Patent Ret Kararına İtiraz ve YİDK Kararının İptali Davası

patent ret kararına itiraz, Türk Patent ve Marka Kurumunun patent başvurusunu reddeden kararının yeniden incelenmesini sağlamak için başvurulabilecek idari hukuk yoludur. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 100. maddesine göre ret kararının bildiriminden itibaren iki ay içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtirazın Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) tarafından reddedilmesi hâlinde ise YİDK kararının bildiriminden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde iptal davası açılabilir. İdari itiraz ile mahkeme davası birbirinden ayrı hukuki aşamalardır; her ikisinde de ilgili kararın gerekçeleri ve patent dosyasındaki teknik belgeler belirleyicidir.

Patent başvurusunun reddedilmesi, başvuru konusu buluşun hiçbir koşulda patentlenemeyeceğinin kesin olarak belirlendiği anlamına gelmez. Ret gerekçesinin hukuki veya teknik yönden hatalı olması, ilgili istemlerin yanlış değerlendirilmesi ya da başvuru sürecinde usule aykırı işlem yapılması durumunda kararın değiştirilmesi veya iptali mümkün olabilir. Bununla birlikte itiraz edilmesi, ret kararının mutlaka kaldırılacağı veya patentin kendiliğinden verileceği anlamına gelmez.

Patent Ret Kararı Nedir?

Patent ret kararı, bir patent başvurusunun ilgili kanuni şartları karşılamadığı veya gerekli usuli koşulların yerine getirilmediği gerekçesiyle Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından olumsuz sonuçlandırılmasıdır.

Ret kararının dayanağı, başvurunun hangi aşamada bulunduğuna göre değişebilir. Şekli inceleme sonucunda verilen bir ret kararı ile buluşun patentlenebilirlik koşullarını taşımadığı gerekçesiyle verilen ret kararı aynı değerlendirmeye tabi değildir.

SMK m. 98/8 uyarınca, inceleme raporunda başvurunun ve buna ilişkin buluşun Kanun hükümlerine uygun olmadığının belirtilmesi hâlinde başvuru Kurum tarafından reddedilir. Karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.

Başvurunun hangi aşamada reddedildiğinin belirlenmesi önemlidir. Örneğin şekli eksiklik nedeniyle verilen kararda eksikliğin gerçekten bulunup bulunmadığı ve süresinde giderilip giderilmediği incelenirken, buluş basamağı bulunmadığına dayanan bir ret kararında istemler ile önceki teknik belgelerinin karşılaştırılması gerekir.

Başvurunun bütün aşamalarını ve gerekli belgeleri öğrenmek için patent başvuru süreci hakkındaki açıklamalar ayrıca incelenebilir.

Ret Kararı ile Başvurunun Geri Çekilmiş Sayılması Aynı Şey midir?

Hayır. Ret kararı, Kurumun başvuru hakkında olumsuz bir değerlendirme yaparak verdiği karardır. Başvurunun geri çekilmiş sayılması ise Kanunda öngörülen belirli bir yükümlülüğün yerine getirilmemesine bağlanan hukuki sonuçtur.

Örneğin SMK m. 98/4, inceleme aşamasındaki bildirime süresinde cevap verilmemesi veya değişiklik yapılmaması hâlinde başvurunun geri çekilmiş sayılacağını düzenler. Buna karşılık m. 98/8, olumsuz inceleme raporu sonucunda başvurunun reddedilmesine ilişkindir.

Dolayısıyla Kurum yazışmasında kullanılan karar türü, işlemin hukuki dayanağı ve başvuru dosyasındaki süreç birlikte değerlendirilmelidir. Her olumsuz işlemi doğrudan patentlenebilirlik nedeniyle verilmiş ret kararı olarak nitelendirmek doğru değildir.

Patent Başvurusu Hangi Sebeplerle Reddedilebilir?

Patent başvurularında ret gerekçeleri hem teknik patentlenebilirlik koşullarından hem de başvuru usulüne ilişkin eksikliklerden kaynaklanabilir.

Bu gerekçelerin her biri farklı bir itiraz stratejisi gerektirir. Örneğin yenilik yönünden verilen bir ret kararında önceki bir dokümanın istemdeki teknik unsurları açıklayıp açıklamadığı önem taşırken, buluş basamağı değerlendirmesinde teknik alandaki uzman kişinin mevcut bilgi birikimi ve buluşun ortaya koyduğu çözüm incelenir.

Patentlenebilirlik şartlarının genel değerlendirmesi patentlenebilirlik şartları, yenilik testinin kapsamı ise patentte yenilik şartı başlıklı makalelerin konusudur.

İnceleme Raporuna Cevap Vermek ile Ret Kararına İtiraz Etmek Arasındaki Fark

Olumsuz inceleme raporu, her durumda Kurumun nihai ret kararı anlamına gelmez.

SMK m. 98/3 ve 98/4 uyarınca başvuru sahibine, Kanuna uygun olmadığı değerlendirilen başvuru hakkında görüş sunma ve başvurunun ilk kapsamını aşmamak koşuluyla değişiklik yapma imkânı tanınır. Bu aşamada yapılan teknik açıklamalar, inceleme sürecinin parçasıdır.

Ancak Kurumun başvuruyu reddeden bir karar vermesiyle uyuşmazlık, bu kararın hukuka uygunluğuna ilişkin idari itiraz aşamasına taşınabilir.

Olumsuz raporlara teknik cevap hazırlanması, itirazdan önceki inceleme süreçleri ve istem düzenlemeleri patent inceleme raporuna cevap konusuyla ilgilidir. Nihai ret kararına karşı başvurulacak idari ve yargısal yollar ise bu makalenin konusunu oluşturur.

Patent Ret Kararına İdari İtiraz Nasıl Yapılır?

SMK m. 100/1 uyarınca, Kanunun 99. maddesindeki özel itiraz hükümleri saklı kalmak üzere, Kurum kararlarına patent başvurusu sahibi, patent sahibi veya ilgili üçüncü kişiler tarafından kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir.

Patent başvurusunun reddedilmesi hâlinde itiraz hakkı, ret kararından doğrudan etkilenen başvuru sahibi bakımından özellikle önem taşır.

İtiraz, Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılır ve Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından incelenir.

İtiraz Dilekçesinde Hangi Hususlar Bulunmalıdır?

İtiraz başvurusunun yalnızca ret kararının kabul edilmediğini bildiren genel bir açıklamadan ibaret olmaması gerekir. Etkili bir hukuki değerlendirme için ret kararının hangi yönlerden hatalı olduğu somut biçimde ortaya konulmalıdır.

İtirazda özellikle şu unsurların bulunması önemlidir:

• Patent başvuru numarası, başvuru sahibi ve itiraz edilen kararın kimlik bilgileri.
• Ret kararının bildirim tarihi ve itirazın süresinde yapıldığını gösteren bilgiler.
• İtiraz edilen kararın hukuki ve teknik gerekçelerinin ayrı ayrı açıklanması.
• İlgili SMK hükümleri ve bunların somut başvuruya uygulanma biçimi.
• Ret gerekçesine dayanak gösterilen araştırma ve inceleme raporlarının değerlendirilmesi.
• İstemler, tarifname, teknik resimler ve atıf yapılan önceki teknik belgelerinin karşılaştırılması.
• Varsa daha önce sunulmuş görüşlerin, değişikliklerin veya belgelerin dikkate alınmadığına ilişkin açıklamalar.
• Hukuka aykırı olduğu ileri sürülen kararın kaldırılmasına veya ilgili işlemin yeniden değerlendirilmesine yönelik açık talep.

İtirazın Kurumun öngördüğü usule uygun biçimde sunulması ve ilgili itiraz ücretinin süresinde ödenmesi gerekir. Başvuru sırasında uygulanacak form, belge ve ücret koşulları ilgili işleme göre değerlendirilmelidir.

Özellikle patent istemlerine ilişkin teknik bir uyuşmazlıkta, yalnızca buluşun yeni veya faydalı olduğunun ileri sürülmesi yeterli değildir. Kurumun hangi teknik veya hukuki değerlendirmesinin neden hatalı olduğunun açıklanması gerekir.

Ret Kararına Karşı Hangi İtiraz Gerekçeleri İleri Sürülebilir?

Somut dosyaya göre aşağıdaki hususlar itiraz gerekçesi olabilir:

• Önceki teknik belgesinde bulunmayan unsurların mevcutmuş gibi değerlendirilmesi.
• Patent isteminin bütün olarak değil, teknik bağlamından koparılarak incelenmesi.
• Buluş basamağı değerlendirmesinde teknik alandaki uzman kişinin bilgi düzeyinin yanlış belirlenmesi.
• İstemlerde yapılan ve dosyaya sunulan değişikliklerin dikkate alınmaması.
• Başvurunun ilk kapsamı ile sonradan sunulan istemlerin hatalı karşılaştırılması.
• Patentlenebilirlik bakımından uygulanması gereken bir istisnanın yanlış yorumlanması.
• Kanuni bildirim veya cevap hakkına ilişkin usul hükümlerine uyulmaması.
• Kararın dayanağının, yapılan teknik değerlendirmeyi denetlemeye elverişli biçimde açıklanmaması.

Her iddianın dosya belgeleriyle desteklenmesi gerekir. Başvuru sahibinin yalnızca aynı teknik görüşleri tekrar etmesi, kararın değiştirilmesini sağlamayabilir.

Patent Ret Kararına İtiraz ve YİDK İptal Davası Süreleri

Patent ret kararına karşı iki ayrı iki aylık süre söz konusudur. Bu sürelerin başlangıç olayları farklıdır.

İlk süre SMK m. 100/1, ikinci süre ise 5000 sayılı Patent ve Marka Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un 15/C maddesi ile düzenlenmiştir.

Bu süreler patent başvuru tarihinden veya genel olarak patent bültenindeki herhangi bir yayım tarihinden başlatılmaz. İlgili karara ilişkin hukuken geçerli bildirim esas alınır.

Bildirim vekile yapılmışsa tebligatın usulü ve tarihi ayrıca incelenmelidir. Sürenin son gününün resmî tatile rastlaması gibi durumlarda ilgili usul ve süre hesaplama hükümleri dikkate alınır.

YİDK Kararına Karşı İki Aylık Dava Süresi Hak Düşürücü müdür?

Evet. YİDK kararlarının iptali için öngörülen iki aylık dava açma süresi yargı kararlarında hak düşürücü nitelikte kabul edilmektedir.

Bu nedenle süre geçtikten sonra açılan dava, patent başvurusunun teknik bakımdan haklı olup olmadığı incelenmeden reddedilebilir. Sürenin gözetilmesi yalnız karşı tarafın itirazına bağlı değildir.

YİDK kararına karşı Kurum nezdinde yeniden esas yönünden itiraz edilmesi mümkün değildir. Türk Patent ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Kurulları Yönetmeliği’nin 8. maddesinde maddi hataların düzeltilmesine ilişkin ayrı bir mekanizma düzenlenmiştir.

Maddi hata düzeltme talebi, teknik değerlendirmeye veya hukuki sonuca yönelik yeni bir idari itiraz yolu olarak görülmemelidir. Böyle bir talep gündeme geldiğinde, düzeltme kararı ve ilgili bildirimlerin dava süresine etkisi somut dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Dava süresinin kendiliğinden ve sınırsız olarak uzadığı varsayılmamalıdır.

Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu Ret İtirazını Nasıl İnceler?

YİDK, Türk Patent ve Marka Kurumu bünyesinde itirazları inceleyen ve Kurumun nihai kararını oluşturan kuruldur. Kurulun görevi yalnızca ilk kararı şeklen onaylamak değildir; ileri sürülen itirazları ve bunların dayandığı bilgi ve belgeleri değerlendirmektir.

İncelemenin kapsamı, itiraz konusu kararın niteliğine bağlıdır. Şekli ret kararlarında usuli koşullar, patentlenebilirlik nedeniyle verilmiş ret kararlarında ise ilgili teknik ve hukuki değerlendirmeler öne çıkar.

YİDK, itirazı değerlendirerek ilk kararın yerinde olduğu sonucuna ulaşabileceği gibi hukuka aykırılık tespit etmesi hâlinde farklı bir karar da verebilir. Türk Patent ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Kurulları Yönetmeliği’nin 6. maddesi, belirli usul hataları veya eksiklikler nedeniyle dosyanın ilk kararı veren birime gönderilebilmesine de imkân tanır.

YİDK kararları Kurumun nihai kararlarıdır. Bu nedenle Kurulun ret kararını koruması hâlinde başvuru sahibinin bundan sonraki temel hukuki yolu, şartları mevcutsa yargısal iptal davasıdır.

YİDK’nın işlevi ve genel başvuru koşulları hakkında TÜRKPATENT Yeniden İnceleme ve Değerlendirme bilgilendirmesi de incelenebilir.

YİDK Kararına İtiraz ile Patent Verilmesine İtiraz Arasındaki Fark

SMK m. 99, patentin verilmesi kararına karşı üçüncü kişiler tarafından yapılan itirazı düzenler. Bu itiraz bakımından, patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasından itibaren altı aylık özel süre öngörülmüştür.

SMK m. 100 ise m. 99 hükümleri saklı kalmak üzere Kurum kararlarına karşı yapılan idari itirazı düzenler. Bu iki işlem, itiraz edilen karar, itirazın konusu ve süre başlangıcı bakımından farklıdır.

Üçüncü kişilerin verilmiş patente itirazı patent verilmesine itiraz, patent sahibinin bu itiraza cevabı ve patentte değişiklik talepleri ise patent itirazına cevap başlıklı makalelerde ayrı olarak ele alınmaktadır.

YİDK Kararının İptali Davası Nasıl Açılır?

YİDK kararının iptali davası, Türk Patent ve Marka Kurumunun nihai kararının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan ve fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde görülen davadır.

Davanın temel amacı, dava konusu YİDK kararının hukuka uygunluğunun denetlenmesi ve hukuka aykırılık tespit edilirse kararın iptal edilmesidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

SMK m. 156/2 ve 5000 sayılı Kanun m. 15/C uyarınca YİDK kararlarının iptali davalarında görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir.

Patent başvuru sahibinin başka bir şehirde yerleşik olması veya buluşun başka bir şehirde geliştirilmiş bulunması, bu özel yetki kuralını değiştirmez.

Uyuşmazlık sınai mülkiyet alanına ilişkin olmakla birlikte, Kurumun nihai kararının iptali yönündeki dava idare mahkemesinde değil, Kanunda gösterilen hukuk mahkemesinde görülür.

YİDK İptal Davasında Davacı ve Davalı Kimdir?

Patent başvurusunun reddine ilişkin YİDK kararından hukuki menfaati etkilenen başvuru sahibi, gerekli dava koşullarını taşıması hâlinde iptal talebinde bulunabilir.

Ret kararına ilişkin iptal davasında Türk Patent ve Marka Kurumu davalı konumundadır. Ancak uyuşmazlıkta üçüncü kişilerin yer alması veya Kurum kararının üçüncü kişinin itirazına dayanması hâlinde taraf teşkilinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Birden fazla başvuru sahibinin bulunduğu durumlarda davacının hukuki menfaati, başvuru üzerindeki hakkı ve tek başına dava açma imkânı somut uyuşmazlığın niteliğine göre incelenmelidir.

İptal Davasında Hangi Hukuka Aykırılıklar İleri Sürülebilir?

Dava dilekçesinde iptali istenen YİDK kararı açıkça tanımlanmalı ve kararın hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu somutlaştırılmalıdır.

İddialar uyuşmazlığa göre usuli ve esas yönünden hukuka aykırılıklar olarak değerlendirilebilir:

• Usuli hukuka aykırılıklar: Kanuni bildirim ve cevap haklarının kullandırılmaması, ilgili belgelerin değerlendirilmemesi, Kurumun uyması gereken işlem kurallarının ihlali veya kararın hukuken denetlenebilir gerekçeden yoksun olması.
• Esasa ilişkin hukuka aykırılıklar: Patentlenebilirlik şartlarının yanlış uygulanması, teknik delillerin hatalı yorumlanması, önceki teknik belgesinin kapsamının yanlış belirlenmesi veya patent istemlerinin hatalı değerlendirilmesi.

YİDK kararının iptali talebi ile patentin doğrudan verilmesi veya tescil işlemlerinin yürütülmesi yönündeki taleplerin hukuki nitelikleri birbirine karıştırılmamalıdır. Mahkemenin inceleme konusu, dava edilen nihai Kurum kararının hukuka uygunluğudur.

İdari İtiraz Yapılmadan Doğrudan İptal Davası Açılabilir mi?

Patent başvurusunun reddine ilişkin olağan idari süreçte, Kurumun ilk ret kararına karşı SMK m. 100 kapsamında itiraz edilmesi ve YİDK tarafından nihai karar verilmesi esastır.

İlk ret kararı ile YİDK’nın nihai kararı aynı hukuki nitelikte değildir. Bu nedenle başvuru sahibinin, ilk kararı doğrudan nihai YİDK kararı gibi değerlendirerek dava açması, dava konusu ve idari başvuru sürecinin tamamlanması bakımından sorun doğurabilir.

Kanundaki özel düzenlemeler ve kararın niteliği incelenmeden bütün Kurum işlemleri için aynı yargısal başvuru sırası varsayılmamalıdır.

YİDK İptal Davasında Teknik Deliller ve Bilirkişi İncelemesi

Patent başvurusunun yenilik veya buluş basamağı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesi hâlinde, iptal davasının sonucu çoğu zaman teknik uyuşmazlığın nasıl ortaya konulduğuna bağlıdır.

Mahkeme, ret kararının dayandığı patent istemlerini, önceki teknik belgelerini ve dosyadaki teknik açıklamaları değerlendirmek zorundadır. Çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren konularda HMK m. 266 uyarınca bilirkişiye başvurulabilir.

Hangi Belgeler Önem Taşır?

• Patent başvuru formu, başvuru tarihi ve varsa rüçhan bilgileri.
• İlk başvuruya ait tarifname, istemler, özet ve teknik resimler.
• Araştırma raporu ve raporda atıf yapılan teknik dokümanlar.
• Birinci ve varsa sonraki inceleme raporları.
• Başvuru sahibinin inceleme raporlarına verdiği teknik cevaplar.
• İstem değişikliklerinin önceki ve sonraki sürümleri.
• Patent Dairesi Başkanlığının ret kararı.
• YİDK’ya sunulan itiraz ve ekleri.
• YİDK’nın nihai kararı ile kararların bildirim belgeleri.
• Uyuşmazlıkla doğrudan ilgili teknik uzman görüşleri ve diğer ispat araçları.

Bu belgelerin bulunması tek başına iddianın ispatlandığı anlamına gelmez. Belgelerin hangi vakıayı kanıtladığı ve ret gerekçesindeki hangi hatayı ortaya koyduğu açıklanmalıdır.

Patent İstemleri Nasıl Karşılaştırılır?

Ret kararının teknik yönü değerlendirilirken, korunması talep edilen buluşun özellikleri istemlerden hareketle belirlenir. İlgili istemdeki teknik unsurlar, ret gerekçesinde gösterilen önceki teknik belgeleriyle karşılaştırılır.

Örneğin Kurum, bir makineye ilişkin bağımsız istemin önceki bir patent dokümanı karşısında yeni olmadığını ileri sürmüş olabilir. Başvuru sahibi ise istemde yer alan belirli bir bağlantı mekanizmasının söz konusu belgede bulunmadığını savunabilir.

Bu durumda önceki dokümanın gerçekten hangi teknik özellikleri açıkladığı, istemin bütün unsurlarının nasıl tanımlandığı ve farklılıkların patentlenebilirliğe etkisi incelenir.

Ancak bir unsurun önceki belgede aynı biçimde açıklanmamış olması, tek başına buluş basamağının bulunduğunu göstermez. Yenilik ile buluş basamağı birbirinden ayrı değerlendirilir.

İstemlerin hukuki işlevi ve yorum sınırları hakkında patent istemlerinin yorumu, teknik çözümün aşikâr olup olmadığının değerlendirilmesi konusunda ise patentte buluş basamağı makaleleri tamamlayıcı açıklamalar içerir.

Bilirkişi İncelemesi ve Delil Avansının Önemi

HMK m. 190 uyarınca, kanunda aksine özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükünü taşır.

Patent başvurusunun teknik özelliklerine ilişkin iddiaların ileri sürüldüğü davalarda uzmanlık gerektiren hususların bilirkişi incelemesiyle açıklığa kavuşturulması gerekebilir.

HMK m. 324, tarafların ikamesini talep ettikleri deliller için mahkemenin belirlediği avansı verilen kesin süre içinde yatırmalarını öngörür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, ilgili delilden vazgeçilmiş sayılma sonucunu doğurabilir.

Bu nedenle teknik uyuşmazlığın ispatı için gerekli bilirkişi incelemesine ilişkin usuli yükümlülüklerin takibi, dava dilekçesindeki teknik açıklamaların hazırlanması kadar önemlidir.

Yargı Kararlarında Patent Ret Kararına İtiraz ve YİDK Denetimi

Patent başvurularının reddine ilişkin yargı kararları, mahkemelerin teknik inceleme ile Kurum kararının hukuka uygunluğunu nasıl birlikte değerlendirdiğini göstermektedir. Ancak her karar kendi başvuru tarihi, uygulanacak mevzuatı, istemleri ve teknik belgeleri çerçevesinde ele alınmalıdır.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 07.11.2025 Tarihli Karar

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 07.11.2025 tarihli, 2023/1866 E. ve 2025/2110 K. sayılı kararı, patent başvurusunun reddine ilişkin YİDK kararının iptalinin talep edildiği bir uyuşmazlığa ilişkindir.

Somut olayda 2018 yılında yapılan patent başvurusu bakımından yenilik ve buluş basamağı tartışılmıştır. Mahkemenin değerlendirmesine esas bilirkişi raporlarında, buluşun önceki teknik belge karşısında yeni olduğu ancak SMK m. 83/4 anlamında buluş basamağı içermediği sonucuna ulaşılmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi, teknik inceleme raporlarını hüküm kurmaya ve denetime elverişli bularak tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Bu karar, yenilik şartının sağlanmasının buluş basamağı yönünden ret kararının kaldırılması için tek başına yeterli olmadığını göstermektedir. Teknik alandaki uzman bakımından aşikârlık değerlendirmesinin ayrıca yapılması gerekir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 22.01.2024 Tarihli Karar

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 22.01.2024 tarihli, 2022/2915 E. ve 2024/491 K. sayılı kararı, patent başvurusunun reddine ilişkin bir YİDK kararının iptali uyuşmazlığında verilmiştir.

Dosyada ilk derece mahkemesi, inceleme aşamasında değerlendirilmesi gereken istemin yenilik ve buluş basamağı koşullarını karşıladığı sonucuna ulaşarak YİDK kararının iptaline karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi bu karara yönelik istinaf başvurusunu reddetmiş, Yargıtay da Bölge Adliye Mahkemesinin kararını onamıştır.

Karara konu patent başvurusu 2009 tarihli olduğundan uyuşmazlıkta mülga 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanmıştır. Bu nedenle karar, 6769 sayılı SMK’nın bütün usul hükümlerinin doğrudan yorumu olarak değil, ret kararının teknik denetiminde istemlerin ve önceki teknik belgelerinin önemini gösteren somut bir örnek olarak değerlendirilmelidir.

Bu Kararlardan Hangi Sonuç Çıkarılabilir?

Her iki uyuşmazlık birlikte değerlendirildiğinde, teknik ret kararına karşı yalnız genel bir patentlenebilirlik iddiası ileri sürülmesinin yeterli olmadığı görülmektedir.

Somut istemin geçerli metni, ilgili teknik belgelerin içeriği, buluşun teknik alandaki uzman bakımından değerlendirilmesi ve dosyada yürütülen bilirkişi incelemesinin niteliği sonuca etki edebilir.

Dolayısıyla YİDK kararının iptali için teknik ve hukuki gerekçelerin birbirini destekleyecek şekilde ortaya konulması gerekir. Bir uyuşmazlıkta YİDK kararının iptal edilmiş olması, benzer nitelikteki başka bir başvuruda aynı sonucun doğacağını garanti etmez.

YİDK Kararının İptali Davasının Sonuçları Nelerdir?

YİDK kararının iptali davasının kabul veya reddedilmesi, patent başvurusunun sonraki hukuki durumunu farklı şekillerde etkiler.

Davanın Kabul Edilmesi

Mahkeme YİDK kararının hukuka aykırı olduğu sonucuna varırsa dava konusu kararın iptaline hükmedebilir.

İptal kararı, Kurumun hukuka aykırı bulunan nihai kararının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bunun sonucu olarak başvuru hakkında mahkeme kararının kapsamı ve gerekçesi doğrultusunda gerekli Kurum işlemlerinin yürütülmesi gündeme gelir.

Ancak YİDK kararının iptali, her durumda patentin kendiliğinden verilmesi anlamına gelmez. Başvurunun hangi aşamadan devam edeceği, hangi değerlendirmelerin yenileneceği ve patent verilmesine ilişkin koşulların nasıl ele alınacağı somut kararın kapsamına bağlıdır.

Davanın Reddedilmesi

Mahkeme YİDK kararının hukuka uygun olduğu sonucuna varırsa iptal talebini reddedebilir. Süre, dava şartı veya ispat bakımından eksiklik bulunması da davanın olumsuz sonuçlanmasına neden olabilir.

Davanın süresinde açılmaması nedeniyle reddedilmesi ile başvurunun patentlenebilirlik şartlarını taşımadığı gerekçesiyle esastan reddedilmesi farklı sonuçlardır. İlkinde mahkeme teknik uyuşmazlığı esas yönünden incelemeden karar verebilir.

Mahkeme Kararının Kesinleşmesi Gerekir mi?

Evet. SMK m. 162/1 uyarınca Kurul kararlarının iptali veya hükümsüzlük istemli davalarda verilen kararlar kesinleşmedikçe icra edilemez. Bu hüküm ilamın ferileri bakımından da uygulanır.

Bu nedenle ilk derece mahkemesinin iptal kararı vermesi, karar kesinleşmeden Kurumun mutlaka patent verme işlemi yapacağı anlamına gelmez.

Kararın kanun yolu denetimine tabi olup olmadığı, kesinleşme durumu ve Kurum tarafından gerçekleştirilecek sonraki işlemler birlikte değerlendirilmelidir.

Ret Kararından Sonra Yeni Patent Başvurusu Yapılabilir mi?

Bir patent başvurusunun reddedilmesi, aynı kişi tarafından hiçbir yeni patent başvurusu yapılamayacağı anlamına gelmez. Ancak yeni başvurunun konusu, önceki başvurunun yayımı, tekniğin bilinen durumu ve varsa rüçhan hakkı ayrıca incelenmelidir.

Önceki başvurunun içeriğinin kamuya açıklanmış olması, yeni başvurunun yenilik değerlendirmesini etkileyebilir. Önceki başvurunun tarihinin veya rüçhanının sonraki başvuruya kendiliğinden aktarılacağı varsayılamaz.

Başvuruda değişiklik yapılmasına ilişkin sınırlar patent başvurusunda istem değişikliği kapsamında, başvuru türünün değiştirilmesi ise patentten faydalı modele dönüşüm kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.

6769 Sayılı Kanundan Önce Yapılan Patent Başvurularında Hangi Mevzuat Uygulanır?

Patent ret kararına karşı başvurulacak hukuki yollar değerlendirilirken patent başvurusunun tarihi önem taşır.

SMK’nın geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası, Kanunun yayımından önce yapılmış ulusal patent ve faydalı model başvurularının başvuru tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılacağını düzenlemektedir. Uluslararası veya bölgesel başvuruların ulusal aşamaya girişine ilişkin ayrıca özel geçiş hükümleri bulunmaktadır.

Bu nedenle eski tarihli patent başvurularında, sonraki yıllarda verilmiş bir YİDK kararının bulunması tek başına başvurunun bütün maddi ve usuli yönleriyle 6769 sayılı Kanuna tabi olacağını göstermez.

Özellikle mülga 551 sayılı KHK döneminde yapılan başvurulara ilişkin kararlar değerlendirilirken başvuru tarihi, geçiş hükümleri ve somut işlem bakımından uygulanacak düzenleme birlikte belirlenmelidir.

Patent Ret Kararına İtiraz Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Patent başvurum reddedildiyse itiraz edebilir miyim?

Evet. Kurumun patent başvurunuz hakkında verdiği ret kararına karşı SMK m. 100 kapsamında, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde idari itirazda bulunabilirsiniz. İtirazın kapsamı, ret kararının hukuki dayanağı ve başvuru dosyasının durumuna göre belirlenir.

2. Patent ret kararına itiraz süresi kaç gündür?

Süre gün olarak değil, iki ay olarak düzenlenmiştir. SMK m. 100/1 uyarınca süre, ilgili Kurum kararının bildirim tarihinden itibaren hesaplanır. Takvim hesabı ve geçerli bildirim tarihi önem taşır.

3. YİDK patent başvurumun reddine karar verirse ne yapabilirim?

YİDK’nın nihai ret kararına karşı, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür. Dava, nihai kararın hukuka aykırı olduğu gerekçelerine dayanmalıdır.

4. YİDK kararının iptali davası hangi mahkemede açılır?

SMK m. 156/2 ve 5000 sayılı Kanun m. 15/C gereğince görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir. Başvuru sahibinin İstanbul’da veya başka bir şehirde bulunması bu özel yetki kuralını değiştirmez.

5. YİDK kararının iptali davasında bilirkişi incelemesi zorunlu mudur?

Her uyuşmazlıkta zorunlu olduğu söylenemez. Ancak patent istemlerinin yeniliği veya buluş basamağı gibi özel teknik bilgi gerektiren konularda HMK m. 266 kapsamında bilirkişi incelemesine başvurulabilir. Bilirkişinin teknik değerlendirmesi, mahkemenin hukuki karar verme yetkisinin yerine geçmez.

6. Ret kararına itiraz edilmesi patentin verilmesini sağlar mı?

Hayır. İtirazın kabul edilmesi veya YİDK kararının mahkeme tarafından iptal edilmesi, patentin her durumda kendiliğinden verileceği anlamına gelmez. Başvurunun sonraki işlemleri, ilgili kararın kapsamına ve uygulanacak patent mevzuatına göre yürütülür.

7. Patent verilmesine üçüncü kişinin itirazı ile patent ret kararına itiraz aynı mıdır?

Hayır. Patent verilmesi kararına üçüncü kişilerin itirazı SMK m. 99’da düzenlenmiş olup altı aylık özel süreye tabidir. Kurumun patent başvurusunu reddeden kararına karşı idari itiraz ise SMK m. 100 kapsamında iki aylık süreyle değerlendirilir.

8. YİDK kararına karşı dava açma süresi geçerse patent hükümsüzlüğü davası açılabilir mi?

YİDK kararının iptali ile patent hükümsüzlüğü farklı hukuki yollardır. Patent hükümsüzlüğü, verilmiş bir patentin kanuni geçerlilik koşullarıyla ilgili olup ret kararının yargısal denetiminin yerine geçen genel bir yol değildir. Bu ayrım hakkında patent hükümsüzlüğü davası başlıklı makale incelenebilir.

Sonuç

Patent ret kararına karşı hukuki başvuru, kararın hangi aşamada ve hangi gerekçeyle verildiğinin belirlenmesiyle başlar. Kurumun ilk ret kararına karşı SMK m. 100 uyarınca iki ay içinde idari itiraz yapılabilir. YİDK’nın nihai kararının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa 5000 sayılı Kanun m. 15/C kapsamında, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Başvurunun yenilik, buluş basamağı veya diğer patentlenebilirlik koşulları nedeniyle reddedildiği uyuşmazlıklarda, istemlerin geçerli metni, araştırma ve inceleme raporları, önceki teknik belgeleri ve varsa usuli eksiklikler birlikte değerlendirilmelidir. İdari itirazın veya davanın başarılı olması, yalnızca ret kararının sonuç kısmına karşı çıkılmasına değil, karardaki somut hukuka aykırılığın ortaya konulmasına bağlıdır.

Ret kararının hukuki niteliğinin belirlenmesi, itiraz ve dava sürelerinin hesaplanması, teknik delillerin değerlendirilmesi ve YİDK kararının yargısal denetimi konusunda patent hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava takibi kapsamında somut dosyaya özgü değerlendirme yapılabilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer