Marka İhlalinde Delil Tespiti: Şartlar ve İspat

Marka ihlalinde delil tespiti, marka hakkına tecavüz şüphesiyle ilgili ürün, tabela, satış ilanı, internet sayfası veya ticari kaydın değişmeden önce mahkeme eliyle incelenip belgelenmesidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.400–405 uyarınca dava açılmadan önce veya dava sırasında talep edilebilir; bunun için tespitte hukuki yarar bulunmalı, özellikle delilin kaybolması yahut sonradan ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması riski somutlaştırılmalıdır. Delil tespiti ihlali kendiliğinden durdurmaz ve marka hakkına tecavüz hakkında kesin hüküm oluşturmaz. Bu yazı, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile HMK çerçevesinde başvuru koşullarını, dijital delillerin güvenilirliğini, tespit raporunun etkisini ve ispat sorunlarını inceler.

Marka İhlalinde Delil Tespiti Nedir? Hukuki Niteliği

Marka uyuşmazlığında ilk güçlük çoğu zaman ihlalin hukuken nitelendirilmesi değil, hangi işaretin, kim tarafından, hangi mal veya hizmet için, ne zaman ve nerede kullanıldığının güvenilir biçimde ortaya konulmasıdır. Satıcı bir ilanı silebilir, mağaza tabelasını değiştirebilir, stoktaki ambalajları kaldırabilir veya internet hesabının kullanıcı adını değiştirebilir. Bu nedenle delilin zamanında belirlenmesi, sonradan açılabilecek davanın ispat temelini oluşturur.

HMK m.400/1, ileride açılacak davada ileri sürülecek yahut devam eden davada henüz incelenme sırası gelmemiş vakıaların keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi gibi yollarla tespitine imkân verir. SMK m.150/3 ise sınai mülkiyet hakkının kullanılmasıyla ilgili belgelerin mahkemeye sunulmasının istenebilmesi bakımından özel bir düzenleme içerir. Marka sahibinin hangi maddi haklarının ihlal edildiği, marka hakkının kapsamı ve tecavüz sayılan fiiller çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

Delil tespiti ile tecavüzün tespiti aynı şey değildir

HMK m.400 kapsamındaki delil tespiti, delilin mevcut durumunu korumaya ve belgelemeye yönelik usul işlemidir. SMK m.149/1-a kapsamındaki tecavüzün tespiti ise fiilin marka hakkına tecavüz oluşturup oluşturmadığının mahkeme hükmüyle belirlenmesine yönelik esas talebidir. Örneğin mahkeme eliyle bir internet sayfasının, ambalajın ve işaretin görünümünün kayda geçirilmesi delil tespitidir; bunların marka hakkını ihlal ettiğinin kesin olarak hükme bağlanması ayrı bir esasa ilişkin yargılama gerektirir.

Delil tespitinin koruyucu amacı, marka hukukunda ihtiyati tedbir kurumundan da ayrıdır. Delil tespiti delili korurken ihtiyati tedbir şartları oluştuğunda ihlalin geçici olarak durdurulması veya ürünlerin muhafazası gibi sonuçlar gündeme gelebilir. Bu ayrı yolların birbirinin yerine geçtiği varsayılmamalıdır; esas davadaki talep türleri marka hakkına tecavüz davası konusudur.

Delil Tespiti İstemenin Şartları: Hukuki Yarar Nasıl Gösterilir?

HMK m.400/2 uyarınca delil tespiti için hukuki yarar gereklidir. Kanunda açıkça öngörülen hâller dışında, delilin hemen tespit edilmemesi durumunda kaybolması veya ileride ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali varsa hukuki yarar var sayılır. İhlalden kuşkulanmak tek başına yeterli değildir; hangi delilin neden zamanla erişilemez hâle gelebileceği açıklanmalıdır.

• Silinebilir çevrim içi içerik: Ürün ilanı, reklam, alan adı yönlendirmesi veya sosyal medya gönderisinin kısa sürede değiştirilebilmesi.
• Değiştirilebilir fiziki durum: Taklit olduğu iddia edilen ürünlerin stoktan çıkarılması, etiketlerin sökülmesi veya tabelanın değiştirilmesi.
• Sınırlı erişimli kayıt: Belirli sipariş veya kampanyaya ilişkin kaydın sonradan elde edilmesinin güçleşmesi.
• Geçici satış ortamı: Fuar, dönemsel satış standı veya kısa süreli tanıtım etkinliğinin sona erecek olması.

Başvuru, bütün işletme faaliyetlerinin soyut biçimde araştırılmasına yönelik bir keşif girişimi olarak kurgulanmamalıdır. Tescilli markanın bilgileri, şüpheli kullanımın görüldüğü adres veya bağlantı, uyuşmazlık konusu mal ve hizmetler ve istenen tespit işlemi birbirine bağlanmalıdır. Kamuya açık ve değişmeyecek nitelikteki bir belgenin neden acilen tespit edilmesi gerektiği açıklanamıyorsa mahkeme hukuki yararın bulunmadığı sonucuna varabilir.

Marka İhlalinde Hangi Deliller Tespit Edilebilir?

Delilin uygunluğu, ihlalin fiziki mağazada mı, üretim ve dağıtım zincirinde mi, yoksa dijital ortamda mı gerçekleştiği iddiasına bağlıdır. Her kaydın neyi gösterebileceği ve neyi tek başına kanıtlayamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Taklit ürünler söz konusu olduğunda kontrollü numune temini, ürünün kimlik ve parti bilgilerinin korunması ile satış belgesinin eşleştirilmesi önemlidir. Ambalajın karşılaştırma konusuna dönüştüğü olaylarda marka ambalajı ile ilgili ayrı hak sorunları da doğabilir; delil tespiti bu hakların esas incelemesinin yerine geçmez.

İnternet Sitesi, Pazaryeri ve Sosyal Medya Delilleri Nasıl Korunur?

HMK m.199, elektronik ortamda bulunan verileri de belge kapsamında kabul eder. Bununla birlikte dijital verinin belge niteliği taşıması, içeriğinin doğruluğu, oluşturulma tarihi veya belirli bir kişiye aidiyetinin tartışmasız olduğu anlamına gelmez. İspat gücü; kaydın elde edilme yöntemi, teknik bütünlüğü, bağlamı ve diğer delillerle uyumuna göre değerlendirilir.

Ekran görüntüsü alınırken hangi bilgiler saklanmalı?

• Tam sayfa adresi (URL), erişim tarihi ve saati, ilan veya ürün numarası, satıcı profili ve varsa mağaza kimliği.
• Markanın görünümü, ürün açıklaması, fiyat, stok veya sipariş seçeneği ve kullanıcıyı ödeme aşamasına taşıyan bağlantılar.
• İçeriğin yalnızca kırpılmış görseli değil, ilgili sayfanın bütününün ve sayfalar arasındaki ilişkinin kaydı.
• Teknik olarak mümkünse orijinal dosya, üstveri, indirme kaydı ve dosya bütünlüğünü kontrol etmeye yarayan kriptografik özet (hash) bilgisi.
• İçeriğin hangi hesap, şirket veya satıcıyla ilişkili olduğunu gösterebilecek fatura, sipariş teyidi, ticaret sicili bilgisi ve yazışmalar.

Hash değeri bir dosyanın sonradan değişip değişmediğini karşılaştırmada yardımcıdır; tek başına dosyanın hangi tarihte, hangi sayfadan veya kimin tarafından oluşturulduğunu ispat etmez. Benzer biçimde ekran görüntüsünde tarih görünmesi, güvenilir zaman damgası veya bağımsız tespit yerine geçmez. Teknik imkân ve uyuşmazlığın niteliği elverdiğinde noter aracılığıyla vakıa tespiti veya mahkeme gözetiminde bilişim bilirkişisi incelemesi istenebilir. HMK m.401/2, noterlerin vakıa tespitine ilişkin hükümleri saklı tutar; noter işlemi ile mahkemece yapılan delil tespitinin usulî sonuçları aynı değildir.

E-ticarette marka ihlali iddiasında belirli bir ürün ilanının varlığı ile o ilanın hangi satıcıya ait olduğu, işlemi kimin gerçekleştirdiği ve platformun hukuki konumu birbirinden ayrılır. Hesabın görünen adı veya profil görseli sorumluluğu tek başına belirlemez. Birden çok fikrî hakka dayalı platform şikâyeti ise karma fikrî hak şikâyeti konusudur.

Dijital delilin bütünlüğü ve hukuka uygun elde edilmesi

HMK m.189/2 gereğince hukuka aykırı biçimde elde edilen deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Açıkça erişilebilir ticari ilanların kaydedilmesi ile özel hesaba izinsiz erişim, şifre kırma veya başkasının özel yazışmalarını hukuka aykırı yöntemle edinme aynı şey değildir. İçeriğin sonradan değiştirilmesi, kaydın bağlamından koparılması veya farklı tarihlere ait görüntülerin tek olay gibi sunulması da delilin güvenilirliğini zedeler. Uyuşmazlık kapsamı dışında kişisel verilerin gereksiz toplanmasından kaçınılmalıdır.

Tek bir ekran görüntüsüne dayanmak yerine mümkün olduğunca ilan–satıcı–sipariş–ödeme–teslim bağlantısının kurulması gerekir. Bu zincirin hangi parçasının eksik olduğu tespit isteminde belirtilirse mahkemeden istenecek bilirkişi soruları da somutlaşır. Birden çok marka, patent, tasarım veya telif hakkına ilişkin müşterek teknik zincir kurulması gereken hâller karma fikrî hak ihlalinde delil zinciri kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.

Delil Tespiti Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?

Görevli ve yetkili mahkeme

HMK m.401/1 uyarınca dava henüz açılmamışsa tespit esas davaya bakacak mahkemeden veya inceleme yapılacak şeyin bulunduğu ya da tanığın oturduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenebilir. Marka hakkına ilişkin esas uyuşmazlıklarda görev, SMK m.156 çerçevesinde fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemesinin; bu mahkemenin bulunmadığı yerde kanunen belirlenmiş asliye hukuk mahkemesinin görev alanına girer. Esas davanın nerede açılacağına ilişkin yetki incelemesinde SMK m.156’nın ilgili hükümleri ayrıca gözetilir.

Dava açıldıktan sonra bütün delil tespiti talepleri yalnızca davanın görülmekte olduğu mahkemeye yöneltilir (HMK m.401/4). Tespit yoluyla dava açılmadan önce başvurulabilecek mahkeme seçenekleri, esas davanın açıldığı aşamadan sonrasına aynen taşınamaz. HMK m.401/3 uyarınca da sonradan açılan esas davada delil tespiti yapan mahkemenin görevsiz veya yetkisiz olduğu ileri sürülemez.

Tespit dilekçesinde bulunması gerekenler

HMK m.402/1 uyarınca başvuru dilekçesi, tespiti istenen vakıayı, tanıklara veya bilirkişilere sorulması istenen soruları, delilin kaybolacağı ya da gösterilmesinin zorlaşacağına ilişkin sebepleri ve aleyhine tespit istenen kişinin kimlik ve adres bilgilerini içermelidir. Durumun ve koşulların elvermemesi nedeniyle karşı tarafın gösterilememesi, kanundaki istisnai şartlarla talebi geçersiz kılmaz.

1. Hak temelini belirtme: İlgili marka tescil numarası, tescilli işaret örneği ve ihtilaflı mal veya hizmetleri açıkça gösterme.
2. Vakıayı somutlaştırma: Hangi işyerinde, ilanda veya ürün üzerinde hangi kullanımın hangi tarihte görüldüğünü açıklama.
3. İncelenecek nesneyi belirleme: Adres, URL, ürün kodu, görsel, hesap veya ticari kayıt bakımından ölçülü ve tanımlanabilir istem kurma.
4. Aciliyet gerekçesini açıklama: Stokun kaldırılması, kampanyanın bitmesi veya sayfanın silinmesi gibi riskleri olaya bağlama.
5. Teknik soruları yöneltme: İşaretin nerede bulunduğu, ilan tarih ve içeriği, satıcı bağlantısı ve ürün numunesinin özellikleri gibi gözlemlenebilir hususların tespitini isteme.

HMK m.402/2 gereğince mahkemenin belirlediği gider avansı yatırılmadıkça sonraki işlemler yapılamaz. Başvuru için her dosyaya uygulanacak tek bir sabit harç veya bilirkişi bedeli verilemez; tespitin türü, uzmanlık ihtiyacı ve işlem sayısı giderleri etkiler. Delil tespitinin kendisi, belirli süre içinde mutlaka esas dava açılmasını emreden genel bir HMK m.400 süresine bağlı değildir; ancak diğer hukuki taleplerin süreleri ve delilin korunma ihtiyacı ayrıca izlenmelidir.

Karşı Tarafa Haber Verilmeden Delil Tespiti Yapılabilir mi?

Evet, fakat bu olağan yöntem değildir. HMK m.403/1, talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorunluluk varsa karşı tarafa önceden tebligat yapılmadan delil tespitine izin verir. Marka ihtilafında karşı tarafa önceden bildirim yapılmasının taklit ürünlerin kaldırılmasına veya kısa süreli dijital içeriğin silinmesine yol açabileceği somut verilerle açıklanmalıdır. Sırf karşı tarafın bilgi sahibi olmasının istenmemesi, tek başına zorunluluğu göstermez.

Olağan usulde HMK m.402/3 gereğince tespit kararı ve dilekçe karşı tarafa bildirilir; karşı tarafın tespitte hazır bulunabilmesi, itirazlarını ve ilave sorularını bir hafta içinde bildirmesi imkânı kararda gösterilir. HMK m.402/4 uyarınca tespit tamamlandıktan sonra tutanak ve varsa bilirkişi raporu da karşı tarafa resen tebliğ olunur.

Acele tespitte ise HMK m.403/1 uyarınca tespit dilekçesi, karar, tutanak ve varsa rapor işlem sonrasında karşı tarafa tebliğ edilir; karşı tarafın delil tespiti kararına itiraz süresi tebliğden itibaren bir haftadır. Bu bir haftalık itiraz rejimi, her hâlükârda delil tespit raporunun kesinleşerek tartışılmaz hâle geldiği şeklinde yorumlanamaz. Taraflar esas davada delilin güvenilirliği, kapsamı ve hukuki sonuçları üzerinde tartışabilir.

Delil tespiti kararına karşı başvuru yolları, ihtiyati tedbir kararlarına ilişkin kanun yolu rejimiyle karıştırılmamalıdır. Nitekim İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin 04.05.2023 tarihli, E. 2023/661, K. 2023/483 sayılı kararı, delil tespiti isteminin reddine ilişkin değişik iş kararına yöneltilen istinafı, HMK m.341 kapsamında istinafa elverişli karar bulunmadığı gerekçesiyle usulden reddetmiştir. Kararın esas incelemesiyle delil tespitinin şartlarının kabul edildiği sonucu çıkarılmamalıdır.

Keşif ve Bilirkişi Raporunun İspat Gücü Nedir?

Marka iddiasında bilirkişinin işlevi yalnızca iki logonun yan yana getirilmesi değildir. Somut dosyaya göre bilirkişi, ürün ve ambalajın fiziki özelliklerini, teknik işaretleri, çevrim içi satış ekranlarını, dijital kayıtları veya ticari veriler arasındaki bağlantıyı inceleyebilir. HMK m.266 uyarınca bilirkişiye başvuru, hâkimin hukuki bilgisi dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularla sınırlıdır. Nihai hukuki nitelendirme mahkemeye aittir; bilirkişinin ‘marka hakkına tecavüz vardır’ şeklindeki görüşü tek başına kesin hüküm değildir.

HMK m.405, delil tespiti dosyasının asıl dava dosyasının eki sayılacağını ve onunla birleştirileceğini düzenler. Taraflar tespit tutanağı ve raporunu iddia veya savunmalarının ispatında kullanabilir. Hâkim delilleri kanuni istisnalar dışında HMK m.198 uyarınca serbestçe değerlendirir; raporun dayandığı veriler, diğer kayıtlarla çelişkisi, karşı tarafın itirazları ve gerektiğinde yeni inceleme yapılması önemlidir.

Örnek olarak İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 07.03.2024 tarihli, E. 2022/180, K. 2024/49 sayılı kararında, dava öncesinde yaptırılan delil tespiti raporu ile esas dava sırasında alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirilmiş; internet siteleri, sosyal medya hesabı, ambalaj kullanımları ve ödeme bilgilerinin davalı işletmelerle bağlantısı üzerinde durulmuştur. Karar, tek bir görüntüye dayanmak yerine farklı kaynakların eşleştirilmesinin somut uyuşmazlıkta önemini gösterir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10.04.2025 tarihli, E. 2024/3988, K. 2025/2330 sayılı kararında ise delil tespiti raporunda görülen işyeri ve vergi levhası verileri, marka kullanımının süresi ve tazminat hesabına ilişkin diğer delillerle birlikte incelenmiş; somut dosyadaki hüküm onanmıştır. Bu karar, her delil tespiti raporunun tek başına ihlali veya zararı kanıtladığı anlamına gelmez.

Karşı Tarafın Fatura, Stok ve Satış Kayıtları Nasıl İstenir?

İhlalin dış dünyadaki görünümü ile ekonomik boyutu farklı ispat sorunlarıdır. Bir mağazada marka işareti taşıyan ürün bulunması, kaç adet ürün satıldığını veya hangi gelirin elde edildiğini kendiliğinden göstermez. Bu nedenle stok hareketleri, sevkiyat, sipariş, fatura, muhasebe ve ödeme verileri kimi olaylarda önem kazanır.

SMK m.150/3, hak sahibine tazminat davasından önce delillerin tespiti için veya açılmış tazminat davasında zarar miktarını belirlemek üzere, sınai mülkiyet hakkının kullanılmasıyla ilgili belgelerin tazminat yükümlüsü taraftan mahkemeye sunulmasına karar verilmesini isteme imkânı tanır. HMK m.219–221 ve ticari davalarda m.222 hükümleri de belge ibrazının genel usulî çerçevesinde dikkate alınır. Talep, belirli mal veya hizmetlere, ilgili döneme ve uyuşmazlıkla bağlantılı kayıt gruplarına yöneltilmelidir.

HMK m.220 kapsamında mahkemenin kanuni şartlar içinde ibrazına karar verdiği belgenin mazeretsiz sunulmaması, somut koşullara göre diğer tarafın belgenin içeriğine ilişkin beyanının kabul edilmesi sonucunu doğurabilir; her ibraz etmeme durumunun otomatik ve sınırsız bir ‘ispat yükünün tersine dönmesi’ sonucu yarattığı söylenemez. Ticari sırların ve kişisel verilerin korunması ile delile erişim ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.

Satış miktarının ve ekonomik zararın hesaplanması, deliller elde edildikten sonra ayrıca yürütülen bir değerlendirmedir. Marka tecavüzünde tazminat hesabı ve marka itibar tazminatı bu makalenin kapsamı dışında kalan özel konulardır.

Marka İhlalinde İspat Yükü Kime Aittir?

HMK m.190/1 uyarınca kanunda özel hüküm bulunmadıkça ispat yükü, iddia ettiği vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan lehine hak çıkaran tarafa aittir. Bu nedenle ihlal iddiasında bulunan taraf, korunan marka hakkını, uyuşmazlık konusu işaretin kullanımını ve ileri sürdüğü ihlal olgularını somut delillere bağlamalıdır. Karşı taraf da dayandığı lisans, izin, hak tüketilmesi veya dürüst kullanım gibi savunmaların maddi dayanaklarını ortaya koymalıdır. Her savunmada hangi tarafın hangi vakıayı ispatlayacağı ayrı değerlendirilir.

Tescil belgesi, markanın varlığına ve koruma kapsamına ilişkin delildir; ihlalin meydana geldiği ya da zararın doğduğu yönünde sınırsız bir karine oluşturmaz. Kayıtların birbirini desteklemesi önemlidir: fotoğrafın gösterdiği işaret, tescil kapsamındaki mal veya hizmet, davalının ticari faaliyeti ve tarihsel bağlantı aynı incelemede ele alınmalıdır. HMK m.194, tarafların her delili hangi vakıanın ispatı için gösterdiklerini açıkça belirtmelerini gerektirir.

Örneğin davalı, ürünün hak sahibinin izniyle piyasaya sunulduğunu iddia ediyorsa marka hakkının tükenmesi tartışması doğabilir. İşaretin salt açıklayıcı kullanıldığı ileri sürülüyorsa dürüst kullanım sınırları önem taşır. Tecavüz davasında önceki markanın kullanılmadığına ilişkin özel savunma ise kullanmama def’i kapsamında değerlendirilir. Bu savunmaların delil tespitinde tamamen çözümlenmesi beklenmez.

Marka hakkına tecavüz için toplanan deliller ile markanın idari itirazda ciddi kullanıldığını göstermek üzere sunulan belgeler aynı amaca hizmet etmez. Bu ikinci delil grubu, marka kullanım ispatı delilleri konusudur.

Örnek Olay: Kaldırılma Riski Bulunan Pazaryeri İlanı

Varsayımsal olayda A şirketi, tescilli markasıyla çok benzer bir işaretin B satıcısının pazaryeri ilanında ürün ambalajı üzerinde bulunduğunu fark etmiştir. İlan kampanya sonunda kaldırılabilecektir. A şirketinin sadece markası ile ilanın küçük bir ekran görüntüsünü sunması, satıcının kimliğini, ilanın tarihini ve ticari kullanımın kapsamını yeterince göstermeyebilir.

Bu durumda hukuki yarar somutlaştırılarak ilgili ilan URL’sinin, ürün ve satıcı numaralarının, işaretin ambalaj üzerindeki yerinin, fiyat ve sipariş ekranlarının tespiti; gerekliyse numune ile satış belgesinin eşleştirilmesi ve bilişim incelemesi talep edilebilir. İlanın silinme riski ciddi biçimde gerekçelendirilirse HMK m.403 çerçevesinde önceden tebligat yapılmaksızın tespit istemi de değerlendirilebilir. Sonradan açılabilecek esas davada ise satıcı kimliği, markasal kullanım, ihlal ve varsa zarar ayrı ayrı incelenir.

Başvuru öncesi kısa kontrol listesi

• Marka sicil kaydı ve ihtilaflı mal/hizmet kapsamı hazır mı?
• Her delil için tam URL, adres, ürün numarası veya başka tanımlayıcı mevcut mu?
• Delilin kaybolma yahut daha sonra elde edilememe riski somut olarak açıklanabiliyor mu?
• Fiziki numune, fiş veya sipariş kaydı varsa elde edilme yöntemi belgeli mi?
• Mahkemeye yöneltilecek teknik sorular belirli ve uyuşmazlıkla bağlantılı mı?
• İstenen kayıtlar ölçülü mü, kişisel veriler ve ticari sırlar gereksiz yere kapsam içine alınıyor mu?
• Delil tespiti dışında ayrıca tedbir veya esas dava gerekip gerekmediği ayrı değerlendirildi mi?

Sıkça Sorulan Sorular

1. Marka ihlalinde dava açmadan delil tespiti istenebilir mi?

Evet. HMK m.400 ve m.401 dava açılmadan önce delil tespiti istemine imkân tanır. Ancak tespit edilecek vakıa, hukuki yarar ve yetkili merci somut olayda gösterilmelidir.

2. Ekran görüntüsü marka ihlalini ispat etmeye yeterli midir?

Her zaman değil. HMK m.199 bakımından elektronik görüntü belge niteliği taşıyabilir; fakat tarih, içerik bütünlüğü, hesabın kime ait olduğu ve gerçekten ticari kullanım bulunup bulunmadığı başka verilerle doğrulanabilir.

3. Noter tespiti ile mahkemece delil tespiti aynı mıdır?

Hayır. HMK m.401/2 noterlerin vakıa tespitine ilişkin yetkisini saklı tutar; mahkemece delil tespiti ise HMK m.400–405 rejimine tabidir. Noter tespiti de mahkemenin tüm hukuki değerlendirmesini ikame etmez.

4. Karşı tarafın haberi olmadan işyerinde keşif yapılabilir mi?

HMK m.403 uyarınca hakların korunması bakımından zorunluluk bulunuyorsa önceden tebligat yapılmaksızın delil tespiti mümkün olabilir. Bunun koşulları mahkemece somut olarak değerlendirilir; her marka uyuşmazlığında otomatik uygulanmaz.

5. Delil tespiti kararına ne kadar sürede itiraz edilir?

Olağan tespit usulünde HMK m.402/3, kararda karşı tarafın itiraz ve ilave sorularını bir hafta içinde bildirmesi gerektiğinin belirtilmesini öngörür. HMK m.403 kapsamında önceden tebligatsız yapılan acele tespitte karşı taraf kararın kendisine tebliğinden itibaren bir hafta içinde itiraz edebilir.

6. Delil tespiti raporu mahkemeyi bağlar mı?

Hayır. HMK m.405 uyarınca rapor asıl dava dosyasına katılabilir ve delil olarak kullanılabilir; ancak mahkeme delilleri ilgili usul kurallarına göre değerlendirir. Hukuki ihlal ve zararın varlığı ayrıca tartışılabilir.

7. Delil tespitinin masraflarını kim öder?

Başvuru sahibi, mahkemenin belirlediği tespit giderlerini HMK m.402/2 uyarınca avans olarak yatırır. Giderlerin esas davada hangi tarafa yükletileceği ise davanın sonucu ve yargılama giderlerine ilişkin hükümler uyarınca ayrıca değerlendirilir.

Sonuç: Delilin Zamanında ve Doğru Kapsamda Korunması

Marka ihlalinde delil tespitinin etkili olması, talebin erken yapılmasından tek başına değil, doğru vakıanın, uygun delille, hukuka uygun ve denetlenebilir yöntemle kayda geçirilmesinden kaynaklanır. HMK m.400–405 kapsamında hukuki yararın açıklanması, dijital kayıtların bütünlüğünün korunması, karşı tarafın savunma hakkının gözetilmesi ve gerekirse SMK m.150/3 çerçevesinde ticari belgelere erişim istenmesi, daha sonraki ispat tartışmasının temelini oluşturur. Delil tespiti ile ihtiyati tedbir ve esas dava talepleri arasındaki ayrım korunmalıdır.

Somut uyuşmazlıkta marka hakkının korunmasına yönelik hukuki yollar ve delil stratejisinin değerlendirilmesi hakkında marka uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki danışmanlık sayfası incelenebilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer