TÜRKPATENT marka iptal başvurusu, tescilli bir markanın 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.26’da sayılan nedenlerden biriyle tamamen veya belirli mal ve hizmetler yönünden iptal edilmesi için Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılan idari taleptir. İlgili kişi, her marka için ayrı başvuruda bulunur; iptal nedenini, hedeflenen mal veya hizmetleri ve gerekli bilgileri gösterir, resmî ücreti öder. Marka sahibinin cevap hakkı, Kurumun dosya üzerinden incelemesi, karara itiraz ve gerektiğinde Ankara’da yargısal denetim bu sürecin temel aşamalarıdır. İdari iptal yetkisi 10 Ocak 2024’te başlamış, uygulama usulü 15 Mart 2025 tarihli yönetmelikle ayrıntılandırılmıştır.
TÜRKPATENT’in İdari İptal Yetkisi Ne Zaman Başladı?
İdari iptal yetkisinin başlangıcı 10 Ocak 2024; bu yetkinin ayrıntılı uygulama yönetmeliğinin yürürlüğü ise 15 Mart 2025’tir. İki tarihi birbirine karıştırmamak gerekir. SMK m.192/1-a, m.26’nın Kanunun 10 Ocak 2017 tarihli yayımından yedi yıl sonra yürürlüğe girmesini öngörmüştür. Bu nedenle 10 Ocak 2024’ten itibaren, m.26 kapsamındaki yeni iptal taleplerinin idari mercii TÜRKPATENT olmuştur.
15 Mart 2025 tarihli ve 32842 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğe m.30/A (iptal talebi), m.30/B (iptal ücreti ve aktarılması) ve geçiş hükümleri eklenmiştir. Böylece başvuru formunun içeriği, eksikliği tamamlama, tarafların cevap süreleri, ön inceleme ve emanet ücretinin akıbeti ayrıntılandırılmıştır. İlgili düzenlemenin metni için 15 Mart 2025 tarihli yönetmelik değişikliği incelenebilir.
Bu ayrım, eski tarihli bir yargı dosyası ile güncel bir idari iptal talebinin aynı usule tabi olmamasını açıklar. İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 14.05.2024 tarihli, E.2021/405, K.2024/103 sayılı kararında 2021’de açılmış bir kullanmama nedeniyle iptal davası mahkemece sonuçlandırılmış; somut olayda Türkiye’deki distribütör faaliyetleri ve birbirini destekleyen ticari belgeler değerlendirildikten sonra dava reddedilmiştir. Karar, idari yetki devrinin önceki derdest davaları kendiliğinden ortadan kaldırmadığını gösteren somut bir örnektir; Kurumun 2025 sonrası uygulamasına ilişkin bir karar değildir.
Kimler, Hangi Markalar İçin İptal Talebinde Bulunabilir?
SMK m.26/2 uyarınca ilgili kişiler Kurumdan markanın iptalini isteyebilir. Rakip bir teşebbüs, sonraki marka başvurusu önceki tescilden etkilenen kişi veya ilgili pazarda hukuken korunmaya değer menfaati bulunan başka bir kişi somut durumuna göre iptal talebinde bulunabilir. Talep sahibinin mutlaka kendi adına tescilli bir markası bulunması şart değildir; buna karşılık talebin dayanacağı iptal nedeni ve ilgili mal veya hizmetler belirli olmalıdır.
İptal talebi, başvuru tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiye veya onun hukuki halefine karşı ileri sürülür (SMK m.26/3). İnceleme sırasında marka devredilirse işlem durmaz; m.26/6 ve Yönetmelik m.30/A/2 uyarınca sicilde hak sahibi görünen kişiye karşı devam edilir. Bu nedenle başvurudan hemen önce marka sicili, koruma durumu ve varsa marka devrinin sicile yansıması kontrol edilmelidir.
İdari iptal yalnızca tescilli markalar içindir. Henüz başvuru aşamasındaki işaretlerin tescilini engellemek için marka başvurusuna itiraz mekanizması; tescilin başlangıçtan itibaren hukuka aykırı olduğu iddialarında ise marka hükümsüzlüğü davası değerlendirilir. İptal, bu iki yolun yerine geçmez.
İdari İptal Başvurusu Hangi Nedenlere Dayanabilir?
TÜRKPATENT, her türlü marka uyuşmazlığını iptal adı altında incelemez. SMK m.26/1’de sayılan nedenler sınırlıdır. Başvuru sahibi ilgili bendi göstermeli ve olayın neden o bent kapsamına girdiğini açıklamalıdır.
| İptal nedeni | Kanuni dayanak | Usulde belirleyici nokta |
|---|---|---|
| Markanın kullanılmaması | SMK m.26/1-a ve m.9 | Beş yıllık tescil koşulu ve marka sahibinin ciddi kullanım/haklı sebep delilleri |
| Yaygın ad hâline gelme | SMK m.26/1-b | Marka sahibinin fiili veya gerekli önlemleri almamasıyla bağlantılı deliller |
| Sonradan yanıltıcı hâle gelme | SMK m.26/1-c | Marka sahibi veya izniyle gerçekleşen kullanımın halkı yanıltması |
| Garanti/ortak markanın kurallara aykırı kullanılması | SMK m.26/1-ç ve m.32 | Teknik şartnameye aykırılığın ve kanuni koşulların gösterilmesi |
Bu nedenlerin maddi hukuk yönünden kapsamı markanın iptali incelemesinde; beş yıllık ciddi kullanımın şartları kullanmama nedeniyle iptal yazısında; yaygın ad hâline gelme markanın jenerikleşmesi yazısında ve sonradan yanıltıcılık yanıltıcı hâle gelen markanın iptali yazısında ayrıntılandırılmıştır. Buradaki esas konu, bu nedenlerle idari başvurunun nasıl yürütüleceğidir.
TÜRKPATENT Marka İptal Başvurusu Nasıl Hazırlanır?
Yönetmelik m.30/A/3-4, her bir iptal talebinin tek bir tescilli markaya ilişkin olmasını ve imzalı iptal talep formuyla yapılmasını öngörür. Aynı işletmeye ait birden fazla farklı tescil hedefleniyorsa bunlar tek marka numarası altında birleştirilemez; her tescil için ayrı başvuru ve ücret değerlendirmesi yapılır. Buna karşılık tek bir markanın tescil kapsamındaki bazı mal veya hizmetlerin iptali talep edilebilir.
- Sicil ve kapsam belirleme: Markanın tescil numarası, tescil durumu, hak sahibi ve tescilli mal/hizmet listesi tespit edilir. İptali istenen kalemler soyut biçimde “tüm sınıflar” denilerek değil, taleple uyumlu ve belirlenebilir şekilde seçilir.
- Kanuni nedenin yazılması: SMK m.26/1’in (a), (b), (c) veya (ç) bentlerinden hangisine dayanıldığı ve iddia edilen vakıalar açıkça gösterilir. Birden çok neden varsa her birinin somut dayanakları ayrıştırılır.
- Taraf bilgilerinin girilmesi: Talep sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri; vekille işlem yapılıyorsa vekilin kimlik ve iletişim bilgileri forma eklenir.
- Belge ve açıklamalar: Kullanmama dışındaki iptal gerekçeleri bakımından ilgili bilgi ve belgeler başvuruya eklenir. Kullanmama iddiasında Kurumun marka sahibinden kullanım delili istemesine ilişkin özel kural saklıdır.
- Ücret ve şekil: Resmî ücret ödenir, ödeme bilgisi Kuruma sunulur ve talep formu usulüne uygun tamamlanır. Kurumun elektronik işlem altyapısı EPATS üzerinden ilgili işlem seçilerek başvuru yürütülür.
- Etki tarihi talebi: İptalin başvuru tarihinden daha önce sonuç doğurması isteniyorsa talep edilen tarih başlangıç dilekçesinde açıkça yazılır; buna ilişkin olay ve deliller ayrıca açıklanır.
Başvurunun elektronik ortamdan yapılması, gerekçelerin sonraya bırakılabileceği anlamına gelmez. Tek bir işlemde başvuru numarasının yanlış yazılması veya başka tescile ait sınıf listesinin kullanılması hem başvurunun kapsamını hem ilk incelemeyi olumsuz etkileyebilir. Ayrıca SMK m.160/3 gereğince yerleşim yeri yurt dışında olan kişilerin Kurum nezdinde vekille temsil edilmesi gerekir.
Şeklî Eksiklikler ve Başvurunun İlk İncelemesi
Yönetmelik m.30/A/5’e göre başvuru şekil ve içerik bakımından eksikse Kurum, eksikliğin tamamlanması için talep sahibine bir ay süre verir. Süresi içinde eksiklik giderilmezse iptal talebi reddedilir. Bu ret, markanın iptal nedeninin bulunmadığına ilişkin esastan verilmiş bir karar ile aynı şey değildir. İade bakımından da Kurum ücreti ve emanet tutarı birbirinden ayrılır.
Başvuru usulüne uygun olsa dahi, Yönetmelik m.30/A/9 uyarınca bazı hâllerde marka sahibinden savunma istenmeden ret kararı verilebilir. İptali istenen işaretin talep tarihinde tescilli olmaması, marka hakkının sona ermiş bulunması veya kullanmama gerekçesine dayalı talepte markanın en az beş yıllık tescil koşulunu karşılamaması bu durumlardandır. Geçmiş tarihten etki doğurması açıkça istenen başvurularda, hükmün öngördüğü tescilli olma incelemesi talep edilen etki tarihi bakımından da yapılır.
Bu nedenle resmî başvuru yapılmadan önce hem güncel sicil kaydının hem de mümkünse markanın tescil ve yenileme geçmişinin değerlendirilmesi, şeklen kabul edilemeyecek bir talebe ücret bağlanması riskini azaltır. Tescilin yenilenmemesi hâli, marka yenileme usulü ile; hak sahibinin iradi terk işlemi ise marka hakkından vazgeçme ile ilgilidir.
2026 Yılında Marka İptal Başvurusu Ücreti Ne Kadar?
2026 resmî tarifesine göre marka iptal başvurusu için tek seferde iki kalem tahsil edilir: marka iptal ücreti 35.320 TL ve iptal talebi emanet tutarı 35.320 TL; toplam başlangıç ödemesi 70.640 TL‘dir. Bu tutarlar 2026 tarifesi için geçerlidir; başvuru tarihindeki TÜRKPATENT marka işlem ücretleri kontrol edilmelidir. Emanet tutarı, Kurum hizmet ücretinden farklı bir mali düzenlemeye tabidir.
| 2026 tarife kalemi | Tutar | Niteliği |
|---|---|---|
| 02.01.30 Marka İptal Ücreti | 35.320 TL | Kurum hizmet bedeli |
| 02.01.31 Marka İptal Talebi Emanet Tutarı | 35.320 TL | Karar sonucuna göre aktarılabilecek tutar |
| Toplam ilk ödeme | 70.640 TL | Her bir tescilli marka için değerlendirilir |
Yönetmelik m.30/B/2’ye göre emanet tutarının akıbeti, Kurumun nihai kararının ardından talep üzerine belirlenir:
- İptal talebinin tamamen reddi: Emanet tutarı, talep etmesi hâlinde sicilde kayıtlı marka sahibine ödenir.
- İptal talebinin tamamen kabulü: Emanet tutarı, talep etmesi hâlinde iptal talebi sahibine ödenir.
- İptal talebinin kısmen kabulü: Emanet tutarı taraflara dağıtılmaz; Kuruma gelir kaydedilir.
- Başvurunun usul eksikliği nedeniyle reddi: Yönetmelik m.30/A/5 gereği ücret iade edilmez; ancak m.30/B/4’teki özel hüküm uyarınca emanet kısmı, talep edilirse iptal talebi sahibine iade edilir.
- İptal talebinin karar verilmeden önce geri çekilmesi: Talep üzerine emanet tutarı başvuru sahibine iade edilir (Yönetmelik m.33/3).
Emanet tutarı için Kurumun nihai kararından itibaren on yıllık talep süresi öngörülmüştür; süresinde talep edilmeyen para Kuruma gelir kaydedilir. Emanet mekanizması ile mahkeme yargılama giderleri ve avukatlık ücreti aynı şey değildir. Ayrıca 15 Mart 2025’ten önce Kuruma yapılmış iptal taleplerine yönetmelikteki özel geçiş kuralı gereği m.30/B uygulanmaz.
Marka Sahibine Tebligat ve Savunma Süresi
Kurum, işleme alınan iptal talebini marka sahibine tebliğ eder ve cevapları ile delillerini sunması için bir ay süre tanır. SMK m.26/7 ve Yönetmelik m.30/A/7’ye göre marka sahibi, ilk bir aylık süre içinde talep ederse bir aya kadar ek süre alır. Ek süre başvurusunun ilk cevap süresi içinde yapılması önemlidir; geç sunulan cevap veya deliller dikkate alınmaz.
| İşlem | Süre / sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Başvurudaki şeklî eksikliğin tamamlanması | Bildirim üzerine bir ay | Yönetmelik m.30/A/5 |
| Marka sahibinin ilk cevabı ve delilleri | Tebliğ üzerine bir ay | SMK m.26/7; Yönetmelik m.30/A/7 |
| Marka sahibinin ek süre istemi | İlk ay içinde istenir; bir aya kadar ek süre verilir | Yönetmelik m.30/A/7 |
| Kurumun ek bilgi/belge istemi | Taraflara bir ay | Yönetmelik m.30/A/8 |
| Kurum kararına itiraz | Kararın bildiriminden itibaren iki ay | SMK m.20/2 |
| YİDK nihai kararına karşı dava | Kararın bildiriminden itibaren iki ay | 5000 sayılı Kanun m.15/C |
Yönetmelik m.30/A/8 uyarınca Kurum gerekli görürse taraflardan gerekçeler veya sunulan belgeler hakkında ek açıklama isteyebilir. Belirlenen bir aylık süre içinde açıklama yapılmazsa dosya eldeki bilgi ve belgeler üzerinden incelenir. Kurumun ek açıklama isteme yetkisi, taraflara istedikleri anda yeni delil sunabilme hakkı vermez. Bu sebeple sürelerin ve elektronik tebligat kayıtlarının izlenmesi her iki taraf için de önem taşır.
Kurum Delilleri Nasıl Değerlendirir? İspat Yükü Kime Aittir?
İspat yükünün değerlendirilmesi, iptal nedenine göre değişir. Kullanmama nedeniyle iptalde Yönetmelik m.30/A/10, beş yıllık tescil koşulu gerçekleştiğinde marka sahibinden ilgili mal ve hizmetlerde Türkiye’de ciddi kullanımı veya kullanmamaya ilişkin haklı sebeplerini gösteren delillerin istenmesini öngörür. Süresinde delil sunulmaz veya deliller iptali istenen kalemlerde ciddi kullanım ortaya koymazsa Kurum talebi kabul eder. Bu kural, başvuranın her durumda markanın hiç kullanılmadığını ispatlamak zorunda olduğu şeklinde yorumlanamaz.
Buna karşılık jenerikleşme, sonradan yanıltıcılık veya teknik şartnameye aykırılık iddialarında başvuranın dayandığı vakıaları ve bunlara ilişkin bilgi ve belgeleri ortaya koyması gerekir. Özellikle tarih, işaretin kullanıldığı biçim, ilgili ürünler ve marka sahibinin davranışı arasında bağ kurulmalıdır. Marka sahibinin savunması da bu iddiaları karşılamalıdır. Belge türlerinin hazırlanması ve birbirini doğrulaması hakkında marka kullanım ispatı delilleri incelemesi ayrıca yol gösterir.
Beş yıllık tescil süresi ile son üç aylık kullanım istisnası birbirinden ayrıdır. SMK m.26/4’e göre iptal başvurusunun yapılacağı düşünülerek talep öncesindeki üç ay içinde gerçekleştirilen kullanım dikkate alınmaz. Burada yalnız son üç ayda gerçekleşen her türlü ticari faaliyet değil, iptal tehdidi düşünülerek yapılan kullanım söz konusudur. Marka sahibi önceki dönemlere ilişkin kullanımı belgeleyebilir; kullanımın hangi tarihte, hangi mal veya hizmet için ve hangi ticari amaçla gerçekleştirildiği değerlendirilir.
Ayrıca iptal işlemi, marka başvurusuna karşı itirazda kullanım ispatı ile karıştırılmamalıdır. SMK m.19/2’deki kullanım ispatı talebi yayıma itirazın değerlendirilmesini etkiler; SMK m.26 kapsamındaki idari iptal ise sicildeki tescilin geleceği hakkında bağımsız bir karar verilmesini amaçlar. Tecavüz davasında ileri sürülen kullanmama def’i de ayrı bir yargısal savunmadır.
Kurumun Tam veya Kısmi İptal Kararı Ne Sonuç Doğurur?
İnceleme, başvuru gerekçeleri ve tarafların süresinde sundukları bilgi ve belgeler üzerinden dosya üzerinde tamamlanır (SMK m.26/7). İptal nedeni markanın tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerin yalnız bir kısmında varsa karar da yalnız o kısım için verilir. SMK m.26/5 uyarınca marka örneğini değiştirecek biçimde iptal kararı verilemez. Yönetmelik m.30/A/10 ayrıca, yalnız benzer oldukları gerekçesiyle başka mal veya hizmetlerin iptal kapsamına genişletilemeyeceğini açıkça belirtir.
SMK m.27/2 uyarınca iptal kararı kural olarak talebin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren etkilidir. İptal nedeni daha önceki bir tarihte doğmuşsa ve bu yönde talep varsa, kararın o daha önceki tarihten itibaren etkili olması mümkündür. Yönetmelik m.30/A/6, daha erken tarihin başvuruda açıkça belirtilmesini şart koşar. Bu, talep edilmeyen bir geçmiş etki tarihinin kendiliğinden kabul edileceği anlamına gelmez.
Kurumun nihai iptal kararlarının sicile kaydı ve Bültende yayımlanması Yönetmelik m.30/A/12’de düzenlenmiştir. İlan; tescil numarası ve tarihi, marka örneği, marka sahibine ilişkin belirlenen bilgiler, iptal edilen mal veya hizmetler ve iptalin etkili olduğu tarih gibi unsurları içerir. Bununla birlikte SMK m.27/5 ve m.27/7, kararın kesinleşmesinin herkese karşı etki ve sicilden terkin bakımından önemini korur. Nihai idari kararın verilmesi ile yargısal denetim imkânlarının sona ermesi aynı aşama değildir.
İptalin geçmiş tarihten etkili olmasının sınırları da vardır: SMK m.27/3-4, belirli kesinleşmiş ve uygulanmış ihlal kararları ile önceden kurulup uygulanmış sözleşmeler için özel hükümler içerir; marka sahibinin ağır ihmali veya kötü niyeti nedeniyle zarar görenlerin tazminat istemleri ise saklıdır. İdari iptal ile hükümsüzlüğün zaman bakımından farkı için hükümsüzlük ve iptal ayrımı ayrıca incelenebilir.
TÜRKPATENT’in İptal Kararına Nasıl İtiraz Edilir?
İlk idari iptal kararından zarar gören taraf, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde TÜRKPATENT nezdinde gerekçeli karara itirazda bulunabilir. SMK m.20/2 gereğince itirazın gerekçesi ve ücret bilgisi süresinde sunulmalı; süre geçtikten sonra yeni itiraz gerekçeleri eklenemeyeceği dikkate alınmalıdır. Şeklî koşulları taşıyan itiraz, SMK m.21 çerçevesinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulunca (YİDK) incelenir.
YİDK kararı Kurumun nihai kararıdır. 5000 sayılı Kanun m.15/C uyarınca bu karara karşı bildirimi izleyen iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir. SMK m.156/2 de Kurum kararlarına karşı açılacak davalarda bu mahkemenin görev ve yetkisini düzenler. Dolayısıyla yargısal inceleme, genel bir idare mahkemesinde açılan idari iptal davasıyla karıştırılmamalıdır. Resmî başvuru ve dava yolu bilgileri TÜRKPATENT Yeniden İnceleme ve Değerlendirme sayfasında da yer alır.
Markanın idari iptali ile YİDK kararının iptali davası isim benzerliğine rağmen farklı işlemlerdir. Birincisi tescilin SMK m.26 nedeniyle ortadan kaldırılması talebi; ikincisi Kurumun nihai idari kararının yargısal denetimidir. Kurum kararına karşı açılacak davalarda izlenecek yargı yolu ve taraf sıfatı YİDK kararının iptali davası başlıklı incelemede ayrıca ele alınmaktadır.
İptal Talebi Geri Çekilebilir mi? 2025 Öncesi Talepler Ne Olur?
İptal talebi, Kurum iptal hakkında karar vermeden önce geri çekilebilir. Yönetmelik m.33 uyarınca geri çekme formunun sunulması gerekir. İşlem vekil tarafından yapılıyorsa geri çekme yetkisini açıkça gösteren vekâletname aranır; sıradan temsil yetkisinin her durumda bu özel işlem için yeterli olacağı varsayılmamalıdır. Geri çekmede emanet tutarının talep üzerine iadesi mümkündür. Başvurunun geri alınması, başka bir kişinin aynı tescil hakkında gerekli şartlarla yeni iptal talebi sunmasını kendiliğinden engellemez.
15 Mart 2025 tarihli değişiklikle eklenen Yönetmelik geçici m.4, bu tarihten önce Kurum tarafından ön başvuru olarak alınan taleplere özel düzenleme getirir. Böyle dosyalarda m.30/A/5’e göre eksiklik bildirilir; eksikliği süresinde tamamlanan ön başvurular m.30/A çerçevesinde sonuçlandırılır. Aynı geçici maddenin ikinci fıkrası, 15 Mart 2025’ten önce yapılmış iptal taleplerinin m.30/B’deki emanet ücret rejimine tabi olmadığını belirtir. Bu geçiş kuralı ile SMK geçici m.4 kapsamında 10 Ocak 2024’ten önce açılıp mahkemelerde derdest kalan iptal davaları birbirinden ayrılmalıdır.
Örnek: Bir Markanın Yalnız Bazı Hizmetlerde İptali İstenebilir mi?
Örnek olay: Bir marka, 35. ve 41. sınıflarda farklı hizmet kalemleri için tescillidir. İlgili bir işletme, markanın yalnızca belirli eğitim hizmetlerinde uzun süredir kullanılmadığını ileri sürmektedir. Böyle bir durumda başvurunun yalnız ilgili eğitim hizmetlerini açıkça hedeflemesi mümkündür; başvuru sahibinin, sırf marka çok sınıflı olduğu için tüm tescilin iptalini istemesi gerekmez.
Kurum önce tescil ve beş yıllık süre şartını inceler. Şartlar mevcutsa marka sahibinden hedeflenen hizmetlerde ciddi kullanım veya haklı sebep delilleri istenir. Marka sahibi yalnızca başka bir hizmet grubunda faaliyet gösterdiğini kanıtlıyorsa bu, iptali istenen eğitim hizmetlerinde kullanımın kendiliğinden kanıtlandığı anlamına gelmez. Sonuçta iptal nedeni yalnız belirli hizmetler bakımından gerçekleşmişse kısmi iptal kararı verilebilir; ancak benzerliği ileri sürülerek başvuru kapsamında olmayan hizmetlere iptal genişletilemez.
Başvuru öncesinde somut olay için şu kontrol noktalarının birlikte değerlendirilmesi gerekir:
- Marka gerçekten tescilli mi, sicilde kim adına kayıtlı ve hangi mal/hizmet kalemlerini kapsıyor?
- Dayanılan SMK m.26 bendi hangisi; beş yıllık tescil koşulu gerekiyorsa dolmuş mu?
- Talep edilen tam veya kısmi iptal kapsamı açık mı; gerekiyorsa önceki etki tarihi ayrıca istenmiş mi?
- Başlangıç aşamasında sunulması gereken bilgi ve belgeler, ilgili nedenin özelliklerine göre dosyalanmış mı?
- Başvuru, eksiklik bildirimi, marka sahibinin savunması ve karara itiraz için elektronik bildirimler izlenebiliyor mu?
- Her marka için ücret ve emanet tutarının sonucu, olası kısmi kabul ihtimali de düşünülerek değerlendirilmiş mi?
TÜRKPATENT Marka İptal Başvurusu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Marka iptali için doğrudan mahkemede dava açılır mı?
10 Ocak 2024’ten itibaren SMK m.26 kapsamındaki yeni iptal taleplerinde ilk merci TÜRKPATENT’tir. Bu tarihte mahkemede zaten görülmekte olan iptal davaları ise SMK geçici m.4 uyarınca mahkemelerce sonuçlandırılır. Markanın tescil anındaki geçersizliğini ileri süren hükümsüzlük davası farklıdır.
Her iptal başvurusunda beş yıl beklemek zorunlu mu?
Hayır. Beş yıllık tescil koşulu, SMK m.26/1-a kapsamında kullanmama nedeniyle iptal için önem taşır. Jenerikleşme, sonradan yanıltıcı hâle gelme ve garanti/ortak markanın ilgili kurallara aykırı kullanılması nedenlerinde aynı genel beş yıllık bekleme şartı öngörülmemiştir.
Bir başvuruda birden fazla markanın iptali istenebilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.30/A/3, her iptal talebinin tek bir tescilli markaya ilişkin yapılmasını öngörür. Aynı markanın bazı mal veya hizmetlerinin iptali ise tek başvuruda talep edilebilir.
Başvuran, markanın kullanılmadığını belgelemek zorunda mı?
Kullanmama nedeniyle iptalde marka sahibinin ilgili mal ve hizmetlerde ciddi kullanımını veya haklı sebebini belgelemesine ilişkin özel ispat düzeni uygulanır. Buna karşılık diğer iptal sebeplerine dayanan talep sahibinin somut nedenini destekleyen bilgi ve belgeleri sunması gerekir.
Marka sahibi iptal talebine kaç gün içinde cevap verir?
Gün üzerinden sabit bir süre yerine, tebligattan itibaren bir aylık cevap süresi vardır. Marka sahibi ilk bir ay içinde isterse bir aya kadar ek süre verilir. Süresi dışında gönderilen cevap ve deliller kural olarak dikkate alınmaz.
İptal başvurusu reddedilirse ödediğim ücret geri gelir mi?
Başlangıçta ödenen Kurum hizmet ücreti ile emanet tutarı ayrıdır. Talebin tamamen reddinde emanet tutarı, istemesi hâlinde marka sahibine aktarılır; talep sahibine otomatik iade edilmez. Şeklî eksiklikte ve karar verilmeden geri çekmede emanet tutarına ilişkin özel iade kuralları vardır.
Kurumun iptal kararından sonra hangi yola başvurulur?
İlk karara karşı bildirimden itibaren iki ay içinde Kurum içi karara itiraz; YİDK’nın nihai kararına karşı ise onun bildiriminden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava yolu bulunmaktadır. Bunlar iki ayrı aşamadır.
İptal kararı verilince marka sicilden hemen silinir mi?
SMK m.27/5-7 kararın kesinleşmesinin herkese karşı etki ve terkin bakımından önemini düzenler. Kurumun ilk kararı, itiraz ve yargı yolu ile birlikte değerlendirilmelidir. Nihai iptal kararının sicil ve Bülten işlemleri ayrıca Yönetmelik m.30/A/12 kapsamında yürütülür.
Sonuç
TÜRKPATENT marka iptal başvurusu, markanın tescilinden sonra ortaya çıkan belirli nedenleri ileri sürmek için öngörülmüş idari bir yoldur. Başarıya dönük değerlendirmenin başlangıç noktası, doğru SMK m.26 bendinin seçilmesi, doğru tescil ve mal/hizmet kapsamının belirlenmesi, 15 Mart 2025 düzenlemesindeki şekil ve süre kurallarına uyulması ve delillerin somut olayla ilişkilendirilmesidir. 2026’da uygulanan iki kalemli ücret ve kısmi kabulde emanet tutarının akıbeti de başvuru öncesi değerlendirilmelidir. İdari iptal başvurusunun hazırlanması, savunma ve Kurum kararına itirazın somut koşulları bakımından marka tescili ve iptal süreçlerine ilişkin hukuki destek değerlendirilebilir.
Yazar Avukat Fatih Sefer