Patent Araştırma Raporu: X, Y, A Kodları ve Hukuki Sonuçları

Patent araştırma raporu, patent başvurusuna konu buluşun yenilik ve buluş basamağı bakımından değerlendirilmesinde kullanılabilecek önceki teknik belgelerinin Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından araştırılarak ilgili patent istemleriyle ilişkilendirildiği resmî rapordur. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 96. maddesi uyarınca düzenlenen bu rapor, patent verilmesine ilişkin nihai karar değildir. Raporda X veya Y kategorisinde belge bulunması başvurunun kendiliğinden reddedildiği anlamına gelmediği gibi, yalnız A kategorisinde belgeler bulunması da patent verileceğini garanti etmez. Başvuru sahibi, raporda gösterilen belgelerin tarihlerini, teknik içeriklerini ve hangi istemleri etkilediklerini incelemeli; araştırma raporunun bildiriminden itibaren üç ay içinde inceleme talebini gerekli ücreti ödeyerek yapmalıdır.

Araştırma raporunun hukuki değeri, yalnızca kaç adet önceki patent belgesi bulunduğuna göre belirlenemez. Asıl mesele, her belgenin patent isteminde koruma altına alınması talep edilen teknik unsurları ne ölçüde açıkladığı, buluşun öncelik tarihi ve ilgili teknik alandaki uzman kişinin bilgisi bakımından nasıl değerlendirileceğidir.

Patent Araştırma Raporu Nedir ve Hukuki Niteliği Nasıldır?

Patent araştırma raporu, patent başvurusu yapıldıktan sonra Kurum tarafından yürütülen araştırmanın sonucunu gösterir. Araştırmanın temel amacı, başvuru konusu buluşla ilgili mevcut teknik bilgileri belirlemek ve bunların patent istemleriyle ilişkisini ortaya koymaktır.

SMK m.83 uyarınca patent verilebilirliği bakımından yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik şartları önem taşır. Araştırma raporu özellikle yenilik ve buluş basamağı değerlendirmesinde kullanılabilecek teknik belgeleri ortaya çıkarır. Bununla birlikte raporun hazırlanması, bütün patent verilebilirlik şartlarının nihai olarak incelendiği anlamına gelmez.

6769 sayılı Kanun’un 96. maddesi ile Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in 97. maddesi, araştırma talebini ve raporun düzenlenmesini düzenleyen başlıca hükümlerdir.

Araştırma raporunun başlıca işlevleri

• Patent istemleriyle ilgili önceki teknik belgelerini belirlemek.
• Belgelerin hangi istemler açısından önemli olduğunu göstermek.
• Belgelerin ilgili kısımlarını ve teknik açıklamalarını tespit etmek.
• Yenilik ve buluş basamağı yönünden ortaya çıkabilecek sorunları görünür kılmak.
• Başvuru sahibinin inceleme aşamasına ilişkin teknik ve hukuki değerlendirmesini hazırlamasına yardımcı olmak.
• Başvurunun mevcut istemlerle sürdürülmesi veya hukuken mümkün değişikliklerin değerlendirilmesi için veri sağlamak.

Bu nedenle araştırma raporu, patent verilmesi sürecinin önemli bir aşamasıdır; ancak tek başına patent belgesi, nihai inceleme raporu veya mahkemece verilmiş bir geçerlilik kararı değildir.

Başvurudan önce buluş sahibinin kendisinin veya bir uzmanın gerçekleştirdiği tarama ise farklıdır. Başvuru öncesindeki patent veri tabanı araştırmasının kapsamı ve yöntemleri, patent araştırması ve önceki teknik taraması konusunda ayrıca ele alınmaktadır.

Patent Araştırma Raporu Nasıl Alınır?

Türkiye’de ulusal patent başvurusu için araştırma raporu, TÜRKPATENT nezdinde yapılan araştırma talebinden sonra düzenlenir. Araştırma talebinin yapılabilmesi için başvuru dosyasının bulunması, ilgili ücretin ödenmesi ve raporun hazırlanabilmesi bakımından gerekli şekli koşulların karşılanması gerekir.

1. Araştırma talebi için 12 aylık süre

SMK m.96/1 uyarınca başvuru sahibi, araştırma talebini patent başvurusuyla birlikte veya herhangi bir bildirime gerek olmaksızın başvuru tarihinden itibaren on iki ay içinde, ilgili ücreti ödeyerek yapar.

Bu süre bakımından üç husus özellikle önemlidir:

• Araştırma talebi için Kurumdan ayrıca hatırlatma gelmesi beklenmemelidir.
• Araştırma işleminin talep edilmesi ve ilgili ücretin ödenmesi birlikte değerlendirilmelidir.
• Süre içinde gerekli araştırma talebi yapılmazsa başvuru, kanun gereği geri çekilmiş sayılır.

SMK m.96/4, on iki aylık araştırma talebi süresinin Cumhurbaşkanınca yarısına kadar indirilebilmesine imkân tanır. Bu nedenle somut başvuru bakımından uygulanacak düzenlemeler ve işlemin gerçekleştirildiği tarihteki süre rejimi ayrıca dikkate alınmalıdır.

Araştırma talebinin süresinde yapılmaması ile olumsuz araştırma raporu düzenlenmesi birbirinden farklıdır. İlkinde usuli bir eksiklik nedeniyle başvurunun geri çekilmiş sayılması söz konusudur. İkincisinde ise başvurunun patent verilebilirlik şartları bakımından değerlendirilmesini gerektiren teknik belgeler bulunmaktadır.

2. Şekli koşulların tamamlanması

SMK m.95 ve 96 birlikte değerlendirildiğinde, araştırma raporunun hazırlanabilmesi için başvurunun gerekli şekli koşulları taşıması veya tespit edilen eksikliklerin süresinde giderilmiş olması gerekir.

Şekli koşulların tamamlanması, buluşun yeni veya buluş basamağına sahip olduğunun kabul edilmesi anlamına gelmez. Kurumun şekli incelemesi ile önceki teknik araştırması farklı amaçlar taşır.

Patent başvurusunun hazırlanması, başvuru belgeleri ve genel işlem sırası hakkında ayrıntılı bilgi için patent başvuru süreci incelenebilir.

3. Araştırma raporunun hazırlanması ve bildirilmesi

Başvuru sahibi gerekli araştırma talebini yaptığında ve şekli koşullar karşılandığında, Kurum araştırma raporunu düzenler. Rapor başvuru sahibine bildirilir ve kanunda öngörülen şekilde Bültende yayımlanır.

Raporun düzenlenme tarihi, başvuru tarihinden itibaren hesaplanan araştırma talebi süresiyle aynı kavram değildir. Araştırma talebinin son günü ile Kurumun araştırma raporunu fiilen hazırladığı gün birbirinden ayrılmalıdır.

Patent Araştırma Raporunda Hangi Bilgiler Bulunur?

Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.97 uyarınca araştırma raporu, tarifnamenin tamamı dikkate alınarak istemler itibarıyla düzenlenir.

Bu ifade önemlidir. Araştırma yalnızca buluşun ticari adına, özetine veya genel çalışma fikrine göre değil, patent istemlerinde tanımlanan teknik koruma konusuna göre anlam kazanır.

Önceki teknik belgeleri

Araştırma raporunda patent başvurusuna konu buluşun yeni olup olmadığı ve buluş basamağı içerip içermediği değerlendirilirken kullanılabilecek belgeler gösterilir.

Bu belgeler yalnız patent başvurularından oluşmak zorunda değildir. Teknik makaleler, bilimsel yayınlar, ürün dokümantasyonu veya kamuya erişilebilir diğer teknik açıklamalar da değerlendirme bakımından önemli olabilir.

SMK m.83/2 uyarınca tekniğin bilinen durumu, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya erişilebilir hâle gelmiş yazılı, sözlü veya başka biçimlerdeki açıklamaları kapsar. Bununla birlikte önceki tarihli olup sonradan yayımlanan bazı patent başvuruları için m.83/3’te özel bir düzenleme bulunmaktadır.

Her teknik açıklamanın yeniliği hangi koşullarda ortadan kaldırabileceği, patentte yenilik şartı ve tekniğin bilinen durumu kapsamında ayrıca değerlendirilir.

İstemlerle belge arasındaki ilişki

Yönetmelik m.97/4 gereğince araştırma raporundaki her belgenin hangi istemlerle ilgili olduğu ve uygun durumlarda belgenin hangi bölümlerinin önem taşıdığı belirtilir.

Bu nedenle araştırma raporunda yalnızca bir doküman numarasının bulunması yeterli değildir. Sağlıklı değerlendirmede şu bilgiler birlikte ele alınmalıdır:

• Belgenin yayın numarası, tarihi ve teknik içeriği.
• Belgenin başvurudaki hangi istem veya istemlerle ilişkilendirildiği.
• İlgili sayfa, paragraf, şekil veya teknik açıklamalar.
• Belgenin tek başına mı yoksa başka belgelerle birlikte mi değerlendirildiği.
• Belgenin kamuya erişilebilir hâle gelme tarihi ve varsa başvuru ya da rüçhan tarihi.

Örneğin bir belgenin birinci istem bakımından X kategorisinde gösterilmesi, aynı belgenin bütün bağımlı istemleri aynı gerekçeyle etkilediği sonucunu kendiliğinden doğurmaz. Her istemin ek teknik özellikleri ayrıca incelenmelidir.

Teknik sınıflandırma bilgileri

Yönetmelik m.97/7 uyarınca araştırma raporu, buluşun uluslararası patent sınıflandırmasına göre yapılan sınıflandırmasını da içerir.

IPC (International Patent Classification), patent dokümanlarının teknik alanlara göre sınıflandırılmasını sağlayan sistemdir. Sınıflandırma, araştırmanın ilgili teknik alanda yürütülmesi ve belgelerin bulunması bakımından işlev görür.

Ancak bir IPC sınıfının raporda yer alması, o teknik sınıftaki bütün buluşların patentlenebilir olduğu veya başvurunun mutlaka o sınıftaki her belge karşısında yenilik taşıdığı anlamına gelmez.

Patent Araştırma Raporunda X, Y, A Kodları Ne Anlama Gelir?

Araştırma raporundaki belge kategorileri, bulunan teknik dokümanların başvurunun patentlenebilirliği bakımından taşıyabileceği önemi gösterir. TÜRKPATENT’in patent başvuru kılavuzunda da kullanılan X, Y ve A kategorileri özellikle önemlidir.

Bu kodlar, tek başına patentin verilip verilmeyeceğine ilişkin kesin hükümler değildir. Kodların hukuki sonucu, her belgenin tarihine, ilgili isteme ve belgenin teknik açıklamalarına göre belirlenir. Bir belge, özelliğine göre birden fazla kategoriyle de ilişkilendirilebilir.

X kategorisindeki belge patentin reddi anlamına gelir mi?

Hayır. X kategorisi, araştırma raporunda ciddi teknik değerlendirme gerektiren bir belge bulunduğunu gösterir; patent başvurusunu kendiliğinden reddetmez.

Öncelikle belgenin gerçekten hangi istemdeki hangi teknik özellikleri açıkladığı belirlenmelidir. İlgili istemin bütün teknik özelliklerinin tek belgede doğrudan ve açık biçimde ortaya konulup konulmadığı, yenilik bakımından önem taşır.

X kategorisindeki belgenin yeniliği ortadan kaldırmadığı durumlarda dahi buluş basamağı yönünden ayrıca değerlendirme yapılması gerekebilir.

Y kategorisindeki belge nasıl değerlendirilir?

Y kategorisi, buluş basamağı değerlendirmesinde birden fazla belgenin birlikte kullanılabileceğini gösterir.

Ancak iki farklı teknik belgede bazı özelliklerin ayrı ayrı bulunması, bu belgelerin birleştirilmesinin ilgili alandaki uzman kişi açısından aşikâr olduğunu kendiliğinden kanıtlamaz.

Birlikte değerlendirmede teknik problem, belgelerdeki çözümler, teknik alanlar arasındaki ilişki ve uzman kişinin ilgili tarihte sahip olduğu bilgiler dikkate alınmalıdır.

Bu değerlendirme yöntemi, patentte buluş basamağı ve teknik problem incelemesi konusunun merkezindedir.

A kategorisindeki belge olumlu araştırma raporu anlamına gelir mi?

A kategorisindeki belge, genellikle ilgili teknik alandaki bilgi birikimini gösterir ve tek başına ilgili istemin yenilik veya buluş basamağı şartını ortadan kaldıran belge olarak nitelendirilmez.

Bununla birlikte araştırma raporunda yalnız A kategorisinde belgeler bulunması, patentin mutlaka verileceği anlamına gelmez. İnceleme aşamasında istem açıklığı, yeterli açıklama, sanayiye uygulanabilirlik ve diğer kanuni koşullar da önem taşıyabilir.

Belge kodlarının açıklamaları için TÜRKPATENT Patent Başvuru Kılavuzu resmî uygulama kaynağı olarak incelenebilir.

Patent Araştırma Raporu Nasıl Değerlendirilir?

Araştırma raporunun doğru okunması, rapordaki kodları sıralamakla sınırlı değildir. Değerlendirmenin belirli bir teknik ve hukuki sistematik içinde yapılması gerekir.

1. İncelenen patent istemleri belirlenmelidir

İlk aşamada raporun hangi istem sürümüne ilişkin olduğu belirlenmelidir. Özellikle başvuru sürecinde değişiklik yapılmışsa ilk istemler ile değerlendirmeye konu güncel istemler karıştırılmamalıdır.

Bağımsız istemler ve bunlara bağlı istemler ayrı ayrı ele alınmalı; her istem, içerdiği teknik unsurlara ayrılarak değerlendirilmelidir.

Patent istemlerinin hukuken neyi koruduğu, patent istemlerinin yorumu ve koruma kapsamı çerçevesinde belirlenir.

2. Önceki teknik belgelerinin tarihleri kontrol edilmelidir

Araştırma raporunda bir belgenin bulunması, bu belgenin her durumda aynı hukuki etkiyi doğurduğu anlamına gelmez.

SMK m.83/2 ve 83/3’te düzenlenen farklı önceki teknik kategorileri, tarih değerlendirmesini önemli hâle getirir.

Bu kapsamda:

• Patent başvurusunun başvuru tarihi belirlenmelidir.
• Geçerli bir rüçhan talebi varsa ilgili istem bakımından rüçhan tarihi değerlendirilmelidir.
• Atıf yapılan dokümanın yayım ve varsa başvuru tarihleri karşılaştırılmalıdır.
• Önceki tarihli olup sonradan yayımlanan patent başvurularına ilişkin özel kurallar göz önünde bulundurulmalıdır.
• Başvurudan önce yapılmış açıklamalara ilişkin kanuni istisnalar varsa bunların şartları ayrıca incelenmelidir.

Özellikle SMK m.83/3 kapsamındaki önceki tarihli başvuruların içerikleri, m.83/5 uyarınca buluş basamağının değerlendirilmesinde dikkate alınmaz. Bu nedenle E kategorisindeki bir belgenin yenilik ve buluş basamağı açısından aynı şekilde kullanılması doğru olmayabilir.

Rüçhan tarihinin hukuki etkileri patent başvurusunda rüçhan hakkı konusunda; buluş sahibinin önceki açıklamalarına ilişkin kanuni istisnalar ise patent yeniliğinde on iki aylık açıklama istisnası konusunda ayrıca incelenebilir.

3. İstem ile belgenin teknik özellikleri eşleştirilmelidir

Her bir ilgili istem, teknik unsurlarına ayrılarak araştırma raporunda gösterilen belgelerle karşılaştırılmalıdır.

Bu amaçla aşağıdaki gibi bir çalışma tablosu oluşturulabilir:

Bu tablo tek başına hukuki sonuç oluşturmaz. Özellikle Y kategorisindeki belgelerde, teknik özelliklerin farklı kaynaklarda bulunması ile bunların buluşun başvuru tarihinde uzman kişi tarafından aşikâr biçimde birleştirilebilir olması birbirinden ayrılmalıdır.

4. Teknik problem ve teknik etki incelenmelidir

Yalnızca yeni bir parça, farklı bir ölçü veya alternatif bir malzeme kullanılması her durumda buluş basamağı bulunduğunu göstermez.

Önemli olan, istemdeki teknik özelliklerin önceki teknik karşısında hangi problemi çözdüğü, varsa hangi teknik etkiyi ortaya çıkardığı ve önerilen çözümün ilgili alandaki uzman kişi bakımından aşikâr olup olmadığıdır.

Başvuru sahibinin ileri sürdüğü teknik etkinin tarifnamedeki açıklamalarla desteklenmesi de önemlidir. Başvuru sonrasında ileri sürülen açıklamalar, ilk başvuruda bulunmayan yeni teknik konunun sonradan eklenmesine imkân vermez.

5. Raporda bulunmayan belgeler de ihtimal dahilindedir

Araştırma raporu, düzenlendiği tarihte yürütülen araştırmanın sonucunu yansıtır. Araştırmada ilgili başka bir teknik belgenin bulunmamış olması, böyle bir belgenin mevcut olmadığını hukuken kesinleştirmez.

İnceleme aşamasında yeni teknik belgelerin değerlendirilmesi veya sonradan bir hükümsüzlük uyuşmazlığında farklı önceki teknik delillerinin ileri sürülmesi mümkün olabilir.

Dolayısıyla araştırma raporu, patentin gelecekte hiçbir geçerlilik sorunu yaşamayacağına ilişkin garanti olarak yorumlanmamalıdır.

Olumsuz Patent Araştırma Raporu Gelirse Ne Yapılmalı?

Olumsuz nitelikteki araştırma raporu karşısında tek seçenek başvuruyu geri çekmek değildir. Bununla birlikte başvurunun her durumda başarıyla sürdürülebileceği de varsayılamaz.

İzlenecek yol, rapordaki teknik belgelerin içeriğine ve başvurunun mevcut açıklama kapsamına bağlıdır.

1. Raporun dayandığı teknik gerekçeler analiz edilmelidir

Başvuru sahibi, özellikle X ve Y kategorisindeki belgelerin hangi istemleri etkilediğini ve olumsuz değerlendirmenin hangi teknik özelliklere dayandığını belirlemelidir.

Bir belgenin istemdeki bütün teknik özellikleri açıklamadığı ileri sürülüyorsa bu iddia, ilgili belge bölümlerine ve istem unsurlarına dayanılarak somutlaştırılmalıdır.

Y kategorisindeki belgelerde ise teknik belgelerin bir araya getirilmesinin neden aşikâr olmadığı, yalnız genel ifadelerle değil teknik problem ve çözüm ilişkisi üzerinden ortaya konulmalıdır.

2. İstemlerde hukuken mümkün değişiklikler değerlendirilebilir

Araştırma raporunda belirli istemler bakımından ciddi sorunlar tespit edilmişse, başvuru sahibinin istemlerde değişiklik yapması gündeme gelebilir.

Ancak bu değişikliklerin hukuki sınırı vardır. Başvuruya ilk sunulan teknik açıklamanın kapsamı sonradan genişletilemez.

Örneğin ilk tarifnamede açıklanan bir teknik özelliğin bağımsız isteme alınması değerlendirilebilir. Buna karşılık ilk başvuruda hiç açıklanmayan yeni bir mekanizmanın, araştırma raporundaki olumsuzluğu gidermek için istemlere eklenmesi kapsam aşımı sorununa yol açabilir.

İstem değişikliklerinin koşulları, patent istem değişikliği ve kapsam aşımı konusunda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

3. Tarifnamenin yeterli açıklama içerip içermediği kontrol edilmelidir

Bazen sorun yalnız önceki bir buluşla benzerlik değildir. İstemdeki bir unsur belirsiz olabilir veya tarifname, uzman kişinin buluşu uygulamasına elverişli yeterli teknik bilgiyi içermeyebilir.

SMK m.92, buluşun uzman kişi tarafından uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam açıklanmasını öngörür.

Bu konu, patent tarifnamesinde yeterli açıklama şartı bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

4. Başvuruya devam edilip edilmeyeceğine karar verilmelidir

Teknik belgeler, istemlerin tamamının patentlenebilirliğini ciddi biçimde etkiliyorsa başvuruya devam etmenin hukuki ve ekonomik sonuçları değerlendirilmelidir.

Başvuru sahibinin mevcut istemlerle devam etmesi, kapsamı hukuken mümkün ölçüde değiştirmesi veya başvuruyu geri çekmesi farklı sonuçlar doğurur.

Her durumda sürelerin kaçırılmaması önemlidir. Olumsuz raporun incelenmesi devam ederken kanuni inceleme talebi süresinin geçirilmesi, başvurunun geri çekilmiş sayılması sonucunu doğurabilir.

Patent Araştırma Raporu Hangi Durumlarda Düzenlenemez?

Araştırma sonucunda olumsuz belge bulunması ile araştırma raporunun hiç düzenlenememesi farklı hukuki durumlardır.

SMK m.96/3 uyarınca başvuru konusunun m.82/2 veya m.82/3 kapsamına girdiği sonucuna varılması ya da tarifnamenin veya tüm istemlerin yeterince açık olmamasının araştırma raporunu düzenlemeyi engellemesi hâlinde rapor düzenlenmez.

Bu durumda Kurum, başvuru sahibinden itirazlarını veya başvurudaki değişikliklerini bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde sunmasını ister.

Bu özel süreçte:

1. Kurum araştırma raporu düzenlenememesine ilişkin gerekçeyi başvuru sahibine bildirir.
2. Başvuru sahibi üç aylık sürede gerekçeli itirazlarını veya uygun değişiklikleri sunabilir.
3. İtirazların ya da değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde araştırma raporu düzenlenir.
4. Süresinde itiraz edilmemesi veya yapılan itirazların ya da değişikliklerin kabul edilmemesi hâlinde başvuru reddedilir.

Yönetmelik m.99/2 uyarınca başvuruda araştırılabilir nitelikte istemler bulunması durumunda araştırma raporu bu istemler itibarıyla düzenlenebilir.

Bu özel üç aylık süre, araştırma raporunun düzenlenemeyeceği yönündeki bildirime bağlıdır. Düzenlenmiş bir araştırma raporunun başvuru sahibine bildirilmesinden itibaren başlayan inceleme talebi süresiyle karıştırılmamalıdır.

Buluş bütünlüğü bulunmazsa araştırma raporu nasıl hazırlanır?

SMK m.91 uyarınca patent başvurusunun tek bir buluşu veya tek bir genel buluş fikrini oluşturacak şekilde bağlantılı bir buluşlar grubunu içermesi gerekir.

Yönetmelik m.100’e göre buluş bütünlüğü bulunmadığı tespit edilirse istemlerde belirtilen ilk buluş için araştırma raporu düzenlenir. Araştırılmayan diğer buluşlar için kanuni kapsam sınırlarına uygun bölünmüş başvuru yapılması gündeme gelebilir.

Bu durumun teknik ve usuli sonuçları patent başvurusunun bölünmesi ve buluş bütünlüğü kapsamında incelenmelidir.

Patent Araştırma Raporu Yayımlanır mı? Üçüncü Kişiler Görüş Bildirebilir mi?

Evet. SMK m.96/2 gereğince araştırma raporu başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.

Raporun yayımlanma biçimi, patent başvurusunun daha önce yayımlanıp yayımlanmadığına göre değişebilir:

• Patent başvurusu daha önce yayımlanmışsa araştırma raporu ayrı olarak yayımlanır.
• Araştırma raporu başvuru yayımından önce hazırlanmışsa başvuru ile birlikte yayımlanır.

SMK m.97/1 uyarınca patent başvurusunun yayımı, kural olarak başvuru veya varsa rüçhan tarihinden itibaren on sekiz aylık sürenin dolması üzerine gerçekleştirilir. Erken yayım talebinde bulunulması da mümkündür.

Başvurunun yayımı ile araştırma raporunun yayımının hukuken aynı işlem olmadığı göz önünde bulundurulmalıdır. Patent başvurusunun yayımı ve geçici koruma sonuçları, patent başvurusunun yayımlanması konusunda açıklanmaktadır.

Üçüncü kişiler önceki teknik belgeleri sunabilir mi?

SMK m.97/2 uyarınca patent başvurusu yayımlandıktan sonra üçüncü kişiler, buluşun patent verilebilirliğine ilişkin görüşlerini Kuruma sunabilir. Ancak üçüncü kişiler bu aşamada Kurum nezdindeki işlemlere taraf olmaz.

Bu görüşler, başvuruda açıklanan teknik konuyla ilgili önceki patentleri, teknik yayınları veya patent verilebilirliği etkileyebilecek diğer açıklamaları içerebilir.

Yönetmelik m.97/3 uyarınca araştırma raporu hazırlanırken mevcut üçüncü kişi görüşleri de dikkate alınır.

Üçüncü kişi görüşü sunulması ile patent verildikten sonra yapılan itiraz farklı kurumlardır. Patent verilmesi kararına yönelik kanuni itiraz mekanizması, patentin verilmesine itiraz konusunda ayrıca açıklanmaktadır.

Patent Araştırma Raporundan Sonra Ne Olur?

Araştırma raporundan sonra patent başvurusunda inceleme aşaması gündeme gelir. Bu aşama, araştırma raporunda belirlenen belgelerin ve diğer patent verilebilirlik koşullarının değerlendirilmesi bakımından önemlidir.

İnceleme talebi için üç aylık süre

SMK m.98/1 uyarınca başvuru sahibi, araştırma raporunun bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde ilgili ücreti ödeyerek inceleme yapılmasını talep eder.

Bu süre içinde inceleme talebinin gerekli koşullara uygun olarak yapılmaması hâlinde başvuru geri çekilmiş sayılır.

Dolayısıyla araştırma raporunun başvuru sahibine tebliğ veya bildirim tarihi, dosya yönetimi bakımından önemlidir. Süre hesabında raporun hazırlanma tarihi ya da başvuru sahibinin raporu fiilen okumaya başladığı tarih otomatik olarak esas alınmamalıdır.

Yönetmelik m.102 uyarınca başvuru sahibi bu aşamada araştırma raporuna ilişkin görüşlerini sunabilir; hukuki sınırlar içinde tarifname, istemler veya resimlerde değişiklik yapabilir.

İnceleme raporu araştırma raporundan farklıdır

SMK m.98/2 ve devamı uyarınca Kurum, inceleme talebi üzerine başvurunun ve buluşun kanuna uygunluğunu inceler.

Araştırma raporunda belirtilen önceki teknik belgeleri, incelemede kullanılabilecek önemli kaynaklardır. Ancak inceleme yalnız bu belgelerin listelenmesinden ibaret değildir.

İnceleme aşamasında başvurunun kanuna uygun olmadığı tespit edilirse başvuru sahibine görüşlerini ve koşulları varsa değişikliklerini sunması için bildirim yapılabilir. Bu süreçteki cevapların kapsamı, süresi ve hukuki sonuçları patent inceleme raporuna cevap konusunda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Araştırma raporunun hazırlanması patent verildiği anlamına gelmediği gibi, araştırma raporunda olumsuz belgelerin bulunması da tek başına kesin ret kararı niteliği taşımaz.

Patent Araştırma Raporu, Ön Araştırma ve İnceleme Raporu Arasındaki Farklar

Özellikle patent araştırma raporunun olumlu görünmesi ile bir ürünün piyasada serbestçe üretilebilmesi birbirine eşit değildir. Bir buluş patentlenebilir nitelikte olsa dahi bu buluşun ticari uygulanması, üçüncü kişilere ait başka patentlerin koruma kapsamına girebilir.

Bu farklı hukuki mesele, patent kullanım serbestliği ve FTO araştırması kapsamında incelenmelidir.

Faydalı model araştırma raporu aynı şekilde mi değerlendirilir?

Patent ve faydalı model başvurularında araştırma raporu bulunmakla birlikte, araştırma ve sonraki işlemlerin bütün hukuki koşulları aynı değildir.

Patent bakımından yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik şartları önem taşırken faydalı modelde buluş basamağı şartı aranmaz. Faydalı model araştırmasının ve araştırma raporuna ilişkin görüş veya itiraz süreçlerinin de kendine özgü hükümleri vardır.

Faydalı modeldeki araştırma raporu ve devamındaki işlemler, faydalı model başvuru süreci ve araştırma raporu kapsamında ayrıca incelenmelidir.

Örnek: X ve Y Belgeleri İçeren Patent Araştırma Raporu Nasıl Yorumlanır?

Bir patent başvurusunun, sıvı akışını düzenleyen bir kontrol sistemine ilişkin olduğunu varsayalım.

Başvurunun birinci isteminde şu teknik unsurların bulunduğu kabul edilsin:

• A: Akış miktarını ölçen birinci sensör.
• B: Basınç değişimini ölçen ikinci sensör.
• C: İki sensörün verilerini birlikte işleyerek valf hareketini belirleyen özel kontrol mekanizması.

Araştırma raporunda iki belge bulunduğu varsayılsın:

• D1: A ve B teknik özelliklerini açıklayan daha önce yayımlanmış bir sistem.
• D2: C özelliğine benzeyen bir kontrol yöntemini farklı bir teknik düzende açıklayan belge.

Y kategorisi bakımından değerlendirme

D1 ve D2 belgeleri Y kategorisinde gösterilmişse yalnızca A, B ve C unsurlarının farklı kaynaklarda mevcut olması yeterli bir hukuki değerlendirme değildir.

İlgili teknik alandaki uzman kişinin bu belgeleri neden birlikte değerlendireceği, birleştirmenin hangi teknik problemi çözeceği ve ortaya çıkan çözümün başvuru tarihinde aşikâr olup olmadığı araştırılmalıdır.

Başvuru sahibinin, sensör verilerinin birlikte işlenmesi sayesinde ortaya çıkan belirli bir teknik sonucu ve bunun ilk başvurudaki dayanağını ortaya koyabilmesi, buluş basamağı değerlendirmesinde önemli olabilir.

X kategorisi bakımından değerlendirme

D1 belgesinin A, B ve C unsurlarının tamamını aynı teknik ilişki içinde, doğrudan ve açık biçimde açıkladığı ortaya çıkarsa bu belge birinci istemin yeniliği bakımından ciddi bir engel oluşturabilir.

Bununla birlikte bağımlı bir istemde ayrıca tanımlanmış ve D1’de bulunmayan bir teknik özellik mevcutsa bu istemin durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin bağımlı istem, C kontrol mekanizmasının belirli bir hata düzeltme algoritmasıyla çalışmasını tanımlıyorsa bu ilave özelliğin önceki teknik karşısındaki yenilik ve buluş basamağı etkisi ayrı bir inceleme konusudur.

Bu varsayımsal örnek, araştırma raporundaki tek bir belge kodunun bütün istemler bakımından otomatik ve aynı sonucu doğurmadığını göstermektedir.

Patent Araştırma Raporu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Patent araştırma raporunda X çıkarsa patent başvurusu reddedilir mi?

Hayır. X kategorisindeki belge, yenilik veya buluş basamağı bakımından ciddi şekilde değerlendirilmesi gereken bir teknik kaynağı gösterir. Ancak araştırma raporunda X bulunması tek başına kesin patent ret kararı değildir. Belgenin tarihi, içeriği ve hangi istemleri etkilediği incelenmelidir.

2. Patent araştırma raporunda yalnız A çıkarsa patent kesin alınır mı?

Hayır. A kategorisindeki belgeler genel teknik arka planı gösterir. Yalnız A kategorisinde belgelerin bulunması olumlu bir değerlendirme unsuru olabilse de patent verilmesini garanti etmez. Diğer kanuni şartlar ve inceleme aşamasındaki bulgular da önemlidir.

3. Patent araştırma talebi ne zaman yapılmalıdır?

SMK m.96/1 uyarınca araştırma talebi başvuruyla birlikte veya bildirime gerek olmaksızın başvuru tarihinden itibaren on iki ay içinde, araştırma ücretinin ödenmesi koşuluyla yapılır. Kanunda sürenin Cumhurbaşkanınca indirilmesine ilişkin yetki de bulunduğundan somut başvuruya uygulanacak süre dikkate alınmalıdır.

4. Araştırma raporuna karşı itiraz edilebilir mi?

Patent araştırma raporundaki teknik değerlendirmeye karşı başvuru sahibi inceleme aşamasında görüş ve gerekçelerini sunabilir. Araştırma raporunun hiç düzenlenemeyeceği yönündeki bildirim için ise SMK m.96/3’te özel bir itiraz ve değişiklik imkânı düzenlenmiştir. Bu yollar, patent verilmesi kararına üçüncü kişilerce yapılan itirazla aynı değildir.

5. Araştırma raporu geldikten sonra ne kadar sürede inceleme talebi yapılmalıdır?

SMK m.98/1 gereğince araştırma raporunun bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde ilgili inceleme ücreti ödenerek inceleme talebinde bulunulmalıdır. Süresinde gerekli işlemler yapılmazsa patent başvurusu geri çekilmiş sayılır.

6. Patent araştırma raporunda yer almayan bir belge daha sonra kullanılabilir mi?

Evet. Araştırma raporunda belirli bir belgenin bulunmamış olması, o belgenin teknik ve hukuki bakımdan daha sonra değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez. Belgenin tarihi, kamuya erişilebilirliği ve ilgili istemle ilişkisi belirleyicidir.

7. Araştırma raporunun yayımlanması patent hakkının kesin olarak doğduğu anlamına gelir mi?

Hayır. Araştırma raporunun yayımlanması, patentin verilmesi kararıyla aynı değildir. Başvurunun yayımından doğabilecek geçici koruma sonuçları da ayrıca değerlendirilir. Araştırma raporunun yayımlanması tek başına kesinleşmiş bir patent belgesi oluşturmaz.

Sonuç

Patent araştırma raporu, bir buluşun patentlenebilirlik değerlendirmesinde dikkate alınacak önceki teknik belgelerinin ve bunların istemlerle ilişkilerinin belirlenmesini sağlayan önemli bir aşamadır. Raporun doğru değerlendirilmesi için X, Y ve A gibi belge kodlarının anlamı, belgelerin tarihleri, teknik açıklamaları ve ilgili patent istemleri birlikte incelenmelidir.

SMK m.96 uyarınca araştırma talebinin süresinde yapılması; m.98 uyarınca araştırma raporunun bildiriminden sonra inceleme talebi süresinin kaçırılmaması başvuru sahibinin hak kaybına uğramaması bakımından önemlidir. Olumsuz rapor karşısında gerekçeli teknik değerlendirme yapılması ve gerekiyorsa başvurunun ilk kapsamını aşmayan değişikliklerin incelenmesi, sonraki işlemlerin hukuki temelini oluşturur.

Araştırma raporunda ortaya çıkan teknik belgelerin patent istemleri üzerindeki etkisi, başvuruya devam edilmesi ve inceleme aşamasındaki hukuki seçeneklerin değerlendirilmesi bakımından patent hukuku ve patent başvurularına ilişkin hukuki danışmanlık kapsamında somut dosyaya özgü inceleme yapılabilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer