Merkezî Karşı Taraf: Temerrüt ve Teminat Rejimi

Merkezî karşı taraf, bir merkezî takas kuruluşunun borsada gerçekleşen işlemlerde alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı rolünü üstlenerek takasın tamamlanmasını taahhüt ettiği uygulamadır. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) m.78 bu uygulamayı, takas kuruluşunun mali sorumluluğunu, alınan teminatların hukuki rejimini ve bir üyenin temerrüdü hâlinde kullanılacak araçları ayrıntılı biçimde düzenler. Türkiye’de Takasbank, Borsa İstanbul’un Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) ile Pay Piyasasında merkezî karşı taraf hizmeti vermektedir. Yatırımcı için bu sistemin en somut yansıması teminat tamamlama çağrısı, pozisyonların re’sen kapatılması ve aracı kurumun Takasbank’a ödediği tutarı müşterisinden geri istemesidir.

Bu yazıda merkezî karşı taraf uygulamasının hukuki yapısını, hangi piyasalarda zorunlu olduğunu, takas kuruluşunun sorumluluk sınırlarını, teminatların mülkiyet ve koruma rejimini, temerrüt yönetimi araçlarını ve yatırımcı açısından doğan uyuşmazlıkları Danıştay ve bölge adliye mahkemesi kararlarıyla birlikte ele alıyoruz.

Merkezî Karşı Tarafa İlişkin Kanun Metni

Merkezî Karşı Taraf Nedir?

Merkezî karşı taraf olmayan bir takas sisteminde, alıcı üye ile satıcı üye birbirine karşı borçludur; takas kuruluşu yalnızca teslim ve ödemeyi organize eder. Bir üye borcunu ödemezse karşı taraf zarara uğrar. Merkezî karşı taraf uygulamasında ise takas kuruluşu işlemin arasına girer: Alıcı üyeye karşı satıcı, satıcı üyeye karşı alıcı konumuna geçer. Böylece her üyenin karşı tarafı artık diğer üye değil, takas kuruluşudur. Bir üyenin temerrüdü diğer üyeleri doğrudan etkilemez; takas kuruluşu kendi kaynaklarıyla takası tamamlar.

Bu yapının hukuki önemi şudur:

• Karşı taraf riski merkezileşir. Her üye yalnızca takas kuruluşunun ödeme gücüne güvenir. Takas kuruluşu da bu riski teminat, garanti fonu ve sermayesiyle karşılar.
• Ayrı sözleşme gerekmez. SPKn m.78/8 uyarınca merkezî karşı taraf hizmeti veren kuruluşun her işlemde taraflarla ayrı sözleşme yapması zorunlu değildir; üyelik ilişkisi ve yönetmelik hükümleri yeterlidir.
• Netleştirme kolaylaşır. Tüm işlemler tek karşı tarafa karşı olduğundan her üyenin yükümlülüğü tek bir net tutara indirgenebilir.

Danıştay 13. Dairesi, merkezî karşı taraf hizmetini, Takasbank’ın “alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı ise alıcı konumuna geçerek, bu hizmeti verdiği piyasalarda gerçekleştirilen işlemlerin takasının tamamlanmasını teminat, garanti fonu ve tahsis edeceği sermayesi ile taahhüt ettiği bir hizmet” olarak tanımlamıştır (Danıştay 13. D., E. 2023/3048, K. 2024/5682, T. 19.12.2024). Takas kuruluşlarının genel yapısı için merkezî takas kuruluşları yazımıza bakabilirsiniz.

Merkezî Karşı Taraf Hangi Piyasalarda Uygulanır?

SPKn m.78/1 üç yol öngörür:

1. SPK’nın zorunlu tutması: SPK, merkezî karşı taraf uygulamasını belirli piyasalar veya belirli sermaye piyasası araçları için zorunlu kılabilir.
2. Borsanın başvurusu: Borsalar ve teşkilatlanmış diğer pazar yerleri, nezdinde işlem gören araçlar için merkezî karşı taraf uygulamasına geçmek üzere SPK’ya başvurabilir.
3. Takas kuruluşunun başvurusu: Merkezî takas kuruluşları organize para piyasalarında merkezî karşı taraf uygulamasına geçmek için SPK’ya başvurabilir.

Danıştay kararına yansıyan bilgilere göre Takasbank, Borsa İstanbul nezdindeki VİOP’ta 03.03.2014 tarihinden, Pay Piyasasında ise 19.06.2017 tarihinden itibaren merkezî karşı taraf hizmeti vermektedir. Takasbank’ın para piyasalarında da bu hizmeti sunduğu bilinmektedir. SPKn m.78/10, sermaye piyasaları için alınan teminatlar ve garanti fonu varlıklarının para piyasaları için alınanlardan ayrı izlenmesini öngörür.

Pay Piyasasında merkezî karşı taraf uygulamasının yatırımcıya etkisi VİOP’tan farklıdır. Pay alım satımlarında yatırımcı genellikle işlemin tamamı kadar nakit veya kıymet bulundurur; teminat çağrısı daha çok kredili işlemlerde ve açığa satışta gündeme gelir. Bununla birlikte pay takasında da aracı kurum, müşterisinin ödemediği alım bedelini takas gününde Takasbank’a ödemek zorundadır ve bu ödeme sonrasında müşterisine rücu eder. Kredili işlemlerde özkaynak tamamlama ve re’sen satış rejimi için kredili menkul kıymet işlemleri yazımıza bakabilirsiniz.

Merkezî Karşı Tarafın Mali Sorumluluğu ve Sınırları

Limitler ve teminatlarla sınırlı sorumluluk

SPKn m.78/2 uyarınca takas kuruluşunun merkezî karşı taraf olarak mali sorumluluğu, tesis edilecek limitler dâhilinde ve üyelerden alınacak teminatlar ile diğer garantiler çerçevesinde belirlenir. Bu hüküm, takas kuruluşunun sınırsız bir garanti vermediğini, sorumluluğunun önceden belirlenen kaynaklarla sınırlı olduğunu gösterir. Kaynakların kullanım sırası, takas kuruluşunun önerisi üzerine SPK tarafından belirlenen usul ve esaslara göre işler (m.78/9).

Üyelerin müşterilerine karşı sorumluluk yoktur

Aynı fıkra açık bir sınır daha koyar: “Takas kuruluşları, üyelerinin müşterilerine olan yükümlülüklerinden sorumlu değildir.” Merkezî karşı taraf, üyelere karşı takası garanti eder; ancak üye aracı kurumun kendi müşterisine olan borçlarını üstlenmez. Aracı kurum ödeme güçlüğüne düşerse yatırımcının alacağı Takasbank’a yöneltilemez. Bu riske karşı yatırımcının başvurabileceği mekanizma Yatırımcı Tazmin Merkezidir.

Bunun tersi de geçerlidir: Takasbank, yatırımcının yükümlülüklerini yatırımcıdan değil aracı kurumdan ister. Danıştay 13. Dairesi bu noktayı şöyle ifade etmiştir: Takasbank’ın üyesi aracı kurum olduğundan, Takasbank’ın muhatabı da aracı kurumdur ve aracı kurum, “kendi müşterisinden alması gereken teminattan bağımsız olarak, bu teminat tamamlama çağrısını yerine getirmesi” gerekir (Danıştay 13. D., E. 2023/3048, K. 2024/5682).

Merkezî Karşı Taraf Sisteminde Teminat Rejimi

Mülkiyetin takas kuruluşuna geçmesi

SPKn m.78/2’nin en dikkat çekici hükmü, merkezî karşı taraf hizmeti çerçevesinde alınan teminatların mülkiyetinin takas kuruluşuna geçmesidir. Bu teminatlara, kanunda aksi öngörülmedikçe, SPKn m.47’nin ikinci ve beşinci fıkraları ile dördüncü fıkrasının (a) bendi uygulanır. Buna göre:

• Takas kuruluşu teminatın mülkiyetini, teminat sözleşmesinin kurulduğu anda kazanır; sözleşme sona erdiğinde teminatı veya eş değerini iade eder (m.47/2).
• Temerrüt hâlinde takas kuruluşu, ihbar, ihtar, süre verme, mahkeme izni veya açık artırma gibi bir ön şart aranmaksızın teminatı satarak veya değerini mahsup ederek alacağını karşılayabilir (m.47/4-a).
• Teminatı verenin veya alanın yeniden yapılandırılması veya tasfiyesi kararları, teminat üzerindeki hakları etkilemez (m.47/5).

Sermaye piyasası araçları üzerinde kurulan teminat sözleşmelerinin genel rejimi için sermaye piyasası araçları üzerinde teminat yazımıza bakabilirsiniz.

Ayrı izleme ve amaç dışı kullanım yasağı

Mülkiyetin geçmesi, takas kuruluşunun teminatları serbestçe kullanabileceği anlamına gelmez. SPKn m.78/7, teminatlar ile hesap sahiplerinin varlıklarının takas kuruluşunun kendi malvarlığından ayrı izlenmesini esas alır ve takasın yerine getirilmesi dışında tevdi amacı dışında kullanılmalarını yasaklar. m.78/10 ise her piyasa için tahsis edilen sermaye, teminat ve garanti fonlarının amaçları dışında kullanılamayacağını tekrarlar.

Uygulamada aracı kurumların kendi portföylerine ait pozisyon ve teminatları ile müşterilerin pozisyon ve teminatları Takasbank sisteminde ayrı hesaplarda izlenir. Danıştay kararında da bu ayrım vurgulanmıştır.

Haciz ve iflas koruması

Takas teminatları ve garanti fonu varlıkları SPKn m.73/2 uyarınca haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına girmez ve ihtiyati tedbire konu olamaz. SPKn m.78/3, temerrüt yönetimine tahsis edilen sermaye ve sermaye benzeri kaynaklara da aynı korumayı genişletir. Üyenin konkordatosu, iflası veya tedrici tasfiyesi, takas kuruluşunun teminatlar üzerindeki haklarını sınırlandıramaz (m.79/3). Takas işlemlerinin geri alınamazlığı ve iflasın etkileri için takas kesinliği yazımıza bakabilirsiniz.

Merkezî Karşı Tarafta Temerrüt Yönetimi

Kullanılabilecek araçlar

Bir üye yükümlülüğünü yerine getiremezse takas kuruluşu, takası diğer üyelere karşı tamamlamak zorundadır. SPKn m.78/2, bu durumda kullanılabilecek araçları geniş biçimde sayar:

Takas kuruluşu ayrıca temerrüt yönetiminde kullanmak üzere sermaye ve sermaye benzeri kaynak temin edebilir, teminat ve garanti fonu varlıklarını likidite sağlamak için borçlanmada teminat gösterebilir (m.78/3).

Müşteri pozisyonlarının taşınması

Yatırımcı açısından en önemli araç, pozisyonların ve teminatların başka bir üyeye taşınmasıdır. Aracı kurumu temerrüde düşen yatırımcının pozisyonları, takas kuruluşunun kararıyla re’sen veya yatırımcının kendi talebiyle başka bir aracı kuruma aktarılabilir; bunun için temerrüde düşen aracı kurumun rızası aranmaz. Bu düzenleme, aracı kurumun çöküşünün dürüst yatırımcıların pozisyonlarını zorla kapatmasını önlemeye yöneliktir. Faaliyeti durdurulan aracı kurumlarda müşteri varlıklarının akıbeti için faaliyeti durdurulan aracı kurum ve aracı kurum tedrici tasfiye yazılarımıza bakabilirsiniz.

Temerrüt yönetiminde yatırımcının konumu

Aracı kurumu temerrüde düşen yatırımcı, merkezî karşı taraf sisteminin dışında kalmaz. Takas kuruluşunun müşteri hesaplarını aracı kurumun kendi hesaplarından ayrı izlemesi, temerrüt hâlinde hangi pozisyon ve teminatın müşteriye ait olduğunun belirlenmesini kolaylaştırır. Yatırımcı, pozisyonlarının başka bir aracı kuruma taşınmasını talep edebilir. Taşıma mümkün olmazsa pozisyonlar kapatılır ve kalan teminat bakiyesi, aracı kurumun tasfiye sürecindeki müşteri varlıkları rejimine göre iade edilir. Bu süreçte yatırımcının, aracı kurumun ve takas kuruluşunun kayıtlarını karşılaştırarak kendi varlıklarını belgelemesi önem taşır.

Re’sen kapatma yetkisi

Danıştay kararında aktarılan Takasbank düzenlemesine göre temerrüt durumunda Takasbank, mütemerrit üyeye kendi pozisyonlarını kapatması yönünde talimat verir; üyenin pozisyonlarını kapatmaması veya faaliyetlerinin kısıtlanması ya da üyeliğinin sona erdirilmesi hâllerinde Takasbank bu pozisyonları re’sen kapatmaya yetkilidir.

Merkezî Karşı Taraf Hizmetinde Sermaye ve Risk Yönetimi Yükümlülükleri

Merkezî karşı taraf, piyasadaki riskin toplandığı noktadır. Bu nedenle kanun bu kuruluşlara sıkı yükümlülükler yükler:

• Yeterli sermaye: Üstlenilen mali risklerle uyumlu düzeyde sermaye bulundurulmalıdır (m.78/5).
• İç sistemler: Bilgi işlem altyapısı, iç kontrol, risk yönetimi ve iç denetim sistemleri kurulmalı ve sürdürülmelidir.
• Periyodik kontrol: İç denetim birimi, risk yönetimi ve bilgi işlem altyapısının yeterliliğini en az altı ayda bir kontrol eder ve sonuçları SPK’ya bildirir. SPK daha sık kontrol, bağımsız denetim, stres testi ve kredi derecelendirmesi isteyebilir.
• Sistemik önem: SPK, finansal istikrarı korumak için bu kuruluşlara ve üyelerine sermaye dahil ek yükümlülükler getirebilir (m.78/6).
• Üyelik şartları: Takas üyeliği türleri, üyelerin yükümlülükleri, sermaye, iç denetim ve risk yönetimi asgari şartları SPK onayıyla takas kuruluşunca düzenlenir (m.78/4).

Bu yükümlülükler, merkezî karşı tarafın kendi kusurundan doğan zararlarda sorumluluğun değerlendirilmesinde ölçüt işlevi görür. Aynı yaklaşımın borsalar açısından uygulanışı için borsaların hukuki sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Merkezî Karşı Taraf Uygulamasının Yatırımcı Açısından Sonuçları

Teminat tamamlama çağrısı

VİOP’ta yatırımcı işlem açmadan önce başlangıç teminatı yatırır. Pozisyonlar her gün uzlaşma fiyatına göre değerlenir; teminat sürdürme seviyesinin altına düşerse Takasbank aracı kuruma, aracı kurum da müşterisine teminat tamamlama çağrısı yapar. Müşteri teminatı tamamlamazsa aracı kurum çerçeve sözleşmeye dayanarak pozisyonları kapatabilir.

Aracı kurumun rücu hakkı

Müşterinin tamamlamadığı teminatı aracı kurum Takasbank’a öder ve ardından müşterisinden ister. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, teminat tamamlama çağrısına rağmen teminatı yatırmayan ve üstelik pozisyonlarının kapatılmaması yönünde talimat veren yatırımcının, aracı kurumun Takasbank’a ödediği tutardan sorumlu olduğuna karar vermiştir. Daire, “ilk teminat açığı oluştuğunda davacı aracı kurumun pozisyon kapatma zorunluluğu bulunmadığı” ve yatırımcının pozisyon kapatmama talimatı bulunduğu gerekçesiyle ilk derece kararını onamıştır (İstanbul BAM 12. HD, E. 2020/1193, K. 2023/100, T. 19.01.2023). İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesi de benzer bir olayda aracı kurumun talebini kabul eden kararı onamıştır (İstanbul BAM 44. HD, E. 2023/115, K. 2025/750, T. 15.05.2025).

Teminatı aşan zarar

Yatırımcıların sık ileri sürdüğü bir savunma, teminatlarından fazla zarardan sorumlu tutulamayacaklarıdır. Bu kural, SPK düzenlemelerinde borsa dışı kaldıraçlı işlemler (forex) için öngörülmüştür. VİOP gibi borsada gerçekleşen türev işlemlerde ise böyle bir sınır yoktur. Bir ilk derece kararında, SPK’nın bir yatırımcı başvurusuna verdiği cevapta “VİOP işlemlerinde kaldıraçlı alım satım işlemlerinde olduğu gibi teminattan daha fazlasının kaybedilemeyeceği yönüyle bir kural bulunmadığı” bildirildiği aktarılmıştır (İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2019/949, K. 2021/792, T. 03.11.2021, ilk derece kararı). Başka bir ilk derece kararında da işlemin VİOP işlemi olduğu, kaldıraçlı işlem olmadığı ve dolayısıyla teminatın üzerinde zararın oluşabileceği kabul edilmiştir (İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/482, K. 2024/553, T. 01.10.2024, ilk derece kararı). Kaldıraçlı işlemlerdeki koruma için forex işlemlerinde aracı kurum sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Aracı kurumun özen yükümlülüğü

Aracı kurumun her durumda haklı olduğu söylenemez. Teminat çağrısının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, pozisyonların sözleşmeye ve borsa kurallarına uygun kapatılıp kapatılmadığı, müşteri talimatlarına uyulup uyulmadığı ve aracı kurumun sistem altyapısının yeterli olup olmadığı her olayda ayrıca incelenir. Müşteri talimatı olmaksızın yapılan işlemlerden doğan sorumluluk için aracı kurumun yetkisiz işlem sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Merkezî Karşı Taraf, Sistemik Risk ve SPK Tedbirleri

Merkezî karşı taraf sistemi, bir üyenin temerrüdünün diğerlerine sıçramasını önlemek için kurulmuştur; ancak büyük bir müşteri grubunun temerrüdü aracı kurumları zorlayabilir. Danıştay 13. Dairesi’nin incelediği olayda, bir yatırımcı grubunun VİOP’taki pozisyonları nedeniyle kısa sürede milyarlarca liralık teminat tamamlama çağrısı oluşmuş, bu çağrılar aracı kurumlarca karşılanmış ve aracı kurumların sermaye yeterliliği bozulmuştu. Grup hakkında işlem yasağı getirilince yasaklı statüye alınan payların satılamaması, aracı kurumların alacaklarını tahsil etmesini engelledi.

SPK bunun üzerine Bilgi Suistimali ve Piyasa Dolandırıcılığı İncelemelerinde Uygulanacak Tedbirler Tebliği’nde değişiklik yaparak, VİOP işlemlerinden doğan bu alacakların yasaklı varlıkların satışıyla karşılanmasına imkân tanıdı. Danıştay, düzenlemenin “merkezi karşı taraf uygulamasının işleyişi dikkate alındığında sistemik riskin azaltılmasına katkı sağlayacağını” ve SPKn m.101/1 ile tanınan yetki kapsamında kaldığını belirterek iptal davasını reddetti (Danıştay 13. D., E. 2023/3048, K. 2024/5682, T. 19.12.2024). Karar, merkezî karşı taraf sisteminin işlerliğinin SPK düzenlemelerinin yorumunda belirleyici bir ölçüt olarak kabul edildiğini gösterir. İşlem yasağı tedbirlerinin genel çerçevesi için SPK işlem yasağı yazımıza bakabilirsiniz.

Merkezî Karşı Taraf Uyuşmazlıkları ve Yargı Yolu

Merkezî karşı taraf sisteminden doğan uyuşmazlıkların çoğu, aracı kurum ile müşterisi arasında, aracı kurumun Takasbank’a ödediği tutarın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali davası şeklinde görülür. Bu davalar asliye ticaret mahkemelerinde görülür; yatırımcı aleyhine ilamsız takip açılmışsa itirazın iptali davasında icra inkâr tazminatı da talep edilebilir. Ticari davalarda para alacağına ilişkin taleplerde arabuluculuk dava şartıdır.

Takasbank’a karşı açılacak davalar da, kuruluşun özel hukuk tüzel kişisi olması nedeniyle kural olarak adli yargıda görülür. SPK’nın merkezî karşı taraf uygulamasına ilişkin tebliğ ve kararlarına karşı ise idari yargıda iptal davası açılabilir; Danıştay’ın yukarıdaki kararı bunun örneğidir. SPK işlemlerine karşı yargı yolu için SPK kararlarına karşı yargı yolu yazımıza bakabilirsiniz.

Davalarda belirleyici deliller genellikle şunlardır: çerçeve sözleşme ve türev araçlar risk bildirim formu, teminat tamamlama çağrısının yapıldığını gösteren SMS, e-posta ve ses kayıtları, Takasbank’a yapılan ödemeyi gösteren kayıtlar, pozisyonların kapatılma saati ve fiyatı. Mahkemeler bu konularda genellikle sermaye piyasası ve bankacılık alanında uzman bilirkişi heyetlerinden rapor alır.

Sık Sorulan Sorular

Merkezî karşı taraf ile merkezî takas kuruluşu aynı şey mi?

Hayır. Merkezî karşı taraf, merkezî takas kuruluşunun verdiği özel bir hizmettir. Bu hizmette takas kuruluşu alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı konumuna geçer.

Türkiye’de merkezî karşı taraf hizmetini kim veriyor?

Takasbank. Danıştay kararına yansıyan bilgilere göre VİOP’ta 2014’ten, Pay Piyasasında 2017’den itibaren bu hizmeti vermektedir.

Aracı kurumum batarsa Takasbank zararımı karşılar mı?

Hayır. SPKn m.78/2 uyarınca takas kuruluşları üyelerinin müşterilerine olan yükümlülüklerinden sorumlu değildir. Ancak pozisyonlarınız ve teminatlarınız başka bir aracı kuruma taşınabilir.

Takasbank’a verilen teminatın mülkiyeti kime aittir?

Merkezî karşı taraf hizmeti çerçevesinde alınan teminatların mülkiyeti takas kuruluşuna geçer. Ancak bu teminatlar ayrı izlenir ve amaç dışında kullanılamaz.

Teminat tamamlama çağrısını kim yapar?

Takasbank çağrıyı üye aracı kuruma yapar. Aracı kurum da müşterisinden teminatı tamamlamasını ister.

Teminatımı tamamlamazsam aracı kurum pozisyonumu kapatabilir mi?

Çerçeve sözleşmede öngörülmüşse evet. Yargı kararları, bu durumda aracı kurumun Takasbank’a ödediği tutarı müşteriden talep edebileceğini kabul etmektedir.

VİOP’ta teminatımdan fazla zarar edebilir miyim?

Evet. Teminatı aşan zararın müşteriden istenemeyeceği kuralı borsa dışı kaldıraçlı işlemler için geçerlidir; VİOP işlemlerinde böyle bir sınır bulunmamaktadır.

Pozisyonumun kapatılmamasını istersem ne olur?

Bölge adliye mahkemesi kararına göre, teminatı tamamlamayıp pozisyonun kapatılmamasını isteyen yatırımcı, sonradan büyüyen zarardan sorumlu tutulabilir.

Takas teminatlarına haciz konulabilir mi?

Hayır. SPKn m.73/2 uyarınca takas teminatları ve garanti fonu varlıkları haczedilemez ve iflas masasına girmez.

Temerrüde düşen üyenin müşterilerinin pozisyonları ne olur?

Takas kuruluşu bu pozisyonları re’sen veya müşterinin talebiyle, temerrüde düşen üyenin rızası aranmaksızın başka üyelere taşıyabilir ya da kapatabilir.

Merkezî karşı taraf hangi kaynaklarla temerrüdü karşılar?

Temerrüde düşen üyenin teminatları, garanti fonu, takas kuruluşunun sermayesi, sigorta ve SPK’nın uygun gördüğü diğer yöntemlerle.

Aracı kurumun teminat açığı talebine karşı nasıl savunma yapılır?

Teminat çağrısının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, pozisyonların sözleşmeye uygun kapatılıp kapatılmadığı, talimatlara uyulup uyulmadığı ve sistem aksaklığı olup olmadığı incelenmelidir.

Sonuç

Merkezî karşı taraf uygulaması, sermaye piyasasında karşı taraf riskini tek bir güçlü kuruluşta toplayarak piyasanın istikrarını korur. SPKn m.78 bu kuruluşa geniş yetkiler tanır: teminatların mülkiyetini kazanır, temerrüt hâlinde ön şart aranmaksızın teminatı paraya çevirir, pozisyonları kapatır veya taşır. Buna karşılık sorumluluğu limitler, teminatlar ve garantilerle sınırlıdır ve üyelerin müşterilerine olan borçlarını üstlenmez. Yatırımcı için bu sistemin pratik sonucu, aracı kurumuna karşı teminat tamamlama yükümlülüğüdür. Yargı kararları, risk bildirimi yapılmış ve teminat çağrısı usulüne uygun iletilmiş yatırımcının, aracı kurumun Takasbank’a ödediği tutarı iade etmekle yükümlü olduğunu kabul etmektedir; VİOP’ta teminatı aşan zarar için de bir sınır bulunmamaktadır.

Teminat tamamlama çağrısı, pozisyonların re’sen kapatılması, aracı kurumun rücu talebi veya pozisyon taşınması konularında hukuki destek almak için bir sermaye piyasası avukatı ile görüşebilirsiniz.

Yazar Avukat Fatih SEFER