Patent Deneme Amaçlı Kullanım: Şartlar, Deneyler ve Ticari Sınırlar

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na göre patent deneme amaçlı kullanım, patent konusu buluşu içeren ve gerçekten araştırma, inceleme veya teknik sınama amacıyla gerçekleştirilen fiiller bakımından patent sahibinin yasaklama yetkisinin dışında kalabilir. Kanun’un 85/3-b maddesi bu istisnayı açıkça düzenler. Ancak bir faaliyetin deneme, prototip çalışması veya Ar-Ge olarak adlandırılması tek başına yeterli değildir. Faaliyetin gerçek amacı, kapsamı, kullanılan miktarlar ve ticari uygulamaya dönüşüp dönüşmediği birlikte değerlendirilmelidir.

Deneme amaçlı kullanım istisnası, patent koruması devam ederken teknik araştırma yapılabilmesine imkân tanır. Buna karşılık patentli buluşun izinsiz biçimde ticari üretime, satışa veya olağan işletme faaliyetine konu edilmesini genel olarak serbest bırakmaz. Özellikle ticari işletmelerin yürüttüğü laboratuvar çalışmaları, prototip üretimi, performans testleri ve üretim doğrulama işlemlerinde deneysel faaliyet ile ekonomik yararlanma arasındaki sınır önem taşır.

Deneme Amaçlı Kullanım İstisnasının Hukuki Dayanağı Nedir?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 85. maddesi patentten doğan hakların kapsamını ve sınırlarını belirler. Maddenin ikinci fıkrasına göre patent sahibi, kural olarak patent konusu ürünün izinsiz üretilmesini, satılmasını, kullanılmasını veya ithal edilmesini önleyebilir. Usul patentleri bakımından da patent konusu usulün izinsiz kullanılması ve bu usulle doğrudan elde edilen ürünlere ilişkin belirli ticari fiiller yasaklanabilir.

Bu yetkiler sınırsız değildir. SMK m.85/3-b, patent konusu buluşu içeren deneme amaçlı fiilleri patentin sağladığı hakkın kapsamı dışında tutmuştur. Böylece kanun koyucu, patent sahibinin münhasır hakkı ile teknik araştırma yapılabilmesi arasında bir sınır oluşturmuştur.

Bu düzenleme patentin hükümsüzlüğü, koruma süresinin sona ermesi veya patent sahibinin genel bir kullanım izni vermesi anlamına gelmez. İstisna yalnızca kanuni şartları karşılayan fiiller bakımından uygulanır; patentten kaynaklanan diğer yetkiler varlığını sürdürür.

Ayrıca SMK m.89 uyarınca patent korumasının kapsamı istemlerle belirlenir; istemler yorumlanırken tarifname ve resimler dikkate alınır. Bu nedenle bir deneysel faaliyet hakkında uyuşmazlık çıkarsa öncelikle kullanılan teknik özelliklerin patent istemleriyle ilişkisi belirlenmelidir. Bu değerlendirmede patent istemlerinin koruma sınırı belirleyicidir.

Patentte Deneme Amaçlı Kullanımın Şartları Nelerdir?

SMK m.85/3-b, deneysel kullanım bakımından kapalı bir faaliyet listesi veya belirli sayıda prototip sınırı öngörmez. Bununla birlikte istisnanın uygulanabilmesi için yapılan işlemin gerçekten patent konusu buluşu içeren bir deneme niteliği taşıyıp taşımadığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

1. Faaliyetin Gerçek Bir Deneme Amacı Taşıması

Deneysel faaliyetin temel özelliği, teknik bir sorunun araştırılması veya bir özelliğin sınanmasıdır. Patent konusu buluşun çalışma biçiminin incelenmesi, belirli koşullar altında performansının ölçülmesi, teknik sınırlarının araştırılması veya farklı parametrelerin etkisinin test edilmesi bu kapsamda değerlendirilebilecek faaliyetlerdir.

Örneğin patentli bir filtrasyon sisteminin farklı sıcaklık ve basınç değerlerinde nasıl çalıştığını belirlemek amacıyla laboratuvar ölçeğinde deney yapılması, gerçek amacı ve uygulama biçimi itibarıyla deneme amaçlı kullanım niteliği taşıyabilir.

Buna karşılık aynı sistemin olağan üretim hattına yerleştirilerek sürekli ticari üretimde kullanılması, yalnızca üretim sırasında ölçüm yapılması nedeniyle otomatik olarak deney istisnasına girmez.

2. Denemenin Patent Konusu Buluşla Bağlantılı Olması

Kanun, patent konusu buluşu içeren deneme amaçlı fiillerden söz eder. Bu nedenle faaliyetin hangi teknik özellikleri araştırdığı ile patent konusu buluş arasında somut bir bağlantı bulunmalıdır.

Patentin çalışma prensibinin sınanması ile patentli bir cihazın yalnızca başka bir ürünün rutin ticari testlerinde araç olarak kullanılması aynı hukuki değerlendirmeye tabi olmayabilir. İkinci durumda patentli buluşun araştırma konusu mu, yoksa olağan ekonomik faaliyet için kullanılan bir araç mı olduğu ayrıca incelenir.

Bu ayrım yapılırken deney planı, ölçülen parametreler, testin amacı ve elde edilmek istenen teknik sonuç önemlidir.

3. Denemenin Ölçeği ve Uygulama Biçimiyle Amacı Arasında Uygunluk Bulunması

Kanunda deneme amacıyla üretilebilecek örnek sayısı bakımından sabit bir üst sınır bulunmamaktadır. Bununla birlikte üretilen miktar, kullanılan ekipmanın kapasitesi, faaliyet süresi ve ürünlerin akıbeti, ileri sürülen deney amacının gerçek olup olmadığını gösterebilir.

Bazı teknik testler birden fazla prototip veya tekrarlı üretim gerektirebilir. Ancak bu gereklilik, her miktardaki üretimi deneysel faaliyet hâline getirmez. Üretim miktarıyla testin teknik ihtiyacı arasında makul ve açıklanabilir bir ilişki bulunması önemlidir.

Özellikle üretilen ürünlerin müşterilere düzenli teslim edilmesi, satış sözleşmelerine konu olması veya ticari stoklarda tutulması, faaliyetin deneysel sınırları aşıp aşmadığının araştırılmasını gerektirir.

4. Deneme Görünümü Altında Olağan Ticari Yararlanma Bulunmaması

Deney istisnası, patent sahibinin ekonomik yararlanma yetkisini tamamen ortadan kaldırmaz. Teknik inceleme için yapılan işlemler ile patentli buluşun piyasada ekonomik değer elde etmek üzere kullanılması birbirinden ayrılmalıdır.

Bu nedenle bir şirketin faaliyeti Ar-Ge bütçesinden karşılaması veya ürünleri prototip olarak kaydetmesi, yapılan işlemin hukuken mutlaka deneysel kullanım olduğu sonucunu doğurmaz. Teknik amaç ile fiilen gerçekleştirilen işlemler birlikte incelenir.

Ticari Şirketlerin Ar-Ge Faaliyetleri Patent İstisnasına Girer mi?

Bir ticari işletmenin yürüttüğü Ar-Ge faaliyeti, yalnızca işletmenin kâr amacı güden bir kuruluş olması nedeniyle deneme amaçlı kullanım istisnasından çıkarılamaz. SMK m.85/3-b’de deneysel faaliyet bakımından açık bir ticari amaç taşımama şartı yer almamaktadır.

Burada SMK m.85/3-a ile m.85/3-b arasındaki fark önemlidir. Maddenin (a) bendinde sınai veya ticari amaç taşımayan ve özel maksatla sınırlı kalan fiiller düzenlenirken, (b) bendinde ayrıca patent konusu buluşu içeren deneme amaçlı fiiller sayılmıştır.

Dolayısıyla özel ve ticari olmayan kullanım ile deneme amaçlı kullanım, birbiriyle tamamen özdeş istisnalar değildir.

Bir işletmenin uzun vadede yeni ürün geliştirmek, teknik bilgi edinmek veya ticari faaliyetine yönelik araştırma yapmak istemesi, gerçekleştirilen her deneyin otomatik olarak patent ihlali olduğu anlamına gelmez. Ancak ticari hedefin bulunmaması şartının kanunda açıkça yazılmamış olması da işletmeye sınırsız üretim ve satış yetkisi vermez.

Önemli olan, uyuşmazlığa konu edilen fiilin gerçekten araştırma ve sınama niteliği taşıyıp taşımadığıdır.

Prototip Üretimi ile Seri Üretim Arasındaki Ayrım

Prototip, bir ürünün veya sistemin teknik özelliklerini sınamak amacıyla hazırlanmış ilk veya deneme niteliğindeki örneği olabilir. Ancak prototip kavramı tek başına hukuki muafiyet sağlamaz.

Bir prototipin hazırlanma amacı, kullanım süresi, teknik özellikleri ve sonrasında nasıl değerlendirildiği incelenmelidir. Prototip olarak tanımlanan ürünün fiilen müşterilere satılması veya sürekli üretim sürecine dâhil edilmesi, deney istisnasına dayanılmasını güçleştirebilir.

Öte yandan yalnızca prototip yapılmış olması da her durumda ihlal bulunmadığını kanıtlamaz. Patent konusu istemler, üretimin gerçek amacı ve varsa taraflar arasındaki izin veya sözleşme ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Hangi Laboratuvar ve Test Faaliyetleri İstisna Kapsamında Olabilir?

Aşağıdaki örnekler hukuki değerlendirmede kullanılabilecek genel ayrımları göstermektedir. Her olayın sonucu, patentin koruma kapsamı ve gerçekleştirilen fiillerin niteliğine bağlıdır.

Üniversite ve Araştırma Laboratuvarları İçin İzin Gerekir mi?

Üniversitede veya bağımsız bir araştırma laboratuvarında gerçekleştirilen faaliyetler de SMK m.85/3-b kapsamında değerlendirilebilir. Bununla birlikte kanun, üniversitelere patentli her teknolojiyi her amaçla kullanma konusunda sınırsız bir yetki tanımaz.

Faaliyetin akademik bir kurumda gerçekleştirilmesi, gerçek bir deney amacı bulunduğunu destekleyebilir; ancak tek başına yeterli değildir. Laboratuvarın ticari üretim yapması, üçüncü kişilere patentli ürün sağlaması veya patentli sistemi sürekli ekonomik yararlanma amacıyla kullanması farklı sonuçlar doğurabilir.

Aynı şekilde özel sektör araştırma merkezlerinde gerçekleştirilen teknik deneyler, yalnızca kurumun ticari statüsü nedeniyle otomatik olarak koruma kapsamına alınamaz.

Deneylerin Üçüncü Kişi Laboratuvarlarda Yaptırılması

Bir işletmenin testleri dışarıdan hizmet aldığı laboratuvara yaptırması hâlinde, deneyin kapsamı ve tarafların fiilleri birlikte değerlendirilmelidir. İşin üçüncü kişiye devredilmesi, deneme istisnasını kendiliğinden ortadan kaldırmadığı gibi bütün işlemleri de kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez.

SMK m.86/3, m.85/3’ün (a), (b), (c) ve (ç) bentlerindeki fiilleri yapanların, dolaylı kullanımın önlenmesine ilişkin m.86/1 bakımından patenti kullanmaya yetkili olmayan kişilerden sayılmayacağını düzenler.

Ancak üçüncü kişinin gerçekleştirdiği faaliyetin gerçekten ilgili istisna kapsamında bulunması gerekir. Patentli buluşun kullanılmasını sağlayan araçların tedariki ve üçüncü kişinin sorumluluğu ayrıca patentin dolaylı kullanımı hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.

Deneme Amaçlı Kullanım ile Patent Hakkının Diğer İstisnaları Arasındaki Farklar

SMK m.85/3’te deneme amaçlı faaliyetler dışında başka koruma sınırları da öngörülmüştür. Bu istisnaların hukuki sebepleri ve uygulama şartları birbirinden farklıdır.

Özel Amaçlı ve Ticari Olmayan Kullanım

SMK m.85/3-a, sınai veya ticari amaç taşımayan ve özel maksatla sınırlı kalan fiilleri kapsam dışında tutar. Burada hem ticari veya sınai amaç bulunmaması hem de kullanımın özel maksatla sınırlı olması önemlidir.

Deneme amaçlı fiiller ise ayrı bir bentte düzenlenmiştir. Dolayısıyla her özel kullanım deney değildir; her deneyin de mutlaka kişisel veya akademik bir faaliyet olması gerektiği söylenemez.

İlaç Ruhsatlandırma Testleri ve Bolar İstisnası

SMK m.85/3-c, ilaçların ruhsatlandırılması ve bunun için gerekli test ve deneyler de dâhil olmak üzere patent konusu buluşu içeren deneme amaçlı fiilleri kapsam dışında bırakır.

İlaç sektöründe özellikle jenerik ürünlere ilişkin ruhsat hazırlıkları bakımından önem taşıyan bu özel düzenleme, genel deney istisnasıyla bağlantılı olmakla birlikte ayrı değerlendirilmelidir.

Ruhsatlandırma için yapılan çalışmalar ile patentli ilacın ticari piyasaya sunulması aynı hukuki faaliyet değildir. Ruhsat işlemlerinin hangi sınırlar içinde patent hakkı dışında kaldığı ve jenerik ilaçlara özgü sorunlar ilaç patentinde Bolar istisnası başlıklı makalenin konusudur.

Önceki Kullanım Hakkı

SMK m.87’deki önceki kullanım hakkı, patent başvuru tarihinde veya daha önce buluşu Türkiye’de iyiniyetli olarak kullanan ya da kullanım için ciddi ve gerçek tedbirler almış kişilerin belirli sınırlar içinde korunmasını düzenler.

Bu hak, deneme amaçlı kullanım istisnasından farklı olarak önceki kullanımın zamanı, iyiniyet ve işletmenin makul ihtiyaçları gibi koşullara dayanır. Ayrıntılar için patentte önceki kullanım hakkı incelenebilir.

Patent Hakkının Tükenmesi

Patent sahibinin veya onun izniyle piyasaya sunulmuş belirli ürünlere ilişkin sonraki fiillerin değerlendirilmesi ise ayrı bir hukuki konudur. SMK m.152’de düzenlenen patentte hakkın tükenmesi, bir deneyin araştırma amacı taşıyıp taşımadığından farklı şartlara dayanır.

Bu nedenle patentli bir ürünü satın almış olmak, o ürünün teknik özelliklerini incelemek, aynı ürünü yeniden üretmek ve ürünü piyasada satmak bakımından kendiliğinden aynı hukuki sonucu doğurmaz.

Deneme Amaçlı Kullanım Nasıl İspatlanır?

Patent uyuşmazlığında deneme amaçlı kullanım savunmasının değerlendirilmesi çoğunlukla faaliyetin gerçek amacı ve fiili kapsamıyla ilgilidir. Bu nedenle yalnızca patentli ürün ile deneyde kullanılan ürünün teknik özelliklerini karşılaştırmak her zaman yeterli olmaz.

Patent sahibi, ileri sürdüğü ihlalin dayandığı fiilleri ve patent korumasıyla bağlantısını ortaya koymalıdır. Deneme istisnasından yararlanan taraf ise savunmasına temel oluşturan deneysel faaliyet olgularını somut bilgi ve belgelerle desteklemelidir. İspat yükünün dağılımı, ileri sürülen vakıalar ve uygulanacak genel ispat kuralları çerçevesinde belirlenir.

Deneysel Faaliyeti Destekleyebilecek Belgeler

• Ar-Ge proje belgeleri: Projenin teknik sorusunu, araştırma amacını ve planlanan faaliyetleri gösteren kayıtlar.
• Deney protokolleri: Kullanılan yöntemleri, değişkenleri, test koşullarını ve değerlendirme ölçütlerini açıklayan belgeler.
• Laboratuvar kayıtları: Test tarihleri, numune miktarları, ölçümler ve elde edilen sonuçlara ilişkin kayıtlar.
• Prototip ve numune kayıtları: Üretilen örneklerin sayısını, teknik özelliklerini, saklanmasını veya imha edilmesini gösteren belgeler.
• Teknik raporlar: Testin neden gerekli olduğunu ve hangi teknik soruları cevapladığını açıklayan değerlendirmeler.
• Üretim ve stok kayıtları: Faaliyetin deneysel ölçekte kalıp kalmadığının ve ticari ürün hareketi bulunup bulunmadığının değerlendirilmesini sağlayan kayıtlar.
• Sözleşmeler ve yazışmalar: Test hizmetinin kapsamını, üçüncü kişilerin görevlerini ve varsa patent sahibinin verdiği izinleri gösteren belgeler.

Bu belgelerin tek tek mevcut olması deneme istisnasını kesin olarak ispatlamaz. Birlikte değerlendirilerek yapılan faaliyetin teknik amacı, zamanı, ölçeği ve ekonomik sonuçları belirlenir.

Deney süreci sırasında hazırlanmış tarihli ve tutarlı kayıtlar, uyuşmazlık ortaya çıktıktan sonra düzenlenen genel nitelikteki açıklamalardan daha güçlü bir değerlendirme imkânı sağlayabilir.

Bilirkişi İncelemesinde Neler Araştırılır?

Patent konusu buluş teknik nitelikte olduğundan uyuşmazlıklarda uzman incelemesine ihtiyaç duyulabilir. Bilirkişi değerlendirmesi özellikle şu sorunları aydınlatabilir:

• Deneyde kullanılan ürün veya usul patent istemlerinin teknik unsurlarını taşıyor mu?
• Yapılan testlerin araştırılan teknik sorunla ilişkisi bulunuyor mu?
• Üretilen numune sayısı ve uygulanan yöntem, ileri sürülen deney ihtiyacıyla açıklanabiliyor mu?
• İşlemler teknik araştırma amacıyla mı, yoksa düzenli ticari üretimin parçası olarak mı gerçekleştirilmiş?
• Numuneler deney sonrasında nasıl kullanılmış ve ticari dolaşıma girip girmemiş mi?

Bilirkişi teknik vakıaları inceleyebilir; ancak deneme istisnasının hukuken uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin nihai değerlendirme mahkemeye aittir.

Uyuşmazlıkta teknik kayıtların korunması, ürünlerin incelenmesi ve delillerin güvence altına alınması gerekiyorsa patent ihlalinde delil tespiti ve teknik inceleme hükümleri ayrıca önem kazanır.

Yargı Kararlarında Deneme Üretimi Nasıl Değerlendirilmiştir?

Deneme üretiminin patent hakkına tecavüz oluşturup oluşturmadığına ilişkin değerlendirmede, üretimin amacı ve taraflar arasındaki hukuki ilişki önemli olabilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 12.11.2012 tarihli, E. 2011/11640, K. 2012/17835 sayılı kararı, taraflar arasında deneme üretimine yönelik anlaşma bulunduğu bir uyuşmazlığa ilişkindir.

Olayda davacı, antimikrobiyal tekstil ürününe ilişkin buluşunun karşı tarafça kullanıldığını ve ödeme yapılmadığını ileri sürmüştür. Davalı ise tarafların deneme üretimi konusunda anlaştığını, seri üretime geçilmediğini savunmuştur.

İlk derece mahkemesi, anlaşmaya dayanılarak deneme üretimi yapıldığı ve seri üretime geçilmediği gerekçesiyle patent hakkına tecavüz bulunmadığı sonucuna varmıştır. Yargıtay, dosyadaki delillerin değerlendirilmesinde hukuka aykırılık görmeyerek kararı onamıştır.

Bu karar, 6769 sayılı SMK’nın yürürlüğünden önceki döneme aittir. Ayrıca sonucunda taraflar arasındaki anlaşma ve somut üretim faaliyetinin niteliği etkili olmuştur. Bu nedenle karar, her prototip üretiminin veya bütün deneme faaliyetlerinin patent sahibinin izni olmaksızın sınırsız biçimde gerçekleştirilebileceği şeklinde yorumlanmamalıdır.

Güncel bir uyuşmazlıkta değerlendirme, uygulanabilir hukuk kuralları, patent istemleri, fiili kullanım ve deney istisnasının şartları birlikte ele alınarak yapılmalıdır.

Deneysel Kullanım Ticari Üretime Dönüşürse Ne Olur?

Bir faaliyetin başlangıçta gerçekten deneysel amaç taşıması, sonraki bütün işlemlerin de aynı istisnadan yararlanacağı anlamına gelmez.

Örneğin bir işletme patentli teknolojinin belirli sıcaklıklardaki performansını araştırmak için sınırlı sayıda deneme yapabilir. Daha sonra aynı teknolojiyi sürekli üretimde kullanmaya başladığında, ticari kullanımın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu aşamada başlangıçtaki deneylerin hukuki niteliği ile sonraki üretim, satış, ithalat veya ticari kullanım fiilleri ayrılmalıdır. Deney istisnasına dayanan önceki bir işlem, sonraki bağımsız ihlal iddialarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Patent sahibinin ileri sürebileceği yasak fiillerin kapsamı patent hakkına tecavüz sayılan fiiller bakımından ayrıca incelenir.

Deneysel aşamadan ticari uygulamaya geçilmeden önce ilgili ülkelerde geçerli patentlerin ve koruma kapsamlarının değerlendirilmesi de önemlidir. Bu inceleme, deney istisnasından farklı olarak patent kullanım serbestliği (FTO) araştırması kapsamında ele alınır.

Patent Deneme Amaçlı Kullanım Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Patentli bir buluş üzerinde bilimsel araştırma yapmak serbest midir?

SMK m.85/3-b, patent konusu buluşu içeren deneme amaçlı fiilleri patent hakkının kapsamı dışında tutar. Ancak bilimsel araştırma olarak adlandırılan her kullanım otomatik olarak istisnadan yararlanmaz. Yapılan işlemin gerçek amacı ve kapsamı incelenmelidir.

2. Patentli bir ürünün prototipini üretmek patent ihlali midir?

Prototip üretimi tek başına kesin bir ihlal veya kesin bir istisna anlamına gelmez. Teknik araştırma amacı, numune miktarı, kullanım biçimi, varsa izin ilişkisi ve ürünlerin ticari faaliyete konu edilip edilmediği birlikte değerlendirilir.

3. Ticari şirketler patentli teknolojileri laboratuvarda deneyebilir mi?

Ticari şirket statüsü, SMK m.85/3-b’deki deneme amaçlı kullanım istisnasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte yapılan faaliyetin gerçekten deneysel nitelik taşıması ve deneme görünümü altında olağan ticari kullanıma dönüşmemiş olması önemlidir.

4. Deneme amaçlı kullanım için patent sahibinden izin alınması zorunlu mudur?

Bir fiil gerçekten SMK m.85/3-b kapsamında bulunuyorsa patent sahibinin münhasır hakkının dışında kalır; bu nedenle patent hakkı bakımından ayrıca izin alınması kural olarak gerekmez. Ancak faaliyetin istisna sınırlarını aşıp aşmadığı belirsizse veya başka hukuki yükümlülükler söz konusuysa ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

5. Deneme amacıyla üretilen ürünler satılabilir mi?

Deneme istisnası genel bir satış izni sağlamaz. Ürünlerin ticari piyasaya sunulması, satış amacıyla üretilmesi veya olağan ticari dolaşıma sokulması ayrı fiiller olarak değerlendirilir. Deney sırasında hazırlanan örneklerin sonradan satılması, kullanımın istisna sınırlarını aşıp aşmadığı sorununu gündeme getirir.

6. Deneme amaçlı kullanım istisnasının belirli bir süresi veya ürün sayısı sınırı var mıdır?

SMK m.85/3-b, istisna için belirli bir gün sayısı veya sabit numune adedi öngörmemiştir. Bununla birlikte faaliyetin süresi ve büyüklüğü sınırsız değildir. Kullanımın gerçek deney amacıyla bağlantısı ve kapsamı somut olarak değerlendirilir.

7. Patent sahibi deneme amaçlı kullanım nedeniyle dava açabilir mi?

Patent sahibi, patent hakkının ihlal edildiğini düşündüğü fiiller hakkında hukuki yollara başvurabilir. Ancak uyuşmazlığa konu fiillerin SMK m.85/3-b kapsamında olduğunun belirlenmesi, o fiiller yönünden patent hakkına tecavüz iddiasının değerlendirilmesini etkiler. Sonuç, delillere ve somut olayın özelliklerine bağlıdır.

Sonuç

Patent deneme amaçlı kullanım istisnası, patent sahibinin münhasır hakkı devam ederken buluş üzerinde teknik araştırma ve sınama yapılabilmesini sağlayan önemli bir koruma sınırıdır. 6769 sayılı SMK m.85/3-b uyarınca patent konusu buluşu içeren gerçek deneme faaliyetleri patentin sağladığı hakkın kapsamı dışında kalır.

Ancak araştırma, prototip, laboratuvar çalışması veya Ar-Ge şeklindeki adlandırmalar tek başına belirleyici değildir. Faaliyetin teknik amacı, kapsamı, üretim miktarı, kullanılan yöntemler ve ticari uygulamayla ilişkisi incelenmelidir. Ticari şirketlerin gerçek deneysel faaliyetleri ile patentli teknolojinin olağan ekonomik kullanımına dönüşen işlemler birbirinden ayrılmalıdır.

Somut olayda patent istemlerinin yorumlanması, teknik işlemlerin belirlenmesi ve deneysel kullanımın belgelenmesi, istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı bakımından önem taşır. Patent korumasının sınırları, deneysel kullanım savunması ve olası ihlal iddiaları hakkında hukuki değerlendirme gerektiğinde patent hukukunda hukuki danışmanlık ve uyuşmazlık değerlendirmesi kapsamında profesyonel destek alınabilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer