Faaliyeti durdurulan aracı kurum, Sermaye Piyasası Kurulunun SPKn m.96 veya m.97 uyarınca sermaye piyasası faaliyetlerini geçici olarak durdurduğu yatırım kuruluşudur; bu karar, müşterinin hesabındaki hisselerin ve nakdin kaybedildiği anlamına gelmez. Kanuna göre yatırımcıya ait nakit ve sermaye piyasası araçları aracı kurumun kendi malvarlığından ayrı izlenir ve kurumun borçları için haczedilemez. Durdurma kararıyla birlikte kurum yeni işlem yapamaz; m.97’ye dayanan durdurmalarda kurum hakkındaki icra takipleri de kendiliğinden durur. Yatırım Tazmin Merkezi (YTM) ancak SPK ayrıca tazmin kararı verirse devreye girer ve 2026 yılı için yatırımcı başına en çok 2.065.145 TL öder. Piyasa fiyatı nedeniyle oluşan zararlar bu korumanın kapsamında değildir.
Bu yazıda faaliyet durdurmanın ne anlama geldiğini, 2026’da hangi aracı kurumların durdurulduğunu, müşteri varlıklarının hukuki durumunu, hisselerin başka kuruma aktarılmasını, açık emir ve kredili pozisyonların akıbetini, YTM’ye başvurunun şartlarını ve yatırımcının bugün atması gereken adımları anlatıyoruz.
Güncellik notu (23 Ekim 2026): SPK, Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş.’nin faaliyetlerini 30.09.2026 saat 18.10 itibarıyla, Alnus Yatırım, Bulls Yatırım ve Pusula Yatırım Menkul Değerler A.Ş.’nin faaliyetlerini ise 21.10.2026 saat 00.01 itibarıyla geçici olarak durdurmuştur. Bu tarih itibarıyla bu kurumlar hakkında SPK’nın yatırımcıları tazmin kararı veya tedrici tasfiye kararı verdiğine ilişkin bir duyuru görülmemiştir. Yeni kararlar yayımlandıkça yazı güncellenecektir.
Faaliyeti Durdurulan Aracı Kurum İçin Kanun Metni
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.46/5 ve 46/6
“(5) Yatırımcıların her ne surette olursa olsun yatırım kuruluşları nezdinde bulunan nakit ve sermaye piyasası araçları, yatırım kuruluşlarının malvarlıklarından ayrı izlenir. Söz konusu varlıklar, yatırımcıların yazılı açık izni olmaksızın, tevdi edilen kurumlar tarafından tevdi amacı dışında kendilerine veya üçüncü kişilere menfaat sağlayacak şekilde kullanılamazlar.
(6) Yatırımcıların her ne surette olursa olsun yatırım kuruluşları nezdinde bulunan nakit ve sermaye piyasası araçları yatırım kuruluşlarının borçları nedeniyle, yatırım kuruluşlarının mal varlığı ise yatırımcıların borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, yatırımcıların ayrıca yazılı ön izni olmaksızın rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.”
m.97/3 ve 97/4
“(3) Birinci fıkra uyarınca faaliyetleri geçici olarak durdurulan sermaye piyasası kurumlarının malvarlıkları da geçici durdurma kararı verildiği tarihten tekrar faaliyete geçme izni verildiği tarihe kadar, Kurul tarafından yapılacak işlemler hariç, devredilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, tedbir konulamaz, haczedilemez, bu kurumlar hakkında yapılmış olan tüm hacizler ve uygulanmış tüm ihtiyati tedbirler ve tüm icra ve iflas takipleri kendiliğinden durur. Bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez. Kurul tarafından faaliyetlerinin devamına karar verilen sermaye piyasası kurumları hakkında, faaliyetlerin durdurulması öncesinde mevcut olup, bu fıkranın birinci cümlesi kapsamında duran tüm işlemlere kaldıkları yerden devam olunur.
(4) Bu Kanun uyarınca faaliyetleri Kurulca veya kendi talepleri doğrultusunda geçici olarak durdurulan sermaye piyasası kurumlarının geçici kapalılık süresi iki yılı geçemez.”
m.84/1 ve 84/2
“(1) Tazminin kapsamını, yatırımcılara ait olan ve yatırım hizmeti ve faaliyeti veya yan hizmetler ile bağlantılı olarak yatırım kuruluşu tarafından yatırımcı adına saklanan veya yönetilen nakit ödeme veya sermaye piyasası araçlarının teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden kaynaklanan talepler oluşturur.
(2) Yatırımcıları tazmin kararı verilen kuruluşların yatırımcıları, bu madde kapsamında tazmin talep etme hakkına sahiptir. Yatırımcıların yatırım danışmanlığı veya piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararları tazmin kapsamında değildir.”
m.85/1
“(1) Yatırımcılar tazmin taleplerini YTM’ye yazılı olarak yaparlar. Tazmin talebinde bulunma hakkı, tazmin kararının ilanından itibaren bir yıl sonra zamanaşımına uğrar.”
Not: m.46/7 ve 46/8, 26.06.2024 tarihli ve 7518 sayılı Kanunun 5. maddesiyle eklenmiştir. m.84/5’teki azami tazmin tutarı (100.000 TL) taban tutardır; SPK’nın 2025/68 sayılı bülteniyle 2026 yılı için 2.065.145 TL olarak belirlenmiştir. Metinler 6362 sayılı Kanunun güncel konsolide metninden alınmıştır.
Aracı kurumların kuruluşu, yetki türleri ve genel sorumluluk rejimi aracı kurum nedir yazımızda, kurum sürekli olarak kapatıldıktan sonra başlayan süreç ise aracı kurum tedrici tasfiyesi yazımızda anlatılmıştır. YTM’nin genel işleyişi için Yatırımcı Tazmin Merkezi yazımıza başvurabilirsiniz.
Faaliyeti Durdurulan Aracı Kurum Ne Demektir?
Faaliyet durdurma, SPK’nın bir aracı kuruma uygulayabileceği tedbirlerden biridir. Kurum bu kararla emir alma, alım satıma aracılık etme ve yeni hesap açma gibi sermaye piyasası faaliyetlerini yürütemez hâle gelir. Ancak tüzel kişiliği devam eder; yönetim kurulu görevdedir ve kurum iflas etmiş sayılmaz.
Kanunda birbirine benzeyen, ama sonuçları farklı dört durum vardır:
| Durum | Dayanak | Sonucu |
|---|---|---|
| Geçici durdurma (hukuka aykırılık) | SPKn m.96/1 | Faaliyet durur; Kurul aykırılığın giderilmesini isteyebilir. Kanun, m.97/3’teki haciz ve takip durması sonucunu açıkça m.97/1’e bağlar. |
| Geçici durdurma (mali durumun bozulması) | SPKn m.97/1 | Faaliyet durur; kurumun malvarlığı haczedilemez, takipler durur, zamanaşımı işlemez (m.97/3). Kapalılık en çok iki yıl sürebilir (m.97/4). |
| Yetkilerin kaldırılması | SPKn m.96/1, 97/1-2 | Kurum faaliyet izni olmadan kalır; sürekli kaldırmada malvarlığı tedrici tasfiye bitinceye kadar korunur. |
| Yatırımcıları tazmin ve tedrici tasfiye | SPKn m.82, 86 | YTM devreye girer; kurumun organlarının yetkilerini YTM kullanır; müşteri alacakları öncelikli ödenir. |
Geçici durdurma çoğu zaman bir ara aşamadır. Kurum ya mali yapısını düzeltip yeniden faaliyete geçer ya da Kurul daha ağır tedbirlere geçer. Örneğin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin incelediği bir dosyada SPK, bir aracı kurumun faaliyetlerini 01.12.2015’te m.96 ve 97 uyarınca geçici olarak durdurmuş, yaklaşık bir ay sonra 08.01.2016’da yatırımcıların tazminine ve tedrici tasfiyeye karar vermiştir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E. 2019/2764, K. 2020/1057, T. 17.06.2020). Kurulun mali durumu bozulan kurumlara uygulayabileceği tedbirlerin bütünü mali durumu bozulan sermaye piyasası kurumlarına tedbirler başlığında, yetkinin tamamen kaldırılmasının sonuçları ise aracı kurum faaliyet izninin iptali yazımızda ele alınmaktadır.
2026’da Faaliyeti Durdurulan Aracı Kurumlar
2026 fon soruşturması sürecinde SPK önce altı aracı kurumun nakit ve varlık çıkışlarını kontrol altına aldı, ardından dördünün faaliyetini durdurdu. Basında ve SPK bültenlerinde yer alan bilgiler şöyledir:
| Tarih | Kurum | Karar | Basında aktarılan dayanak |
|---|---|---|---|
| 22.09.2026 | Tera, A1 Capital, Alnus, Bulls, İnfo ve Pusula Yatırım | Nakit ve varlık çıkışları Borsa İstanbul, Takasbank ve MKK onayına bağlandı; yatırımcıların işlem ve para transferlerine kısıtlama getirilmediği açıklandı. | SPKn m.96 |
| 30.09.2026, 18.10 | Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. | Faaliyetler geçici olarak durduruldu; üç yöneticinin lisansları sürekli iptal edildi (Bülten 2026/67). | SPKn m.96/1 ve 96/2; III-39.1 sayılı Tebliğ m.65/1-d ve 66/1 |
| 21.10.2026, 00.01 | Alnus, Bulls ve Pusula Yatırım Menkul Değerler A.Ş. | Faaliyetler geçici olarak durduruldu (20.10.2026 tarihli bülten). | SPKn m.97/1; III-39.1 sayılı Tebliğ m.67; Seri V No:34 sayılı Tebliğ m.28 |
Bu tablodaki ayrım önemlidir. Basında aktarılan bilgilere göre Alnus, Bulls ve Pusula Yatırım hakkındaki karar, mali yapının bozulmasını düzenleyen m.97/1’e ve sermaye yeterliliği tebliğine dayanmaktadır. Bu kurumlar için m.97/3’teki koruma doğrudan uygulanır. Tera Yatırım hakkındaki karar ise hukuka aykırı faaliyetleri düzenleyen m.96/1’e dayanmaktadır. Kanun metni, haciz ve takiplerin durması sonucunu “birinci fıkra uyarınca”, yani m.97/1 uyarınca durdurulan kurumlar için öngörür. Bu nedenle Tera Yatırım hakkında m.97/3’ün uygulanıp uygulanmayacağı tartışmaya açıktır. Kurul sonradan m.97’ye dayanan bir karar verirse bu tartışma ortadan kalkar.
Bu durdurmalar, 17.09.2026’da tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarıyla aynı grup şirketlerine bağlıdır. Fon payı sahiplerinin durumu ayrı bir konudur ve PBLK fon tasfiyesi yazımızda anlatılmıştır. Borsada hisse alıp fiyat düşüşünden zarar eden yatırımcının durumu ise fon soruşturmasından doğan hisse zararı yazımızın konusudur.
Faaliyeti Durdurulan Aracı Kurumda Hisse ve Nakit Kime Aittir?
Faaliyeti durdurulan aracı kurumda hesabı olan yatırımcının ilk sorusu, hesabındaki hisse ve paranın kurumun borçlarına gidip gitmeyeceğidir. Kanunun cevabı açıktır: Yatırımcının aracı kurum nezdindeki nakdi ve sermaye piyasası araçları kurumun malvarlığından ayrı izlenir, kurumun borçları için haczedilemez, rehnedilemez ve iflas masasına girmez (SPKn m.46/5-6).
Hisse senetleri
Borsada işlem gören paylar kaydi olarak Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sisteminde, yatırımcı adına açılmış hesaplarda izlenir. Aracı kurum hisselerin maliki değil, saklama ve işlem aracısıdır. Yatırımcı, e-Devlet veya MKK’nın e-YATIRIMCI hizmeti üzerinden hangi hissenin hangi aracı kurumda, kendi adına kayıtlı olduğunu görebilir. Kaydi sistemin işleyişi ve kayıt hatalarında sorumluluk MKK sorumluluğu yazımızda anlatılmıştır.
Uygulamada sorun, aracı kurumun müşteri hisselerini kendi borcu için kullanması hâlinde çıkar. Yargıtay, aracı kurumun müşteri hisselerini müşterilerin borcu olmadığı hâlde kendi kredi borcu için bankalara rehin vermesi üzerine açılan davalarda, rehnin müşterilere karşı ileri sürülemeyeceğini kabul eden ve hisselerin iadesine hükmeden kararları onamıştır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/4528, K. 2024/2923, T. 16.04.2024). Başka bir dosyada da müşteri hisselerinin aracı kurumun borcu için rehin verildiği, yargılama sırasında iade edildiği ve iadeyi reddeden bankanın yargılama giderlerinden sorumlu tutulduğu görülmektedir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/748, K. 2016/9479, T. 12.12.2016). Bu kararlar, kanundaki ayrılık ilkesinin hisseler üzerinde fiilen nasıl korunduğunu gösterir.
Nakit bakiyeler
Nakit bakımından risk daha yüksektir. Hisse, MKK kaydıyla kişiye bağlıdır; para ise banka hesaplarında tutulur ve karışabilir. 2024’te yapılan değişiklikle, müşteri nakitlerinin bankalarda her yatırım kuruluşu için açılan ayrı hesaplarda, kurumun kendi nakdinden ayrı izlenmesi esas alınmış; bu hesapların kredi teminatı gösterilemeyeceği ve üzerlerine kurum lehine blokaj veya rehin konulamayacağı hükme bağlanmıştır (SPKn m.46/7). Kural böyle olsa da aracı kurumun müşteri nakdini kendi işlerinde kullandığı durumlarda, yatırımcının nakit alacağı fiilen karşılıksız kalabilir. YTM’nin varlık nedeni de budur.
Yatırımcı hisselerinin yanında aracı kurum hesabında nakit bakiye bırakmışsa, durdurma tarihindeki bakiyeyi gösteren ekstreyi mutlaka saklamalıdır. Aracı kurumun müşteri varlıklarını izinsiz kullanması, ayrıca sermaye piyasasında güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir.
Faaliyeti Durdurulan Aracı Kurum Hakkında Geçici Durdurmanın Hukuki Sonuçları
Mali durumun bozulması nedeniyle m.97/1’e göre durdurulan kurum bakımından kanun dört sonuç öngörür:
- Tasarruf yasağı: Kurumun malvarlığı, Kurulun yapacağı işlemler hariç devredilemez, rehnedilemez ve teminat gösterilemez.
- Haciz ve takiplerin durması: Kurumun malvarlığı haczedilemez; mevcut hacizler ve ihtiyati tedbirler düşer, icra ve iflas takipleri kendiliğinden durur.
- Sürelerin işlememesi: Bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.
- Azami süre: Geçici kapalılık iki yılı geçemez. Kurul bu süre içinde ya faaliyetin devamına ya da daha ağır tedbirlere karar verir.
Bu koruma eski kanun döneminde de uygulanıyordu. Danıştay, mülga 2499 sayılı Kanun döneminde faaliyetleri geçici olarak durdurulan bir aracı kurumun aracına vergi borcu için konulan haczin iptaline ilişkin vergi mahkemesi kararını incelemiştir; kararda geçici durdurma tarihinden sonra vergi alacağı için dahi kurum malvarlığının haczedilemeyeceği gerekçesi aktarılmıştır (Danıştay 4. Daire, E. 2003/1945, K. 2003/2734, T. 06.11.2003). Yargıtay da faaliyetleri sürekli olarak durdurulup tedrici tasfiyesine karar verilen aracı kurum hakkında, Kurul kararından sonra başlatılan icra takibinin iptali gerektiğine hükmetmiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2009/23526, K. 2010/7903, T. 01.04.2010).
Yatırımcı açısından bu sonuçların iki yönü vardır. Olumlu yönü, kurumun diğer alacaklılarının aracı kurum malvarlığına ilk gelen alır mantığıyla el koyamamasıdır. Olumsuz yönü ise yatırımcının kendisinin de aracı kurum aleyhine alacağı için icra takibi yapamamasıdır. Bu nedenle faaliyeti durdurulan aracı kuruma karşı icra yoluna başvurmak yerine, alacağın belgelenmesi ve ilerideki tazmin ya da tasfiye sürecine hazırlanmak daha yararlıdır. Takasbank ve borsa nezdindeki teminatların bu tedbirlerden etkilenmeyen özel rejimi ise takas kesinliği başlığında incelenecektir.
Faaliyeti Durdurulan Aracı Kurumdaki Hisseler Başka Aracı Kuruma Aktarılabilir mi?
Kanun ilkesi, hisselerin yatırımcıya ait olduğudur. Ancak faaliyeti durdurulan aracı kurum emir ve talimat işleyemediği için, yatırımcının normal yolla başka bir kuruma virman talimatı vermesi fiilen mümkün olmayabilir. Aktarımın nasıl yapılacağı, SPK’nın somut olay için vereceği karara ve MKK ile Takasbank’ın uygulamasına bağlıdır.
23.10.2026 itibarıyla SPK bültenlerinde, faaliyeti durdurulan dört kurumun müşteri varlıklarının başka kuruma aktarılmasına ilişkin ayrı bir karar yer almamaktadır. 22.09.2026 tarihli tedbirde ise yatırımcıların işlem ve para transferlerine kısıtlama getirilmediği açıklanmıştı. Geçmiş uygulamada, faaliyeti durdurulan veya tasfiyeye giren kurumların müşteri hesapları SPK veya YTM’nin yönetiminde başka aracı kurumlara devredilmiş, nakit alacaklar ise tazmin sürecine bırakılmıştır. Aynı yolun izlenip izlenmeyeceği, yeni SPK kararlarıyla belli olacaktır.
Bu süreçte yatırımcının yapabileceği işler şunlardır:
- Başka bir aracı kurumda yatırım hesabı açmak ve hesap bilgilerini hazır tutmak.
- Faaliyeti durdurulan kuruma, hisselerin bu hesaba virmanı için yazılı ve tarihli talimat vermek; talimatın teslimini e-posta, KEP veya noter yoluyla belgelemek.
- MKK kayıtlarından hesap dökümü almak.
- SPK ve kurumun internet sitesindeki duyuruları izlemek.
Yazılı talimat, kurum işlem yapamasa bile yatırımcının iradesini ve tarihini kanıtlar. Hisselerin değer kaybı sürerken talimatın yerine getirilmemesi ileride bir zarar iddiasının konusu olabilir. Aracı kurumun emir ve talimatları yerine getirme yükümlülüğü müşteri emrinin gerçekleştirilmesi yazımızda, kayıtların ispattaki değeri ise sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesi yazımızda anlatılmıştır.
Açık Emirler, Kredili İşlemler ve Vadeli Pozisyonlar
Faaliyetin durdurulduğu anda iletilmiş ama gerçekleşmemiş emirler, kural olarak borsaya iletilemez. Durdurma öncesinde gerçekleşmiş ama takası tamamlanmamış işlemler ise takas sisteminin kendi kurallarına göre sonuçlandırılır. Hangi emrin hangi aşamada kaldığı, aracı kurumun emir kayıtlarıyla belirlenir. Bu nedenle yatırımcı, durdurma saatine yakın verdiği emirlerin ekran görüntülerini ve kurumdan gelen onay bildirimlerini saklamalıdır.
Kredili işlemler ayrı bir risk taşır. Kredili alımda hisseler aracı kurumun verdiği krediye teminattır (SPKn m.46/2). Kurumun faaliyeti durduğunda yatırımcı teminat tamamlama çağrısına cevap veremeyebilir veya kurum re’sen satış yapamayabilir; fiyatlar düşmeye devam ederse borç bakiyesi büyüyebilir. Kredili pozisyonun nasıl kapatılacağı ve borcun nasıl hesaplanacağı, Kurulun kararlarına ve sözleşme hükümlerine bağlıdır. Kredi borcuna itiraz imkânları kredili menkul kıymet işlemleri ve re’sen satış yazımızda, hisseler üzerinde kurulan teminatın hukuki yapısı ise sermaye piyasası araçları üzerinde teminat yazımızda anlatılmıştır.
Vadeli işlem ve opsiyon piyasasındaki açık pozisyonlar, merkezi karşı taraf sistemiyle yönetilir. Takasbank, temerrüt hâlinde pozisyonların kapatılması veya başka üyeye aktarılması konusunda kendi temerrüt kurallarını uygular. Bu rejimin ayrıntıları merkezî karşı taraf yazımızda ele alınacaktır. Kaldıraçlı alım satım işlemleri (forex) yapan yatırımcıların durumu da benzer bir değerlendirme gerektirir; aracı kurumun bu işlemlerdeki sorumluluğu forex işlemlerinde aracı kurum sorumluluğu yazımızda anlatılacaktır.
Faaliyeti Durdurulan Aracı Kurum İçin YTM’ye Ne Zaman ve Nasıl Başvurulur?
Faaliyet durdurma kararı, YTM’ye başvuru hakkını kendiliğinden doğurmaz. YTM’nin ödeme yapabilmesi için SPK’nın ayrıca “yatırımcıları tazmin kararı” vermesi gerekir. Kurul bu kararı, kurumun nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğini ya da kısa sürede yerine getiremeyeceğini tespit ettiğinde alır; karar, tespitten itibaren üç ay içinde verilir (SPKn m.82/1).
| Konu | Kural |
|---|---|
| Kapsam | Kurumun saklama veya yönetim kapsamında tuttuğu nakdi veya sermaye piyasası aracını teslim edememesinden doğan talepler (m.84/1) |
| Kapsam dışı | Yatırım danışmanlığından ve piyasadaki fiyat hareketlerinden doğan zararlar (m.84/2); kurum yöneticileri, %5 ve üzeri ortaklar, aynı grup şirketleri ve yakınları (m.84/4) |
| Azami tutar | Yatırımcı başına, aynı kurumdaki tüm hesaplar için 2026 yılında 2.065.145 TL (kanundaki taban tutar 100.000 TL; SPK Bülteni 2025/68) |
| Başvuru | YTM’ye yazılı olarak |
| Süre | Tazmin kararının ilanından itibaren 1 yıl (m.85/1) |
| Ödeme | Hak sahipleri ve tutarlar belirlendikten sonra 3 ay içinde; zorunlu hâllerde Kurul onayıyla 3 ay uzatılabilir (m.85/2) |
| Önce hisseler | Yatırımcılar adına saklanan araçlar hak sahiplerine öncelikle dağıtılır (m.85/3) |
Bu kurallar iki önemli sonuç doğurur. Birincisi, hisseleri MKK’da kendi adına kayıtlı olan yatırımcı, hisselerini genellikle aynen geri alır ve YTM sınırı onun için ancak eksik çıkan araç veya nakit bakımından önem taşır. İkincisi, hisselerinin borsa fiyatı düşen yatırımcı bu düşüşü YTM’den isteyemez; fiyat zararı tazmin kapsamı dışındadır. Hakkında piyasa dolandırıcılığı veya bilgi suistimali nedeniyle suç duyurusu yapılan kişilere yapılacak ödemeler ise soruşturmanın başlamasından mahkeme kararının kesinleşmesine kadar durur (m.84/3).
YTM sınırını aşan alacak kaybolmaz. Kalan alacak, tazmin süreci kapandıktan sonra açılabilecek tedrici tasfiyede ileri sürülür ve tasfiyede müşteri alacakları kamu alacaklarından önce ödenir (m.86/5).
Faaliyeti Durdurulan Aracı Kurum Karşısında Hangi Hukuki Yollar Açıktır?
Yatırımcının sorunu türüne göre başvuracağı yol değişir. Aşağıdaki tablo, en sık karşılaşılan durumları özetler:
| Sorun | Muhatap | Yol |
|---|---|---|
| Hisse veya nakit teslim edilmiyor | Önce SPK kararları ve YTM; sonra aracı kurum | Tazmin kararı varsa YTM’ye başvuru; aksi hâlde alacak davası (icra takibi m.97/3 nedeniyle durabilir) |
| Hisseler izinsiz satılmış, rehnedilmiş veya başka hesaba aktarılmış | Aracı kurum, işlemi yapan yöneticiler, hisseyi elinde tutan banka veya kişi | İstihkak, iade ve tazminat davası; suç duyurusu |
| Yöneticilerin kusuru nedeniyle zarar | Yönetim kurulu üyeleri | Haksız fiil ve TTK m.553 kapsamında sorumluluk davası |
| SPK kararının hukuka aykırı olduğu iddiası | SPK | İdari yargıda iptal davası; zarar varsa tam yargı davası |
| SPK’nın denetim eksikliği | SPK | İdareye başvuru ve tam yargı davası |
Aracı kuruma ve yöneticilerine karşı açılacak tazminat ve alacak davaları ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. TTK m.4/1’in (e) ve (f) bentleri, borsalara ve finansal kurumlara ilişkin düzenlemelerden doğan davaları mutlak ticari dava sayar (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi, E. 2025/1765, K. 2025/3400, T. 16.12.2025). İstanbul’da bu davalara HSK’nın finans ihtisas kararıyla görevlendirilen asliye ticaret mahkemeleri bakar; dava tarihindeki iş bölümü kararı kontrol edilmelidir. Konusu para olan bu davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m.5/A). Talep haksız fiile dayanıyorsa zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (HMK m.16).
Zamanaşımı bakımından sözleşmeye dayanan talepler genel zamanaşımına, haksız fiil talepleri ise öğrenmeden itibaren iki, her hâlde fiilden itibaren on yıllık süreye tabidir (TBK m.72). Fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır. m.97/3 uyarınca durdurma süresince takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı süreleri işlemez; yine de bu hükmün her talep türüne uygulanacağını varsaymak yerine süreleri en erken tarihe göre hesaplamak güvenli yoldur. Zarar miktarı başta belli değilse, 7589 sayılı Kanunla belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107 yürürlükten kaldırıldığı için kısmi dava açılıp talep bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109/4).
SPK’ya şikâyet ve ihbar yolu da açıktır. Şikâyetin nasıl yapılacağı SPK’ya şikâyet yazımızda anlatılmıştır. SPK kararına karşı idari yargı yolu SPK kararlarına karşı yargı yolu yazımızda, Kurulun denetim eksikliği iddiasına dayanan tazminat yolu ise SPK hizmet kusuru ve tam yargı davası yazımızda incelenmektedir. Aracı kurumun izinsiz işlemleri söz konusuysa aracı kurumun yetkisiz işlem sorumluluğu yazımız yol göstericidir.
Faaliyeti Durdurulan Aracı Kurumda Hesabı Olan Yatırımcının Hemen Yapması Gerekenler
Durdurma kararından sonraki ilk günlerde toplanan belgeler, ileride hem YTM başvurusunda hem de dava açılması gerekirse belirleyici olur.
| Adım | Nereden | Neden önemli? |
|---|---|---|
| MKK hesap dökümü | e-Devlet veya MKK e-YATIRIMCI | Hisselerin kendi adınıza kayıtlı olduğunu gösterir. |
| Durdurma tarihine kadar hesap ekstreleri | Aracı kurum internet şubesi, e-posta ile gelen aylık ekstreler | Nakit bakiyeyi ve açık pozisyonları kanıtlar. |
| Son emir ve talimatların kayıtları | Uygulama ekran görüntüleri, SMS ve e-posta onayları | Gerçekleşmeyen emirleri ve tarihlerini ispatlar. |
| Çerçeve sözleşme ve kredi sözleşmesi | Hesap açılışında verilen belgeler | Kredili işlem ve satış yetkisini belirler. |
| Yazılı virman veya ödeme talimatı | KEP, noter veya iadeli taahhütlü posta | İradenizi ve tarihini belgeler. |
| SPK bülten ve duyuruları | spk.gov.tr | Tazmin kararı ve başvuru süresini takip etmenizi sağlar. |
Çerçeve sözleşmenin müşteri hakları bakımından önemi aracı kurum çerçeve sözleşmesi yazımızda ele alınmaktadır. Hesabınızda yatırım fonu katılma payları da varsa, bunların saklayıcısı ve tasfiye süreci aracı kurumdan farklı işleyebilir; saklama kuruluşunun rolü portföy saklama hizmeti yazımızda anlatılmıştır.
Gerçekçi bir beklenti kurmak gerekir. Hisseleri MKK’da kendi adına kayıtlı olan yatırımcı, çoğu durumda hisselerine yeniden erişir; ancak bu, aktarım kararlarının çıkmasına kadar zaman alabilir ve bu sürede hisseyi satamamak ayrı bir risk yaratır. Nakit bakiyesi olan yatırımcı için tablo daha belirsizdir: kurumun müşteri nakdini koruyup korumadığı incelemelerle ortaya çıkacaktır. YTM yalnızca tazmin kararı verilirse ve sınır dahilinde öder. Sermaye piyasasındaki diğer uyuşmazlık türleri için sermaye piyasası hukuku rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Aracı kurumun faaliyetleri durduruldu, hisselerimi kaybettim mi?
Hayır. Hisseler MKK’da sizin adınıza kayıtlıdır ve aracı kurumun malvarlığından ayrıdır. Kurumun borçları için haczedilemez ve iflas masasına girmez. Erişim ve aktarım ise SPK’nın vereceği kararlara bağlıdır.
Faaliyeti durdurulan aracı kurumdaki nakit param ne olacak?
Kanuna göre müşteri nakdi de kurumun malvarlığından ayrı izlenir. Ancak nakit fiilen kullanılmışsa teslimde sorun çıkabilir. Bu durumda SPK tazmin kararı verirse YTM’ye başvurulur.
Faaliyet durdurma kararı aracı kurumun iflas ettiği anlamına gelir mi?
Hayır. Geçici durdurmada kurumun tüzel kişiliği ve organları devam eder. Kurum mali yapısını düzeltirse yeniden faaliyete geçebilir. Geçici kapalılık iki yılı geçemez.
YTM’ye hemen başvurabilir miyim?
Hayır. YTM’ye başvuru için SPK’nın ayrıca yatırımcıları tazmin kararı vermesi gerekir. Karar ilan edildikten sonra bir yıl içinde YTM’ye yazılı başvuru yapılmalıdır.
YTM en fazla ne kadar öder?
2026 yılı için yatırımcı başına, aynı kurumdaki tüm hesaplar dahil en fazla 2.065.145 TL öder. Bu tutar, kanundaki 100.000 TL taban tutarın SPK tarafından yeniden değerlenmiş hâlidir.
Hisse fiyatı düştüğü için uğradığım zararı YTM karşılar mı?
Hayır. SPKn m.84/2’ye göre piyasadaki fiyat hareketlerinden ve yatırım danışmanlığından doğan zararlar tazmin kapsamında değildir. YTM yalnızca teslim edilemeyen nakit ve araçlar için ödeme yapar.
Hisselerimi başka aracı kuruma nasıl taşırım?
Yeni bir aracı kurumda hesap açıp faaliyeti durdurulan kuruma yazılı virman talimatı verebilirsiniz. Talimatın yerine getirilmesi SPK’nın aktarım kararlarına ve MKK uygulamasına bağlıdır; talimatın tarihini belgelemeniz önemlidir.
Faaliyeti durdurulan aracı kuruma icra takibi başlatabilir miyim?
Mali durumun bozulması nedeniyle m.97/1’e göre durdurulan kurum hakkında icra ve iflas takipleri kendiliğinden durur ve yeni haciz yapılamaz. m.96’ya dayanan durdurmalarda bu sonucun uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır.
Kredili işlemle aldığım hisseler ne olacak?
Kredili alınan hisseler aracı kurumun kredisine teminattır. Durdurma sırasında teminat tamamlama ve satış işlemleri aksayabilir. Pozisyonun kapatılması ve borç hesabı Kurul kararlarına ve sözleşmeye göre belirlenir; hesap ekstrelerini saklamanız gerekir.
Aracı kurum yöneticilerine dava açabilir miyim?
Müşteri varlıklarının izinsiz kullanılması gibi hukuka aykırı işlemlerde yöneticilere karşı tazminat davası açılabilir ve suç duyurusunda bulunulabilir. Tedrici tasfiyeye geçilirse YTM, yönetimi elinde tutan ortaklardan mal beyanı isteyebilir ve mal kaçırma işlemlerine karşı iptal davası açabilir (SPKn m.86/7, 86/10).
Faaliyeti durdurulan aracı kurum için hangi mahkemede dava açılır?
Aracı kuruma karşı alacak ve tazminat davaları asliye ticaret mahkemesinde görülür ve dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. SPK’nın kararlarına karşı ise idari yargıda dava açılır.
Faaliyeti durdurulan aracı kurum yeniden açılabilir mi?
Evet. Kurul, mali yapı güçlendirilir veya aykırılık giderilirse faaliyetin devamına karar verebilir. Bu durumda durma süresinde askıya alınan icra ve iflas işlemleri kaldığı yerden devam eder.
Sonuç
Faaliyeti durdurulan aracı kurumda hesabı olan yatırımcının hisseleri ve nakdi, kanunen kurumun malvarlığından ayrıdır ve kurumun alacaklılarına karşı korunur. Durdurma kararı iflas demek değildir; ancak yatırımcı, aktarım ve ödeme kararları çıkıncaya kadar varlıklarına erişemeyebilir. YTM yalnızca SPK tazmin kararı verirse, teslim edilemeyen nakit ve araçlar için ve 2026’da yatırımcı başına 2.065.145 TL’ye kadar ödeme yapar. Fiyat düşüşünden doğan zararlar bu korumanın dışındadır.
Bugün yapılması gereken, MKK ve aracı kurum kayıtlarını toplamak, yazılı talimatları belgelemek ve SPK kararlarını takip etmektir. Tera, Alnus, Bulls veya Pusula Yatırım’da hesabı bulunan yatırımcıların durumu, hesaptaki varlık türüne, kredili işlem bulunup bulunmadığına ve kurum hakkında verilecek yeni kararlara göre farklılaşır. Dosyanızın değerlendirilmesi için sermaye piyasası avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Avukat Fatih SEFER