Sendika Yetki Tespitine İtiraz: 6 İş Günü ve Dava Usulü

yazar

Toplu iş sözleşmesi yapma yetkisine ilişkin sendika yetki tespitine itiraz, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yetki tespitinin kanuna aykırı olduğu iddiasıyla iş mahkemesine yapılan başvurudur. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 43. maddesine göre olumlu yetki tespitine karşı, kanunen itiraz hakkı bulunan taraflar tespit yazısının kendilerine tebliğinden itibaren altı iş günü içinde dava açmalıdır. İtirazın nedenleri ve somut delilleri gösterilmeli, dilekçe görevli makama kaydettirilmelidir. Kanun kayıt işleminin mahkemeye başvurudan önce yapılmasını öngörse de Yargıtay, altı iş günlük hak düşürücü süre içerisinde olmak şartıyla kayıt işleminin dava açıldıktan sonra tamamlanmasını da kabul etmektedir. Bakanlığın olumsuz yetki tespitine karşı başvurucu işçi sendikasının açabileceği dava ayrıca düzenlenmiştir. Süresinde yapılan yetki itirazı, mahkeme kararı kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.

Sendika Yetki Tespitine İtiraz Nedir?

Sendika yetki tespitine itiraz, Bakanlığın belirli bir işyeri veya işletmede toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili sendikayı belirlerken kanuni şartları doğru uygulayıp uygulamadığının yargısal denetimidir.

6356 sayılı Kanun’un 41 ve 42. maddeleri uyarınca Bakanlık, sendikanın yetki şartlarını sağlayıp sağlamadığını başvuru tarihindeki kayıtlar üzerinden belirler. Bu belirleme yapılırken işkolu barajı, işyeri veya işletme çoğunluğu, çalışan sayıları ve sendika üyelikleri değerlendirilir.

Yetki tespitinin hatalı olması, toplu iş sözleşmesinin hukuken yetkili olmayan bir sendika tarafından yapılmasına veya gerekli çoğunluğa sahip sendikanın toplu pazarlık hakkını kullanamamasına neden olabilir.

Bu nedenle kanun, Bakanlığın tespitine karşı özel süreleri ve usul şartları bulunan bir yargısal başvuru yolu düzenlemiştir.

Anayasa’nın 51. maddesinde düzenlenen sendika hakkı ve 53. maddesinde güvence altına alınan toplu iş sözleşmesi hakkı, yetki uyuşmazlıklarının anayasal temelini oluşturur.

Sendikanın işkolu barajı, işyeri veya işletme çoğunluğu ve yetki belgesi kazanmasına ilişkin temel şartlar sendikanın toplu iş sözleşmesi yetkisi başlıklı makalede ayrıca açıklanmıştır.

Sendika Yetki Tespitine Kimler İtiraz Edebilir?

6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrasına göre, Bakanlığın 42. madde kapsamında gönderdiği yetki tespit yazısını alan ve kanuni şartları taşıyan işçi sendikaları, işveren sendikaları ve sendika üyesi olmayan işveren yetki tespitine itiraz edebilir.

İtiraz hakkı şu şekilde ayrılır:

  • İşçi sendikaları: Tespitte belirtilen sendikanın yetki şartlarını taşımadığını veya kendilerinin bu şartlara sahip olduğunu ileri sürebilir.
  • İşveren sendikası: Toplu iş sözleşmesine taraf olacak işverenleri temsil etmesi ve ilgili tespit yazısının kendisine gönderilmiş olması durumunda yetki tespitine itiraz edebilir.
  • Sendika üyesi olmayan işveren: Kendi işyeri veya işletmesi hakkında yapılan yetki tespitinin kanuna aykırı olduğunu ileri sürebilir.

İşçi sendikalarının itiraz hakkı bakımından ayrıca kanuni bir sınırlama bulunmaktadır.

6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz.

Bu nedenle bir işçi sendikasının işyerinde belirli sayıda üyesinin bulunması, tek başına olumlu yetki tespitine itiraz edebilmesi için yeterli değildir.

İtiraz hakkı değerlendirilirken Bakanlık bildirimleri, sendikanın ilgili işkolundaki durumu ve ileri sürdüğü hukuki talep birlikte incelenmelidir.

İşçiler bireysel olarak yetki tespitine itiraz edebilir mi?

Hayır. 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesi, işçilere bireysel olarak yetki tespitine itiraz davası açma hakkı tanımamıştır.

Bir işçinin sendika üye sayısının veya işyerindeki toplam çalışan sayısının hatalı belirlendiğini düşünmesi, kendisine doğrudan bu madde kapsamında dava açma yetkisi vermez.

Ancak işçilerin üyelik kayıtları, çalışma süreleri veya SGK bildirimleri, kanunen itiraz hakkına sahip taraflarca açılan davada delil olarak kullanılabilir.

Sendika Yetki Tespitine İtiraz Süresi Kaç İş Günüdür?

Olumlu sendika yetki tespitine itiraz süresi, tespit yazısının ilgili tarafa tebliğinden itibaren altı iş günüdür.

Bu süre 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenmiştir ve hak düşürücü niteliktedir.

Sürenin hesabında şu kurallar dikkate alınmalıdır:

  • İtiraz süresi, Bakanlığın yetki tespitini düzenlediği tarihten değil, ilgili tarafa yapılan hukuken geçerli tebliğden itibaren hesaplanır.
  • Tebliğ günü süre hesabına dâhil edilmez.
  • Kanunda altı takvim günü değil, altı iş günü öngörülmüştür.
  • İş günü hesabında hafta tatili, resmî tatiller ve uygulanabilir usul hükümleri dikkate alınır.
  • Elektronik tebligatta tebliğ tarihi, 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 7/a maddesine göre belirlenir.
  • Usulsüz tebligat bulunuyorsa öğrenme tarihinin hukuki etkisi ayrıca incelenir.

Altı iş günlük hak düşürücü süre içinde gerekli yargısal başvurunun yapılmaması, yetki tespitine karşı bu özel dava yolunun kullanılmasını engeller.

Bu nedenle tebligat kaydı, tebliğ tarihi, dava açılış tarihi ve görevli makama yapılan kayıt işlemi ayrı ayrı belgelenmelidir.

Elektronik tebligatta altı iş günlük süre ne zaman başlar?

7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 7/a maddesi uyarınca elektronik tebligat, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Dolayısıyla elektronik bildirimin muhatabın hesabına ulaştığı tarih ile hukuki tebliğ tarihi aynı olmayabilir.

Yetki tespit yazısının elektronik tebligat yoluyla gönderildiği durumda önce Kanunun 7/a maddesine göre tebliğ tarihi belirlenir. Ardından 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesindeki altı iş günlük dava süresi hesaplanır.

Elektronik tebligatın muhatap tarafından daha önce okunması, 7201 sayılı Kanun’un 7/a maddesindeki kanuni tebliğ tarihi kuralını değiştirmez.

Bu nedenle yalnızca UETS sisteminde belgenin görüntülendiği güne bakılarak dava süresinin başladığı kabul edilmemelidir.

Yetki tespit yazısı usulsüz tebliğ edilmişse ne olur?

7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 32. maddesine göre tebliğ işlemi usule aykırı yapılmış olsa da muhatabın tebliği öğrenmesi hâlinde tebligat geçerli sayılır. Bu durumda muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi, kanuni şartlar çerçevesinde tebliğ tarihi kabul edilir.

Bu kural, sendika yetki tespitine itiraz davalarında altı iş günlük sürenin başlangıcını doğrudan etkileyebilir.

Ancak tebligatın gerçekten usulsüz olup olmadığı ve öğrenme tarihine ilişkin uyuşmazlık, tebligat belgeleri ve diğer delillerle incelenmelidir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 22.12.2025 tarihli, 2025/9377 E. ve 2025/10215 K. sayılı kararında da usulsüz tebligat nedeniyle öğrenme tarihi esas alınarak yetki tespitine itirazın süresinde olup olmadığı değerlendirilmiştir.

Sendika Yetki Tespitine İtiraz Davası Nasıl Açılır?

6356 sayılı Kanun’un 43. maddesi, yetki tespitine itiraz için genel dava açma usulünden farklı özel koşullar düzenler.

Olumlu yetki tespitine itiraz edilirken şu işlemler yerine getirilmelidir:

  1. Bakanlığın yetki tespit yazısı ve tebliğ tarihi incelenmelidir.
  2. İtiraz hakkı bulunan tarafın kanuni koşulları taşıdığı belirlenmelidir.
  3. Yetki tespitinin hangi nedenlerle hatalı olduğu ortaya konulmalıdır.
  4. İtiraz dilekçesinde somut deliller gösterilmelidir.
  5. Dilekçe, 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesindeki görevli makama kayıt şartı gözetilerek düzenlenmelidir.
  6. Altı iş günlük hak düşürücü süre içinde yetkili iş mahkemesinde dava açılmalıdır.

Bu işlemlerin her biri farklı bir hukuki amaca hizmet eder. Özellikle dilekçenin görevli makama kaydı, dava açılması ve somut delil sunulması aynı işlem değildir.

İtiraz dilekçesinin görevli makama kaydettirilmesi zorunlu mu?

Evet. 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası, itiraz dilekçesinin görevli makama kaydettirilmesini zorunlu kılar.

Kanunun lafzına göre itiraz dilekçesi önce görevli makama kaydettirilir, ardından mahkemeye verilir.

Bu kayıt işleminin amacı, Bakanlığın yetki tespitine itiraz edildiğinden haberdar olmasını ve yetki işlemlerini itirazın sonucuna göre yürütmesini sağlamaktır.

Görevli makama kayıt işlemi yapılması, iş mahkemesinde dava açılması yerine geçmez. Aynı şekilde dava açılmış olması da kayıt şartının kanuni süre yönünden incelenmesini gereksiz kılmaz.

Ancak Yargıtayın bu hükmün uygulanmasına ilişkin kararları, kayıt ile dava açma işlemlerinin mutlaka kanunda yazılı sırayla yapılmasının her durumda zorunlu olmadığını ortaya koymaktadır.

Görevli makama kayıt işlemi dava açıldıktan sonra yapılabilir mi?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 22.12.2025 tarihli, 2025/9377 E. ve 2025/10215 K. sayılı kararına göre, altı iş günlük hak düşürücü süre içerisinde kalmak şartıyla itiraz dilekçesinin görevli makama kaydı dava açıldıktan sonra da yapılabilir.

Karara konu olayda işveren, Bakanlığın olumlu yetki tespitine karşı dava açmıştır. İlk derece mahkemesi, itiraz dilekçesinin mahkemeye başvurulmadan önce görevli makama kaydettirilmediğini belirterek davayı reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesi de bu kararı yerinde bulmuştur.

Yargıtay incelemesinde, yetki tespit yazısının davacıya usulüne uygun tebliğ edilmediği ve öğrenme tarihinin 28.10.2024 olduğu belirlenmiştir.

İşveren, öğrenme tarihi itibarıyla dava açmış; ardından 05.11.2024 tarihinde, altı iş günlük hak düşürücü süre içinde itiraz dilekçesini görevli makama kaydettirmiştir.

Yargıtay, kayıt şartının amacının Bakanlığı itirazdan haberdar etmek olduğunu ve yalnızca işlemlerin sırasına uyulmamasının, kanuni süre içinde yerine getirilmiş kayıt şartını geçersiz hâle getirmeyeceğini belirtmiştir.

Bu gerekçeyle işin esası incelenmeden verilen ret kararını doğru bulmamış, bölge adliye mahkemesi kararını ortadan kaldırarak ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur.

Yargıtay, mahkemenin Bakanlık kayıtlarını dosyaya getirterek tarafların iddia ve savunmalarını esaslı biçimde incelemesi gerektiğine karar vermiştir.

Bu karar, Bakanlığın yetki tespitinin maddi yönden hatalı olduğunu kesin olarak belirleyen bir hüküm değildir. Bozma, kayıt işlemi ile dava açma sırasının değerlendirilmesindeki usul hatasına ilişkindir.

Kararın tam metni Çalışma ve Toplum Yargı Kararları arşivinde yayımlanmıştır.

Pratik sonuç: İtiraz dilekçesini önce görevli makama kaydettirip sonra süresinde dava açmak, kanunun öngördüğü temel usuldür. Ancak kayıt işleminin dava açıldıktan sonra yapılmış olması tek başına ret sebebi değildir; Yargıtayın belirlediği altı iş günlük süre şartının gerçekleşip gerçekleşmediği incelenmelidir.

İtiraz dilekçesi KEP üzerinden gönderilebilir mi?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli, 2024/2133 E. ve 2024/7092 K. sayılı kararı, kayıtlı elektronik posta (KEP) yoluyla yapılan bildirimin hukuki etkisine ilişkindir.

Karara konu uyuşmazlıkta işveren, yetki tespitine itiraz bildirimini 19.04.2023 tarihinde KEP sistemi üzerinden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına göndermiş ve aynı gün mahkemede dava açmıştır.

İlk derece mahkemesi, itiraz dilekçesinin görevli makama kaydettirilmediğini kabul ederek davayı reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesi de kararı yerinde bulmuştur.

Yargıtay, hak düşürücü süre içinde görevli makama KEP üzerinden iletilen itiraz bildiriminin, 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesindeki kayıt şartını karşılayacağını belirtmiştir.

Somut olayda KEP bildirimi saat 17.46’da yapıldığından, Bakanlığın o tarihteki çalışma saatlerinin belirlenmesi ve bildirimin kanuni süre içinde gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması gerektiğine karar verilmiştir.

Bu nedenle karar bozulmuştur. Yargıtay bu kararda yetki tespitinin esasına ilişkin nihai bir hüküm kurmamıştır.

Karar, KEP bildiriminin hukuki değerini gösterir. Ancak KEP yoluyla gönderim yapılmış olması, bildirimin muhatap kuruma hukuken hangi tarihte ulaştığı ve süresinde yapılıp yapılmadığı incelemesini ortadan kaldırmaz.

Kararın tam metni Çalışma ve Toplum Yargı Kararları arşivinde bulunmaktadır.

Yetki Tespitine İtirazda Görevli Makam Neresidir?

6356 sayılı Kanun’un 2. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde görevli makam, toplu iş sözleşmesinin türüne göre tanımlanmıştır.

  • İşyeri toplu iş sözleşmesinde: İşyerinin bağlı bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü görevli makamdır.
  • İşletme toplu iş sözleşmesinde: İşletme merkezinin bağlı bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü görevli makamdır.
  • Aynı il müdürlüğünün yetki alanına giren grup toplu iş sözleşmesinde: İlgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü görevli makamdır.
  • Birden fazla il müdürlüğünün yetki alanındaki işyerlerini kapsayan grup toplu iş sözleşmesinde: Bakanlık görevli makamdır.

Bu ayrım, itiraz dilekçesinin kayıt işlemi ile yer itibarıyla yetkili mahkemenin belirlenmesi bakımından önemlidir.

Yargıtayın 18.01.2022 tarihli, 2021/12535 E. ve 2022/520 K. sayılı kararında, itiraz dilekçesinin kanuni süre içinde görevli makam tanımındaki farklı bir il müdürlüğüne kaydettirilmesinin kayıt şartının amacını karşılayabildiği değerlendirilmiştir.

Bununla birlikte bu içtihat, başvurunun herhangi bir kuruma yapılabileceği veya dava açma süresinin göz ardı edilebileceği anlamına gelmez.

Görevli makamın belirlenmesinde 6356 sayılı Kanun’un 2. maddesindeki açık tanım esas alınmalıdır.

Sendika Yetki Tespitine İtiraz Davasında Hangi Mahkeme Yetkilidir?

Sendika yetki tespitine itiraz davalarında görevli mahkeme iş mahkemesidir.

6356 sayılı Kanun’un 79. maddesi, Kanunun yedinci ila on birinci bölümlerinin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar bakımından özel bir yer itibarıyla yetki kuralı düzenlemiştir.

Bu düzenleme uyarınca yetki tespitine itiraz davasında görevli makamın bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir.

Örneğin işletme toplu iş sözleşmesinde görevli makam, işletme merkezinin bağlı bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü ise yetki itirazı davasının yer itibarıyla yetkili mahkemesi bu makamın bulunduğu yerdeki iş mahkemesidir.

Birden fazla ildeki işyerlerini kapsayan grup toplu iş sözleşmelerinde görevli makam Bakanlık olduğundan yetkili mahkeme buna göre belirlenir.

Bu nedenle yalnızca işverenin ticaret sicilindeki merkez adresine veya davacının yerleşim yerine dayanılarak yetkili mahkeme belirlenmemelidir.

Bakanlığın Olumsuz Yetki Tespitine Karşı Dava Açılabilir mi?

Evet. 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin dördüncü fıkrası, Bakanlığın olumsuz yetki tespitine karşı başvurucu işçi sendikasının dava açmasını özel olarak düzenler.

Bakanlık tarafından kendisine yetki şartlarını taşımadığı bildirilen işçi sendikası, altı iş günü içinde yetkili olup olmadığının tespitini iş mahkemesinden isteyebilir.

6356 sayılı Kanun’un 42. maddesinin üçüncü fıkrasına göre olumsuz yetki tespitine ilişkin bildirim yalnızca başvuruyu yapan tarafa gönderilir.

Olumsuz yetki tespitine karşı açılan davada işçi sendikası, Bakanlığın yetkisiz olduğu yönündeki belirlemesinin neden hatalı olduğunu ortaya koymalıdır.

Mahkeme, açılan davayı ilgili işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi sendikalarına ve işveren sendikasına veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir.

Kanunun 43. maddesinin dördüncü fıkrasına göre mahkeme bu davayı iki ay içinde sonuçlandırır.

Olumsuz yetki tespitine karşı dava ile başka bir işçi sendikası hakkında düzenlenmiş olumlu yetki tespitine karşı açılan dava aynı hukuki talep değildir.

İlkinde başvurucu sendika, yetkili olduğunun belirlenmesini ister. İkincisinde ise itiraz eden taraf, Bakanlığın olumlu yetki tespitinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürer.

Sendika Yetki Tespitine Hangi Sebeplerle İtiraz Edilebilir?

Yetki tespitine itiraz davasında Bakanlığın belirlemesinin hangi kanuni veya fiilî nedenle yanlış olduğu somutlaştırılmalıdır.

Başlıca uyuşmazlık konuları şunlardır:

İşçi Sayısının Hatalı Belirlenmesi

Bakanlığın yetki tespitinde esas aldığı çalışan sayısının gerçeğe veya kanuni kayıt kurallarına uygun olmadığı ileri sürülebilir.

Örneğin yetki başvurusundan önce işten ayrılan işçilerin hesapta tutulduğu, başvuru tarihinden sonra işe başlayanların geçmişe dönük olarak hesaba katıldığı veya yanlış işyerindeki çalışanların tespit kapsamına alındığı iddia edilebilir.

Bu iddialar, SGK kayıtları, iş sözleşmeleri, işyeri tescil belgeleri ve başvuru tarihine ilişkin diğer delillerle desteklenmelidir.

Sendika Üye Sayısının Yanlış Hesaplanması

Yetki tespiti başvuru anındaki geçerli sendika üyeliklerinin yanlış belirlenmesi, itiraz nedeni oluşturabilir.

6356 sayılı Kanun’un 17. maddesine göre sendika üyeliğinin kazanılması ve sona ermesine ilişkin kurallar dikkate alınmalıdır.

Sendika üyeliğine başvurulmuş olması ile üyeliğin hukuken kazanılmış olması aynı değildir. İlgili tarihte üyeliğin geçerli olup olmadığı, e-Devlet başvuruları ve sendikanın yetkili organının kabul işlemleri üzerinden belirlenmelidir.

Bu nedenle üyelik işleminin tarihi ve çoğunluğun sınırda olduğu uyuşmazlıklarda işlem saati önem kazanır.

İşyeri veya İşletme Kapsamının Hatalı Belirlenmesi

Yetki tespiti sırasında aynı işverene ait birimlerin bağımsız işyeri mi, bağlı yer mi veya işletme toplu iş sözleşmesinin kapsamına giren ayrı işyerleri mi olduğu uyuşmazlık konusu olabilir.

Bu ayrım, uygulanacak çoğunluk şartını doğrudan etkiler. İşyeri toplu iş sözleşmesinde yarıdan fazla, işletme toplu iş sözleşmesinde ise en az yüzde kırk üyelik aranır.

Birden fazla SGK işyeri sicil numarasının bulunması, bunların her durumda bağımsız işyerleri olduğunu göstermez.

6356 sayılı Kanun’un 34. maddesinin dördüncü fıkrasında işletme toplu iş sözleşmesi yapılacak işyerlerinin gerekli niteliğe sahip olup olmadığına ilişkin uyuşmazlıklar için ayrıca özel bir yargılama düzenlenmiştir.

Bu nedenle birimlerin işyeri veya işletme niteliğine ilişkin uyuşmazlıkların hangi dava kapsamında ve hangi usulle ileri sürüleceği ayrıca belirlenmelidir.

Sendika Yetki Tespitine İtiraz Davasında Somut Delil Şartı

6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin üçüncü fıkrası açık bir usul kuralı getirmiştir:

İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir.

Bu nedenle yalnızca Bakanlığın yetki tespitinin hatalı olduğunun belirtilmesi yeterli değildir.

İtiraz eden taraf, ileri sürdüğü hatanın ne olduğunu ve bu iddiayı destekleyen somut verileri ortaya koymalıdır.

Uyuşmazlığın konusuna göre kullanılabilecek deliller şunlardır:

  • Bakanlığın olumlu veya olumsuz yetki tespit yazısı.
  • Yetki başvurusu, Bakanlık kayıtları ve tebliğ belgeleri.
  • SGK işyeri tescil kayıtları.
  • İşe giriş ve işten ayrılış bildirimleri.
  • Yetki başvuru tarihindeki çalışan sayısını gösteren resmî kayıtlar.
  • Sendika üyelik ve üyelikten çekilme kayıtları.
  • e-Devlet üzerinden gerçekleşen üyelik kabul işlemlerinin tarih ve saatleri.
  • İş sözleşmeleri, personel kayıtları ve ücret bordroları.
  • İşyeri ve işletmenin organizasyonel yapısını gösteren belgeler.
  • İleri sürülen itiraz nedenine uygun diğer belgeler ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi.

6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca Bakanlık, sendika üyelik ve üyelikten çekilme bildirimleriyle SGK’ya yapılan işçi bildirimlerini esas alır.

Kanunun 42. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince sigortalılığın başlangıcı ve sona ermesine ilişkin yasal süresi içinde SGK’ya yapılmayan bildirimler de yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.

Dolayısıyla uyuşmazlıkta hangi kaydın hangi hukuki nedenle hesaba katılması veya hesaptan çıkarılması gerektiği açıkça ortaya konulmalıdır.

Somut delil şartı, davanın mutlaka kazanılacağı anlamına gelmez. Mahkeme, ileri sürülen delillerin iddiayı doğrulayıp doğrulamadığını yargılama sırasında inceler.

Sendika Yetki Tespitine İtiraz Davası Ne Kadar Sürer?

6356 sayılı Kanun’un 43. maddesi, itirazın niteliğine göre farklı yargılama süreleri ve kanun yolu kuralları düzenler.

Maddi Hata ve Süreye İlişkin İtirazlar

İşçi ve üye sayılarının tespitindeki maddi hatalar ile süreye ilişkin itirazlar, 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca mahkeme tarafından altı iş günü içinde, duruşma yapılmaksızın kesin olarak karara bağlanır.

Bu hüküm, maddi hata ve süreye ilişkin sınırlı itiraz konuları bakımından özel bir yargılama usulü öngörür.

Ancak işyeri veya işletmenin hukuki niteliğine ilişkin kapsamlı uyuşmazlıkların, yalnızca işçi sayısını etkilemeleri nedeniyle kendiliğinden basit bir maddi hata itirazı sayılması doğru değildir.

Diğer Yetki İtirazları

6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin üçüncü fıkrasına göre maddi hata ve süreye ilişkin özel inceleme kapsamı dışında kalan itirazlarda mahkeme duruşma yaparak karar verir.

Bu karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde karar verir.

Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.

Kanunda öngörülen bu süreler, yargılamanın hızlı sonuçlandırılması amacı taşır. Somut davanın fiilen ne kadar süreceği; uyuşmazlığın kapsamına, delillerin incelenmesine ve kanun yolu işlemlerine göre değişebilir.

Yetki Tespitine İtiraz Toplu İş Sözleşmesi Sürecini Durdurur mu?

Evet. 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrasına göre süresinde yapılan yetki itirazı, mahkeme kararı kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.

Bu nedenle yetki tespitine karşı açılan dava devam ederken itiraz konusu yetki işlemleri kesinleşmiş gibi yürütülemez.

Ancak yetki işlemlerinin durması, işyerindeki sendika üyeliklerinin, sendikal faaliyetlerin veya bireysel iş ilişkilerinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez.

Kanundaki durdurucu etki, toplu iş sözleşmesi yetkisinin belirlenmesi ve bu yetkiye bağlı işlemlerle ilgilidir.

Yargıtayın 10.10.2024 tarihli kararı: Yeni yetki başvurusu da etkilenir mi?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 10.10.2024 tarihli, 2024/11530 E. ve 2024/13288 K. sayılı kararı, devam eden yetki itirazının sonraki yetki başvurularına etkisini açıklamaktadır.

Karara konu olayda aynı işyerine ilişkin daha önce olumlu yetki tespiti yapılmış ve bu tespite karşı dava açılmıştır.

İlk yetki tespitine ilişkin uyuşmazlık henüz kesinleşmeden aynı işyeri için yeni bir yetki başvurusu yapılmıştır. Bakanlık, önceki uyuşmazlığın kesinleşmesini beklemiş ve ardından sonraki başvuruyu sonuçlandırmıştır.

İşveren, önceki yetki uyuşmazlığı devam ederken yeni bir başvuru yapılmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek sonraki yetki tespitinin iptalini istemiştir.

İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, devam eden yetki uyuşmazlığı sırasında yeni başvuru yapılmasını hukuka aykırı bularak yetki tespitinin iptaline karar vermiştir.

Yargıtay ise yetki itirazının sonraki başvuruların yapılmasını değil, itiraz kesinleşinceye kadar sonuçlandırılmasını engellediğini açıklamıştır.

Karara göre önceki yetki tespitine ilişkin itiraz sonuçlanmadan sonraki başvurular hakkında karar verilemez. İlk başvurunun kesin olarak olumsuz sonuçlanması hâlinde sonraki başvurular sırasıyla değerlendirilir.

Somut olayda Bakanlık, önceki kararın kesinleşmesini bekledikten sonra sonraki başvuruyu sonuçlandırdığı için Yargıtay bu uygulamayı hukuka uygun bulmuştur.

Bu nedenle ilk derece ve bölge adliye mahkemesi kararlarını bozarak ortadan kaldırmış ve yetki tespitine itiraz davasının reddine kesin olarak karar vermiştir.

Karar, yetki işlemlerinin durması ile yeni yetki başvurularının tamamen yasaklanmasının aynı şey olmadığını ortaya koymaktadır.

Kararın tam metni Çalışma ve Toplum Yargı Kararları arşivinde yayımlanmıştır.

Sendika Yetki Tespitine İtiraz Davası Sonucunda Ne Olur?

Mahkeme kararının sonucu, Bakanlığın olumlu veya olumsuz yetki tespitine yönelik iddianın kabul edilip edilmemesine göre değişir.

İtirazın Reddedilmesi

Mahkeme, Bakanlığın yetki tespitinin hukuka uygun olduğunu belirlerse itirazı reddeder.

6356 sayılı Kanun’un 44. maddesine göre yapılan itirazın reddedilmesi üzerine kesinleşmiş mahkeme kararının tebliğinden itibaren altı iş günü içinde Bakanlıkça ilgili sendikaya yetki belgesi verilir.

İtirazın Kabul Edilmesi

Mahkeme, Bakanlığın yetki tespitinin hatalı olduğunu belirlerse itirazın niteliğine uygun karar verir.

Bu durumda Bakanlığın olumlu yetki tespitinin iptaline karar verilebilir. İtiraz konusu yetki tespitine dayanılarak yetki belgesi verilmesi veya sonraki yetki işlemlerinin yürütülmesi mümkün olmaz.

Ancak mahkemenin hangi sendikayı yetkili kabul edeceği veya yeniden hangi işlemlerin yapılması gerektiği, uyuşmazlığın konusu ve hükmün kapsamına göre belirlenir.

Olumsuz Yetki Tespitinin Aksinin Belirlenmesi

Olumsuz yetki tespitine karşı açılan dava sonucunda, başvurucu işçi sendikasının yetki şartlarını taşıdığı kesinleşmiş mahkeme kararıyla belirlenirse 6356 sayılı Kanun’un 44. maddesi uygulanır.

Bu durumda kesinleşmiş mahkeme kararının tebliğinden itibaren altı iş günü içinde Bakanlıkça ilgili sendikaya yetki belgesi düzenlenir.

Süresinde İtiraz Edilmemesi

Olumlu yetki tespitine kanuni süre içinde itiraz edilmemişse 6356 sayılı Kanun’un 44. maddesine göre itiraz süresinin bitimini takip eden altı iş günü içinde Bakanlıkça yetki belgesi verilir.

Yetki belgesinin alınmasıyla toplu görüşmeye çağrı ve sonraki toplu pazarlık işlemleri için kanunda düzenlenen ayrı süreler işlemeye başlar.

İşkolu Tespitine İtiraz ile Sendika Yetki Tespitine İtiraz Aynı mıdır?

Hayır. Sendika yetki uyuşmazlıklarıyla bağlantılı olmakla birlikte işkolu tespiti, işkolu istatistikleri ve toplu iş sözleşmesi yetki tespiti farklı idari işlemler ve yargısal başvuru yollarıdır.

İşkolu Tespitine İtiraz

Bir işyerinin hangi işkoluna girdiğine ilişkin Bakanlık tespitine karşı başvuru, 6356 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenmiştir.

Bakanlığın işkolu tespit kararı Resmî Gazete’de yayımlanır. İlgililer, yayım tarihinden itibaren on beş gün içinde iş mahkemesinde dava açabilir.

6356 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca işkolu tespit talebi ve buna ilişkin dava, toplu iş sözleşmesi yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.

Bu konu, işkolu tespiti ve işkolu tespitine itiraz başlıklı makalede ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.

İşkolu İstatistiklerine İtiraz

6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinin altıncı fıkrası, Bakanlığın ocak ve temmuz aylarında yayımladığı işkolu istatistiklerine yönelik itirazı düzenler.

İstatistiklerin gerçeğe uygun olmadığı iddiasıyla yayımdan itibaren on beş gün içinde Ankara İş Mahkemesinde dava açılabilir.

İşkolu istatistiklerine itirazda dava konusu, belirli bir işyeri için düzenlenen olumlu yetki tespitinin iptali değil, yayımlanan istatistiklerin doğruluğudur.

Sendika Yetki Tespitine İtiraz

Belirli bir işyeri veya işletmede toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili sendikaya ilişkin Bakanlık tespitine itiraz ise 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesine tabidir.

Bu davada altı iş günlük süre, kanuni itiraz hakkı, görevli makama kayıt ve somut delil şartı önem taşır.

İşkolu tespiti davasının yetki işlemlerinde bekletici neden sayılmaması ile yetki tespitine itirazın yetki işlemlerini durdurması farklı kanuni kurallardır. Birinin sonucu diğerine uygulanamaz.

Sendika Yetki Tespitine İtirazda Arabuluculuk Zorunlu mu?

Hayır. Sendika yetki tespitine itiraz davasında dava şartı arabuluculuk uygulanmaz.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesindeki zorunlu arabuluculuk düzenlemesi, kanunda belirtilen işçi veya işveren alacak ve tazminatları ile işe iade taleplerine ilişkindir.

Sendika yetki tespitine itiraz ise 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinde özel olarak düzenlenen bir toplu iş hukuku uyuşmazlığıdır.

Bu nedenle kanuni sürede doğrudan iş mahkemesinde dava açılması gerekir.

Arabulucuya başvurulması, altı iş günlük hak düşürücü sürenin yerine geçen bir işlem olarak değerlendirilemez.

Grev Oylamasına İtiraz ile Sendika Yetki Tespitine İtiraz Arasındaki Fark

Sendika yetki tespitine itiraz, toplu iş sözleşmesini yapmaya yetkili işçi sendikasının belirlenmesine ilişkin uyuşmazlıktır.

Grev oylamasına itiraz ise toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık çıkmasından sonraki grev sürecinde gerçekleştirilen oylamanın hukuka uygunluğuna ilişkindir.

Bu iki başvuru, farklı hukuki aşamalarda kullanılır ve farklı usul hükümlerine tabidir.

Grev oylamasının şartları, sonucu ve oylamaya karşı başvuru yolu grev oylaması ve itiraz davası başlıklı makalede ayrıca incelenmiştir.

Sendika Yetki Tespitine İtiraz Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sendika yetki tespitine itiraz süresi kaç gündür?

6356 sayılı Kanun’un 43. maddesine göre süre, yetki tespit yazısının ilgili tarafa tebliğinden itibaren altı iş günüdür. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.

Yetki tespitine itiraz dilekçesi önce Bakanlığa mı verilmelidir?

Kanun, itiraz dilekçesinin mahkemeye sunulmadan önce görevli makama kaydettirilmesini öngörür. Bununla birlikte Yargıtayın 22.12.2025 tarihli kararına göre, altı iş günlük hak düşürücü süre içinde yapılması şartıyla kayıt işlemi dava açıldıktan sonra da tamamlanabilir.

Sendika yetki tespitine itiraz KEP üzerinden yapılabilir mi?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli kararına göre, itirazın kanuni sürede görevli makama KEP üzerinden iletilmesi kayıt şartını karşılayabilir. Bildirimin hukuken hangi tarihte gerçekleştiği ve kurumun çalışma saatleriyle ilişkisi ayrıca incelenmelidir. KEP bildirimi tek başına mahkemede dava açılması yerine geçmez.

Olumsuz yetki tespitine karşı dava açılabilir mi?

Evet. Kendisine yetki şartlarını taşımadığı bildirilen başvurucu işçi sendikası, 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca altı iş günü içinde yetkili olduğunun tespiti için dava açabilir.

Yetki tespitine itirazda somut delil göstermek zorunlu mu?

Evet. 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin üçüncü fıkrasına göre itiraz dilekçesinde veya ekinde somut deliller bulunmaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir.

Yetki tespitine itiraz toplu iş sözleşmesi sürecini durdurur mu?

Evet. 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrası gereğince itiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur. Ancak bu durum, aynı işyeri veya işletme için sonradan yetki başvurusunda bulunulmasını mutlak olarak yasaklamaz. Sonraki başvurular, önceki itirazın kesinleşmesinden sonra sırasıyla sonuçlandırılır.

Yetki tespitine itiraz davasından önce arabulucuya başvurmak gerekir mi?

Hayır. Sendika yetki tespitine itiraz davası, 7036 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi değildir.

Sonuç

Sendika yetki tespitine itiraz, toplu iş sözleşmesi yetkisinin kanuna uygun biçimde belirlenmesini sağlayan özel bir yargısal başvuru yoludur.

6356 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca olumlu yetki tespitine itirazda altı iş günlük hak düşürücü süre, itiraz hakkı, somut delil gösterme zorunluluğu ve görevli makama kayıt şartı birlikte uygulanır.

Görevli makama kayıt işleminin dava açıldıktan sonra yapılması, Yargıtayın 22.12.2025 tarihli kararında açıklanan koşullarla kabul edilmektedir. Elektronik bildirimler ve usulsüz tebligatın süreye etkisi de ayrı ayrı belirlenmelidir.

İtirazın süresinde yapılması hâlinde yetki işlemleri karar kesinleşinceye kadar durur. Ancak önceki yetki uyuşmazlığının devam etmesi, sonraki yetki başvurularının yapılmasını mutlak olarak engellemez; bunların sonuçlandırılması önceki uyuşmazlığın kesinleşmesine bağlıdır.

İşveren ve sendikalar bakımından hak kaybının önlenmesi için tebliğ tarihi, başvuru süresi, kayıt işlemi, yetkili mahkeme ve itirazın somut delilleri birlikte değerlendirilmelidir.

Sendika yetki tespitine itiraz, olumlu veya olumsuz yetki tespiti ve toplu iş sözleşmesi sürecine ilişkin uyuşmazlıkların değerlendirilmesi için İstanbul iş hukuku avukatı</a hizmetine ilişkin bilgiler incelenebilir.

Hukuki Dayanaklar ve Yargı Kararları

Yazar: Avukat Mehmet Sarıoğlu