Patent Araştırması Nasıl Yapılır? Önceki Teknik Taraması

Patent araştırması, bir buluş için patent başvurusu yapılmadan önce aynı veya benzer teknik çözümlerin daha önce kamuya açıklanıp açıklanmadığını belirlemek amacıyla yürütülen teknik ve hukuki incelemedir. Patent araştırması nasıl yapılır? Öncelikle buluşun teknik özellikleri belirlenir; ardından Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), Avrupa Patent Ofisi (EPO) ve Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) veri tabanlarında anahtar kelime, teknik sınıflandırma ve patent dokümanı araştırması gerçekleştirilir. Bulunan belgeler, buluşun özellikleriyle karşılaştırılarak yenilik ve buluş basamağı bakımından değerlendirilir. Ancak araştırmada benzer bir patent bulunmaması, buluşun mutlaka patent alabileceği veya üçüncü kişilerin haklarını ihlal etmeyeceği anlamına gelmez.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.83 uyarınca, tekniğin bilinen durumuna dâhil olmayan buluş yeni kabul edilir. Tekniğin bilinen durumu yalnız Türkiye’deki patentlerden ibaret değildir; dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir hâle gelmiş teknik bilgileri de kapsar. Bu nedenle başvuru öncesi araştırmanın kapsamı, yalnız ulusal patent siciliyle sınırlandırılmamalıdır.

Patent Araştırması Nedir ve Neden Yapılır?

Patent araştırması, belirli bir teknik çözümün daha önce hangi belgelerde veya diğer kamuya açık kaynaklarda açıklanmış olduğunu ortaya çıkarmaya yönelik sistematik bilgi toplama ve değerlendirme faaliyetidir. Başvuru öncesinde yapılan bu çalışma, önceki teknik taraması veya patent ön araştırması olarak da adlandırılır.

Araştırmanın temel amacı, buluş sahibinin düşündüğü teknik çözümün mevcut teknik bilgiyle ilişkisini ortaya koymaktır. Böylece başvurunun kapsamı ve teknik gerekçesi daha bilinçli şekilde oluşturulabilir.

Ön araştırma özellikle şu sorulara cevap arar:

• Buluşun tamamı daha önce bir patent belgesinde veya başka bir kaynakta açıklanmış mıdır?
• Aynı teknik problemi çözmek amacıyla geliştirilmiş başka yöntemler veya ürünler bulunmakta mıdır?
• Buluşun bilinen teknolojiden ayrılan özellikleri nelerdir?
• Bu farklılıklar teknik bir etki veya avantaj sağlamakta mıdır?
• Benzer patent belgelerinin tarifname, istem ve çizimleri hangi teknik unsurları açıklamaktadır?
• Başvuru yapılmadan önce ek deney, prototip veya teknik dokümantasyon gerekli midir?

Patent araştırması ayrıca Ar-Ge faaliyetinin planlanmasında önemlidir. Daha önce açıklanmış teknik çözümlerin tespit edilmesi, aynı araştırmanın gereksiz yere tekrarlanmasını önleyebilir. Bununla birlikte patent veri tabanında bir çözümün bulunması, bu çözümün ticari olarak kullanılmasının serbest olduğu veya yasaklandığı sonucunu tek başına doğurmaz.

Başvuru yapılmadan önce buluşun gizli tutulması da önem taşır. Bu konudaki sözleşmesel ve fiilî önlemler, patent başvurusu öncesi buluşun korunması kapsamında ayrıca ele alınmaktadır.

Önceki Teknik Araştırmasının Hukuki Dayanağı Nedir?

SMK m.82: Patentlenebilirlik koşulları

SMK m.82/1 uyarınca teknolojinin her alanındaki buluşlara, yeni olmaları, buluş basamağı içermeleri ve sanayiye uygulanabilir olmaları şartıyla patent verilir.

Dolayısıyla önceki teknik araştırması, patentlenebilirlik incelemesinin özellikle yenilik ve buluş basamağı yönleri bakımından bilgi sağlayan bir hazırlık çalışmasıdır. Araştırma, başlı başına patent verilebilirliğine ilişkin resmî bir karar oluşturmaz.

Üç temel şartın tamamı ve bunların birbirinden ayrılması, patentlenebilirlik şartları konusunda açıklanmaktadır.

SMK m.83: Tekniğin bilinen durumu

SMK m.83/2, tekniğin bilinen durumunu oldukça geniş tanımlar. Buna göre başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde yazılı veya sözlü tanıtım yoluyla ortaya konulmuş, kullanım yoluyla açıklanmış veya başka bir biçimde toplumca erişilebilir hâle gelmiş teknik bilgiler değerlendirmeye alınabilir.

Bu kapsamda yalnız patent belgeleri değil, koşulları gerçekleştiğinde aşağıdaki kaynaklar da önem taşıyabilir:

• Bilimsel makaleler, tezler ve teknik araştırma raporları,
• Üretici katalogları, kullanım kılavuzları ve teknik şartnameler,
• Konferans bildirileri ve kamuya açık sunumlar,
• Fuar ve sergilerde erişilebilir hâle getirilen teknik açıklamalar,
• İnternet sayfaları, videolar ve erişilebilir elektronik arşivler,
• Kamuya açık kullanımlar ve teknik ürün tanıtımları,
• Yayımlanmış patent ve faydalı model başvuruları.

Bir kaynağın önceki teknik olarak kullanılabilmesi bakımından içeriği kadar, ilgili tarihte toplumca erişilebilir olup olmadığı da belirleyicidir. Örneğin sonradan düzenlenmiş bir teknik katalog, tek başına açıklanan bilginin daha eski bir tarihte erişilebilir olduğunu ispatlamayabilir.

SMK m.83/3 ayrıca, belirli şartları taşıyan, daha erken başvuru tarihli fakat daha sonra yayımlanan patent ve faydalı model başvurularının ilk içeriklerinin de tekniğin bilinen durumu olarak dikkate alınmasını düzenler. Bu belgelerin buluş basamağı değerlendirmesindeki özel sınırı ise m.83/5’te yer alır.

Bu nedenle ön araştırma, fiilen yayımlanmış belgeleri esas almakla birlikte henüz yayımlanmamış önceki başvuruların bulunabileceği ihtimalini tamamen ortadan kaldıramaz.

SMK m.96: Kurum araştırmasıyla bağlantı

SMK m.96, patent başvurusunun yapılmasından sonra araştırma talebini ve Kurum tarafından araştırma raporunun düzenlenmesini düzenler. Kanunun birinci fıkrasında araştırma talebi için başvuru tarihinden itibaren on iki aylık süre öngörülmüş, dördüncü fıkrasında ise bu sürenin yarısına kadar indirilebilmesine ilişkin yetki tanınmıştır.

Başvuru öncesinde kişinin kendi imkânlarıyla veya teknik uzman desteğiyle yaptığı ön tarama, bu resmî işlemin yerine geçmez. Kurum raporunun düzenlenmesi ve yorumlanması, patent araştırma raporu başlıklı ayrı incelemenin konusudur.

Patent Araştırması Hangi Veri Tabanlarında Yapılır?

Patent ön araştırmasının güvenilirliği, kullanılan kaynakların kapsamıyla doğrudan ilişkilidir. Tek veri tabanına bağlı kalmak yerine ulusal, bölgesel ve uluslararası kaynakların birlikte kullanılması daha uygun bir yöntemdir.

TÜRKPATENT üzerinden araştırma

TÜRKPATENT’in resmî patent araştırma sistemi, Türkiye ile ilgili başvuruların ve kayıtların incelenmesinde temel kaynaklardan biridir. Sistem üzerinden buluş başlığı, buluş özeti, başvuru sahibi, buluş sahibi, başvuru numarası ve sınıflandırma gibi alanlar kullanılarak arama yapılabilir.

Ancak Türkiye’de aynı başlıkla bir patent kaydının bulunmaması, buluşun dünyada yeni olduğu anlamına gelmez. Ayrıca bir başvurunun veya patentin veri tabanında yer alması, yalnız bu kayıt üzerinden geçerlilik ve koruma kapsamı hakkında kesin sonuca ulaşılmasını sağlamaz.

Espacenet üzerinden dünya çapında tarama

Avrupa Patent Ofisinin Espacenet sistemi, farklı patent ofislerinin yayımladığı belgelerin birlikte araştırılmasına olanak tanır.

Espacenet özellikle şu incelemelerde yararlıdır:

• Aynı teknik çözüme ilişkin farklı ülkelerdeki yayınları bulmak,
• Patent ailesi bilgilerini ve öncelik ilişkilerini incelemek,
• Belgede atıf yapılan daha eski teknik kaynaklara ulaşmak,
• Sonraki patent belgelerinin ilgili dokümana yaptığı atıfları araştırmak,
• IPC ve CPC sınıflarını kullanarak kelime aramasını genişletmek,
• Patent belgesinin tarifname, istem ve çizimlerini karşılaştırmak.

Burada önemli bir ayrım vardır: Veri tabanında görülen bir belge, henüz sonuçlandırılmamış bir patent başvurusu olabilir. Başvurudaki istemler ile sonradan verilmiş patentin istemleri aynı olmayabilir. Önceki teknik araştırmasında belgenin kamuya açıkladığı teknik bilgi; hak ihlali değerlendirmesinde ise geçerli koruma kapsamı ve ilgili ülke bakımından hak durumu farklı sorulardır.

PATENTSCOPE üzerinden uluslararası başvuru taraması

WIPO’nun PATENTSCOPE sistemi, yayımlanmış Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) başvuruları başta olmak üzere çeşitli patent yayınlarına erişim sağlar. Anahtar kelime, teknik sınıflandırma, başvuru numarası ve diğer arama alanlarından yararlanılabilir.

PCT yayınlarının araştırılması önemlidir; çünkü bir teknik çözümün uluslararası başvuru yoluyla açıklanmış olması, o çözümün Türkiye’deki önceki teknik değerlendirmesinde de önem taşıyabilir. Bununla birlikte PCT başvurusu, kendiliğinden bütün ülkelerde geçerli bir patent hakkı sağlamaz.

Patent Araştırması Adım Adım Nasıl Yapılır?

Verimli bir araştırmada amaç mümkün olduğunca çok belge toplamak değil, buluşla teknik açıdan en fazla ilgili açıklamaları sistematik olarak bulmaktır. Aşağıdaki yöntem, başvuru öncesi tarama için uygulanabilecek bir çalışma sırası sunar.

1. Buluşun teknik problemini ve çözümünü tanımlayın

İlk aşamada buluş, ticari adı veya pazarlama avantajlarıyla değil, teknik işleyişiyle açıklanmalıdır.

Örneğin bir sulama cihazı geliştirildiğinde yalnızca “su tasarrufu sağlayan akıllı sulama sistemi” ifadesiyle araştırma yapmak yeterli değildir.

Bunun yerine aşağıdaki sorular cevaplanmalıdır:

• Sistem hangi teknik problemi çözmektedir?
• Hangi sensör, vana, kontrol birimi veya mekanik düzeneklerden oluşmaktadır?
• Bu unsurlar birbirleriyle nasıl bağlantılıdır?
• Mevcut sistemlerden hangi teknik özellikleriyle ayrılmaktadır?
• Bu farklılık belirli bir teknik sonucu nasıl oluşturmaktadır?

Bu çalışma sonucunda buluşun temel teknik özelliklerini gösteren kısa bir özellik listesi oluşturulmalıdır. Araştırmanın ilerleyen aşamalarında her ilgili belge bu listeyle karşılaştırılır.

2. Türkçe ve yabancı dilde teknik anahtar kelimeler belirleyin

Patent belgeleri aynı teknik özelliği farklı kelimelerle tarif edebilir. Bu nedenle yalnız buluşun günlük hayattaki adına dayalı arama yapılması önemli belgelerin gözden kaçmasına neden olabilir.

Örneğin sulama sistemi konusunda şu kavramlar ayrı ayrı araştırılabilir:

• Toprak nem sensörü / soil moisture sensor,
• Otomatik sulama / automatic irrigation,
• Akış kontrol vanası / flow control valve,
• Geri beslemeli kontrol / feedback control,
• Arıza emniyet mekanizması / fail-safe mechanism.

Arama sırasında eş anlamlı kelimeler, teknik kısaltmalar, farklı yazımlar ve aynı işlevi tanımlayan alternatif terimler kullanılmalıdır.

Arama sistemi desteklediği ölçüde AND, OR ve NOT gibi mantıksal operatörlerden, tam ifade aramasından ve alan filtrelerinden yararlanılabilir. Ancak her veri tabanının sorgu sözdizimi aynı değildir; sorgular ilgili sistemin arama kurallarına göre düzenlenmelidir.

3. Geniş taramayla başlayıp sonuçları daraltın

İlk sorguda çok fazla filtre kullanılması, ilgili belgelerin dışarıda kalmasına neden olabilir. Bu nedenle önce buluşun temel teknik işlevini anlatan geniş bir sorgu oluşturulması, ardından sonuçlara göre aramanın daraltılması yararlıdır.

Örneğin başlangıçta “soil moisture irrigation control” kavramlarıyla arama yapılıp daha sonra sensör, kontrol vanası ve emniyet mekanizması gibi unsurlar eklenebilir.

Arama kapsamı daraltılırken başlık, özet ve uygun olduğunda tam metin alanları ayrı ayrı kullanılmalıdır. Önemli bir teknik unsurun yalnızca tarifnamede açıklanmış olabileceği unutulmamalıdır.

4. IPC ve CPC patent sınıflarını araştırın

IPC (International Patent Classification), patent ve faydalı model dokümanlarını teknik alanlarına göre sınıflandıran uluslararası sistemdir. CPC (Cooperative Patent Classification) ise EPO ve ABD Patent ve Marka Ofisi tarafından yönetilen daha ayrıntılı bir sınıflandırma sistemidir.

Teknik sınıflandırma, patent araştırmasında kelime farklılıklarının oluşturduğu sınırlamaları azaltır. Bir başvuru metninde kullanılan kelimeler araştırmacının tercih ettiği ifadelerden farklı olsa da, ilgili sınıflandırma kodları üzerinden belgeye ulaşmak mümkün olabilir.

Sınıflandırma araştırması genel olarak şu sırayla yürütülebilir:

1. İlk anahtar kelime aramasında teknik bakımdan en yakın belgeleri belirleyin.
2. Bu belgelerin IPC ve CPC kodlarını inceleyin.
3. Kodların teknik kapsamını ve alt gruplarını kontrol edin.
4. İlgili alt sınıflardaki diğer yayınları araştırın.
5. Farklı teknik alanların birleşiminden oluşan buluşlarda birden fazla sınıfı kullanın.

Resmî sınıflandırma açıklamaları için WIPO IPC sistemi ve EPO CPC kaynakları kullanılabilir.

5. İlgili patentlerin tam belgelerini inceleyin

Arama sonuçlarında yalnız başlığa ve özete bakılması yeterli değildir. Başlık veya özet, buluşun bütün teknik özelliklerini göstermeyebilir.

Özellikle aşağıdaki bölümler birlikte değerlendirilmelidir:

• Tarifname: Teknik çözümün nasıl çalıştığını ve hangi örneklerle açıklandığını gösterir.
• İstemler: Başvuruda veya verilmiş patentte talep edilen korumanın teknik özelliklerini ortaya koyar.
• Çizimler: Parçaların konumunu, ilişkilerini veya çalışma düzenini anlamayı kolaylaştırır.
• Bibliyografik bilgiler: Başvuru, yayım, rüçhan ve ilgili taraf bilgilerini gösterir.
• Atıflar: Belgeyle ilişkili daha önceki veya sonraki teknik yayınlara ulaşmayı sağlar.

Başvuru öncesi yenilik araştırmasında, önceki teknik belgesinin açıklaması yalnız istemlerde yazılı olanlardan ibaret değildir. Tarifname ve çizimlerde toplumca erişilebilir biçimde açıklanmış teknik bilgi de önem taşıyabilir.

Bu durum, bir patentin sağladığı hukuki korumanın sınırının belirlenmesinden ayrıdır. Koruma sınırının istemlere göre belirlenmesi, SMK m.89 çerçevesinde patent istemlerinin yorumu başlıklı konuda incelenmektedir.

6. Patent ailesini, atıfları ve ilgili belgeleri izleyin

Aynı buluşla bağlantılı birden çok ülkede yapılmış başvurular ve bunlara ilişkin yayınlar, patent ailesi bilgileri üzerinden takip edilebilir.

Bu inceleme, araştırmanın aynı teknik açıklamanın tekrarlarıyla gereksiz yere genişlemesini önleyebilir. Ancak aynı ailedeki bütün belgelerin istemlerinin, içeriklerinin veya hukuki statülerinin mutlaka aynı olduğu varsayılmamalıdır.

Atıf incelemesinde iki yön önemlidir:

• Bulunan belgenin hangi eski teknik kaynaklara atıf yaptığı,
• Hangi sonraki yayınların söz konusu belgeye atıfta bulunduğu.

Özellikle önceki patent araştırma raporlarında veya inceleme kayıtlarında gösterilen teknik belgeler, yeni araştırma için başlangıç noktaları oluşturabilir.

7. Patent dışı teknik kaynakları da tarayın

Bir buluşun önceki teknik kapsamında değerlendirilmesi için mutlaka patent belgesinde yer alması gerekmez. Patentlenmemiş teknik çözümler de kamuya erişilebilir biçimde açıklanmış olmaları hâlinde önem taşıyabilir.

Bu nedenle ilgili bilimsel makaleler, akademik tezler, konferans bildirileri, ürün katalogları ve teknik kılavuzlar ayrıca araştırılmalıdır.

Örneğin bir araştırma makalesinde belirli bir kontrol yönteminin teknik ayrıntıları açıklanmışsa, yönteme ilişkin patent başvurusu bulunmaması bu açıklamanın önemsiz olduğu anlamına gelmez.

İnternet kaynaklarında ise açıklamanın içeriğiyle birlikte ilk erişilebilir olduğu tarihin belirlenmesi gerekir. Özellikle sonradan değiştirilebilen web sayfalarında tarih ve içerik ispatı dikkatle değerlendirilmelidir.

Bulunan Patent Belgeleri Buluşla Nasıl Karşılaştırılır?

Patent ön araştırmasının en önemli aşaması, bulunan belgelerle araştırmaya konu teknik çözümün karşılaştırılmasıdır. Bu çalışma için teknik özellik karşılaştırma tablosu hazırlanabilir.

Örneğin sensör kontrollü bir sulama mekanizmasında aşağıdaki üç özelliğin birlikte bulunduğu varsayılsın:

1. Toprağın nem seviyesini ölçen sensör,
2. Ölçüme göre akışı düzenleyen kontrol vanası,
3. Enerji kesintisinde akışı otomatik durduran emniyet mekanizması.

Varsayımsal bir araştırmada iki ayrı teknik yayın bulunduğunu düşünelim:

Bu tablo, değerlendirme yöntemini göstermek amacıyla hazırlanmış varsayımsal bir örnektir; belirli bir gerçek patent belgesini veya resmî araştırma sonucunu temsil etmez.

Örnekte Belge A ilk iki özelliği, Belge B ise üçüncü özelliği açıklamaktadır. Bu iki belgenin özelliklerinin farklı dokümanlarda yer alması, tek başına buluşun yenilikten yoksun olduğu anlamına gelmez.

Yenilik incelemesinde, ilgili teknik özelliklerin önceki tekniğe ait tek bir açıklamadan doğrudan ve açık biçimde elde edilip edilemediği önem taşır. Birbirinden bağımsız açıklamaların sonradan birleştirilmesiyle yenilik eksikliği sonucuna ulaşılması ile buluş basamağı incelemesi birbirine karıştırılmamalıdır.

Bununla birlikte farklı belgelerde açıklanan özelliklerin bir araya getirilmesinin ilgili teknik alandaki uzman açısından aşikâr olup olmadığı, ayrı bir buluş basamağı değerlendirmesi gerektirebilir.

Dolayısıyla araştırma notunda şu iki soru ayrı tutulmalıdır:

• Yenilik: Araştırılan teknik çözüm önceki tekniğe ait bir açıklamada bütün olarak mevcut mudur?
• Buluş basamağı: Teknik çözüm, bilinen teknik karşısında ilgili alandaki uzman için aşikâr mıdır?

Bu ikinci sorunun teknik problem, uzman kişi ve aşikârlık ölçütleri yönünden ayrıntılı değerlendirilmesi, patentte buluş basamağı konusuna aittir. Yenilik şartının hukuki sınırları ise patentte yenilik şartı ve tekniğin bilinen durumu kapsamında ele alınmaktadır.

Patent Araştırmasında Yayım Tarihi, Başvuru Tarihi ve Rüçhan Neden Önemlidir?

Patent belgesinin teknik içeriği kadar, ilgili tarihler de araştırmanın hukuki sonucunu etkileyebilir. Özellikle patent başvuru tarihi, varsa geçerli rüçhan tarihi ve önceki belgenin kamuya erişilebilir olduğu tarih birbirinden ayrılmalıdır.

Başvuru tarihi ile yayım tarihi aynı değildir

Bir patent başvurusu yapılmış olmakla birlikte henüz yayımlanmamış olabilir. Bu nedenle araştırma tarihinde erişilebilir olmayan bir başvuru, mevcut veri tabanı taramasında görülemeyebilir.

SMK m.83/3’te düzenlenen şartları taşıyan daha erken tarihli başvuruların sonradan yayımlanması, yenilik değerlendirmesinde özel sonuçlar doğurabilir. Bu nitelikteki belgelerin buluş basamağında değerlendirilmemesine ilişkin hüküm de m.83/5’te açıkça düzenlenmiştir.

Bu sebeple bir patent araştırma raporunda yalnız belgenin yayım tarihini kaydetmek yeterli olmayabilir. Başvuru ve rüçhan bilgileri de incelenmeli, gerektiğinde başvuru ailesinin ilgili içerikleri karşılaştırılmalıdır.

Rüçhan tarihinin araştırmadaki rolü

Geçerli bir rüçhan hakkının bulunması, ilgili teknik unsurlar bakımından esas alınacak önceki teknik tarihini etkileyebilir. Bununla birlikte bir başvurunun bütün teknik içeriğinin otomatik olarak aynı rüçhan tarihinden yararlandığı varsayılmamalıdır.

Rüçhan hakkının kapsamı ve tarihleri, SMK m.92-94 çerçevesinde ve patent başvurusunda rüçhan hakkı başlıklı incelemede ayrıca açıklanmaktadır.

Buluş daha önce açıklanmışsa ne yapılmalıdır?

Buluş sahibinin buluşu bir fuarda göstermiş, internette yayımlamış veya üçüncü kişilere teknik ayrıntılarıyla açıklamış olması, önceki teknik araştırmasında ayrıca değerlendirilmelidir.

SMK m.84, belirli kişilerden kaynaklanan ve kanunda belirtilen zaman koşullarını taşıyan açıklamaların patent veya faydalı model verilmesini etkilememesine ilişkin istisnaları düzenler. Ancak bu hüküm, her türlü başvuru öncesi açıklamaya otomatik ve sınırsız bir güvence vermez. İstisnayı ileri süren tarafın ispat yükü de kanunda düzenlenmiştir.

Özellikle yurt dışında da koruma düşünülüyorsa, kamuya açıklamanın farklı ülkelerdeki sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir. Fuar, makale ve internet açıklamalarına ilişkin istisnaların özel koşulları, patent yenilik 12 ay istisnası konusunda ele alınmaktadır.

Patent Araştırmasının Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Araştırmanın sonunda yalnızca bulunan patent numaralarının listelenmesi yeterli değildir. Her önemli belgenin, başvuruya konu teknik çözüm bakımından ne anlama geldiği açıklanmalıdır.

Pratikte değerlendirme üç temel sonuç grubuna ayrılabilir.

1. Buluşla çok yakın veya aynı teknik açıklama bulunması

Bir önceki teknik belgesinde, araştırılan buluşun bütün belirleyici özelliklerinin ilgili tarih bakımından geçerli bir açıklama içinde yer aldığı görülüyorsa, yenilik yönünden ciddi risk söz konusu olabilir.

Ancak bu sonuca ulaşırken belgenin yayımlanma ve erişilebilirlik tarihi, teknik içeriği ve uygulanabilecek hukuki istisnalar birlikte değerlendirilmelidir.

Böyle bir durumda yalnızca ürünün adını değiştirmek, bileşenleri farklı biçimde adlandırmak veya bilinen bir sistemi ticari olarak farklı sunmak yeni bir buluş oluşturulduğunu göstermeyebilir.

2. Teknik özelliklerin yalnız bir kısmının açıklanmış olması

Bulunan belgeler buluşun bazı unsurlarını açıklıyor ancak belirleyici bir teknik çözümü göstermiyorsa, yenilik ve buluş basamağı ayrı ayrı incelenmelidir.

Burada araştırılabilecek hususlar şunlardır:

• Farklı unsurun hangi teknik problemi çözdüğü,
• Farklılığın hangi teknik etkiyi meydana getirdiği,
• Bu etkinin mevcut teknikten beklenip beklenemeyeceği,
• Farklılığın tarifname ve deneysel verilerle nasıl destekleneceği,
• Başvuru metninde korunması istenen teknik özelliklerin nasıl tanımlanacağı.

Bu aşamada hazırlanan araştırma notları, başvuru belgelerinin oluşturulmasına katkı sağlayabilir. Bununla birlikte istemlerin yazımı ve tarifnamenin yeterliliği ayrıca teknik ve hukuki değerlendirme gerektirir. Özellikle patent tarifnamesinde yeterli açıklama şartı araştırma bulgularından farklı bir konudur.

3. Yakın bir teknik belge bulunamaması

Araştırmada yakın bir belge bulunamaması, ilk değerlendirme bakımından olumlu bir bulgu olabilir. Fakat bunun hukuki karşılığı, buluşun kesin olarak yeni veya patentlenebilir olduğunun ispatlanması değildir.

Sonucun sınırlı olmasının nedenleri arasında şunlar bulunabilir:

• Henüz yayımlanmamış önceki başvurular,
• Arama yapılan veri tabanlarının kapsam farklılıkları,
• Farklı dil veya terminolojiyle hazırlanmış yayınlar,
• Yanlış veya eksik teknik sınıflandırma,
• Patent dışı teknik kaynakların araştırılmamış olması,
• İlgili tarihte kamuya açık kullanımın tespit edilememesi.

Bu nedenle araştırma sonucunu “aynı patent yoktur” şeklinde kesinleştirmek yerine, kullanılan kaynaklar ve sorgular kapsamında hangi belgelerin bulunduğu veya bulunamadığı açıklanmalıdır.

Araştırma Bulguları Nasıl Belgelendirilmelidir?

Başvuru öncesi araştırmanın daha sonra yeniden incelenebilmesi için yöntem ve sonuçlarının yazılı hâle getirilmesi yararlıdır. Özellikle buluşun teknik özelliklerinde değişiklik yapıldığında önceki taramanın hangi çözüm için gerçekleştirildiğinin belirlenebilmesi gerekir.

Bir araştırma kayıt dosyasında aşağıdaki bilgiler tutulabilir:

1. Araştırmaya konu teknik çözümün tarihi belirtilmiş açıklaması,
2. Kullanılan veri tabanlarının adları,
3. Aramanın yapıldığı tarih,
4. Kullanılan Türkçe ve yabancı dilde anahtar kelimeler,
5. Aranan IPC ve CPC sınıfları,
6. Uygulanan tarih, ülke ve belge türü filtreleri,
7. Önemli patent belgelerinin yayın ve başvuru numaraları,
8. Belgeye ait ilgili sayfa, paragraf, istem veya şekil bilgileri,
9. Teknik özellik karşılaştırma tablosu,
10. Belirsizlikler, araştırma sınırlamaları ve değerlendirme sonucu.

Gerektiğinde belgelerin araştırma tarihindeki nüshaları ve kaynak bilgileri de muhafaza edilmelidir. Bunun amacı yalnızca belge toplamak değil, sonuca hangi teknik ve hukuki gerekçelerle ulaşıldığını izlenebilir kılmaktır.

Araştırmaya konu buluşta henüz gizli tutulması gereken teknik bilgiler bulunuyorsa, dış veri tabanlarına veya üçüncü kişilerin sistemlerine hangi bilgilerin gönderildiği ayrıca kontrol edilmelidir. Her teknik ayrıntının açık arama kutularına yazılması gerekli değildir.

Patent Ön Araştırması, Kurum Araştırma Raporu ve FTO Arasındaki Farklar

Patent araştırması kavramı, uygulamada farklı amaçlar için kullanılabilmektedir. Ancak başvuru öncesi patentlenebilirlik taraması, TÜRKPATENT tarafından düzenlenen araştırma raporu ve kullanım serbestliği incelemesi aynı işlem değildir.

Başvuru öncesi araştırma zorunlu mudur?

Başvuru öncesinde kişinin bağımsız bir patent veri tabanı taraması yapmış olması, SMK’da patent başvurusunun genel geçerlilik şartı olarak öngörülmemiştir. Bununla birlikte araştırma yapılmadan başvurulması, bilinen tekniğin yeterince değerlendirilmemesi ve başvuru kapsamının yanlış belirlenmesi riskini artırabilir.

Patent başvurusunun zorunlu belgeleri ve işlem aşamaları, patent başvuru süreci başlıklı makalenin konusudur.

Patent araştırması ihlal riskini de ortadan kaldırır mı?

Hayır. Patent verilebilirliği ile üçüncü kişinin patent hakkını ihlal etme riski farklı hukuki sorulardır.

Bir teknik geliştirme, önceki çözüme göre yeni ve buluş basamağı içeren belirli özelliklere sahip olabilir. Buna rağmen geliştirilmiş ürünün kullanılması, geçerli başka bir patentin istemleri kapsamına girebilir.

Tersine, daha önce açıklanmış olduğu için patentlenemeyen bir teknik çözümün kullanılması, her durumda başkasının patent hakkını ihlal ettiği anlamına da gelmez.

Üretim veya satış yapılacak ülkelerde geçerli patentlerin kapsamı, hukuki durumu ve somut kullanımın karşılaştırılması, patent kullanım serbestliği (FTO) araştırması kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.

Patent Araştırmasında Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Önceki teknik araştırmasında yapılan bazı yöntem hataları, gerçekte mevcut olan önemli belgelerin gözden kaçmasına veya bulunan belgelerin yanlış yorumlanmasına neden olabilir.

• Yalnız Türkiye’deki patentleri araştırmak: SMK m.83/2 bakımından dünyanın başka yerlerinde kamuya açıklanmış teknik bilgiler de önemli olabilir.
• Yalnız ürün adını aramak: Aynı teknik işlev farklı terminolojiyle açıklanmış olabilir.
• Yalnız patent başlığına ve özetine bakmak: Belirleyici teknik özellik tarifnamede, istemlerde veya çizimlerde yer alabilir.
• IPC/CPC sınıflarını kullanmamak: Kelime aramasıyla bulunamayan ilgili belgeler sınıflandırma üzerinden tespit edilebilir.
• Başvuru, yayım ve rüçhan tarihlerini karıştırmak: Belgenin hangi tarihte ve hangi kapsamda önceki teknik sayılacağı yanlış değerlendirilebilir.
• Yalnız verilmiş patentlere bakmak: Yayımlanmış fakat henüz patent verilmemiş başvuruların teknik açıklamaları da önemli olabilir.
• Patent dışı kaynakları ihmal etmek: Makaleler, tezler ve kamuya açık teknik kullanımlar araştırma dışında kalabilir.
• Yenilik ile buluş basamağını aynı test olarak kullanmak: Tek belgedeki açıklama ile teknik alandaki uzman bakımından aşikârlık değerlendirmesi birbirinden ayrılmalıdır.
• Bulunamayan belgeyi bulunmayan teknoloji saymak: Aramanın eksikliği, teknik çözümün yeni olduğunun kanıtı değildir.
• Patentlenebilirliği kullanım serbestliğiyle eşitlemek: Bir buluşun patent alabilmesi, üçüncü kişilerin geçerli patentlerinden bağımsız şekilde uygulanabileceği anlamına gelmez.

Özellikle teknik sınıflandırma, dil farklılıkları ve tarih filtresi kaynaklı eksiklikleri azaltmak için araştırmanın sonuçlarına göre sorguların yeniden düzenlenmesi gerekebilir.

Patent Araştırması Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Patent araştırması ücretsiz yapılabilir mi?

Evet. TÜRKPATENT’in patent araştırma sistemi, EPO Espacenet ve WIPO PATENTSCOPE gibi ücretsiz erişilebilen araçlar üzerinden temel patent araştırması yapılabilir. Bununla birlikte veri tabanlarına erişimin ücretsiz olması, kapsamlı teknik veya hukuki değerlendirmenin herhangi bir uzmanlık gerektirmediği anlamına gelmez. Araştırmanın kapsamına göre profesyonel inceleme ve diğer hizmetler maliyet doğurabilir.

2. Araştırmada aynı patent bulunamazsa buluş kesin olarak yeni midir?

Hayır. Aynı patentin bulunamaması, yalnız gerçekleştirilen taramanın sonucudur. Farklı terminolojiyle açıklanmış belgeler, patent dışı yayınlar, kamuya açık kullanımlar veya henüz yayımlanmamış önceki başvurular bulunabilir. Patentlenebilirlik konusunda kesin sonuç, yalnız arama sonucunun boş olmasına dayandırılamaz.

3. Yurt dışında yayımlanmış bir patent Türkiye’deki yenilik değerlendirmesini etkiler mi?

Evet. SMK m.83/2 kapsamında tekniğin bilinen durumu dünya çapındaki kamuya açıklamaları kapsar. Bu nedenle yurt dışında yayımlanmış bir patent belgesi, Türkiye’de herhangi bir patent hakkı sağlamasa bile önceki teknik bakımından önemli olabilir. Belgenin kamuya erişilebilirlik tarihi ve içeriği ayrıca değerlendirilmelidir.

4. Süresi dolmuş patentler önceki teknik araştırmasında dikkate alınır mı?

Evet. Bir patentin koruma süresinin sona ermiş olması, patent belgesinde geçmişte kamuya açıklanmış teknik bilgiyi ortadan kaldırmaz. Bu nedenle süresi dolmuş patent dokümanları da önceki teknik araştırmasında önemli olabilir. Koruma süresinin sona ermesi ile buluşun yeniliği üzerinde etkili olabilecek açıklamanın varlığı birbirinden farklı konulardır.

5. Patent araştırmasında yalnız istemleri okumak yeterli midir?

Hayır. Önceki teknik incelemesinde tarifname, çizimler ve teknik açıklamalar da araştırılmalıdır. Bir önceki teknik belgesinin açıklaması, yalnız talep edilen koruma kapsamıyla sınırlı olmayabilir. Bununla birlikte patentin sağladığı hukuki korumanın belirlenmesinde istemler esas alınır; bu iki değerlendirme birbirine karıştırılmamalıdır.

6. Başvuru yapılmadan önce buluş internette açıklanmışsa araştırmanın sonucu değişir mi?

Değişebilir. Açıklamanın içeriği, kamuya erişilebilir hâle geldiği tarih, açıklamayı yapan kişi ve SMK m.84’te öngörülen istisnaların uygulanıp uygulanamayacağı önem taşır. Her internet açıklamasının otomatik olarak koruma hakkını ortadan kaldırdığı veya her açıklamanın istisna kapsamında kaldığı söylenemez.

7. Patent araştırması olumluysa hemen başvuru yapılmalı mıdır?

Olumlu araştırma sonucu, başvuru kararında dikkate alınabilecek bir unsurdur. Ancak buluşun teknik açıklamasının yeterli olup olmadığı, istemlerde hangi özelliklerin korunmak istendiği, hak sahipliği ve varsa gizlilik ile rüçhan sorunları ayrıca değerlendirilmelidir. Teknik çözümün patent koruması dışında kalan bir konuya ilişkin olup olmadığı da önemlidir. Bu sınır, patent verilemeyen buluşlar kapsamında açıklanmaktadır.

Sonuç

Patent araştırması, başvuru öncesinde teknik çözümün mevcut bilgiler karşısındaki durumunu değerlendirmeye yarayan temel bir hazırlık çalışmasıdır. Etkili bir tarama; buluşun teknik özelliklerinin ayrıştırılmasını, Türkçe ve yabancı dilde arama yapılmasını, IPC/CPC sınıflarının kullanılmasını, patent ve patent dışı kaynakların incelenmesini ve bulunan açıklamaların teknik özellikler temelinde karşılaştırılmasını gerektirir.

SMK m.82 ve m.83 çerçevesinde araştırmanın temel hukuki katkısı, yenilik ve buluş basamağı bakımından önemli olabilecek önceki teknik belgelerinin tespit edilmesidir. Buna karşılık başvuru öncesi araştırma, resmî araştırma raporunun yerine geçmez; patent verilmesini veya üçüncü kişilerin haklarından bağımsız kullanım serbestliğini garanti etmez.

Bu nedenle araştırma sonucunun, kullanılan kaynaklar ve araştırmanın sınırlamaları açıkça belirtilerek değerlendirilmesi; patent başvurusuna ilişkin hukuki işlemlerin ise somut buluşun özelliklerine göre planlanması gerekir. Patent korumasının hukuki çerçevesi ve ilgili işlemlere ilişkin bilgiler için patent hukuku ve hukuki danışmanlık sayfası incelenebilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer