Ceza Hukuku

Kanuni temsilci vekil çelişkisi yaşandığında, ceza muhakemesinde ayırt etme gücüne sahip olmayan küçük veya kısıtlı mağdurun davaya katılma, şikâyet ve hükmü temyiz etme iradesini kim kullanır sorusunun cevabı nettir: Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre kanuni temsilcinin iradesine üstünlük tanınır. CMK m. 234/2 uyarınca atanan zorunlu vekil, kanuni temsilciye “yardımcı” konumundadır; onun yerine geçemez. Ancak bu kural … Devamını oku

Mağdur hakları, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 233-236. maddeleri ile 237 ve devamındaki katılma hükümlerinde düzenlenir. Suçtan zarar gören kişi, ceza yargılamasında pasif bir izleyici değildir: soruşturma aşamasından itibaren delil toplanmasını isteme, dosyayı inceleme, vekil ile temsil edilme, takipsizlik kararına itiraz etme, kovuşturmada davaya katılma ve katıldığı davada kanun yollarına başvurma haklarına sahiptir. Bu … Devamını oku

Şüpheli ile sanık arasındaki fark, kişinin ceza muhakemesinin hangi evresinde bulunduğuna bağlıdır: soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan kişi şüpheli (CMK m. 2/1-a), iddianamenin mahkemece kabulüyle kovuşturma evresine geçen kişi ise sanık sıfatını taşır (CMK m. 2/1-b). Bu ayrım yalnızca isimlendirme meselesi değildir; kişinin hangi makam önünde, hangi usul güvenceleriyle ve hangi sıfatla işlem gördüğünü … Devamını oku

Gözaltı, yakalanan kişinin Cumhuriyet savcılığınca serbest bırakılmaması hâlinde, soruşturmanın tamamlanması için özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanmasıdır. Gözaltı süresi, fiili yakalama anından itibaren işlemeye başlar ve bireysel suçlarda 24 saati geçemez; toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir. Hâkim veya mahkemeye gönderilme için gereken zorunlu yol süresi … Devamını oku

Kamu davasına katılma (müdahillik), suçtan doğrudan zarar gören kişinin, Cumhuriyet savcısının açtığı kamu davasında yargılamanın tarafı hâline gelmesidir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 237-243. maddelerinde düzenlenen bu kurum, mağdura pasif bir izleyici değil, savcının yanında ancak ondan bağımsız hareket eden bir “bireysel iddia makamı” statüsü kazandırır. Katılma talebi kabul edilen kişi “katılan” (eski deyişle … Devamını oku

Zorla getirme kararı, ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişinin, gerektiğinde kolluk gücü kullanılarak yargı mercii önünde hazır bulundurulmasını sağlayan bir koruma tedbiridir. Uygulamada “ihzar müzekkeresi” olarak da bilinir ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 146. maddesinde düzenlenmiştir. Kural olarak kişiye önce meşruhatlı davetiye gönderilir; bu davete uyulmazsa zorla getirme kararı verilebilir. Tedbir, ifade alma veya sorgunun sona … Devamını oku

Yakalama, suç işlediği şüphesi altındaki kişinin hâkim kararı olmaksızın özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanmasıdır. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 90. maddesinde düzenlenen bu koruma tedbiri, belirli şartlarda hem kolluk görevlileri hem de sıradan vatandaşlar tarafından uygulanabilir. Yakalanan kişiye susma hakkı, müdafi yardımından yararlanma hakkı, yakalamaya itiraz etme hakkı ve yakınlarına haber verilmesi hakkı derhal bildirilmek zorundadır; bu bildirimin … Devamını oku

Tutuklu, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 154. maddesi uyarınca müdafii ile vekâletname aranmaksızın her zaman ve gizlilik içinde görüşebilir; bu hak hiçbir şekilde kısıtlanamaz. Hükümlü ise farklı bir rejime tabidir: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un (CGTİHK) 59. maddesi uyarınca vekâletnamesiz görüşme hakkı en fazla üç görüşmeyle sınırlıdır ve belirli suçlardan mahkûm olan hükümlüler … Devamını oku

Susma hakkı, şüpheli veya sanığın kendisine yöneltilen suçlamalar karşısında hiçbir beyanda bulunmama, soruları cevapsız bırakma ve kendi aleyhine delil sunmaya zorlanamama yetkisidir. Kaynağını “nemo tenetur” (hiç kimse kendini suçlamaya zorlanamaz) ilkesinden alan bu hak, Anayasa m. 38/5 ve CMK m. 147/1-e ile güvence altına alınmış olup savunma hakkının en temel ve dokunulmaz unsurlarından biridir. Susma … Devamını oku

Sanık hakları (ve soruşturma evresindeki karşılığı olan şüpheli hakları), bir kişinin suç isnadıyla karşılaştığı andan hükmün kesinleşmesine kadar kendisini koruyan anayasal ve yasal güvencelerin bütünüdür. Bu haklar; kendisine yüklenen suçu öğrenme, müdafi yardımından yararlanma, susma, lehine delil toplatma, yakınına haber verme, tercümandan yararlanma, savunma hazırlığı için süre isteme ve adil yargılanma haklarını kapsar. Şüpheli ve … Devamını oku