Sendika Yetkisi: Toplu İş Sözleşmesinde Çoğunluk

Toplu iş sözleşmesi yapabilmek için sendika yetkisi, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda belirtilen işkolu barajının ve işyeri veya işletme çoğunluğunun sağlanmasına bağlıdır. Bir işçi sendikasının yetkili olabilmesi için kurulu bulunduğu işkolundaki işçilerin en az %1’ini üye kaydetmiş olması gerekir. Ayrıca toplu iş sözleşmesi yapılacak işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise toplam işçilerin en az %40’ının sendika üyesi olması zorunludur. Ancak bu koşulların sağlanması tek başına yetki belgesi kazanılması anlamına gelmez. Sendikanın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvurarak yetki tespiti yaptırması ve kanuni sürecin tamamlanması üzerine yetki belgesi alması gerekir. Birden fazla sendikanın işletmede %40 çoğunluğa ulaşması veya işyeri ile işletme düzeyinin tartışmalı olması hâlinde özel kurallar uygulanır.

Sendika Yetkisi Nedir?

Sendika yetkisi, bir işçi sendikasının belirli bir işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapabilmesini sağlayan kanuni yetkidir.

Bu yetki, işçi sendikasının toplu pazarlık yürütmesi ve işverenle toplu iş sözleşmesi imzalaması bakımından temel hukuki şarttır.

Anayasa’nın 51. maddesi sendika kurma ve sendikaya üye olma özgürlüğünü, 53. maddesi ise işçilerin ve işverenlerin toplu iş sözleşmesi yapma hakkını güvence altına alır. Bu anayasal hakların kullanılmasına ilişkin yetki şartları ve usul, 6356 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir.

Bir işçi sendikasının kurulmuş olması veya işyerinde üyelerinin bulunması, o işyerinde kendiliğinden toplu iş sözleşmesi yapabileceği anlamına gelmez.

Kanun, toplu sözleşme yapacak sendikanın belirlenmesi için işkolu ve işyeri veya işletme düzeyinde çoğunluk koşulları öngörmüştür.

Sendika üyeliği, çoğunluğun sağlanması, olumlu yetki tespiti ve yetki belgesi farklı hukuki aşamalardır. Bunların birbirine karıştırılmaması gerekir.

Sendikanın Toplu İş Sözleşmesi Yapabilmesi İçin Hangi Şartlar Aranır?

6356 sayılı Kanun’un 41. maddesine göre sendikanın toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için işkolu barajını ve toplu iş sözleşmesinin düzeyine uygun çoğunluk şartını birlikte sağlaması gerekir.

İşkolu barajı ile işyeri veya işletme çoğunluğu birbirinin yerine geçmez. İşkolunda yeterli üyeye sahip olmayan bir sendikanın yalnızca belirli bir işyerinde yüksek çoğunluk sağlaması, kural olarak toplu iş sözleşmesi yetkisi kazanması için yeterli değildir.

1. İşkolunda en az %1 üyelik şartı

6356 sayılı Kanun’un 41. maddesine göre işçi sendikasının, kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az %1’ini üye olarak kaydetmiş olması gerekir.

İşkolu barajı, yalnızca toplu iş sözleşmesi yapılmak istenen işyerindeki çalışan sayısına göre değil, sendikanın kurulu bulunduğu işkolunun tamamındaki işçi sayısına göre hesaplanır.

Örnek: Bir işkolunda toplam 200.000 işçi çalışıyorsa sendikanın %1 barajını karşılaması için en az 2.000 üyesi bulunmalıdır.

Bu şartı sağlayan sendikanın ayrıca toplu sözleşme yapmak istediği işyeri veya işletmede kanunun aradığı çoğunluğa ulaşması gerekir.

6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinde düzenlenen genel işkolu barajı %1’dir. Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik’in ilk metnindeki %3 oranı da 14 Haziran 2015 tarihli değişiklikle %1 olarak düzenlenmiştir.

Bu nedenle eski yönetmelik metinlerinde veya geçmiş tarihli açıklamalarda bulunan %3 oranı, bugünkü genel yetki şartı olarak esas alınmamalıdır.

2. İşyerinde yarıdan fazla üyelik şartı

İşyeri düzeyinde toplu iş sözleşmesi yapılacaksa sendikanın, yetki tespiti başvurusunun yapıldığı tarihte işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasını üye olarak bulundurması zorunludur.

Kanunun aradığı çoğunluk, çalışanların tam olarak yarısı değil, yarıdan fazlasıdır.

Örneğin:

• 100 işçinin bulunduğu işyerinde en az 51 üye gerekir.
• 150 işçinin bulunduğu işyerinde en az 76 üye gerekir.
• 200 işçinin bulunduğu işyerinde en az 101 üye gerekir.

Bu örnekler yalnızca işyeri çoğunluğunu göstermektedir. Sendikanın ayrıca işkolundaki %1 barajını sağlamış olması zorunludur.

İşyeri çoğunluğunun hesabında başvuru tarihindeki çalışan ve geçerli sendika üyesi sayıları esas alınır. Başvurudan sonraki personel veya üyelik değişiklikleri geçmişteki çoğunluk hesabının yerine geçirilemez.

3. İşletmede en az %40 üyelik şartı

6356 sayılı Kanun’un 34. maddesinin ikinci fıkrasına göre bir gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait aynı işkolunda birden fazla işyeri bulunuyorsa toplu iş sözleşmesi ancak işletme düzeyinde yapılabilir.

İşletme toplu iş sözleşmesinde, sözleşmenin kapsamına giren işyerleri bir bütün olarak dikkate alınır.

Sendikanın bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısının en az %40’ını üye olarak bulundurması gerekir.

Örnek: Aynı işverene ait, aynı işkolunda bulunan üç işyerinde toplam 500 işçi çalışıyorsa işletme toplu iş sözleşmesi için en az 200 sendika üyesi gerekir.

İşletme çoğunluğunun hesaplanmasında her işyerinde ayrı ayrı %40 üyelik aranmaz. İşletme toplu iş sözleşmesinin kapsamındaki işyerlerinin toplam işçi ve üye sayıları esas alınır.

Ancak birden fazla SGK işyeri sicil numarasının bulunması, her durumda birden fazla bağımsız işyerinin bulunduğunu göstermez.

İşyerlerinin gerçekten ayrı işyeri niteliğinde olup olmadığı, faaliyetin teknik amacı, iş organizasyonu, bağlı yer ilişkisi ve fiilen işçi çalıştırılıp çalıştırılmadığı dikkate alınarak belirlenir.

İşyeri ve işletme toplu iş sözleşmelerinin hukuki ayrımı, toplu iş sözleşmesi türleri ve kapsamı başlıklı makalede ayrıca açıklanmıştır.

İşyeri ile İşletme Ayrımı Yetki Sonucunu Nasıl Değiştirir?

Bir işverenin yalnızca tek işyeri bulunuyorsa işyeri toplu iş sözleşmesi bakımından yarıdan fazla çoğunluk aranır.

Aynı işverene ait aynı işkolunda birden fazla bağımsız işyeri bulunuyorsa işletme toplu iş sözleşmesi yapılması zorunludur ve %40 çoğunluk uygulanır.

Bu nedenle işyeri veya işletme niteliğinin yanlış belirlenmesi, sendikanın yetkili olup olmadığına ilişkin sonucu değiştirebilir.

Yargıtayın 02.12.2024 tarihli işyeri ve işletme çoğunluğu kararı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 02.12.2024 tarihli, 2024/13604 E. ve 2024/15616 K. sayılı kararı, işyeri ile işletme ayrımının sendikanın yetkisini nasıl etkilediğini göstermektedir.

Karara konu uyuşmazlıkta Bakanlık, işverene ait birimler bakımından toplam 594 işçi ve 290 sendika üyesi bulunduğunu kabul ederek işletme düzeyinde olumlu yetki tespiti yapmıştır.

Ancak yargılama sırasında bazı SGK sicil numaralı birimlerde başvuru tarihinde işçi çalışmadığı belirlenmiştir.

Yargıtay, bir yerin işyeri olarak nitelendirilebilmesi için belirli bir teknik amaç doğrultusunda faaliyet yürütülmesinin yanında işçi çalıştırılması gerektiğini vurgulamıştır.

Kararda, SGK kayıtlarında faal görünen ancak işçi çalıştırılmayan birimin yalnızca sicil kaydı nedeniyle bağımsız işyeri kabul edilemeyeceği belirtilmiştir.

Bu nedenle somut uyuşmazlıkta işletme çoğunluğu yerine işyeri çoğunluğunun uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

594 işçinin bulunduğu tek işyeri bakımından 290 sendika üyesi, yarıdan fazla çoğunluğu sağlamadığından Yargıtay, olumlu yetki tespitinin iptaline kesin olarak karar vermiştir.

Kararın pratik sonucu: Bir sendikanın %40 işletme çoğunluğunu sağlaması, toplu sözleşmenin gerçekte tek işyeri düzeyinde yapılması gereken bir durumda yeterli değildir. Öncelikle toplu iş sözleşmesinin doğru düzeyi belirlenmelidir.

Bir İşletmede Birden Fazla Sendika %40 Çoğunluğa Ulaşırsa Ne Olur?

6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinin üçüncü fıkrasına göre bir işletmede birden fazla sendikanın %40 veya daha fazla üyeye sahip olması hâlinde, yetki başvurusu tarihinde en fazla üyeye sahip olan sendika toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.

Örneğin 1.000 işçinin çalıştığı bir işletmede A sendikasının 420, B sendikasının ise 450 üyesi bulunduğunu varsayalım.

Her iki sendika da %40 çoğunluk şartını karşılamaktadır. Ancak işkolu barajı dâhil diğer şartların da mevcut olması koşuluyla daha fazla üyeye sahip olan B sendikası yetkilidir.

Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik’in 9. maddesinin üçüncü fıkrasında eşit üye sayısına ilişkin özel düzenleme bulunmaktadır.

Buna göre başvuru tarihinde işletmede yetki şartlarını sağlayan birden fazla sendikanın üye sayısı eşitse olumsuz yetki tespiti yapılır.

Bu hüküm işletme toplu iş sözleşmesindeki %40 çoğunluk sistemine ilişkindir. İşyeri düzeyinde aranan yarıdan fazla çoğunluk şartıyla karıştırılmamalıdır.

Sendika Yetkisinde İşkolu İstatistikleri Nasıl Kullanılır?

Sendikanın işkolundaki %1 barajını karşılayıp karşılamadığının belirlenmesinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından her yıl ocak ve temmuz aylarında yayımlanan işkolu istatistikleri esas alınır.

6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca bu istatistiklerde her bir işkolundaki toplam işçi sayısı ile ilgili işkolunda kurulu sendikaların üye sayıları gösterilir.

Yayımlanan istatistikler, yeni bir istatistik yayımlanıncaya kadar toplu iş sözleşmesi yetki işlemlerinde geçerlidir.

Sendikanın işkolu barajını sağlayıp sağlamadığı, bütün Türkiye’deki toplam sendikalı işçi sayısına göre değil, kendi işkolundaki toplam işçi ve sendika üye sayısına göre belirlenir.

2026 yılı Temmuz ayı işkolu istatistikleri

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 yılı Temmuz ayı istatistikleri, 28 Temmuz 2026 tarihli ve 33323 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Bakanlığın açıklamasına göre bu istatistiklerde Türkiye genelindeki toplam işçi sayısı 17.630.475, sendikalı işçi sayısı ise 2.432.789 olarak belirlenmiştir. Açıklanan sendikalaşma oranı yaklaşık %13,8’dir.

Aynı açıklamaya göre faaliyet gösteren 246 işçi sendikasının 60’ı %1 işkolu barajını aşmış, 186’sı barajın altında kalmıştır.

Bu ülke geneli veriler, belirli bir sendikanın toplu iş sözleşmesi yetkisini doğrudan göstermez. Yetki hesabında ilgili sendikanın kendi işkolundaki üye sayısı, işkolundaki toplam işçi sayısı ve işyeri veya işletme çoğunluğu birlikte değerlendirilir.

2026 Temmuz ayına ilişkin resmî açıklama Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının internet sitesinde yayımlanmıştır.

Yeni işkolu istatistiği sendikanın daha önce kazandığı yetkiyi etkiler mi?

6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinin beşinci fıkrasına göre yetki belgesi almak üzere başvuran veya yetki belgesi alan işçi sendikasının yetkisini, daha sonra yayımlanacak istatistikler etkilemez.

Bu nedenle sendika, başvuru tarihinde geçerli istatistiğe göre işkolu barajını sağlıyorsa sonraki istatistikte üye oranının düşmesi, yapılmış yetki başvurusunun değerlendirilmesinde yeni istatistiğin geriye dönük uygulanmasını gerektirmez.

Ancak sonraki bir toplu iş sözleşmesi dönemi için yapılacak yeni yetki başvurusunda, o tarihte geçerli istatistik esas alınır.

İşkolu istatistiklerine itiraz edilebilir mi?

Evet. 6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinin altıncı fıkrasına göre işkolu istatistiklerine, yayımlandıkları tarihten itibaren 15 gün içinde Ankara İş Mahkemesinde itiraz edilebilir.

İstatistiğin gerçeğe uygun olmadığı gerekçesiyle açılan davada, ilgili işkolundaki işçi ve sendika üye sayılarının doğruluğu incelenir.

Kanuna göre bu süre içinde itiraz edilmeyen istatistik kesinleşir.

Mahkeme itirazı on beş gün içinde sonuçlandırır. Karara karşı istinafa başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde karar verir. İstinaf kararına karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.

İşkolu istatistiklerine itiraz ile belirli bir işyeri veya işletme hakkında düzenlenen olumlu veya olumsuz yetki tespitine itiraz, farklı hukuki işlemlerdir.

Bir işyerinin hangi işkoluna girdiğine ilişkin uyuşmazlıklar ise işkolu tespiti ve işkolu tespitine itiraz kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Sendika Yetki Tespiti İçin Bakanlığa Nasıl Başvurulur?

6356 sayılı Kanun’un 42. maddesinin birinci fıkrasına göre toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister.

İşveren sendikası veya herhangi bir işveren sendikasına üye olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili işçi sendikasının belirlenmesini isteyebilir.

Başvuruda toplu sözleşme yapılacak işyeri veya işletmenin kapsamı doğru belirlenmelidir. Özellikle aynı işverene ait birden fazla işyerinin bulunması, işyerlerinin işkolları ve bunların bağımsız işyeri niteliği taşıyıp taşımadığı önemlidir.

Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik’in 7. maddesine göre başvurunun Bakanlık evrak kayıtlarına alındığı tarih, yetki tespiti başvuru tarihidir.

Aynı Yönetmelik’in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca aynı işkolunda kurulu sendikaların aynı işyeri veya işletme için farklı tarihlerde başvuru yapması hâlinde Bakanlık ilk başvuruyu öncelikle sonuçlandırır.

Toplu iş sözleşmesi devam ederken yeni yetki başvurusu yapılabilir mi?

Evet. 6356 sayılı Kanun’un 35. maddesinin dördüncü fıkrasına göre yürürlükteki toplu iş sözleşmesinin sona ermesinden önceki 120 gün içinde yeni toplu iş sözleşmesi için yetki başvurusunda bulunulabilir.

Ancak yeni toplu iş sözleşmesi, mevcut sözleşme sona ermeden yürürlüğe giremez.

Bu nedenle yürürlükteki sözleşmenin sona erme tarihi ile yeni yetki başvurusunun tarihi birlikte değerlendirilmelidir.

Bakanlık Sendika Yetkisini Hangi Kayıtlara Göre Belirler?

6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinin yedinci fıkrası gereğince Bakanlık, yetkili sendikanın belirlenmesinde kendisine gönderilen üyelik ve üyelikten çekilme bildirimleri ile Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan işçi bildirimlerini esas alır.

Yetki incelemesinde özellikle şu bilgiler önem taşır:

• Yetki tespiti başvurusunun Bakanlık kayıtlarına alındığı tarih.
• Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işyeri veya işyerlerinin kimliği.
• Başvuru tarihinde çalışan toplam işçi sayısı.
• İlgili sendikanın başvuru anında geçerli olan üyelikleri.
• İşyerinin ve sendikanın kurulu bulunduğu işkolu.
• Başvuru tarihinde geçerli işkolu istatistiği.
• İşyeri veya işletme toplu iş sözleşmesi yapılmasının gerekli olup olmadığı.
• SGK’ya yapılan işe giriş ve işten ayrılış bildirimlerinin yasal süresinde yapılıp yapılmadığı.

6356 sayılı Kanun’un 42. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca sigortalılığın başlangıcı ve sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili sendikanın tespitinde dikkate alınmaz.

Bu nedenle yalnızca işverenin personel listesindeki isimler veya sendikanın kendi üyelik listesi esas alınarak kesin çoğunluk hesabı yapılamaz. Bakanlığın yetki tespitine esas kayıtlarının doğruluğu da önemlidir.

Yetki başvurusu yapıldıktan sonra kazanılan üyelikler hesaba katılır mı?

6356 sayılı Kanun’un 17. maddesinin beşinci fıkrasına göre sendika üyeliği, e-Devlet üzerinden yapılan başvurunun sendikanın yetkili organınca kabul edilmesiyle kazanılır. Başvuru otuz gün içinde reddedilmezse üyelik kabul edilmiş sayılır.

Yetki tespitinde üyeliğin yalnızca hangi takvim gününde gerçekleştiği değil, başvurunun yapıldığı andan önce kazanılıp kazanılmadığı da önem taşıyabilir.

Yargıtayın 16.06.2025 tarihli kararı: Üyelik onayının saati neden önemlidir?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 16.06.2025 tarihli, 2025/3684 E. ve 2025/5027 K. sayılı kararı, yetki başvurusu ile üyeliğin kazanılması arasındaki zaman sıralamasını açıklamaktadır.

Karara konu uyuşmazlıkta işçi sendikası, toplu iş sözleşmesi yetkisinin tespiti için 09.09.2021 tarihinde saat 15.22’de Bakanlığa başvurmuştur.

Bakanlıkça yapılan yetki tespitinde bazı işçiler, aynı tarihte sendikaya üye oldukları gerekçesiyle çoğunluk hesabına dâhil edilmiştir.

Ancak yargılama sırasında üç işçinin sendika üyelik başvurularının, Bakanlığa yapılan yetki başvurusunun saatinden sonra e-Devlet üzerinden onaylandığı belirlenmiştir.

Yargıtay, sendika üyeliğinin kazanılabilmesi için e-Devlet üzerinden üyelik başvurusu ve yetkili organın kabulünün birlikte gerçekleşmesi gerektiğini belirtmiştir.

Bu nedenle yetki başvurusu anından sonra üyeliğe kabul edilen üç işçinin, başvuru anındaki sendika üyesi sayısına dâhil edilemeyeceği sonucuna ulaşmıştır.

Yargıtay, bu kişilerin çoğunluk hesabından çıkarılarak işçi ve sendika üyesi sayılarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiş ve eksik incelemeye dayanan hükmü bozmuştur.

Karar, aynı takvim gününde gerçekleşen üyelik ve yetki başvurusu işlemlerinde bile işlem saatinin hukuki sonucu değiştirebildiğini göstermektedir.

Dolayısıyla çoğunluk sınırına yakın uyuşmazlıklarda Bakanlık başvuru kayıtları ile e-Devlet üyelik kabul tarih ve saatlerinin birlikte incelenmesi gerekir.

Kararın tam metni Çalışma ve Toplum Yargı Kararları arşivinde yayımlanmıştır.

Olumlu ve Olumsuz Sendika Yetki Tespiti Ne Anlama Gelir?

Olumlu yetki tespiti

Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihinde işçi sendikasının gerekli işkolu barajını ve işyeri veya işletme çoğunluğunu sağladığını belirlerse olumlu yetki tespiti yapar.

6356 sayılı Kanun’un 42. maddesinin ikinci fıkrasına göre Bakanlık, olumlu yetki tespitini başvuru, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayılarıyla birlikte ilgili işkolunda kurulu işçi sendikalarına, taraf olacak işveren sendikasına veya sendika üyesi olmayan işverene altı iş günü içinde bildirir.

Yönetmelik’in 8. maddesi uyarınca olumlu yetki tespit yazısında:

• Yetki şartlarını taşıyan sendikanın adı,
• Yetkinin kapsamına giren işyeri veya işyerleri,
• İşçi ve sendika üyesi sayıları,
• Toplu iş sözleşmesinin düzeyi,
• Görevli makam

gösterilir.

Olumlu yetki tespiti, henüz yetki belgesi değildir. Kanuni itiraz süreci tamamlanmadan olumlu tespit yazısının doğrudan kesin toplu iş sözleşmesi yetkisi sağladığı kabul edilemez.

Olumsuz yetki tespiti

Bakanlık, başvuran işçi sendikasının gerekli şartları taşımadığını belirlerse olumsuz yetki tespiti yapar.

6356 sayılı Kanun’un 42. maddesinin üçüncü fıkrasına göre bu sonuç yalnızca başvuruyu yapan tarafa bildirilir.

İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren tarafından yapılan başvuruda yetkili bir işçi sendikasının bulunmadığı belirlenirse bu bilgi de yalnızca başvuru sahibine bildirilir.

İşletmede yetki şartlarını sağlayan birden fazla sendikanın üye sayılarının eşit olması hâlinde de Yönetmelik’in 9. maddesinin üçüncü fıkrasına göre olumsuz yetki tespiti yapılır.

Olumsuz tespit, sendikanın başvuru tarihinde gerekli şartları taşımadığı yönünde idari bir belirlemedir. İlgili tarafın kanunda düzenlenen yargısal başvuru hakkı saklıdır.

Sendika Yetki Belgesi Nedir ve Ne Zaman Verilir?

Yetki belgesi, toplu iş sözleşmesi yapabilmek için gerekli yetki şartlarının kesinleşmesinden sonra Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından ilgili işçi sendikasına verilen belgedir.

6356 sayılı Kanun’un 44. maddesi uyarınca:

• Olumlu yetki tespitine süresinde itiraz edilmemişse itiraz süresinin bitimini takip eden altı iş günü içinde yetki belgesi verilir.
• Yapılan itiraz reddedilmişse ilgili mahkeme kararının kesinleşmesi ve tebliği üzerine altı iş günü içinde yetki belgesi verilir.
• Olumsuz yetki tespitine karşı açılan davada sendikanın yetkili olduğu kesinleşmiş mahkeme kararıyla belirlenmişse kararın tebliğinden itibaren altı iş günü içinde yetki belgesi verilir.

Yetki belgesinin verilmesi, işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi görüşmelerini başlatabilmesi bakımından belirleyici aşamadır.

Ancak yetki belgesi tek başına toplu iş sözleşmesi oluşturmaz. Toplu iş sözleşmesinin yapılabilmesi için kanunda düzenlenen toplu görüşme sürecinin yürütülmesi gerekir.

Yetki belgesi alındıktan sonra kaç gün içinde toplu görüşmeye çağrı yapılmalıdır?

6356 sayılı Kanun’un 46. maddesinin birinci fıkrasına göre taraflardan biri, yetki belgesinin alındığı tarihten itibaren 15 gün içinde karşı tarafı toplu görüşmeye çağırmalıdır.

Çağrı tarihi, çağrıyı yapan tarafça derhâl görevli makama bildirilir.

Bu süre içerisinde çağrı yapılmazsa yetki belgesinin hükmü kalmaz.

Kanunun 46. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince çağrıyı yapan taraf, toplu görüşmede ileri süreceği tekliflerin tamamını çağrı süresi içinde karşı tarafa vermek zorundadır.

Tarafların toplu görüşme sırasında tekliflerini değiştirme hakları saklıdır.

Bu nedenle yetki belgesinin alınması, sürecin tamamlandığı anlamına gelmez. Toplu görüşmeye çağrı ve sonraki toplantı işlemleri de kanuni süreler içinde yürütülmelidir.

Sendika Yetki Tespitine İtiraz Edilirse Ne Olur?

Bakanlık tarafından yapılan olumlu veya olumsuz yetki tespiti, 6356 sayılı Kanun’un 43. maddesindeki şartlarla yargısal denetime tabidir.

Yetki tespitine yönelik uyuşmazlıklar özellikle işçi sayısı, sendika üyelikleri, çoğunluk hesabı ve işyeri veya işletme kapsamı üzerinde yoğunlaşır.

6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrasına göre yetki tespitine yapılan itiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.

Bu nedenle yetki tespitine karşı dava açılması, yetki belgesinin verilmesini ve toplu görüşme sürecine geçilmesini etkiler.

Ancak işkolu istatistiklerine itiraz, Bakanlığın işkolu tespitine itiraz ve belirli bir işyeri veya işletme için düzenlenen yetki tespitine itiraz birbirinden farklı hukuki süreçlerdir.

Yetki tespitine karşı kimlerin dava açabileceği, başvuru süresi, somut delil zorunluluğu, görevli mahkeme ve yargılama aşamalarının ayrıntıları sendika yetki tespitine itiraz davası başlıklı makalede incelenmiştir.

Sendika Yetkisi ile Grev Oylaması Arasındaki Fark Nedir?

Sendika yetki tespiti ile grev oylaması aynı hukuki işlem değildir.

Yetki tespiti, belirli bir işyeri veya işletmede hangi işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yapabileceğinin belirlenmesine yöneliktir.

Grev oylaması ise toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık ortaya çıkması ve kanuni grev sürecinin ilgili aşamasına gelinmesinden sonra, alınmış grev kararının uygulanmasına ilişkin işçilerin iradesini belirleyen farklı bir mekanizmadır.

Bir sendikanın yetki belgesi alabilmesi için önceden grev oylaması yapılması gerekmez.

Aynı şekilde grev oylaması yapılması, işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yapma yetkisinin belirlenmesi yerine geçmez.

Grev oylamasının başvuru şartları, oylama usulü ve sonuçları grev oylaması ve itiraz süreci başlıklı makalede ayrıca açıklanmıştır.

Sendika Yetkisinde İşçi, İşveren ve Sendikalar Nelere Dikkat Etmelidir?

Toplu iş sözleşmesi yetkisinin doğru belirlenmesinde yalnızca sendikanın üye sayısına bakılması yeterli değildir. Yetkinin kapsamı, başvuru tarihi, işkolu barajı ve çalışan sayıları birlikte değerlendirilmelidir.

İşçi sendikası açısından işkolu barajının karşılanması, üyeliklerin e-Devlet sisteminde geçerli biçimde kazanılmış olması, başvuru anındaki çoğunluk ve işletme kapsamındaki işyerlerinin doğru belirlenmesi önem taşır.

İşveren açısından Bakanlığın tespit ettiği çalışan sayısının, işyerlerinin ve toplu iş sözleşmesi düzeyinin resmî kayıtlarla uyumlu olup olmadığı incelenmelidir. İşverenin, hukuken yetkili sendika ile toplu pazarlık yürütmesi gerekir.

İşveren sendikası açısından toplu iş sözleşmesine taraf olma yetkisi, üyeliği bulunan işverenlerin işyerleri ile bağlantılıdır. 6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinin dördüncü fıkrasına göre işveren sendikası, üyesi işverenlere ait işyerleri veya işletmeler bakımından toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.

İşçiler açısından sendikaya üyeliğin hukuken kazanılmış olması, toplu iş sözleşmesi yetkisinin belirlenmesinde önemlidir. Ancak bireysel sendika üyeliği ile sendikanın toplu pazarlık yetkisi farklı hak ve işlemlerdir.

Özellikle çoğunluğun sınırda bulunduğu işyerlerinde, üyelik kabul tarihi ve saati, SGK işe giriş ve işten ayrılış bildirimleri ile işyeri organizasyonuna ilişkin belgeler belirleyici olabilir.

Sendika Yetkisi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bir sendikanın toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için kaç üyesi olmalıdır?

Sendikanın kendi işkolunda çalışan işçilerin en az %1’ini üye kaydetmiş olması gerekir. Bunun yanında işyeri toplu iş sözleşmesinde işçilerin yarıdan fazlasının, işletme toplu iş sözleşmesinde ise toplam işçilerin en az %40’ının üye olması zorunludur.

İşyerinde tam %50 üyelik yeterli midir?

Hayır. İşyeri toplu iş sözleşmesi için çalışan işçilerin yarıdan fazlasının üye olması gerekir. Örneğin 100 işçinin bulunduğu işyerinde 50 üye yeterli değildir; en az 51 üye gerekir.

İşletmede %40 üyelik yeterli midir?

İşletme toplu iş sözleşmesinde toplam işçilerin en az %40’ının ilgili sendikaya üye olması gerekir. Ancak işkolu barajı da sağlanmalıdır. Birden fazla sendika %40 veya daha fazla çoğunluğa ulaşmışsa en fazla üyeye sahip olan sendika yetkilidir.

Birden fazla sendikanın işletmede eşit sayıda üyesi bulunursa ne olur?

Yetki şartlarını karşılayan birden fazla sendikanın üye sayıları eşitse Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik’in 9. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince olumsuz yetki tespiti yapılır.

Yetki başvurusundan sonra sendikaya üye olanlar çoğunluk hesabına katılır mı?

Hayır. Yetki tespitinde başvuru anındaki geçerli sendika üyelikleri esas alınır. Aynı gün içerisinde dahi olsa başvuru saatinden sonra kazanılan üyelikler, başvuru anındaki çoğunluk hesabına dâhil edilmez.

Sendika yetkisini hangi kurum tespit eder?

Yetki tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılır. Bakanlık, işkolu istatistikleri, üyelik kayıtları ve SGK bildirimlerini esas alarak ilgili sendikanın kanuni şartları taşıyıp taşımadığını belirler.

Olumlu yetki tespit yazısı toplu iş sözleşmesi imzalamak için yeterli midir?

Hayır. Olumlu yetki tespiti ile yetki belgesi farklıdır. Olumlu tespitin kanuni süreç sonunda kesinleşmesi üzerine Bakanlık tarafından yetki belgesi verilir.

Yetki belgesi alındıktan sonra ne kadar sürede çağrı yapılmalıdır?

6356 sayılı Kanun’un 46. maddesine göre yetki belgesinin alındığı tarihten itibaren 15 gün içinde toplu görüşmeye çağrı yapılmalıdır. Bu sürede çağrı yapılmazsa yetki belgesinin hükmü kalmaz.

Sonuç

Sendika yetkisi, 6356 sayılı Kanun’un 41. maddesindeki işkolu barajı ile işyeri veya işletme çoğunluğunun birlikte sağlanmasına dayanır.

İşyeri toplu iş sözleşmesinde yarıdan fazla, işletme toplu iş sözleşmesinde en az %40 üyelik aranır. Her iki durumda da işkolundaki %1 üyelik barajının karşılanması zorunludur.

Yetki hesabında başvuru tarihi ve üyeliğin hukuken kazanıldığı an belirleyicidir. İşyeri veya işletme düzeyinin yanlış belirlenmesi de çoğunluk hesabını ve dolayısıyla yetki sonucunu değiştirebilir.

Bakanlığın olumlu yetki tespiti, kanuni sürecin tamamlanmasıyla yetki belgesine dönüşür. Yetki belgesinin alınmasından sonra da toplu görüşmeye çağrı ve sonraki toplu pazarlık işlemleri süresinde yapılmalıdır.

Sendikaların ve işverenlerin yetki tespiti işlemlerinde resmî kayıtları, işyeri organizasyonunu ve başvuru tarihlerini birlikte değerlendirmesi gerekir.

Toplu iş sözleşmesi yetkisi, çoğunluk hesabı, Bakanlığın yetki tespiti veya yetki belgesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların hukuki değerlendirilmesi için İstanbul iş hukuku avukatı hizmetine ilişkin bilgiler incelenebilir.

Hukuki Dayanaklar ve Yargı Kararları

• 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, özellikle madde 51 ve 53.
• 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, özellikle madde 17, 34, 35 ve 41–47.
• 11 Ekim 2013 tarihli ve 28792 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toplu İş Sözleşmesi Yetki Tespiti ile Grev Oylaması Hakkında Yönetmelik, özellikle madde 4–11.
• 14 Haziran 2015 tarihli ve 29386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 2026 yılı Temmuz ayı işkolu istatistiklerine ilişkin 28.07.2026 tarihli açıklama.
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 02.12.2024 tarihli, 2024/13604 E. ve 2024/15616 K. sayılı karar (işyeri ve işletme çoğunluğu; olumlu yetki tespitinin iptali).
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 16.06.2025 tarihli, 2025/3684 E. ve 2025/5027 K. sayılı karar (üyeliğin kazanılması ve yetki başvuru saati; bozma).

Yazar: Avukat Mehmet Sarıoğlu