusundaki örgütsel bağlılık ile ülke genelindeki organik bütünlüğüne göre, amacı gerçekleştirme tehlikesi yaratabilecek nitelikte olduğu belirlenip, kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde suçun vasfı tayin edilmiş, ayrıca sanıklar hakkında kasten öldürme ve kasten öldürmeye teşebbüs suçlarının sübutu kabul edilmiş, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosya kapsamına göre verilen hükümlerde bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanıklar müdafilerinin temyiz dilekçeleri ile duruşmalı inceleme sırasında ileri sürdükleri yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle re’sen de temyize tabi olan hükümlerin ONANMASINA, 2- Sanıklar … ve … hakkında 6136 sayılı Kanuna muhalefet suçundan kurulan hükümlere yönelik temyizlere gelince; Yapılan yargılama sonunda toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanıkların suçunun sübutu kabul, olay niteliğine ve kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde vasfı tayin edilmiş, savunmaları inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde aşağıdaki husus dışında bir isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanıklar müdafilerinin yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak; 6136 sayılı Kanunun 13/2. maddesi uyarınca tayin edilen temel gün adli para cezasının, 3713 sayılı Kanunun 5/1 maddesi uyarınca 1/2 oranında artırılması ve TCK’nın 52/2. maddesi uyarınca adli para cezasına çevrilmesi sırasında fazla ceza tayini, Kanuna aykırı olup, hükümlerin bu nedenle BOZULMASINA, bu hususun yeniden yargılama yapılmaksızın CMUK’nın 322. maddesine göre düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, Sanıklar hakkında 6136 sayılı Kanunun 13/2. maddesi uyarınca tayin edilen 3.600 gün temel adli para cezası, 3713 sayılı Kanunun 5/1 maddesi uyarınca 1/2 oranında artırılarak 5.400 gün adli para cezası ile cezalandırılmalarına, TCK’nın 52/2. maddesi gereğince günlüğü takdiren 20 TL’den paraya çevrilerek sonuç adli para cezasının 108.000 TL’ye indirilmesine karar verilmek suretiyle hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 21.10.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

TEFHİM ŞERHİ: 21.10.2014 tarihinde verilen iş bu karar, Yargıtay Cumhuriyet savcısı…’nın huzurunda, duruşmada sanıklar … ve …’ın savunmalarını yapmış bulunan Av. … ve Av. … ile sanık …’nin savunmasını yapmış bulunan Av. …’un yokluklarında, 22.10.2014 tarihinde usulen ve açık olarak tefhim olundu.

Yargıtay 13. Ceza Dairesi, E. 2019/11166, K. 2020/2277, T. 19.02.2020

13. Ceza Dairesi 2019/11166 E. , 2020/2277 K.

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR: Hırsızlık, konut dokunulmazlığını ihlal, mala zarar verme

HÜKÜMLER: Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Dosya kapsamından suç tarihinin 29/09/2014 tarihi ile 02/12/2014 tarihi arasında olduğu anlaşıldığından mahkeme kararında suç tarihinin 02/12/2014 olarak gösterilmesi mahallinde düzeltilebilir yazım hatası olarak değerlendirilmiştir.

Sanık hakkında hırsızlık suçundan hükmolunan 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezası ve konut dokunulmazlığını ihlâl suçundan hükmolunan 1 yıl 8 ay hapis cezasının 5237 sayılı TCK’nun 49/2. maddesi gereğince “uzun süreli hapis cezası” olması dolayısıyla aynı yasa’nın 53/3-4. madde ve fıkraları gereğince, uzun süreli hapis cezası ertelenen sanık hakkında, anılan kanun maddesinin 1. fıkrasında belirtilen belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma tedbirlerinin uygulanması gerektiği gözetilmemiş ise de, 5237 sayılı TCK’nın 53. maddesinin bazı bölümlerinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi’nin 08.10.2015 günlü, 2014/140 Esas ve 2015/85 Karar sayılı, 24.11.2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan kararı da nazara alınarak bu maddede öngörülen hak yoksunluklarının uygulanmasının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür

Sanığın müdafii olmaksızın alınan Emniyetteki 03.12.2014 tarihli ifadesinde suçlamaları kabul ettiği ancak mahkeme huzurunda verdiği beyanında suçlamaları kabul etmediği, suçsuz olduğunu beyan ettiği anlaşıldığından, CMK’nın 148/4. maddesi gereği müdafii hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifadenin, hâkim veya mahkeme huzurunda sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamayacağı ve soruşturma aşamasında yapılan yer göstermeninde CMK’nın 85.maddesi gereğince usulüne uygun olmadığı hususları gözetildiğinde, sanığın atılı suçu işlemediği yönündeki savunmasının aksini gösterir mahkumiyetine yeterli hukuka uygun, kuşkudan uzak, kesin ve inandırıcı kanıt bulunmadığı gözetilmeden beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine kararı verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık …’ın temyiz nedeni bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 19.02.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2021/18996, K. 2022/15452, T. 08.11.2022

6. Ceza Dairesi 2021/18996 E. , 2022/15452 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ: Nitelikli hırsızlık

HÜKÜM: İlk derece mahkumiyet hükmü kaldırılarak beraatine

Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

… Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin 19.10.2017 tarihli karar başlığında, heyet üyelerinin kurum siciline yer verilip, ad ve soyadlarının gösterilmemesi 5271 sayılı CMK’nın 232/2-b maddesindeki açık düzenlemeye aykırı ise de; anılan hususun mahallinde eklenmesi olanaklı görülmüştür.

5271 sayılı CMK’nın 288. maddesinin ”Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır. Bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır.”, aynı Kanunun 294. maddesinin ”Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.” ve aynı Kanunun 301. maddesinin ”Yargıtay, yalnız temyiz başvurusunda belirtilen hususlar ile temyiz istemi usule ilişkin noksanlardan kaynaklanmışsa, temyiz başvurusunda bunu belirten olaylar hakkında incelemeler yapar.” şeklinde düzenlendiği de gözetilerek katılanın temyiz dilekçesinin kanıtların suça sürüklenen çocuğun mahkumiyetine yeterli olduğuna yönelik olduğu belirlenerek anılan sebebe yönelik yapılan incelemede;

Suça sürüklenen çocuğun hakkında başka suçlardan yakalama kararları üzerine yakalandığı sırada kolluk güçlerine gerçekleştirdiği hırsızlık eylemlerine ilişkin olarak itirafta bulunacağını söylemesi üzerine müdafiiler hazır olduğu halde yer göstermelerde bulunduğu, 5271 sayılı CMK’nın 148/4. maddesi uyarınca "müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz" düzenlemesine yer verilmiş olup yer gösterme tutanağında suça sürüklenen çocuğun savunmasını müdafii huzurunda verdiği anlaşıldığından hatalı gerekçe ile ilk derece mahkemesinin mahkumiyet hükmünün kaldırılarak suça sürüklenen çocuğun beraatine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, katılanın temyiz istemi bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle değişik gerekçe ile tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 5271 sayılı CMK’nın 304/2. maddesi uyarına yeniden incelenmek ve hüküm verilmek üzere dosyanın … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi’ne gönderilmesine, 08.11.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

İlgili CMK Şerhleri

Yazar: Avukat Fatih Sefer