CMK Madde 138 – Tesadüfen Elde Edilen Deliller

CMK Madde 138, hukuka uygun bir arama veya elkoyma işlemi ya da iletişimin denetlenmesi sırasında yürütülen soruşturma veya kovuşturmanın konusu dışında kalan başka bir suça ilişkin delille karşılaşılması hâlini düzenler. Böyle bir delilin muhafaza altına alınması ve Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirilmesi gerekir. İletişimin denetlenmesi sırasında elde edilen tesadüfî deliller yönünden ayrıca katalog suç sınırlaması bulunur.

CMK Madde 138 – Tesadüfen elde edilen deliller

Madde 138 – (1) Arama veya elkoyma koruma tedbirlerinin uygulanması sırasında, yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ancak, diğer bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir.

(2) Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi sırasında, yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ve ancak, 135 inci maddenin altıncı fıkrasında sayılan suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir.

Hukuki Açıklama

Tesadüfen elde edilen delil, belirli bir suç için yürütülen hukuka uygun koruma tedbiri sırasında başka bir suça ilişkin olarak karşılaşılan delildir. CMK 138, arama kararının kapsamını genişletmez veya hukuka aykırı bir aramayı sonradan hukuka uygun hâle getirmez. Delilin elde edilme biçiminin kanuna uygunluğu ayrıca değerlendirilir.

Birinci fıkra, arama veya elkoyma sırasında rastlanan diğer suç delilleri bakımından katalog suç şartı öngörmez. Bu delil korunur ve Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirilir. Ancak delilin hukuka uygun biçimde elde edilmiş olması ile ilgili suçu ispat etmeye yeterli olması birbirinden ayrı meselelerdir.

İkinci fıkrada iletişimin denetlenmesi sırasında rastlanan deliller için daha dar bir alan belirlenmiştir: Diğer suçun CMK 135 kapsamındaki katalog suçlardan olması gerekir. Kanun metninde 135. maddenin altıncı fıkrasına yapılan atıf, fıkraların sonradan yeniden numaralandırılması nedeniyle güncel sistematikle uyumsuzdur; katalog suçlar 135. maddenin sekizinci fıkrasında sayılmaktadır. Bu atıf uyumsuzluğu, katalog şartını ortadan kaldırmaz.

Katalog dışında kalan bir suç bakımından tesadüfen kaydedilen iletişim içeriği, o suçun ispatında hukuka uygun delil olarak kullanılamaz. Katalog kapsamındaki bir suça ilişkin tesadüfî delilde de Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirim şartına uyulmalıdır. CMK 138’in iletişimin denetlenmesine ilişkin hükmü, teknik araçlarla izleme gibi başka koruma tedbirlerine kendiliğinden genişletilemez.

Bu nedenle tesadüfen elde edilen delillerin hukuka uygunluğunun savunma bakımından değerlendirilmesinde tedbir kararının kapsamı, delilin hangi işlem sırasında elde edildiği, suçun katalog durumu ve bildirim zamanı birlikte incelenir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

Seçilmiş Yargıtay Kararları

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 04.10.2021, E. 2020/4129, K. 2021/18485

8. Ceza Dairesi 2020/4129 E. , 2021/18485 K.

6136 sayılı Ateşli Silâhlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’a muhalefet suçundan şüpheli … hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda Kuşadası Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 02/12/2019 tarihli ve 2019/11229 soruşturma, 2019/2946 esas, 2019/2917 sayılı iddianamenin iadesine dair Kuşadası 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 23/12/2019 tarihli ve 2019/1074 iddianame değerlendirme sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Söke 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 22/01/2020 tarihli ve 2020/44 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosyası ile ilgili olarak;

Kuşadası 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 23/12/2019 tarihli kararı ile başka bir suçtan dolayı şüphelinin ikametgahında yapılan aramada ele geçirilen silah, silaha ait şarjör ve fişeğin muhafaza altına alınmasına karşın, bu eşyalar hakkında verilmiş bir el koyma kararı bulunmadığından bahisle iddianamenin iadesine karar verilmiş ise de;

Dosya kapsamına göre, şüphelinin ruhsatsız şekilde bulundurduğu silahın ve bu silaha ait şarjör ve fişeklerin bulundurulması bizatihi suç teşkil ettiğinden, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 54/4. maddesi kapsamında müsadere edilebilecek suç eşyalarından olduğu ve suçun konusu olan bu eşyalar hakkında ayrıca bir el koyma kararı verilmesinde zorunluluk bulunmadığı gözetilmeden, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı CMK.nın 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 10.06.2020 gün ve 2020-3316 sayılı kanun yararına bozma istemine atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 16.06.2020 gün ve KYB-2020/51930 sayılı ihbarnamesi ile dairemize tevdii kılınmakla incelendi.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Kuşadası 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 23.12.2019 tarihli kararı ile uyuşturucu madde ticareti yapmak suçundan dolayı şüphelinin ikametgahında yapılan aramada tesadüfen ele geçirilen silah, silaha ait şarjör ve fişeğin muhafaza altına alınmasına karşın, bu eşyalar hakkında verilmiş bir el koyma kararı bulunmadığından bahisle iddianamenin iadesine karar verilmiş ise de;

5271 sayılı CMK’nın 138/1. maddesinde yer alan “Arama veya elkoyma koruma tedbirlerinin uygulanması sırasında, yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ancak, diğer bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhal bildirilir.” şeklindeki düzenleme gözetildiğinde;

Dosya kapsamına göre, uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan yapılan soruşturmada Kuşadası Sulh Ceza Hakimliği’nin 2019/2308 değişik iş sayılı 25.09.2019 tarihli kararı ile şüphelinin ikametinde, ikametin eklerinde, üzerinde arama yapılmasına karar verildiği, yapılan aramada 6136 sayılı Yasa kapsamında silah ele geçen olayda; şüphelinin ruhsatsız şekilde bulundurduğu silahın ve bu silaha ait şarjör ve fişeklerin bulundurulması bizatihi suç teşkil ettiğinden, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 54/4. maddesi kapsamında müsadere edilebilecek suç eşyalarından olduğu ve suçun konusu olan bu eşyalar hakkında ayrıca bir el koyma kararı verilmesinde zorunluluk bulunmadığı, ayrıca şüphelinin savunmalarında eşyaları rıza dışı verdiğine dair beyanı bulunmadığı gözetilmeden, iddianamenin iadesi kararına itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesi,

Yasaya aykırı ve Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına bozma istemine dayalı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın ihbarname içeriği bu itibarla yerinde görüldüğünden Söke 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 22.01.2020 tarihli ve 2020/44 değişik iş sayılı kararının CMK.nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde yapılmasına, dosyanın Adalet Bakanlığı’na gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na TEVDİİNE, 04.10.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 09.03.2021, E. 2019/34988, K. 2021/2629

19. Ceza Dairesi 2019/34988 E. , 2021/2629 K.

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇ: 5607 Sayılı Kanuna Aykırılık

HÜKÜM: Beraat

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre suçtan zarar gören Gümrük İdaresi vekilinin 06.03.2014 havale tarihli dilekçe ile temyiz isteminden vazgeçtiği anlaşılmakla sanık O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz istemine hasren dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanığa ait iş yerinde marka taklidi eşyaların satıldığına ilişkin bilgiler üzerine, Edirne 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 07.10.2013 gün ve 2013/1425 D. İş sayılı kararı ile bahse konu iş yerinde marka hakkının ihlali suçuna ilişkin suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla 08.10.2013 günü gündüz saatlerinde icra edilmek üzere bir defaya mahsus arama yapılmasına ve elde edilecek suç delillerine el konulmasına karar verildiği, sanığın iş yerinde yapılan aramada ise 5 ayrı markadan oluşan 57 paket kaçak ve bandrolsüz sigaranın ele geçirildiği anlaşılmış, mahkemece suça konu sigaralar hakkında usulüne uygun şekilde verilmiş bir arama ve el koyma kararı bulunmadığı, başka bir soruşturmaya ilişkin olarak verilen arama kararının icrası sırasında suça konu sigaralara el konulmasının hukuka aykırı şekilde elde edilmiş delil niteliğinde olduğu belirtilerek beraat kararı verildiği görülmüştür.

CMK’nun 138. maddesindeki “Arama ve el koyma koruma tedbirlerinin uygulanması sırasında, yapılmakta olan soruşturma ve kovuşturmayla ilgisi olmayan ancak diğer bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse bu delil derhal muhafaza altına alınır…” şeklindeki düzenleme karşısında, sanığın iş yerinde marka hakkının ihlali suçuna ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında mahkemeden alınan arama ve el koyma kararının icrası sırasında elde edilen soruşturma konusuyla ilgisi olmayan ve fakat kaçakçılık suçunun işlendiğine ilişkin delil niteliğinde olan 57 paket sigaranın ele geçirilip bunlara el konulmasında hukuka aykırı bir yön bulunmayıp, tesadüfi delil niteliğindeki sigaraların hukuka aykırı şekilde elde edildiği kabul edilemeyecek ise de, iş yerinin mahiyeti, sigaraların mutfak bölümündeki lavabo altında siyah poşet içerisinde geçirilmiş olması nedeniyle ele geçiriliş şekli de göz önünde bulundurularak sanığın sigaraları satışa arz ettiği, ticari kastla bulundurduğuna dair dosya kapsamında mahkumiyete yeter kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı cihetle neticesi itibariyle beraat hükmü usul ve yasaya uygun bulunmakla,

Eyleme ve yükletilen suça yönelik O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden, tebliğnameye aykırı olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKMÜN ONANMASINA, 09/03/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 29.06.2021, E. 2018/3729, K. 2021/6068

11. Ceza Dairesi 2018/3729 E. , 2021/6068 K.

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

SUÇ: Kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği

1-07/10/2010 tarihli sanık … ile … Gümrükleme isimli firmada çalışan [İşletme] ve aynı kişilere ait … isimli işletmelerin yurt dışına ihraç edilecek ürünlerinin işlemlerini yapan … ile yaptığı telefon görüşmesinde, … isimli firmanın ihraç etmek istediği limonun tümünü numune alımı sırasında hazır etmediği halde işlemlerin bir an önce gerçekleşmesi yönündeki talebi nedeniyle işletmeye koydukları sadece 4 palet limondan numune alındığı, tüm parti hazır ve gerekli inceleme yapılmış gibi sanıklar … ile …’nın birlikte numune alma tutanağı düzenledikleri, olayla ilgili olarak sanıklar hakkında kamu görevlisinin sahteciliği suçundan kamu davası açılmış ise de; dosya kapsamına göre, sanıkların sahtecilik bilinç ve iradesi ile hareket ettiklerinin tespit edilememesi karşısında eylemlerinin kül halinde 5237 sayılı TCK’nin 257. maddesinde düzenlenen görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğu gözetilmeksizin suç vasfında hataya düşülerek kamu görevlisinin sahteciliği suçundan mahkumiyetlerine karar verilmesi,

2-… ve …’nın içerik itibariyle sahte olarak tanzim edilmek suretiyle kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği suçunu işlediklerinin kabul edildiği [Şirket] isimli firma tarafından yapılan şeftali ihracatına ilişkin olayda; Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 19/12/2017 gün ve 2017/4-291, 2017/558 sayılı kararında da açıklandığı üzere; başka bir suçtan dolayı yapılan iletişimin tespiti sırasında tesadüfen elde edilen delilin CMK’nin 135. maddesinde sayılan katalog suçlardan birisine ilişkin olmaması halinde yasak delil niteliğindeki telefon görüşmesine ilişkin iletişim tespit tutanağının hükme esas alınmasının mümkün olmadığı,

CMK’nin 138. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenleme ile iletişimin denetlenmesi tedbiri sırasında, yapılan soruşturma veya kovuşturmayla ilgili olmayan, fakat 135. maddede sayılan suç veya suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delilin elde edilmesi durumunda, bu delilin kullanılabileceğinin kabul edilmiş olması, tedbirin uygulanması sonucu elde edilen delillerin 135. maddede sayılan suçlarla sınırlı olmak kaydıyla aynı soruşturma veya kovuşturmayla ilgili olan suçlar yönüyle kullanılabileceği kabul edilebilir ise de; CMK’nin “Tesadüfen elde edilen deliller” başlıklı 138. maddesinin ikinci fıkrası; “Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi sırasında, yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ve ancak, 135’inci maddenin altıncı fıkrasında sayılan suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir” şeklindeki düzenlemeye uygun şekilde hareket edilmesinin zorunlu olduğu, telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi tedbiri uygulandığı sırada elde edilen tesadüfi delillerin hukuka uygun kabul edilip kullanılabilmeleri için, bu delilin elde edildiğine ilişkin derhal savcılığa bilgi verilmesi gerektiği, suç tarihi itibariyle CMK’nin 135. madde kapsamında bulunmayan suçlara ilişkin dinleme kayıtlarının aynı Kanunun 138/2. maddesi gereğince bu suçların delili olarak kullanılamayacağı, ceza muhakemesinde temel hak ve özgürlükleri sınırlayan kurallar ihlal edilerek toplanan delillerin hukuka aykırı sayılması, kanuna aykırılıktan daha geniş bir içeriğe sahip olan hukuka aykırılık kavramının kapsam ve çerçevesi belirlenirken, gerek pozitif hukuk metinlerine, gerekse kişilerin temel hak ve hürriyetlerine ilişkin evrensel hukuk ilkelerine aykırılık bulunup bulunmadığının gözetilmesi ve aykırılığın varlığı durumunda, “hukuka aykırılığın mevcudiyetinin” kabul edilmesi gerektiği, tesadüfi delil elde edildikten sonra dinlemenin bitirilmesi beklenerek veya dinlemeye devam edilip başka tesadüfi deliller de elde edildikten sonra bilgilendirilme yapıldığı takdirde de, bu tesadüfi delillerin hukuka uygun olduğundan bahsedilemeyeceği, kollukça yasal düzenlemeye riayet edilmediği gözetilerek iletişimin tespiti ve teknik araçlarla izleme suretiyle elde edilen bu kapsamdaki delillerin kanunda gösterilen hukuka uygun yöntemlerle tespit edilmediğinden suçun sübutunda delil olarak kullanılamayacağı nazara alınıp bunlara dair kayıtlar dışlandıktan sonra hasıl olacak sonuca göre diğer deliller birlikte değerlendirilerek sanıkların hukuki durumlarının belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

3-Kabule göre de;

5237 sayılı TCK’nin 53. maddesine ilişkin uygulamanın Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 gün 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı iptal kararı ile birlikte yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar müdafilerinin temyiz talepleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükümlerin bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 29.06.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

İlgili CMK Şerhleri

Yazar: Avukat Fatih Sefer