Yazılım Patenti Alınabilir Mi? Teknik Karakter ve Patentlenebilirlik Sınırları

Türkiye’de yazılım patenti alınabilir mi? Evet, belirli koşullarda yazılımla gerçekleştirilen teknik buluşlar için patent alınabilir. Ancak bilgisayar programının kendisi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 82. maddesi uyarınca patentlenebilirliğin dışındadır. Yazılımın somut bir teknik probleme çözüm getirmesi, teknik karakter taşıması ve yenilik, buluş basamağı ile sanayiye uygulanabilirlik şartlarını karşılaması hâlinde patent koruması mümkün olabilir. Bu nedenle bir yazılımın patentlenebilirliği, yalnızca programın özgün olmasına veya ticari değerine değil, patent istemlerinde tanımlanan teknik buluşun niteliğine bağlıdır.

Yazılım temelli buluşlarda temel ayrım, salt bilgisayar programı ile bilgisayar aracılığıyla gerçekleştirilen teknik buluş arasındadır. Bir algoritmanın bilgisayarda çalışması, uygulamanın kullanıcıya fayda sağlaması veya işlemleri otomatikleştirmesi tek başına patent verilmesi için yeterli değildir. Değerlendirmede yazılımın hangi teknik sorunu, hangi teknik araçlarla ve nasıl bir teknik sonuç meydana getirerek çözdüğü belirlenmelidir.

Yazılımın Patent Hukukundaki Yeri

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 82. maddesinin birinci fıkrasına göre teknolojinin her alanındaki buluşlara, yeni olmaları, buluş basamağı içermeleri ve sanayiye uygulanabilir olmaları şartıyla patent verilir.

Aynı maddenin ikinci fıkrasının (c) bendinde bilgisayar programları, buluş niteliğinde sayılmayan konular arasında gösterilmiştir. Bununla birlikte maddenin ikinci fıkrası, sayılan konu veya faaliyetlerle ilgili patent başvurularında yalnızca bu konu veya faaliyetlerin kendisinin patentlenebilirliğin dışında kalacağını düzenler.

Hukuki dayanak — 6769 sayılı Kanun m. 82/2: Bilgisayar programları buluş niteliğinde sayılmayan konular arasında yer alır. Ancak patentlenebilirlik dışlaması, ilgili konu veya faaliyetin kendisiyle sınırlıdır.

Bu düzenleme, bilgisayar programıyla gerçekleştirilen bütün teknik çözümlerin kategorik olarak patentlenemeyeceği anlamına gelmez. Patent başvurusunun konusu, programın soyut işleyişinden ibaret olmayıp teknik nitelikli bir ürün veya usul buluşu olabilir.

Örneğin yazılımla kontrol edilen bir endüstriyel cihazın çalışma biçimindeki teknik iyileştirme, bilgisayarın bellek yönetiminde kullanılan belirli bir teknik yöntem veya elektronik iletişimin güvenliğini artıran somut bir teknik çözüm, diğer şartları da karşılamak kaydıyla patent değerlendirmesine konu olabilir.

Buna karşılık salt matematiksel işlem, ticari karar kuralı, zihinsel faaliyet yöntemi veya bilginin sunulması, bilgisayar aracılığıyla gerçekleştirilmesi nedeniyle kendiliğinden patentlenebilir hâle gelmez. Bu konuların genel hukuki sınırları patent verilemeyen buluşlar ve istisnalar kapsamında ayrıca ele alınmaktadır.

Yazılım Patentlerinde Teknik Karakter ve Teknik Etki Ne Anlama Gelir?

Yazılım temelli bir buluşta teknik karakter, ileri sürülen çözümün teknolojik bir sorunla bağlantısını ve teknik niteliğini ifade eder. Burada yalnızca bilgisayarın kullanılmış olması değil, bilgisayar uygulamasının teknik çözümde üstlendiği işlev önemlidir.

1. Somut Bir Teknik Problemin Bulunması

Patentlenebilirlik değerlendirmesinde öncelikle çözülmek istenen sorun tanımlanmalıdır. Örneğin bir yazılımın müşteri kayıtlarını daha kolay düzenlemesi veya satış stratejisini daha kârlı hâle getirmesi, tek başına teknik problem bulunduğunu göstermez.

Buna karşılık veri iletimi sırasında paket kaybının azaltılması, cihazın enerji tüketiminin belirli teknik işlemlerle düşürülmesi, görüntü işleme sistemindeki bozulmanın giderilmesi veya bir üretim makinesinin hareketlerinin daha hassas kontrol edilmesi teknik problem niteliği taşıyabilir.

Belirleyici nokta, yalnızca elde edilmek istenen sonucun adlandırılması değil, problemin teknik nedenlerinin ve önerilen çözümün açıklanabilmesidir.

2. Problemin Teknik Araçlarla Çözülmesi

Teknik çözüm, yazılımın gerçekleştirdiği işlemler ile ilgili sistemin teknik özellikleri arasında açıklanabilir bir ilişki bulunmasını gerektirir.

Örneğin ağ üzerindeki veri paketlerinin belirli teknik koşullara göre yeniden yönlendirilmesi, işlemci kaynaklarının özel bir yöntemle dağıtılması veya sensör verilerine göre fiziksel bir cihazın denetlenmesi teknik çözüm bakımından anlamlı olabilir.

Ancak mevcut bir ticari yöntemin genel amaçlı bilgisayar, sunucu ve veri tabanı kullanılarak otomatikleştirilmesi ile teknik problemi çözen yeni bir bilgisayar uygulamasının geliştirilmesi aynı şey değildir.

3. Normal Bilgisayar İşleyişinin Ötesinde Teknik Etki

Avrupa Patent Ofisi (EPO) uygulamasında bilgisayar programları bakımından özellikle further technical effect olarak adlandırılan ilave teknik etki kavramı kullanılmaktadır.

Bu yaklaşımda programın bilgisayarda çalışmasının doğal sonucu olan elektriksel işlemler, veri işleme veya komutların yürütülmesi, tek başına yeterli teknik etki olarak değerlendirilmez. Programın normal çalışmanın ötesinde belirli bir teknik sonuca katkıda bulunması aranır.

EPO’nun 2026 İnceleme Kılavuzu G-II, 3.6 bölümünde bilgisayar programlarının teknik karakteri açıklanmakta; G-II, 3.6.1 bölümünde ise teknik etki örnekleri verilmektedir.

Bu kılavuz, Avrupa patent başvurularının incelenmesindeki yaklaşımı gösterir. Türkiye’deki bir ulusal patent başvurusunda doğrudan uygulanacak kanuni dayanak ise 6769 sayılı Kanun’dur. Avrupa uygulamasındaki teknik etki değerlendirmesi, Türk hukukundaki patentlenebilirlik incelemesine yardımcı bir karşılaştırma kaynağı olarak kullanılabilir; Türk mevzuatının yerine geçmez.

Hangi Yazılımlar Patentlenebilir? Somut Örnekler

Yazılımın kullanım alanı tek başına patentlenebilirlik sonucunu belirlemez. Aynı sektörde geliştirilen iki programdan biri yalnızca iş organizasyonunu düzenlerken diğeri teknik bir sistemin çalışma biçimini değiştirebilir.

Yazılım veya UygulamaTeknik Karakter Değerlendirmesi
Randevu ve görev planlama uygulamasıYalnızca takvim veya iş organizasyonu kurallarının bilgisayara aktarılması, kural olarak tek başına teknik buluş oluşturmaz.
Endüstriyel robot kontrol yazılımıRobotun hareketini teknik bir yöntemle iyileştirmesi veya fiziksel kontrol sorununu çözmesi hâlinde patentlenebilir bir buluş söz konusu olabilir.
Görüntü sıkıştırma algoritmasıGörüntünün teknik özelliklerine dayanan ve somut bir teknik iyileştirme sağlayan yöntem, patent değerlendirmesine konu olabilir.
E-ticaret fiyatlandırma algoritmasıSalt fiyat, komisyon veya ticari karar hesaplaması patentlenebilir teknik buluş bulunduğunu tek başına göstermez.
Bilgisayar bellek yönetim sistemiBellek tahsisi, işlemci kullanımı veya donanımın işleyişinde belirli bir teknik iyileştirme sağlayan çözüm teknik karakter taşıyabilir.
Yapay zekâ destekli sensör kontrol sistemiModelin teknik ölçüm verilerini işleyerek belirli bir cihazın çalışma koşullarını düzenlemesi, teknik katkı yönünden değerlendirilebilir.

Tablodaki örnekler patent verileceği anlamına gelmez. Her uygulamanın teknik özellikleri, mevcut teknolojiden farkı, istemleri ve başvuru tarihindeki tekniğin bilinen durumu ayrıca incelenmelidir.

Yapay Zekâ Algoritmaları Patentlenebilir mi?

Yapay zekâ ve makine öğrenmesi yöntemleri bakımından da temel ayrım değişmez. Bir modelin yeni geliştirilmiş olması, daha doğru tahmin yapması veya daha büyük veri kümelerini işlemesi, kendi başına patent verilebileceğini göstermez.

Örneğin bir makine öğrenmesi yönteminin üretim hattındaki sensör verilerini değerlendirerek makinenin teknik kontrolünü iyileştirmesi ile müşteri tercihlerini sınıflandırarak pazarlama kararı üretmesi farklı nitelikte uygulamalardır.

Yapay zekâ kullanılan sistemin belirli bir teknik probleme çözüm sunması ve başvuruda bu çözümün uygulanabilir biçimde açıklanması hâlinde patentlenebilirlik incelenebilir. EPO’nun yapay zekâ ve makine öğrenmesine ilişkin inceleme yaklaşımı da matematiksel modellerin soyut niteliği ile teknik uygulamaya yaptıkları katkıyı birbirinden ayırmaktadır.

Teknik Karakter Taşıyan Yazılım İçin Hangi Patentlenebilirlik Şartları Aranır?

Yazılımın teknik karakter taşıması, patent verilmesini otomatik olarak sağlamaz. 6769 sayılı Kanun’un 82 ve 83. maddelerindeki genel patentlenebilirlik şartları ayrıca karşılanmalıdır.

Yenilik Şartı

6769 sayılı Kanun’un 83. maddesine göre tekniğin bilinen durumuna dâhil olmayan buluş yeni kabul edilir. Tekniğin bilinen durumu, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir hâle gelmiş teknik bilgileri kapsar.

Yazılım temelli buluşlarda önceki patent başvuruları, teknik yayınlar, kamuya açık yazılım belgeleri, bilimsel çalışmalar ve erişilebilir teknik açıklamalar yenilik incelemesinde önem taşıyabilir.

Bir algoritmanın farklı programlama diliyle yeniden yazılması veya mevcut teknik yöntemin başka bir yazılım çatısında uygulanması, tek başına yeni bir buluş oluşturulduğunu göstermez.

Yeniliğin değerlendirilme yöntemi ve önceki teknik araştırmasının sınırları patentte yenilik şartı konusunda ayrıca açıklanmaktadır.

Buluş Basamağı Şartı

6769 sayılı Kanun’un 83. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, tekniğin bilinen durumu dikkate alındığında ilgili teknik alandaki uzmana göre aşikâr olmayan buluş, buluş basamağı içerir.

Yazılımda bu inceleme özellikle önemlidir. Mevcut bir algoritmanın bilinen bilgisayar bileşenleriyle uygulanması, teknik karakter barındırsa dahi ilgili uzman tarafından aşikâr görülebilir.

Teknik ve teknik olmayan özelliklerin birlikte bulunduğu başvurularda, ileri sürülen farklılıkların teknik probleme sağladığı katkı ayrıca incelenmelidir. EPO’nun G-VII, 5.4 inceleme yaklaşımı, teknik ve teknik olmayan özelliklerin buluş basamağı değerlendirmesindeki rollerini ayırmaktadır.

Türk hukukunda belirleyici olan, 6769 sayılı Kanun’un 83. maddesindeki uzman kişi ve aşikâr olmama ölçütüdür. Bu değerlendirme patentte buluş basamağı başlığının konusudur.

Sanayiye Uygulanabilirlik

6769 sayılı Kanun’un 83. maddesinin altıncı fıkrasına göre bir buluş, tarım dâhil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikteyse sanayiye uygulanabilir kabul edilir.

Bu şart, yazılımın mutlaka fiziksel bir cihazın üretimine ilişkin olması anlamına gelmez. Teknik nitelikteki bir usulün ilgili faaliyet alanında uygulanabilir olması da önem taşıyabilir.

Bununla birlikte sanayiye uygulanabilirlik, teknik karakter veya buluş basamağı eksikliğini tek başına gidermez. Genel çerçeve için patentlenebilirlik şartları ayrıca incelenebilir.

Yazılım Patent Başvurusunda Teknik Açıklama ve İstemler Nasıl Kurulmalıdır?

Yazılım temelli bir buluşun patentlenebilirliğinde yalnızca teknik fikir değil, bu fikrin patent başvurusunda nasıl açıklandığı da önem taşır.

6769 sayılı Kanun’un 92. maddesinin birinci fıkrasına göre buluş, ilgili teknik alandaki uzman kişinin uygulayabileceği şekilde yeterince açık ve tam olarak anlatılmalıdır. Aynı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca istemler, korunması talep edilen konuyu açık ve öz biçimde tanımlamalı ve tarifnamede açıklanan buluşun kapsamını aşmamalıdır.

Bu sebeple yalnızca “güvenli veri işleyen yazılım”, “akıllı karar veren sistem” veya “işlemleri hızlandıran algoritma” şeklindeki genel sonuç ifadeleri, teknik çözümün açıklanması bakımından yetersiz kalabilir.

Somut bir başvuruda şu unsurların ortaya konulması önemlidir:

  • Teknik problem: Mevcut sistemde hangi teknik yetersizlik veya sorun bulunmaktadır?
  • Teknik çözüm: Yazılım hangi işlem sırasını, sistem bileşenini veya teknik yöntemi kullanmaktadır?
  • Bileşenlerin ilişkisi: Programın donanım, ağ, sensör, işlemci veya diğer teknik unsurlarla bağlantısı nasıl kurulmaktadır?
  • Teknik etki: Önerilen çözüm hangi ölçülebilir veya açıklanabilir teknik sonucu meydana getirmektedir?
  • Uygulanabilirlik: İlgili teknik alandaki uzman, tarifnameyi kullanarak buluşu gerçekleştirebilir mi?
  • İstem desteği: Korunması istenen teknik özellikler tarifnamede yeterli dayanağa sahip midir?

Örneğin bir veri işleme sisteminde bellek kullanımını azaltan yöntem ileri sürülüyorsa, bu etkinin yalnızca sonuç olarak belirtilmesi yerine, bellek tahsisini değiştiren teknik işlemlerin ve bunlar arasındaki ilişkinin açıklanması önem taşır.

Aynı şekilde teknik etkiyi ortaya koymak üzere kullanılan ölçümler, deney sonuçları, sistem mimarisi açıklamaları veya karşılaştırmalı teknik veriler başvurunun değerlendirilmesine katkı sağlayabilir. Her başvuruda aynı tür deneysel belgenin sunulması zorunlu değildir; gerekli açıklamanın kapsamı buluşun niteliğine göre belirlenir.

6769 sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca patentin koruma kapsamı istemlerle belirlenir; tarifname ve resimler istemlerin yorumlanmasında kullanılır. Bu nedenle teknik açıklamanın yeterliliği ile istemlerin kapsamı birlikte ele alınmalıdır.

Patent istemlerinin koruma kapsamı ve patent başvuru süreci bu konuların ayrı hukuki ve işlemsel boyutlarını oluşturmaktadır.

Yargıtay Kararlarında Yazılımın Patentlenebilirliği

Türk yargı uygulamasında yazılım veya bilgisayar uygulamalı iş yöntemleriyle ilgili uyuşmazlıklar, teknik karakter ile patentlenebilirliğin diğer şartlarının ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini göstermektedir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10.01.2023 Tarihli Kararı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10.01.2023 tarihli, 2021/3267 E. ve 2023/128 K. sayılı kararı, bilgisayar programı kullanılarak gerçekleştirilen bir yöntemin teknik karakter bakımından değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Uyuşmazlık, çek ve senetlerin durumunun telekomünikasyon altyapısı üzerinden sorgulanmasına ilişkin bir patentin hükümsüzlüğüyle ilgilidir.

Yargıtay, bilgisayar programlarının ve iş yapma yöntemlerinin tek başına patent korumasına konu olamayacağını belirtmekle birlikte, bilgisayar ve iletişim altyapısından yararlanılarak teknik sonuç doğuran yeni iş yöntemlerinin teknik karakter taşıyabileceğini değerlendirmiştir.

Kararda teknik karakterin bulunmasının yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik incelemesini ortadan kaldırmadığı da vurgulanmıştır. Yargıtay, buluş basamağı yönünden yeterli teknik değerlendirme yapılmadan ve ilgili önceki teknik dokümanlar denetime elverişli biçimde incelenmeden verilen hükümsüzlük kararını bozmuştur.

Bu kararın önemli sonucu, bilgisayar uygulamalı bir buluşun sırf yazılım veya iş yöntemi içermesi sebebiyle değerlendirme dışı bırakılamayacağı; buna karşılık teknik karakter tespitinin de tek başına patentin geçerli olduğunu göstermeyeceğidir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 09.07.2025 Tarihli Kararı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 09.07.2025 tarihli, 2024/4891 E. ve 2025/4981 K. sayılı kararında, internet üzerinden güvenli alışveriş yöntemine ilişkin patentin hükümsüzlüğü ve patent hakkına tecavüz iddiaları değerlendirilmiştir.

İlgili dosyada farklı bilirkişi heyetlerinin buluş basamağı konusunda çelişen değerlendirmelerde bulunduğu, yabancı patent ofisinin inceleme raporunun yeterince ele alınmadığı ve patent tarifnamesinin bütününün incelenmesi gerektiği tespit edilmiştir.

Yargıtay, patent hakkına tecavüz iddiasının reddine ilişkin hükmü onamış; patentin hükümsüzlüğüne ilişkin hükmü ise teknik incelemenin tamamlanması amacıyla bozmuştur.

Dolayısıyla bu karar, söz konusu yazılım temelli buluşun kesin olarak patentlenebilir veya patentlenemez olduğuna ilişkin nihai bir tespit şeklinde okunmamalıdır. Kararın önemi, teknik bilirkişi değerlendirmesinin yeterli, gerekçeli, çelişkileri gideren ve denetlenebilir olması gerektiğini göstermesidir.

Her iki kararın konusu olan patent başvuruları, 6769 sayılı Kanun’dan önceki döneme aittir ve uyuşmazlıklarda mülga 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri de uygulanmıştır. Bu nedenle kararların güncel başvurular bakımından değerlendirilmesinde norm dönemi ayrımı korunmalı; mevcut başvurularda 6769 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri esas alınmalıdır.

Yazılımın Teknik Katkısı Nasıl Ortaya Konulabilir?

Yazılımın patentlenebilirliğine ilişkin değerlendirmede teknik katkının yalnızca iddia edilmesi yeterli olmayabilir. Bu katkının somut buluşla bağlantılı şekilde açıklanabilmesi önemlidir.

Örneğin işlemci yükünü azaltan bir yöntem ileri sürülüyorsa karşılaştırmanın hangi donanım koşullarında yapıldığı, değişikliğin hangi teknik işlemden kaynaklandığı ve yöntemin teknik sonucu nasıl meydana getirdiği gösterilebilir.

Benzer şekilde ağ iletişimini iyileştirdiği belirtilen bir buluşta veri aktarım yöntemi, gecikme veya paket kaybı üzerindeki etki ve çözümün mevcut yöntemlerden ayrılan teknik özellikleri açıklanabilir.

Bu açıklamalar özellikle üç sorunun cevaplanmasına yardımcı olur:

  1. Önerilen farklılık gerçekten teknik nitelikte midir?
  2. Bu farklılık önceki teknik karşısında yeni midir?
  3. İlgili teknik alandaki uzman, önceki bilgilerinden hareketle bu çözüme aşikâr biçimde ulaşabilir miydi?

Ölçülebilir performans artışı, her durumda tek başına teknik karakter veya buluş basamağı ispatı değildir. Daha hızlı çalışan bir ticari hesaplama yönteminin, yalnızca hesaplama süresindeki azalma nedeniyle patentlenebilir kabul edilmesi doğru olmaz. Performans iyileşmesinin teknik çözümle ve patent istemleriyle ilişkisi ayrıca kurulmalıdır.

Yazılım Patenti ile Yazılımın Telif Hakkı Koruması Arasındaki Fark

Patent koruması ile telif hakkı koruması farklı hukuki konulara yönelir. Bu ayrım özellikle bilgisayar programlarında önemlidir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi, eser niteliği taşıyan bilgisayar programlarını ve belirli koşullarla hazırlık tasarımlarını ilim ve edebiyat eserleri kapsamında düzenler. Aynı maddede bilgisayar programının herhangi bir unsuruna temel oluşturan düşünce ve ilkelerin eser sayılmayacağı belirtilmiştir.

Patent hukukunda ise değerlendirme, program kodunun ifade biçiminden ziyade patent istemleriyle tanımlanan teknik buluşa yönelir.

ÖlçütPatent KorumasıTelif Hakkı Koruması
Koruma konusuPatentlenebilir teknik ürün veya usul buluşuKanuni koşulları taşıyan bilgisayar programının ifade biçimi
Temel koşulPatentlenebilir buluş, yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlikFSEK anlamında eser niteliği ve sahibinin hususiyetini taşıma
Korumanın doğumuPatent verilmesine ilişkin kanuni süreç ve şartlarEser niteliğinin oluşması; hak doğumu için patent tescili aranmaz
Temel hukuki dayanak6769 sayılı Kanun5846 sayılı Kanun

Bir bilgisayar programının telif hakkıyla korunabilmesi, aynı programın otomatik olarak patentlenebilir olduğu anlamına gelmez. Bunun gibi bir teknik buluş için patent koruması elde edilmesi de program kodunun telif hakkı bakımından nasıl korunacağını tek başına belirlemez.

Program kodunun eser niteliği ve korunması yazılım telif hakkı konusunda ele alınmaktadır. Programın hukuka uygun kullanımı, yedekleme ve araişlerlik amacıyla gerçekleştirilen işlemlere ilişkin 5846 sayılı Kanun’un 38. maddesindeki özel hükümler ise yazılımda tersine mühendislik ve yedek kopya sınırları kapsamında incelenmektedir.

Bir uygulamanın ekrandaki görsel unsurlarına yönelik tasarım koruması da teknik buluşun patentlenebilirliğinden farklıdır. Bu ayrım dijital arayüz ve uygulama simgelerinin tasarım tescili konusunda açıklanmaktadır.

Yazılım Patentleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Mobil Uygulama İçin Patent Alınabilir mi?

Mobil uygulama geliştirilmiş olması tek başına patent verilmesi için yeterli değildir. Uygulamanın içinde teknik karakter taşıyan bir ürün veya usul buluşu bulunuyorsa ve diğer patentlenebilirlik şartları karşılanıyorsa patent koruması mümkün olabilir. Yalnızca bir hizmetin mobil ortamda sunulması otomatik olarak patentlenebilir buluş oluşturmaz.

2. Bir Algoritmanın Patentini Almak Mümkün mü?

Soyut matematiksel yöntemler ve bilgisayar programının kendisi 6769 sayılı Kanun’un 82. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında patentlenebilirliğin dışındadır. Ancak algoritmanın belirli bir teknik sistemde teknik probleme çözüm sağlayan buluşun parçası olması hâlinde, bütün olarak tanımlanan teknik buluş patentlenebilirlik incelemesine konu olabilir.

3. Yazılıma Donanım Eklemek Patent Almak İçin Yeterli midir?

Hayır. Patent istemlerinde bilgisayar, sunucu, işlemci veya veri tabanı gibi teknik unsurların bulunması, tek başına bütün patentlenebilirlik şartlarının karşılandığı anlamına gelmez. İleri sürülen teknik çözümün ve önceki teknikten ayrılan özelliklerin ayrıca incelenmesi gerekir.

4. Yapay Zekâ ile Geliştirilen Her Yazılım Patentlenebilir mi?

Hayır. Yapay zekâ kullanımı, sistemin patentlenebilir olduğunu kendiliğinden göstermez. Teknik problem, teknik çözüm ve patentlenebilirlik şartları her somut buluş için değerlendirilir. Bir modelin ticari tahmin yapması ile fiziksel cihazın teknik kontrolüne katkı sağlaması farklı sonuçlara yol açabilir.

5. Açık Kaynak Kod Kullanılması Patent Alınmasını Engeller mi?

Açık kaynak yazılım kullanılması, tek başına patent başvurusunu engelleyen genel bir sebep değildir. Ancak açık kaynakta daha önce toplumun erişimine sunulmuş teknik açıklamalar yenilik ve buluş basamağı değerlendirmesini etkileyebilir. Ayrıca kullanılan bileşenlerin lisans koşulları ve üçüncü kişilere ait haklar, patentlenebilirlikten ayrı olarak incelenmelidir.

6. Avrupa’da Yazılım Patenti Alınabiliyorsa Türkiye’de de Alınabilir mi?

Avrupa Patent Ofisi tarafından bir bilgisayar uygulamalı buluşun patentlenebilir bulunması, Türkiye’de doğrudan yapılmış ulusal başvurunun da aynı sonucu alacağını garanti etmez. Başvuru yolu, uygulanacak normlar, istemler ve ilgili inceleme sonuçları önem taşır. Teknik karakter bakımından Avrupa uygulamasından yararlanılabilse de Türk ulusal başvurularında 6769 sayılı Kanun esas alınır.

7. Teknik Etki Bulunan Her Yazılıma Patent Verilir mi?

Hayır. Teknik karakter ve teknik etki, patentlenebilirlik değerlendirmesinin yalnızca bir boyutudur. Buluşun ayrıca yeni olması, buluş basamağı içermesi, sanayiye uygulanabilir olması ve başvuruda kanunun aradığı şekilde açıklanması gerekir. Bu şartlardan birinin karşılanmaması patent verilmesine engel olabilir.

Sonuç

Türkiye’de bilgisayar programının kendisi patentlenebilirliğin dışında olmakla birlikte, yazılımla gerçekleştirilen teknik buluşların patent korumasından yararlanması mümkündür. Belirleyici olan yazılımın ticari değeri, kod miktarı veya geliştirildiği programlama dili değil; patent istemlerinde tanımlanan buluşun teknik niteliği ve 6769 sayılı Kanun’un öngördüğü patentlenebilirlik şartlarıdır.

Bu nedenle yazılım temelli bir buluş değerlendirilirken teknik problem ile çözüm arasındaki ilişki, önceki teknikten farklılıklar, teknik etki, tarifnamenin yeterliliği ve istemlerin kapsamı birlikte ele alınmalıdır. Teknik karakterin bulunması ile patent verilmesi birbirinden farklı hukuki değerlendirmelerdir.

Yazılım temelli bir buluşun patent korumasına uygunluğunun değerlendirilmesi, teknik açıklamanın hukuki olarak yapılandırılması ve patent başvurusundan kaynaklanan uyuşmazlıkların incelenmesi konusunda patent hukuku alanında hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmetleri kapsamında destek alınabilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer