Patent Başvurusunun Yayımlanması: Geçici Koruma ve Haklar

patent başvurusunun yayımlanması, başvuruya konu buluşun Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) Bülteninde kamuya açıklanması ve başvuru sahibine belirli şartlarla geçici hukuki koruma sağlanması sonucunu doğurur. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.97 uyarınca başvuru, kural olarak başvuru veya varsa rüçhan tarihinden itibaren 18 ayın sonunda yayımlanır; başvuru sahibinin talebiyle daha erken de yayımlanabilir. Yayım, patentin verildiği anlamına gelmez. Bununla birlikte başvuru sahibi, SMK m.141/3 kapsamında yayımdan itibaren ve kanunda belirtilen koşullarla yayım öncesinde de buluşa yönelik tecavüz nedeniyle dava açabilir. Mahkemenin esasa ilişkin karar verebilmesi ise patent sürecinin kanunda öngörülen aşamaya ulaşmasına bağlıdır.

Bu nedenle patent başvurusunun yayım tarihi yalnızca idari bir işlem tarihi değildir. Geçici korumanın başlangıcının, üçüncü kişilerin başvuruya erişiminin, patent verilebilirliğine ilişkin görüş sunma imkânının ve belirli ihlal iddialarının değerlendirilmesinde hukuki önem taşır.

Patent Başvurusunun Yayımlanması Nedir?

Patent başvurusunun yayımlanması, başvuruya ait teknik bilgilerin ve koruma talebinin TÜRKPATENT tarafından kamuya duyurulmasıdır. SMK m.97’de düzenlenen bu işlem, başvuru aşamasındaki buluşun üçüncü kişiler tarafından incelenebilmesini ve geçici koruma rejiminin uygulanmasını sağlar.

Patent başvurusunun yapılması, araştırma raporunun düzenlenmesi, başvurunun yayımlanması ve patentin verilmesi birbirinden farklı hukuki işlemlerdir. Her aşamanın amacı ve sonucu aynı değildir.

Özellikle başvuru yayımının patent verilmesiyle karıştırılmaması gerekir. Yayımlanan başvuru henüz inceleme aşamasında bulunabilir; kapsamı değişebilir veya nihayetinde reddedilebilir.

Başvurunun hazırlanması, başvuru tarihi ve gerekli belgeler konusunda patent başvuru süreci ayrıca değerlendirilmelidir.

Patent Başvurusu Ne Zaman Yayımlanır?

1. On sekiz aylık olağan yayım süresi

SMK m.97/1 uyarınca patent veya faydalı model başvurusu, başvuru tarihinden veya varsa rüçhan tarihinden itibaren 18 aylık sürenin dolması üzerine Bültende yayımlanır.

Geçerli bir rüçhan hakkı söz konusuysa yayım süresinin hesabında bu tarih belirleyici olabilir. Birden fazla rüçhan talep edilmesi durumunda SMK m.94/2’deki süre hesabı kuralı da dikkate alınmalıdır.

Örneğin 10 Mart 2026 tarihinde yapılan ve rüçhan talebi bulunmayan bir patent başvurusunda olağan 18 aylık süre 10 Eylül 2027 tarihinde dolar. Ancak başvuru sahibinin erken yayım talebinde bulunması veya kanunda öngörülen diğer durumların gerçekleşmesi halinde yayım daha önce yapılabilir.

Rüçhanın nasıl kazanıldığı ve hangi teknik unsurları kapsadığı, patent başvurusunda rüçhan hakkı bakımından ayrı bir inceleme konusudur.

2. Patent başvurusunda erken yayım talebi

SMK m.97/1, başvuru sahibinin 18 aylık sürenin sona ermesini beklemeden erken yayım talep etmesine imkân tanır. Bu durumda başvuru, ilgili idari işlemler çerçevesinde olağan süreden önce yayımlanabilir.

Erken yayımın önemli sonucu, başvurunun kamuya açıklanmasıyla bağlantılı geçici korumanın daha erken gündeme gelebilmesidir. Ancak erken yayım, patentin verileceğini, inceleme sonucunun olumlu olacağını veya kapsamın değişmeden korunacağını garanti etmez.

Başvuru sahibi erken yayım kararı verirken iki karşıt menfaati değerlendirmelidir:

• Hukuki koruma menfaati: Başvurunun yayımlanması, üçüncü kişilere karşı geçici korumanın ileri sürülmesini kolaylaştırabilir.
• Teknik bilginin gizliliği: Yayım, başvuru içeriğinin kamunun erişimine açılması sonucunu doğurur. Bu nedenle henüz açıklanmamış teknik ayrıntıların ticari önemi dikkate alınmalıdır.

Başvuru yapılmadan önce buluşun açıklanması veya gizli tutulması farklı bir hukuki sorundur. Bu aşamadaki riskler için başvuru öncesinde buluşun korunması konusuna bakılmalıdır.

3. On sekiz ay dolmadan patent verilirse ne olur?

SMK m.97/3 uyarınca 18 aylık süre dolmadan patent verilmesi kararı alınmışsa patent başvurusu ve patent birlikte yayımlanır.

Dolayısıyla her başvurunun mutlaka 18 ay boyunca yayımlanmadan beklemesi veya patent verilmesi kararından önce ayrı bir başvuru yayımına konu olması zorunlu değildir.

4. Araştırma raporu ile başvuru yayımı aynı işlem midir?

Hayır. SMK m.96/2 uyarınca araştırma raporu, başvuru daha önce yayımlanmışsa ayrı olarak; başvuru henüz yayımlanmamışsa başvuruyla birlikte Bültende yayımlanır.

Bu ayrım önemlidir. Başvurunun yayımlanması, araştırma raporunun olumlu olduğu veya patentlenebilirlik şartlarının kesin olarak sağlandığı anlamına gelmez.

Araştırma bulgularının yenilik, buluş basamağı ve diğer patentlenebilirlik şartları açısından değerlendirilmesi patent araştırma raporu başlıklı konunun kapsamındadır.

Patent Başvurusunun Yayımlanmasının Hukuki Sonuçları Nelerdir?

Patent başvurusunun yayımlanması, başvuru sahibi ve üçüncü kişiler bakımından farklı sonuçlar meydana getirir.

Başvuru belgelerinin kamuya açılması

SMK m.102/1 uyarınca henüz yayımlanmamış patent başvuruları, kural olarak başvuru sahibinin yazılı izni olmadan üçüncü kişilerce incelenemez. Bununla birlikte aynı maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında belirli istisnalar bulunmaktadır.

Başvuru yayımlandığında ise teknik açıklamalar ve koruma talebinin kapsamı kamu tarafından incelenebilir hale gelir.

Bu açıklık, rakip işletmelerin mevcut başvuruları değerlendirebilmesi, belirli teknik çözümlerin hukuki durumunu araştırabilmesi ve patent verilebilirliği konusunda görüş oluşturabilmesi açısından önemlidir.

Ancak başvurunun kamuya açıklanması, buluşun herkes tarafından serbestçe ticari amaçla kullanılabileceği anlamına gelmez.

Üçüncü kişiler patent başvurusuna görüş sunabilir mi?

Evet. SMK m.97/2 uyarınca üçüncü kişiler, başvurunun yayımlandığı tarihten itibaren başvuru konusu buluşun patent verilebilirliğine ilişkin görüşlerini Kuruma sunabilir.

Örneğin başvurudaki teknik çözümün daha önce kamuya açıklanmış olduğunu gösteren bir patent dokümanı, bilimsel yayın veya başka bir teknik belge görüşe dayanak yapılabilir.

Ancak bu aşamada görüş sunan üçüncü kişi, sırf görüş sunmuş olması nedeniyle Kurum nezdindeki işlemlere taraf sıfatı kazanmaz.

Üçüncü kişi görüşü ile patentin verilmesinden sonra yapılabilecek itiraz aynı hukuki işlem değildir. SMK m.99 kapsamında patentin verilmesi kararına karşı öngörülen altı aylık itiraz süresi, patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasıyla başlar; başvurunun ilk yayımıyla değil.

İtiraz gerekçeleri ve süreleri hakkında patentin verilmesine itiraz makalesi ayrıca incelenmelidir.

Geçici Patent Koruması Ne Zaman Başlar?

Geçici korumanın temel dayanağı SMK m.97/4’tür. Bu hükme göre patent başvurusunun Bültende yayımlandığı tarihten itibaren Kanunun patente tanıdığı koruma, başvuru sahibine geçici olarak sağlanır.

Bununla birlikte geçici korumanın başlangıcına ve devamına ilişkin özel kurallar bulunmaktadır.

1. Yayım tarihinden itibaren koruma

Başvuru Bültende yayımlandığında, başvuru sahibi yayımlanan istemler çerçevesinde geçici korumadan yararlanabilir. Bu aşamada henüz patent verilmemiş olması, kanuni şartlar mevcutsa başvuru sahibinin ihlal iddiasını ileri sürmesini tek başına engellemez.

Ancak bu koruma kesinleşmiş bir patent hakkıyla aynı hukuki güvenceyi sağlamaz. Başvurunun sonraki işlemlerdeki durumu ve nihai koruma kapsamı belirleyicidir.

2. Yayım öncesinde geçici koruma mümkün müdür?

Evet. SMK m.97/5 uyarınca patent başvurusu sahibinin izni olmadan başvuru konusu buluşu kullanan kişi, patent başvurusundan ve başvurunun kapsamından haberdar edilmişse geçici koruma yayım tarihinden önce de söz konusu olabilir.

Bu düzenlemenin uygulanabilmesi için yalnızca bir patent başvurusu yapıldığının ileri sürülmesi yeterli görülmemelidir. Karşı tarafın başvurudan ve koruma talebinin kapsamından haberdar edildiği somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Özellikle aşağıdaki hususlar önem taşır:

• Patent başvurusunun gerçekten yapılmış olması ve başvurunun ilgili tarihteki hukuki durumu.
• Başvuru sahibinin korumak istediği buluşun ve istem kapsamının belirlenebilir olması.
• Karşı tarafa yapılan bildirimin tarihi, içeriği ve ulaştığının ispatı.
• Karşı tarafın kullandığı ürün veya usulün başvuru kapsamına girip girmediği.
• İleri sürülen kullanım fiillerinin hangi tarihlerde gerçekleştiği.

SMK m.141/3 ayrıca tecavüz eden kişinin kötüniyetli olduğuna mahkemece hükmedilmesi halinde yayım öncesinde de tecavüzün varlığının kabul edilebileceğini düzenler.

Bu nedenle yayım öncesinde korunma iddiası, yalnızca başvurunun varlığına değil, haberdar etme veya kötüniyet koşullarına ve somut teknik kullanıma dayanmalıdır.

3. Mikroorganizmalara ilişkin buluşlarda özel durum

SMK m.97/6 uyarınca patent başvurusuna konu buluş mikroorganizmalarla ilgiliyse koruma, mikroorganizmanın erişilebilir hale gelmesinden itibaren başlar.

Bu özel hüküm nedeniyle mikroorganizmayla ilgili bir başvuruda yalnızca Bülten yayım tarihi üzerinden koruma başlangıcını belirlemek yeterli olmayabilir. İlgili biyolojik materyalin erişilebilirlik durumu ayrıca incelenmelidir.

4. Başvuru reddedilir veya geri çekilirse geçici koruma devam eder mi?

Hayır. SMK m.97/7 açık biçimde patent başvurusunun geri çekilmesi, geri çekilmiş sayılması veya reddedilmesi halinde maddede belirtilen sonuçların doğmamış sayılacağını düzenler.

Bu nedenle geçici korumaya dayanılarak ileri sürülen bir talebin değerlendirilmesinde başvurunun nihai durumu belirleyicidir.

Başvurunun yayımlanmış olması, sonradan reddedilen veya geri çekilen bir başvuruya bağımsız ve kalıcı bir patent koruması kazandırmaz.

Geçici Korumanın Kapsamı Nasıl Belirlenir?

Geçici korumanın hangi teknik unsurları kapsadığı SMK m.89 çerçevesinde belirlenir.

SMK m.89/1 uyarınca patent başvurusunun veya patentin sağladığı korumanın kapsamı istemlerle belirlenir. İstemlerin yorumlanmasında tarifname ve resimlerden yararlanılır.

SMK m.89/4 ise başvuru aşamasında özellikle önemlidir. Bu hükme göre patent verilmesine kadar geçen dönem için başvurunun sağladığı korumanın kapsamı yayımlanmış istemler esas alınarak belirlenir.

Ancak patentin verildiği hali veya itiraz ya da hükümsüzlük işlemleri sonucunda değiştirilmiş hali, koruma alanının genişletilmemiş olması şartıyla başvurunun geçmişe dönük koruma kapsamını belirler.

Bu düzenleme üç önemli sonuca işaret eder:

• Yayımlanmış istemler başlangıç noktasıdır. Başvuru sahibinin genel teknik düşüncesi veya tarifnamede geçen bütün açıklamalar kendiliğinden bağımsız koruma konusu oluşturmaz.
• Sonraki değişiklikler dikkate alınır. İnceleme veya itiraz sonucunda istemlerin daraltılması, önceki dönem bakımından ileri sürülebilecek koruma iddiasını etkileyebilir.
• Koruma sınırı geriye dönük olarak genişletilemez. Kanunun aradığı şartlar sağlanmadan sonradan kazanılan bir kapsam, yayım dönemindeki korumayı sınırsız biçimde büyütmez.

Örneğin başvuru ilk yayımlandığında belirli bir makine sisteminin A, B ve C teknik unsurları birlikte talep edilmiş; patent yalnız A, B, C ve D unsurlarını içeren daha dar bir istemle verilmişse, yayım dönemindeki ihlal iddiası sonradan verilen patentin kapsamından bağımsız değerlendirilemez.

Bu nedenle bir uyuşmazlıkta başvurunun ilk metni, yayımlanan istemleri, inceleme aşamasındaki değişiklikleri ve patentin nihai istemleri birlikte karşılaştırılmalıdır.

İstemlerin yorumlanmasındaki genel esaslar patent istemlerinin koruma kapsamı makalesinin; somut ürün veya usulün teknik eşleştirilmesi ise patent tecavüzünde bilirkişi incelemesi konusunun kapsamındadır.

Patent Verilmeden Tecavüz Davası Açılabilir mi?

Evet, ancak dava açabilme hakkı ile mahkemenin ihlal iddiası hakkında nihai karar verebilmesi birbirinden ayrılmalıdır.

SMK m.141/3 uyarınca patent başvurusu sahibi, başvurunun 97. maddeye göre yayımlandığı tarihten itibaren buluşa yönelik tecavüzlerden dolayı dava açmaya yetkilidir.

Karşı taraf başvurudan veya kapsamından haberdar edilmişse, başvurunun yayımlanmış olması dava açma yetkisinin kullanılması bakımından şart değildir. Kötüniyetin mahkemece tespiti de yayım öncesi tecavüzün kabulü açısından önem taşır.

Ne var ki SMK m.141/4, mahkemenin öne sürülen iddiaların geçerliliği hakkında karar verebilmesini patent sürecindeki belirli yayımların gerçekleşmesine bağlamıştır. Patent bakımından bu hüküm, SMK m.99/3 veya m.99/7 kapsamında yapılan yayımlara atıf yapmaktadır.

Dolayısıyla patent başvurusu sahibinin dava açma yetkisine sahip olması, mahkemenin henüz inceleme aşamasında bulunan bir başvuruya dayanarak doğrudan esasa ilişkin nihai karar verebileceği anlamına gelmez.

Yargı kararlarında geçici koruma ve karar verme zamanı

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 03.11.2023 tarihli, E.2022/87, K.2023/1640 sayılı kararında, patent başvurusunun inceleme aşamasında bulunduğu bir uyuşmazlık değerlendirilmiştir.

Mahkeme, SMK m.141/3 kapsamında başvuru sahibinin tecavüz nedeniyle dava açabileceğini; buna karşılık m.141/4 uyarınca patent başvurusu sonuçlanmadan ihlal iddiası hakkında esasa ilişkin karar verilmesinin uygun olmadığını belirtmiştir. Başvurunun sonucu beklenerek, patent verilmesi halinde davalıya ait makinenin nihai koruma kapsamına girip girmediğinin yeniden teknik incelemeyle değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmıştır.

Karar, geçici korumanın dava açma yetkisi sağlayabilmesine rağmen henüz kesinleşmemiş istemlerin nihai ihlal değerlendirmesi bakımından yeterli kabul edilemeyeceğini somutlaştırmaktadır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 15.02.2024 tarihli, E.2023/3028, K.2024/1128 sayılı kararına konu faydalı model uyuşmazlığında ise yayım öncesinde gönderilen ihtarname, karşı tarafın başvurudan haberdar olması bakımından değerlendirilmiştir. İlk derece ve bölge adliye mahkemesi aşamalarından geçen davada, bildirimin yapıldığı ve yargılama sırasında faydalı modelin verildiği dikkate alınarak ulaşılan kabul sonucu Yargıtay tarafından onanmıştır.

İkinci karar faydalı modele ilişkindir; patent başvurularıyla tüm usul kurallarının aynı olduğu anlamına gelmez. Bununla birlikte SMK m.97 ve m.141/3’teki haberdar etme koşulunun somut olayda nasıl önem kazanabildiğini göstermektedir.

Patent verilmesinden sonraki tecavüz fiilleri ve hukuki talepler ise bu sayfanın kapsamını aşmaktadır. Bu konular için patent hakkına tecavüz sayılan fiiller ve patent hakkına tecavüz davası başlıklı makaleler incelenebilir.

Patent Başvurusunun Yayımı ve Haberdar Etme Nasıl İspatlanır?

Geçici korumaya dayanılan bir uyuşmazlıkta üç temel olgu önemlidir: Başvurunun hukuki durumu, ileri sürülen kullanım fiilinin tarihi ve kullanılan teknik çözümün koruma kapsamına girip girmediği.

Yayım tarihinin ispatı

Başvurunun yayımlandığı tarih bakımından TÜRKPATENT Bülteni ve başvuru işlem kayıtları temel belgelerdir.

Bu belgeler aracılığıyla başvuru numarası, yayım tarihi, yayım konusu ve başvurunun ilgili aşamadaki durumu belirlenebilir.

Yayımın hukuki sonuçlarının bir idari işlem kaydıyla ilişkilendirilmesi, korumanın hangi tarihten itibaren ileri sürülebileceğinin belirlenmesini sağlar.

Yayım öncesi bildirimin ispatı

Yayım öncesinde geçici koruma iddia ediliyorsa karşı tarafa başvuru ve kapsamı hakkında bilgi verildiğinin ispatı ayrıca önem kazanır.

Bu amaçla somut olaya göre aşağıdaki belgeler değerlendirilebilir:

• Patent başvuru numarasını ve buluşun kapsamını içeren ihtarname.
• İhtarnamenin tebliğ edildiğini gösteren belgeler.
• Karşı tarafa ulaştığı doğrulanabilen yazışmalar ve bunların ekleri.
• Karşı tarafın başvurudan ve istemlerin içeriğinden haberdar olduğunu gösteren cevaplar veya beyanlar.
• Bildirimin hangi tarihte yapıldığını ortaya koyan güvenilir kayıtlar.

Bir ihtarnamede yalnızca “patent başvurusu yapılmıştır” denilmesi ile başvurunun kapsamının karşı tarafa açıklanması aynı şey değildir. SMK m.97/5’in uygulanması bakımından bildirimin içeriği ve kapsamı somut olarak değerlendirilmelidir.

Teknik kullanımın ve tarihin ispatı

Yayım veya bildirim tarihinin ispatlanması tek başına tecavüzün gerçekleştiğini göstermez. Karşı tarafın hangi ürünü ürettiği, hangi usulü kullandığı ve bu fiillerin hangi tarihte meydana geldiği de belirlenmelidir.

İlgili deliller arasında ürün örnekleri, üretim kayıtları, teknik çizimler, kataloglar, ticari belgeler ve gerektiğinde uzman incelemesi bulunabilir.

Başvuru sahibi bakımından dikkat edilmesi gereken bir başka husus, delillerin yalnızca bugün kullanılan ürün veya usulü değil, geçici korumanın ileri sürüldüğü geçmiş dönemdeki teknik uygulamayı da ortaya koyabilmesidir.

Bu delillerin mahkeme aracılığıyla tespit edilmesi ve teknik incelemenin yürütülmesi patent ihlalinde delil tespiti konusunun; devam eden kullanımın geçici olarak durdurulmasına yönelik talepler ise patent ihtiyati tedbir konusunun kapsamındadır.

Patent Başvurusunun Yayımı ve Geçici Korumaya İlişkin Örnekler

Örnek 1: Başvuru yayımlandıktan sonra buluşun kullanılması

Bir işletme, geliştirdiği makineye ilişkin patent başvurusunu yapmış ve başvuru Bültende yayımlanmıştır. Daha sonra başka bir işletmenin, yayımlanan istemlerdeki teknik çözümü izinsiz kullandığı ileri sürülmektedir.

Bu durumda başvuru sahibi SMK m.97/4 ve m.141/3 çerçevesinde geçici korumaya dayanabilir. Ancak teknik kullanımın koruma kapsamında bulunup bulunmadığı, başvurunun sonraki durumu ve mahkemenin karar verme şartları ayrıca değerlendirilir.

Örnek 2: Başvuru yayımlanmadan önce ihtar gönderilmesi

Bir şirket patent başvurusunu yaptıktan sonra rakibinin aynı teknik çözümü kullandığını öğrenmiş ve karşı tarafa başvurunun kapsamını açıklayan bir ihtarname göndermiştir. Başvuru henüz Bültende yayımlanmamıştır.

Bu olayda SMK m.97/5 ve m.141/3 kapsamında yayım öncesi koruma gündeme gelebilir. İhtarın içeriği, karşı tarafa ulaşması, teknik kullanımın kapsamı ve başvurunun sonraki hukuki durumu sonucu belirler.

Örnek 3: Başvuru daraltılarak patent verilmesi

Başvurunun yayımlandığı tarihte geniş kapsamlı bir istem bulunmasına rağmen patent, inceleme sonucunda daha dar istemlerle verilmiştir.

Başvuru sahibi geçmişteki bir kullanıma ilişkin tecavüz iddiasında bulunduğunda yalnızca ilk yayımlanan istemlere dayanarak sonuç elde edemez. SMK m.89/4 uyarınca patentin verildiği hali ve varsa sonraki değişiklikler de dikkate alınır.

Örnek 4: Patent başvurusunun reddedilmesi

Başvuru Bültende yayımlandıktan sonra başvuru sahibi üçüncü kişiye karşı geçici korumaya dayanmış, ancak başvuru daha sonra reddedilmiştir.

SMK m.97/7 uyarınca geçici korumaya ilişkin sonuçlar doğmamış sayılır. Bu nedenle yalnızca yayımın gerçekleşmiş olması, reddedilen patent başvurusuna dayanılarak patent hakkından kaynaklanan kalıcı bir talep ileri sürülmesine yeterli değildir.

Patent Başvurusunun Yayımlanması Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Patent başvurusu yapıldıktan hemen sonra yayımlanır mı?

Kural olarak hayır. SMK m.97/1 gereğince başvuru, başvuru veya varsa rüçhan tarihinden itibaren 18 aylık sürenin sonunda yayımlanır. Ancak başvuru sahibinin erken yayım talebi ve kanunda düzenlenen özel durumlar nedeniyle bu tarihten önce de yayımlanabilir.

2. Patent başvurusunun yayımlanması patentin kabul edildiği anlamına gelir mi?

Hayır. Başvuru yayımı patent verilmesi kararı değildir. Yayımlanmış başvuru araştırma veya inceleme aşamasında bulunabilir. Patentin verilebilirliği hakkında ilgili kanuni şartlar çerçevesinde ayrıca karar verilir.

3. Patent başvurusu yayımlanmadan önce koruma sağlanabilir mi?

Evet. SMK m.97/5 uyarınca karşı tarafın patent başvurusundan ve kapsamından haberdar edilmesi halinde yayım öncesinde de geçici koruma söz konusu olabilir. SMK m.141/3 uyarınca mahkemece belirlenen kötüniyet de yayım öncesi tecavüzün kabulünde önem taşır. Bu koşulların varlığı somut olayda ispatlanmalıdır.

4. Patent başvurusu yayımlandığında herkes buluşu kullanabilir mi?

Hayır. Başvurunun kamuya açıklanması, buluşun serbest kullanıma bırakılması anlamına gelmez. SMK m.97 uyarınca geçici koruma gündeme gelebilir. Bununla birlikte her kullanım otomatik olarak tecavüz oluşturmaz; istemlerin kapsamı, fiilin niteliği ve kanuni istisnalar ayrıca incelenmelidir.

5. Üçüncü kişiler yayımlanmış patent başvurusuna itiraz edebilir mi?

Üçüncü kişiler SMK m.97/2 uyarınca patent verilebilirliğine ilişkin görüşlerini Kuruma sunabilir; ancak bu aşamada işlemlere taraf olamazlar. Patentin verilmesi kararına yönelik SMK m.99 kapsamındaki itiraz ise farklı bir işlemdir ve patent verilmesi kararının yayımından itibaren kanunda belirtilen süreye tabidir.

6. Başvuru yayımlandıktan sonra istemler değişirse geçici koruma ne olur?

SMK m.89/4 uyarınca yayımlanmış istemler geçici korumanın değerlendirilmesinde esas alınır. Bununla birlikte patentin verildiği veya itiraz ya da hükümsüzlük işlemleri sonucunda değiştirilmiş hali de kanundaki şartlarla geçmişe dönük koruma kapsamını belirler. Sonradan yapılan değişiklikler korumanın geçmiş dönem bakımından sınırsız genişletilmesine imkân vermez.

7. Patent başvurusu reddedilirse yayım nedeniyle kazanılan haklar devam eder mi?

Hayır. SMK m.97/7 gereğince başvurunun geri çekilmesi, geri çekilmiş sayılması veya reddedilmesi halinde maddede öngörülen sonuçlar doğmamış sayılır. Yayım, bu durumlardaki başvuruya bağımsız patent koruması sağlamaz.

8. Faydalı model başvurularında da yayım ve geçici koruma var mıdır?

Evet. SMK m.97/1 faydalı model başvurularının yayımını da düzenler. SMK m.141/3 kapsamında faydalı model başvuru sahibinin belirli şartlarla tecavüz nedeniyle dava açma yetkisi bulunmaktadır. Ancak faydalı modelin verilmesine ilişkin usul ve nihai karar aşamaları patentten farklılık gösterir. Bu ayrıntılar için faydalı model başvuru süreci ayrıca değerlendirilmelidir.

Sonuç

Patent başvurusunun yayımlanması, başvurunun kamuya açıklanmasını ve belirli şartlarla geçici hukuki koruma doğmasını sağlayan önemli bir aşamadır. SMK m.97 uyarınca olağan yayım süresi 18 ay olmakla birlikte erken yayım talep edilebilir. Başvuru yayımlanmadan önce karşı tarafın başvurudan ve kapsamından haberdar edilmesi de kanunda öngörülen şartlarla geçici koruma bakımından hukuki sonuç doğurabilir.

Ancak geçici koruma kesin olarak verilmiş bir patent hakkıyla özdeş değildir. Korumanın kapsamı yayımlanmış istemler ve sonraki patent işlemleri dikkate alınarak belirlenir. Başvurunun reddi veya geri çekilmesi geçici korumanın sonuçlarını etkiler. Ayrıca dava açabilme yetkisi ile mahkemenin esasa ilişkin karar verebilme zamanı birbirinden ayrılmalıdır.

Somut uyuşmazlıklarda başvurunun yayım tarihi, varsa yayım öncesi bildirimin içeriği, karşı tarafın fiillerinin tarihleri ve nihai istem kapsamı birlikte değerlendirilmelidir. Başvurudan doğan hakların korunması ve bu haklara ilişkin hukuki süreçler hakkında patent hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava takibi kapsamında somut olayın özelliklerine göre değerlendirme yapılabilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer