CMK Madde 51, tanıklıktan çekinme hakkı bulunan kişinin bu hakkı kullanmayarak tanıklık yapması hâlinde yemin konusunu düzenler. Bu kişiye yemin verilip verilmemesi hâkim veya mahkemenin takdirindedir; ancak tanığın yemin etmekten çekinme hakkı ayrıca korunur.
Tanıklıktan çekinebilecek kimsenin çekinmemesi
Madde 51 – (1) 45 inci madde gereğince tanıklıktan çekinebileceklere yemin verip vermemek hâkim veya mahkemenin takdirine bağlıdır. Ancak, tanık yemin etmekten çekinebilir. Bu hususun kendisine bildirilmesi gereklidir.
CMK Madde 51’in açıklaması
CMK 45 gereğince tanıklıktan çekinebilecek bir kişi, bu hakkını kullanmayıp beyanda bulunmayı kabul edebilir. Bu durumda hâkim veya mahkeme tanığa yemin verilip verilmeyeceğini belirler. Bununla birlikte tanığın yemin etmeyi reddetme hakkı bağımsızdır; tanıklık yapmayı kabul etmesi, yeminden çekinme hakkından vazgeçtiği anlamına gelmez. Tanığa bu hak açıkça bildirilmelidir.
Tanıklıktan çekinme ve yeminden çekinme hakları birbirine karıştırılmamalıdır. CMK 50 kapsamındaki yeminsiz dinlenmesi zorunlu kişilerde ise CMK 51’deki takdir yetkisi kullanılamaz. Tanığın çekinme hakları hatırlatılmadan alınan beyanının hukuki değeri, somut dosyada delilin hükme etkisi de gözetilerek değerlendirilir.
Özellikle mahkûmiyette kullanılan tanık anlatımlarında bu usul güvencelerine uyulup uyulmadığı, ceza yargılamasında savunma ve delil değerlendirmesi bakımından önemlidir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay kararları
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 12.12.2011, E. 2009/2263, K. 2011/7667
1. Ceza Dairesi 2009/2263 E. , 2011/7667 K.
TEBLİĞNAME : 1-B/09/25223
…’i kasten öldürmekten sanık …’ın yapılan yargılanması sonunda: hükümlülüğüne ilişkin (…) Birinci Ağır Ceza Mahkemesinden verilen 29/07/2008 gün ve 132/392 sayılı hüküm resen temyize tabi olmakla beraber Yargıtay’ca incelenmesi sanık müdafii ile müdahiller vekili taraflarından da istenilmiş olduğundan dava dosyası C.Başsavcılığından tebliğname ile Dairemize gönderilmekle: incelendi ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
TÜRK MİLLETİ ADINA
1.a)Müşteki [Adı çıkarıldı]’in gerekçeli karar başlığında katılan olarak gösterilmesi mahallinde düzeltilmesi mümkün yazım hatası olarak kabul edilmiştir.
b)Tanıklıktan çekinme haklarını kullanmayan sanığın kızı … ve eşi …’ye tanık sıfatıyla 25/04/2008 tarihinde talimatla alınan beyanları sırasında yemin verilip verilmediği tutanağa geçmemiş ise de; CMK.nun 51. maddesi uyarınca tanıklıktan çekinebileceklere yemin verip vermemek hakimin takdirine bağlı olduğundan, bu eksiklik bozma nedeni yapılmamıştır.
2)Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık …’in kasten öldürme suçunun sübutu kabul, oluşa ve kovuşturma sonuçlarına uygun şekilde suç niteliği tayin, tahrike ve takdire ilişen cezayı azaltıcı sebeplerin niteliği ve derecesi takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle değerlendirilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümde eleştiri nedenleri dışında isabetsizlik görülmemiş olduğundan, sanık müdafiilerinin haksız tahrikte indirim oranına vesaireye, katılanlar vekillerinin takdiri indirim hükmünün uygulanmaması gerektiğine yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, re’sen de temyize tabi hükmün kısmen tebliğnamedeki düşünce gibi (ONANMASINA), sanığa verilen cezanın miktarı ve tutuklulukta geçirdiği süre dikkate alınarak sanık müdafinin tahliye talebinin reddine 12/12/2011 gününde oybirliği ile karar verildi.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 05.12.2011, E. 2009/27133, K. 2011/23015
4. Ceza Dairesi 2009/27133 E. , 2011/23015 K.
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
SUÇ: Tehdit
HÜKÜM: Hükümlülük
Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.
Ancak;
Beyanları hükme esas alınan tanık…’un, sanığın kayınbiraderi olduğu ve CMK.nın 45/1-d maddesi uyarınca tanıklıktan ve 51. maddesi uyarınca yeminden çekinme hakkı bulunduğu halde, Mahkemece tanığa bu hakları hatırlatılmadan beyanının alınarak hüküm kurulması,
Bozmayı gerektirmiş ve sanık … ve O yer Cumhuriyet Savcılarının temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 05.12.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 17.04.2013, E. 2012/20981, K. 2013/10283
12. Ceza Dairesi 2012/20981 E. , 2013/10283 K.
Mahkemesi :Sulh Ceza Mahkemesi
Suç: Taksirle yaralama
Hüküm: 5237 sayılı TCK’nın 89/1, 89/2-b, 62, 52/2-4. maddeleriuyarınca mahkumiyet
Tebliğname Düşünce : Onama
Taksirle yaralama suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık ve Mahalli Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Sanığın eşi olan tanık …’ın 5271 sayılı CMK’nın 45 ve 51. maddeleri gereğince tanıklıktan ve yeminden çekinme hakkı olduğu hatırlatılmadan dinlenilmiş ise de dosyadaki diğer deliller ve tanık anlatımları karşısında, belirtilen eksiklik sonuca etkili bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanığın ve mahalli Cumhuriyet savcısının yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 07/07/2009 tarih 2009/9-62-191 sayılı kararında da vurgulandığı üzere, taksirli suçlar açısından temel cezanın belirlenmesinde TCK’nın 61/1. maddesinin (f) bendinde yer alan “failin kastının yoğunluğu” gerekçesine dayanılamayacağının gözetilmemesi,
Kanuna aykırı olup, sanığın ve Mahalli Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, belirtilen hususun yeniden yargılama yapılmaksızın aynı Kanunun 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, sanığa verilen temel cezanın belirlenmesinde gösterilen diğer gerekçeler yasal ve yeterli olmakla, hüküm fıkrasından “sanığın kastının yoğunluğu” ibaresinin çıkartılmasına, yerine “taksire dayalı kusur” ibaresinin eklenmesine, hükümdeki usul ve kanuna uygun bulunan sair hususların aynen bırakılmasına karar verilmek suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 17.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 20.05.2021, E. 2021/6109, K. 2021/8567
1. Ceza Dairesi 2021/6109 E. , 2021/8567 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇLAR : Tehdit, hakaret, kasten yaralama
HÜKÜMLER : Düşme, mahkumiyet
Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle evrak okunarak;
Gereği görüşülüp düşünüldü:
1)Sanıktan şikayetten vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmaksızın hakaret ve tehdit suçlarından açılan kamu davalarının düşürülmesine karar verilerek 5237 sayılı TCK’nin 73/6. maddesine aykırı davranılması,
2)Mağdur sanık …’nin kardeşi olan tanık …’in 5271 sayılı CMK’nin 45/1-d maddesi gereğince tanıklıktan çekinme hakkı bulunduğu halde, tanıklıktan ve yemin etmekten çekinme hakkı hatırlatılmadan, engel halinin olmadığının belirtilmesi suretiyle dinlenmesi suretiyle CMK’nin 45/3. ve 51/1. maddelerine aykırı davranılması,
3)Adli Tıp kriterleri açısından kemik kırıklarının hayat fonksiyonlarına etkisinin hafif (1) ila ağır (6) derece şeklinde sınıflandırılması ve 5237 sayılı TCK’nin 87/3. maddesindekemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisine göre cezanın en fazla (1/2) oranında artırılmasının öngörülmüş olması, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 05.02.2019 tarih, 2017/3-308 Esas – 2019/61 sayılı ilamı ve Dairemizin yerleşik içtihatları karşısında, mağdur sanık …’nin adli raporunda vücudundaki kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisinin hafif (1.) derece olduğu belirtilmesine rağmen, 5237 sayılı TCK’nin 3. maddesindeki orantılılık ilkesine aykırı olarak sanığın cezasında (1/3)oranında artırım yapılması suretiyle fazla ceza tayini,
4)Hapis cezası ertelenen sanığa 5237 sayılı TCK’nin 51/8. maddesi uyarınca denetim süresini iyi halli olarak geçirmiş olması halinde cezasının infaz edilmiş sayılacağına ilişkin ihtarat yapılmaması,
Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz sebepleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin bu nedenlerle 6723 sayılı Kanun’un 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 20.05.2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
CMK Madde 45 – Tanıklıktan çekinme; CMK Madde 50 – Yemin verilmeyen tanıklar; CMK Madde 54 – Tanıklara yemin verilmesi.
Yazar: Avukat Fatih Sefer