CMK 97, yakalama işleminin yazılı ve denetlenebilir biçimde kayıt altına alınmasını düzenler. Yakalamanın dayanağı ve gerçekleşme koşulları kadar, yakalanana haklarının anlatıldığının kayda geçirilmesi de zorunludur.
CMK Madde 97 – Yakalama tutanağı
Madde 97 – (1) Yakalama işlemi bir tutanağa bağlanır. Bu tutanağa yakalananın, hangi suç nedeniyle, hangi koşullarda, hangi yer ve zamanda yakalandığı, yakalamayı kimlerin yaptığı, hangi kolluk mensubunca tespit edildiği, haklarının tam olarak anlatıldığı açıkça yazılır.
Yakalama tutanağının içeriği ve hukuki önemi
Tutanakta yakalananın hangi suç nedeniyle yakalandığı, yakalamanın somut koşulları, yer ve zaman bilgileri, yakalamayı gerçekleştiren kişiler ve tespiti yapan kolluk mensubu açıkça gösterilmelidir. Yakalanana kanuni haklarının tam olarak anlatıldığı da kayda geçirilmelidir. Bu yükümlülük yalnızca yakalamanın gerçekleştiğini yazmaktan ibaret değildir.
Yakalama tutanağı, müdahalenin sonradan denetlenmesini sağlayan usul belgesidir; tek başına yakalama yetkisi veya hukuka uygunluk karinesi yaratmaz. Yakalamanın şartları CMK 90, gözaltına ilişkin koşullar ise CMK 91 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Yakalama ve diğer işlem kayıtlarındaki tarih, saat veya içerik çelişkileri, somut olayın delilleri ve tutanağı düzenleyenlerin açıklamalarıyla araştırılmalıdır.
Tutanağın eksik tutulması veya hak bildirimine ilişkin kaydın bulunmaması, yakalamanın hukuka uygunluğunun denetiminde önem taşır. CMK 97, her tutanak eksikliğine kendiliğinden bağlanan ayrı bir yaptırım öngörmediğinden sonuç, ihlalin niteliği ve ilgili koruma tedbiri hükümleri birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu hususlar, yakalama işlemlerinde müdafi yardımı kapsamında somut itirazlara konu edilebilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Yakalama tutanağına ilişkin Yargıtay kararları
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2025/1762, K. 2025/5619, T. 14.05.2025
10. Ceza Dairesi 2025/1762 E., 2025/5619 K.
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
SAYISI: 2024/2924 E., 2025/74 K.
SUÇ: Uyuşturucu madde ticareti yapma
HÜKÜM: Hükmün düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Bozma
Sanık hakkında kurulan hükmün, yapılan ön inceleme neticesinde temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKİ SÜREÇ
A. İstanbul 34. Ağır Ceza Mahkemesince, sanığın uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan mahkûmiyetine karar verilmiştir.
B. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 28. Ceza Dairesinin, yukarıda belirtilen kararı ile sanık hakkında, İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümdeki hukuka aykırılık düzeltilerek, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Sanık müdafiinin temyiz sebepleri özetle;
1. Yeterli ve somut delil bulunmadığına, beraat kararı verilmesi gerektiğine,
2. İstinaf kararının gerekçesiz olduğuna,
3. Olay tutanağı, sanığın gözaltına alındığı saat ve savunma gözetildiğinde sanığa ait ikamette yazılı arama emri alınmadan önce hazır bulunan bir kişi ile arama yapıldığının anlaşıldığına, ev aramasının ve arama sonucu ele geçen delillerin hukuka aykırı olduğuna, hükme esas alınamayacağına,
4. Eylemin kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu oluşturacağına,
İlişkindir.
III. GEREKÇE
İhbar neticesinde kolluk görevlilerince sanığa ait ikamette yapılan arama sonucu suça konu uyuşturucu maddelerin ele geçtiği olayda; her ne kadar olay tutanağında, sanığın ikametinde Cumhuriyet savcısı tarafından gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında verilen yazılı arama emrine istinaden arama işlemlerine başlanıldığı belirtilmiş ise de, söz konusu yazılı arama emrinde arama kararının geçerli olduğu sürenin 22.10.2023 tarihi saat 21:00-23:59 olarak, buna karşın yakalama ve gözaltına alma tutanağında, sanığın gözaltına alındığı saatin 20:15 olarak yazıldığının, olay tutanağından ihbarın saat 20:15 sıralarında yapıldığının anlaşılması ve sanığın savunması karşısında; arama işleminde hazır bulunan tutanak mümzilerinin duruşmada hazır edilerek aramanın hangi saat aralığında yapıldığının kuşkuya yer bırakmayacak biçimde belirlenmesi gerekirken, eksik araştırma ile hüküm verilmesi hukuka aykırı görülmüştür.
IV. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle, sanık müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 28. Ceza Dairesi kararının 5271 sayılı CMK’nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK’nın 304/2-a maddesi uyarınca İstanbul 34. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 28. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
14.05.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2015/1907, K. 2015/12267, T. 01.07.2015
12. Ceza Dairesi 2015/1907 E. , 2015/12267 K. "İçtihat Metni"
Mahkemesi : Ağır Ceza Mahkemesi Davacı vekilinin 11.09.2013 tarihli dilekçesi ile müvekkili davacının bir suç soruşturması nedeniyle kanuna aykırı şekilde yakalandığını belirterek CMK’nın 141. ve devamı maddeleri gereğince manevi tazminat istemine ilişkin açılan davanın mahkemece kısmen kabulüne ilişkin hüküm, davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü; Davacı vekili 10.09.2013 tarihli dilekçesi ile, müvekkilinin…Barosuna kayıtlı olarak avukatlık yaptığını, 11.06.2013 tarihinde gözaltına alınan 2 meslektaşının adliye içinde alıkonulması nedeniyle nöbetçi savcı ile görüşmek isteyen bir grup avukat arkadaşıyla beraber … Adliyesinde C Blok -3 giriş katında beklemeye başladığını, ardından hiçbir uyarı yapılmadan CMK’nın 90. maddesi ve Yakalama Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliğinin 5. ve 6. maddelerine aykırı olacak şekilde zorla, darp edilerek yakalama işlemine maruz kaldığını, emniyete ait otobüslerle…Emniyet Müdürlüğüne götürüldüğünü, burada otobüsün içinde 10 saat kadar bekletildiğini bu esnada CMK’nın 90. ve 147. maddeleri, Yakalama Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliğinin 6. 7. ve 8. maddelerine aykırı olacak şekilde kanuni haklarının kendisine hatırlatılmadığını, ne ile suçlandığı konusunda kendisine bilgi verilmediğini, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun ek 2. maddesine aykırı olacak şekilde bekletilme süresince yeme içme ihtiyacının karşılanmadığını, özgürlüğünden mahrum bırakıldığı, 10 saatlik süre boyunca yalnızca sağlık muayenesi ve serbest bırakma tutanağının tanzim edildiğini başka bir işlem yapılmadığını, bunun da CMK’nın 90/6. maddesi ve Yakalama Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliğinin 17. maddesine aykırı olduğunu, kimlik tespiti işleminin adliyedeki kameralar vasıtasıyla yapılabileceğini, yakalama işlemine karşı nöbetçi Sulh Ceza Mahkemesine itiraz ettiklerini ancak yakalama kararı ve soruşturma dosyası olmadığı yönünde Cumhuriyet savcısı tarafından mahkemeye şifai olarak bilgi verildiği belirtilerek hakim tarafından bu hususta tutanak tutulduğunu, itirazlarının sürüncemede bırakıldığını, sözlü olarak verilen yakalama emrinin yazılı hale dönüştürülmediğini, bunun da CMK’nın 161. maddesi ve Yakalama Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliğinin 6. maddesine aykırı olduğunu, yakalama gerçekleştirildikten sonra yakınlarına haber verilmediğini bu haliyle CMK’nın 95. maddesine aykırı davranıldığını, Avukatlık Kanunu 58. maddesine göre müvekkili hakkında görev sırasında işlediği suçlardan dolayı ancak … Bakanı’nın izniyle soruşturma başlatılabileceğini bu durumda yakalama işleminin yapılamayacağını, olaya bizzat Cumhuriyet savcının müdahale etmesi gerektiğini belirterek 5271 sayılı CMK’nın 141 ve devamı maddeleri uyarınca 20.000 TL manevi tazminatın, davalı hazineden tahsilini talep etmiş, yargılama yapan… Ağır Ceza Mahkemesince, yakalama işleminin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmekle, Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre, davalı vekilinin ve davacı vekilinin sair temyiz itirazının reddine, ancak; Dosya içeriğine göre; 11.06.2013 tarihinde…Adalet Sarayı C Blok -3. katta toplanan ve tutanağa göre bazılarının üzerinde avukat cübbesi bulunan grubun slogan attığı, bu durumun…Cumhuriyet Başsavcılığının 02.05.2013 tarih ve 2013/4154 sayılı yazısına aykırı durum oluşturduğu belirtilerek kolluk biriminin kamera kaydına başladığı, eylemin devam etmesi üzerine güvenlikten sorumlu Cumhuriyet Başsavcı vekilinin , ilçe emniyet müdür yardımcısına sözlü talimatı ile müracaat savcısından talimat bekledikleri, müracaat savcısının eyleme son verilmemesi halinde yakalama işlemi yapılarak 2911 sayılı Kanun gereği işlem yapılması talimatı verdiği, uyarılara rağmen eylemin devam ettiği, bunun üzerine kolluk biriminin çember oluşturarak göstericileri C kapısına yönelttiği, dışarı çıkmak istemeyen bir kısım kişilerin kolluk güçlerine fiili saldırıda bulunduğu, olaylarda 13 polis memuru ve 5 özel güvenlik görevlisinin yaralandığına dair tutanak tutulduğu, saat 12:05 sıralarında başlayan olaya ilişkin yakalanan şahısların saat 15:00 sıralarında güvenlik şube müdürlüğüne getirildiği, bu kişiler arasında davacının da olduğu, burada aralarında davacının da bulunduğu 23 kişinin kimlik bilgilerini kolluğa vermek istemediği, bu aşamada müdafiiler ile şüphelilerin karıştığı, başka avukatların da otobüslere binmeye çalışması nedeniyle şüphelilerin hastane sevkinin saat 16:30 sıralarında yapılabildiğine ilişkin tutanak tutulduğu, hastane aşamasında Cumhuriyet Savcısı başka kayıtların toplanmasının yanı sıra kimlik tespitinin ardından şüphelilerin salıverilmesi talimatı verdiği, tutanağa ve tutanakta belirtildiğine göre alınan talimata göre kimlik ibraz edenlerin doktor raporundan sonra salıverildiği, kimlik ibraz etmeyenlerin ise saat 20:10 sıralarında alınan talimat gereği kimlik ibrazı halinde serbest bırakılmasına ilişkin kayıt düşüldüğü, davacının 23:50 de serbest bırakıldığı görülmüştür.
Yukarıdaki açıklamalar karşısında Davacının saat 17:10’a kadar emniyete ait otobüste bekletildiği, yine sağlık kontrolünden sonra da saat 22:00’ye kadar gerekçesiz şekilde aynı biçimde emniyete ait otobüste bekletildiği, bu süreçte sadece sağlık muayenesi ve serbest bırakma tutanağı düzenlendiği, yakalama işlemine yönelik itirazın saat 17:45’te…32. Sulh Ceza Mahkemesine yapıldığı, itiraza yazılı yanıt verilmediği ya da gerektiği gibi yanıt verilmediği için işin sürüncemede bırakıldığı, davacının kanuni haklarının kendisine hatırlatılmadığı ve yakınlarına haber verilme hakkının da ihlal edildiği, iddialarının araştırılması bakımından,…Cumhuriyet başsavcılığının 2013/84674 sayılı ceza dava dosyasının getirtilerek, davacının yukarıda sayılan haklarının ihlal edilip edilmediğinin detaylıca araştırılıp, ilgili belge ve bilgilerin denetime elverişli şekilde onaylı suretlerinin dosya arasına alınması ve sayılan ihlallerin yapıldığının anlaşılması halinde hak ve nasafete uygun bir tazminata hükmedilmesi gerektiğinin gözetilmemesi suretiyle eksik inceleme ve isabetsiz gerekçe ile karar verilmesi, Kanuna aykırı olup, davacı vekilinin ve davalı vekilinin temyiz itirazı bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 01.07.2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2013/12743, K. 2013/15172, T. 05.12.2013
9. Ceza Dairesi 2013/12743 E., 2013/15172 K.
Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi
Suç: Hükümlünün kaçması
Hüküm: TCK’nın 292/1, 53, 58/7. maddeleri uyarınca mahkumiyet
Dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Dosya içerisinde bulunan 30.12.2012 tarihinde düzenlenen firar tutanağında sanığın 29.11.2012 saat 18:30-19:00 saatleri arasında firar ettiği belirtilmesine karşın, Bursa Emniyet Müdürlüğü ekiplerince 29.11.2012 saat 06:15’te yapılan kontrolde yakalandığının tespit edildiği, yakalama saatinin firar saatinden önce olmasının mümkün olmadığı tarih ve saatler arasında çelişki bulunduğu gözetilip maddi gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkarılması bakımından firardan 5-6 gün sonra kendiliğinden teslim olduğunu iddia eden sanığın savunması da araştırılarak her iki tutanak mümzileri tanık olarak dinlenip çelişkiler giderildikten ve sanığın yakalandığına dair yakalama tutanağının sanığın cezaevine alınmadan önceki yakalamamı yoksa firar ettikten sonraki yakalamamı olduğu hususu kararda tartışılarak sonucuna göre hukuki durumunun takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden eksik soruşturma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması,
Kanuna aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten dolayı BOZULMASINA, 05.12.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
- CMK Madde 90 – Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler
- CMK Madde 91 – Gözaltı
- CMK Madde 98 – Yakalama emri ve nedenleri
Yazar: Avukat Fatih Sefer