CMK 118, konut, işyeri ve diğer kapalı yerlerde gece vakti arama yapılmasını kural olarak yasaklar. Yasağın amacı, arama tedbirinin kişilerin özel hayatına ve konut dokunulmazlığına gece saatlerinde daha ağır müdahale etmesini önlemektir. İkinci fıkrada yalnız belirli istisnalar öngörülmüştür.
Gece yapılacak arama – CMK Madde 118
Madde 118 – (1) Konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz.
(2) Suçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla yapılan aramalarda, birinci fıkra hükmü uygulanmaz.
CMK 118’in açıklaması
Gece vakti, TCK m. 6/1-e uyarınca güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat önce sona eren süredir. Gece araması yasağı, konut, işyeri ve diğer kapalı yerler içindir; bu yerlerde arama yapılabilmesi bakımından CMK m. 116, 117 ve 119’daki diğer koşullar da saklıdır.
İstisnalar sınırlıdır: Suçüstü, gecikmesinde sakınca bulunan hâl veya yakalanmış yahut gözaltına alınmışken firar eden kişinin ya da tutuklu veya hükümlünün yeniden yakalanması amacı. Gecikmesinde sakınca bulunduğu iddiası somut olayda araştırılmalı; gece aramasına duyulan gereklilik yalnız kalıp ifadelerle açıklanmamalıdır. İstisnanın varlığı, arama kararı veya yazılı emir için aranan diğer kanuni şartları ortadan kaldırmaz.
Karar ve usul bakımından CMK m. 119 uygulanır. Konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir; bu yerler için yalnız kolluk amirinin emri yeterli değildir. Aramaya başlandığı saat, karar veya emrin geçerlilik süresi ve istisnayı oluşturan olaylar denetlenebilir biçimde dosyada yer almalıdır.
Hukuka aykırı delil yönünden, gece araması yasağına ya da karar ve emir koşullarına aykırı biçimde elde edilen bulguların hükme esas alınması Anayasa m. 38/6 ve CMK m. 206/2-a ile 217/2 kapsamında değerlendirilir. arama işleminde müdafi desteği, bu koşulların ve işlemin saatine ilişkin tutanakların incelenmesi açısından önem taşıyabilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Konuyla ilgili Yargıtay kararları
Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2015/11814, K. 2015/7519, T. 23.11.2015
19. Ceza Dairesi 2015/11814 E. , 2015/7519 K. "İçtihat Metni"
Tebliğname No: 7 – 2013/101898 MAHKEMESİ : İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi TARİHİ: 20/02/2013 NUMARASI: 2012/73 (E) ve 2013/117 (K) SUÇ: 5846 Sayılı Kanuna Aykırılık Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü: Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.
Ancak; Ceza usul hukukunda, re’sen araştırma ilkesi ve vicdani delil sistemi geçerli olup, amaç maddi gerçeğe ulaşmaktır. Maddi gerçek, hukuka uygun elde edilen her türlü delille ispatlanabilir. Anayasa’ya göre, kanuna aykırı olarak elde edilen bulgular delil olarak kullanılamaz (m.38/6). CMK uyarınca, yüklenen suç, ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş olan delillerle ispat edilebilir (m. 217/2). Delil, kanuna aykırı olarak elde edilmişse, reddolunur (m.206/2-a). Hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması, hukuka kesin aykırılık sebebidir (m. 289).
5271 sayılı CMK’nda “arama ve elkoyma” işlemine dair usul ve esaslar (m. 116-134) düzenlenmiştir. Anılan Kanun’un 118. maddesinde konut, işyeri ve diğer kapalı alanlarda gece vakti arama yapılamayacağı, aynı Kanun’nun 119. maddesinin 1. fıkrasında da “Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak, konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabileceği” belirtildikten sonra aynı maddenin 4. fıkrasında Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin bulundurulacağı şarta bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesi, 19/11/2014 tarih ve 2013/6183 Başvuru Numaralı Kararda aramada ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulmadan yapılan arama sonucunda elde edilen hukuka aykırı delillerin hükme esas alınarak adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verdiği gibi Yargıtay CGK ‘da 28.04.2015 tarih ve 2013/464, 2015/132 sayılı Kararda arama işleminin, arama tanıkları (komşu veya ihtiyar heyetinden) kimseler hazır edilmeden yapılması sonucu elde edilen delillerin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.
Açıklanan pozitif hukuk normları, Anayasa Mahkemesi ve CGK Kararları karşısında; “hukuka aykırı biçimde” elde edilen deliller hükme esas alınamaz. Bu husus, Avrupa İnsan Haklari Sözleşmesi’nin 6. maddesinde yer alan ve Anayasamızda da güvence altına alınan (m. 36) adil yargılanma hakkının gereğidir.
Somut olayda, sanığa ait işyerinde korsan CD satıldığı anonsu üzerine Hakim kararı olmaksızın 26.09.2011 günü gece vakti belirtilen yerde kolluk tarafından yapılan arama sonucunda, suça konu eşya bulunup el konulmuş ise de arama işlemi 5271 sayılı CMK’nın 118/1. maddesindeki "konutta, iş yerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz" 119. maddesinin 1. fıkrası hükmüne aykırı olarak “Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak, konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabileceği” belirtildiğinden, el konulan ve mahkumiyete esas alınan eşya, hukuka aykırı yöntemle elde edilen delil niteliğindedir. Sanığın işyerinde hukuka aykırı olarak gerçekleştirilen arama işleminde elde edilen suça konu maddi deliller ile buna dayanılarak düzenlenen bilirkişi raporunun mahkemece hükme esas alınmasında isabet bulunmamaktadır. Çünkü bilirkişi raporu aramada ele geçen ürünün değerlendirilmesine yönelik bir araçtır. Bu durumda sanık suçun ikrarı niteliğinde sayılabilecek savunmada bulunsa da maddi delillerle desteklenmiş sayılmayacağından soyut kalacak ve mahkumiyete esas alınamayacaktır. Bu sebeplerle sanığın beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi, Kanuna aykırı, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden tebliğnameye aykırı olarak HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 23.11.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 20. Ceza Dairesi, E. 2020/2035, K. 2020/3695, T. 01.07.2020
20. Ceza Dairesi 2020/2035 E. , 2020/3695 K.
Mahkeme : GAZİANTEP Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi
Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma
Hüküm : Sanığın mahkûmiyetine dair Gaziantep 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 17.01.2019 tarih 2018/565 esas ve 2019/41 karar sayılı ilamına yönelik istinaf isteminin düzeltilerek esastan reddi
Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
5271 sayılı CMK’nın 288. ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler ile CMK’nın 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri dikkate alınarak, sanık müdafiinin temyiz dilekçelerinde belirttiği temyiz sebeplerinin hükmün hukuki yönüne ilişkin olduğu belirlenerek anılan sebeplere bağlı olarak yapılan incelemede,
1- Sanığın evinde gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında geceleyin arama yapılmasına dair arama emrinin Cumhuriyet savcısı tarafından saat 04.15 de düzenlendiği, olay tutanağı içeriğine göre ise saat 03:45 de sanığın evine arama yapılmak üzere girildiğinin belirtilmesi karşısında, CMK’nın 116- 119 maddeleri uyarınca usulüne uygun arama kararı yada emrine dayanılarak arama işlemi yapılıp yapılmadığı, ele geçen maddelerin hükme esas alınıp alınmayacağı tartışılmadan eksik kovuşturma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,
2-Sanığın uyuşturucu madde verdiği kabul edilen hakkında ayrıca kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan işlem yapılan tanık…’tan ele geçen maddenin Adli Tıp Kurumu veya Kriminal Polis Laboratuvarından alınmış ekspertiz raporunun dosyada bulunmadığı; bu maddeye ilişkin "uyuşturucu madde niteliğini taşıyıp taşımadığına" ilişkin uzmanlık raporu var ise aslı yada onaylı suretinin dosya arasına konulması yok ise maddenin adli emanetten temini ile "uyuşturucu madde niteliğini taşıyıp taşımadığına" ilişkin uzmanlık raporu aldırılarak sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiği halde, deliller incelenip değerlendirilmeden yetersiz gerekçe ile hüküm kurulması,
3- Sanığın uyuşturucu madde verdiği kabul edilen hakkında ayrıca kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan işlem yapılan tanık…’un soruşturma aşamasında kollukta müdafisiz olarak verdiği ifadenin kendisine ait olmadığını belirttiği halde, ifadenin tanığa ait olup olmadığının, imza incelemesi yapılması, gerektiğinde tutanak tanıklarının dinlenmesi suretiyle araştırıldıktan sonra hükme esas alınıp alınamayacağı tartışılmadan hüküm kurulması,
4-Sanığın uyuşturucu madde ticareti yaptığı yönünde delil kabul edilen ve sanığın evinde ele geçen hassas terazinin çalışır vaziyette olup olmadığı, ayrıca uyuşturucu yada uyarıcı madde artığı içerip içermediği belirlendikten sonra hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi,
5-Sanık hakkında, tekerrür oluşturan mahkûmiyetlerinden daha ağır cezayı içeren Diyarbakır 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 23.02.2012 tarih, 2010/506 esas ve 2012/97 karar sayılı ilam ile verilen ve 10.06.2013 tarihinde kesinleşen, 22.03.2019 tarihinde yerine getirilen 5 yıl 5 ay hapis cezasına ilişkin hüküm yerine, Bitlis 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nden 2016/ 252 esas ve 2017/11 karar sayılı ilamı ile verilen 2 ay 15 gün hapis cezasına ilişkin hükmün tekerrüre esas alınması,
Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden hükmün BOZULMASINA, 5271 sayılı CMK’nın 307. maddesinin 4. fıkrası uyarınca sonuç ceza yönünden sanığın kazanılmış hakkının saklı tutulmasına, dosyanın Gaziantep 11. Ağır Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi’ne gönderilmesine, 01.07.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/29673, K. 2025/3641, T. 06.03.2025
7. Ceza Dairesi 2021/29673 E., 2025/3641 K.
BOZMA ÜZERİNE
MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi
SAYISI: 2020/497 E., 2021/117 K.
SUÇ: 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na muhalefet
HÜKÜM: Mahkûmiyet, eşya müsaderesi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Bozma
Sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:
Olay tutanağı ve dosya kapsamına göre; olay tarihinde sanık …’ın ikametinde kaçak sigara bulundurduğu ihbarı üzerine kolluk görevlilerince gece 03:00 sıralarında bahse konu adrese intikal edilerek sanık …’ın ikametinde ve temyiz dışı sanık …’a ait iş yerinde sanık …’ın rızasıyla yapılan aramalarda toplamda 2284 paket muhtelif marka kaçak sigara ele geçtiği olayda; arama kararının verildiği tarihte yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun’un 119. maddesinde yer alan "Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak, konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir…" şeklindeki düzenleme karşısında, olay günü sanığa ait ikamette ve diğer sanık …’a ait iş yerinde gece vakti arama yapılması için hakim kararı veya Cumhuriyet savcısının yazılı emri olmadan yapılan aramanın hukuka aykırı olduğu, bu nedenle de arama sonucunda bulunan kaçak sigaraları kabullenmeyen sanık açısından yasak delil niteliğinde olup aleyhine kullanılamayacağı ayrıca sanığın suça konu sigaraları ticari amaçla aldığına ve taşıdığına dair herhangi bir ikrarı bulunmadığı nazara alındığında sanığın beraatine karar verilmesi gerekirken Anayasanın 38/2, 5271 sayılı CMUK’nun 206/2-a, 217/2, 230/1. madde ve fıkralarına göre hukuka aykırı surette elde edilen delillere dayanılarak yazılı şekilde hüküm kurulması, hukuka aykırı bulunmuştur.
Açıklanan nedenlerle, sanığın temyiz istemi yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 321. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, 06.03.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2025/614, K. 2025/2989, T. 17.03.2025
10. Ceza Dairesi 2025/614 E., 2025/2989 K.
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
SUÇ: Uyuşturucu madde ticareti yapma
HÜKÜM: İstinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Temyiz isteminin esastan reddiyle hükmün onanması
İTİRAZA KONU KARAR: Bozma
İTİRAZ EDEN: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
Dairemizin, 06.01.2025 tarihli ve 2024/8417 Esas, 2025/41 Karar sayılı kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 07.02.2025 tarihli ve KD-2024/97019 sayılı itirazı üzerine yapılan inceleme neticesinde;
5271 sayılı CMK’nın 308/1. maddesinde belirtilen kanunî süresinde yapılan aleyhe itiraz başvurusu üzerine dava dosyası, aynı Kanun’un 308/2. maddesi gereği Dairemize gönderilmekle, gereği düşünüldü:
I. İTİRAZ SEBEPLERİ
Sanık … hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçunu işlediğine ilişkin ihbar üzerine, Samsun Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından verilen 13.12.2023 tarihli arama emrinin üst kısmında, aramanın yapılacağı zaman olarak, "13.12.2023 saat 23:00 ile 14.12.2023 saat 01:30 arasında" ibaresi yer almaktadır. Nöbetçi Cumhuriyet savcısı tarafından verilen arama emri dışında, kolluk tarafından düzenlenen diğer evrakın tamamında ise aramanın yapıldığı zaman olarak, "13.12.2023 günü saat 21:00 ile 23:00 arasında" ibaresi yer almaktadır.
Ayrıca gerek sanık gerekse müdafii tarafından, yargılama sürecinin hiçbir aşamasında, sanığın evinde yapılan arama işleminin zaman aralığı dışında ve bu nedenle hukuka aykırı olduğuna ilişkin herhangi bir itiraz öne sürülmemiş, sanık tarafından arama tutanağının altı şerh koyulmaksızın imzalanmıştır. Sanık hakkında Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Ticareti Yapma veya Sağlama suçundan Samsun 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 30.05.2024 tarih, 2024/226 Esas, 2024/245 Karar sayılı kararı ile verilen mahkûmiyet hümüne yönelik İstinaf Başvurusunun Esastan Reddine karar veren Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin 08.07.2024 tarih, 2024/2752 Esas, 2024/1651 Karar sayılı kararının, Cumhuriyet savcısının arama emri bulunmadığı aşamada, kolluk görevlilerinin sanığın evinde arama gerçekleştirmesinin, aramayı yapan görevliler açısından çok büyük hukuki ve cezai sorumluluk doğuracağı, bu nedenle aramanın saat konusundaki farklılık nedeniyle hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşabilmek için, arama sürecinde görev alan görevlilerin tanık olarak dinlenmesi, arama emrinde yazılı olan saat diliminin maddi hata sonucu olup olmadığının tespiti ile sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden bahisle bozulmasına karar verilmesi talebine ilişkindir.
II. GEREKÇE
Alınan istihbari bilgi üzerine sanığın adresinde ve müştemilatında Cumhuriyet savcısı tarafından gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında 13.12.2023 saat 23.00 ile 14.12.2023 saat 01.30 arasında arama yapılabilmesi için yazılı arama emri verildiği halde, 13.12.2023 tarihli arama tutanağına göre söz konusu adreste 13.12.2023 günü saat 21.00 sıralarında arama işlemine başlanılıp saat 22.55’de arama işleminin bitirildiğinin anlaşılması karşısında; resmi belge niteliğindeki arama tutanağındaki kuşkunun aramada hazır bulunan kolluk görevlilerinin tanık sıfatıyla dinlenilmesi ile ortadan kalkmayacağı, arama işleminin arama emrinde belirtilen saatlerden önce yapılarak suça konu maddelerin ele geçtiğinin kabulünün gerektiği, ikametin 5271 sayılı CMK’nın 116, 117 ve 119. maddelerine uygun şekilde aranmadığı, hukuka aykırı arama sonucu ele geçirilen maddenin "suçun maddi konusu" ve "suçun delili" olarak hükme esas alınamayacağı gözetilerek, somut olayda suçun maddi konusu bulunmaması nedeniyle suçun unsurları oluşmadığından, sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerektiği, tutanak mümzilerinin dinlenmesinin hukuka aykırılığı ortadan kaldırmayacağı gibi sonuca etkili olmayacağı anlaşılmakla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
III. KARAR
A. Gerekçe bölümünde belirtilen nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı İTİRAZININ oy birliğiyle REDDİNE,
B. 5271 sayılı CMK’nın 308/3. maddesi uyarınca Dairemizin 06.01.2025 tarihli ve 2024/8417 Esas, 2025/41 Karar sayılı bozma kararı ile ilgili itirazı incelemek üzere dava dosyasının, Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
17.03.2025 tarihinde karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
CMK Madde 116 – Şüpheli veya sanıkla ilgili arama, CMK Madde 117 – Diğer kişilerle ilgili arama ve CMK Madde 119 – Arama kararı.
Yazar: Avukat Fatih Sefer