Sosyal medyada marka ihlali, tescilli bir markanın veya onunla karıştırılabilecek bir işaretin, hak sahibinin izni olmaksızın sosyal medya hesabında, kullanıcı adında, profil görselinde ya da paylaşımda ticari kaynak gösterme işleviyle kullanılması ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) koruma şartlarının gerçekleşmesidir. Başkasının markasıyla açılan sahte satış hesabı, resmî hesap izlenimi veren taklit profil veya aynı sektörde müşteri çekmek için kullanılan marka ve logo bu kapsamda değerlendirilebilir. Ancak bir markanın sosyal medyada her anılması ihlal değildir. Hukuki yolun belirlenmesinde kullanımın ticari niteliği, karıştırılma ihtimali, hesabı işleten kişinin tespiti ve kaybolabilecek dijital deliller belirleyicidir.
Sosyal Medya Kullanımı Ne Zaman Marka İhlalidir?
İhlal değerlendirmesinin başlangıç noktası, hesabın hangi platformda bulunduğu değil, işaretin hangi amaçla ve hangi mal veya hizmetlerle bağlantılı olarak kullanıldığıdır. SMK m.7/2-a, aynı işaretin tescil kapsamındaki aynı mal veya hizmetlerde kullanılmasına; m.7/2-b, aynı veya benzer işaretlerin aynı veya benzer mal veya hizmetlerde ilişkilendirilme ihtimali dâhil karıştırılma ihtimali doğurmasına karşı koruma sağlar. SMK m.7/2-c ise gerekli şartlarla Türkiye’de tanınmışlık düzeyine ulaşmış markaların itibarından haksız yararlanılması, itibarına zarar verilmesi veya ayırt edici karakterinin zedelenmesine yönelik kullanımları da kapsar.
Bir markayı izinsiz kullanmanın marka hakkına tecavüz sayılabileceği fiiller SMK m.29’da düzenlenmiştir. Bu hükümlerin genel yapısı için marka hakkına tecavüz sayılan fiiller, münhasır hakkın kapsamı için marka hakkının kapsamı başlıklı incelemeler ayrı değerlendirme alanlarıdır. Burada esas mesele, söz konusu hükümlerin sosyal medya hesabı ve içerikleri üzerinde nasıl somutlaştığıdır.
Bir paylaşımın yalnızca görüntülenebilmesi ya da hesabın herkese açık olması, tek başına ticari etkiyi göstermez. İşletmenin ürün ve hizmet tanıtımı yapması, sipariş alması, kullanıcıyı satış bağlantısına yönlendirmesi, fiyat bildirmesi veya başka bir işletmeyle resmî ilişki izlenimi oluşturması markasal kullanım değerlendirmesini güçlendirir. Sosyal medya üzerinde yapılan siyasi eleştiri, tüketici yorumu veya haber aktarımı ise yalnızca markayı adıyla anıyor diye kendiliğinden marka hakkına tecavüz oluşturmaz.
Kullanıcı Adında ve Profil Adında Başkasının Markasının Kullanılması
Instagram, Facebook, TikTok, X veya başka bir sosyal ağdaki kullanıcı adı, profil adı ya da profil açıklaması bir işletmenin ticari kaynağını işaret edebilir. Örneğin bir mağazanın, rakibine ait tescilli işareti hesabın esas adı olarak kullanıp aynı tür ürünler sunması; profil görselinde rakibin logosuna yer vermesi; takipçileri rakibin resmî satış kanalı olduğuna inandırması, marka ihlali incelemesini gerektirir.
Kullanıcı adlarının teknik olarak benzersiz olması, kullanıcı adına marka hakkı sağlamaz. Tersinden, marka tescili de aynı ibareyi içeren bütün sosyal medya kullanıcı adlarını otomatik olarak devralma veya kapattırma yetkisi vermez. Hesabın ticari kullanımı, taraflar arasındaki bağlantı ihtimali ve talep edilen müdahalenin kapsamı ayrı ayrı değerlendirilir.
Hesap adının küçük bir ek, nokta, alt çizgi veya sayı ile değiştirilmesi de karıştırılma ihtimalini mutlaka ortadan kaldırmaz. İnceleme yalnız karakter dizisine değil; profil fotoğrafına, biyografiye, paylaşımların görünümüne, iletişim bilgilerine, tanıtılan ürünlere ve ortalama kullanıcının hesap hakkında edineceği bütünsel izlenime dayanır. Buna karşılık yalnızca benzer harflerden oluşan ve farklı bir alanda kullanılan, tüketicide işletmesel bağlantı kurmayan hesap adları bakımından ihlal sonucu peşinen çıkarılamaz.
Taklit Profil ve Sahte Resmî Hesaplarda Hangi Unsurlar Önemlidir?
Taklit hesap, gerçek marka sahibinin veya yetkili satış kanalının hesabını taklit ederek takipçiler üzerinde yanlış bir işletmesel ilişki algısı oluşturan profildir. Özellikle marka adı, profil logosu, kurumsal renkler, “resmî”, “yetkili satıcı” veya “müşteri hizmetleri” gibi ibareler, marka sahibine ait web sitesini andıran bağlantılar ve sipariş mesajları birlikte kullanılıyorsa karıştırılma tehlikesi artar.
- Yetkili hesap izlenimi: Marka sahibinin onayı olmadan resmî temsilcilik, şube, bayi veya destek hesabı gibi davranılması.
- Müşterinin yönlendirilmesi: Tüketicinin taklit hesap üzerinden ödeme yapmaya, ürün sipariş etmeye veya başka bir satış kanalına geçmeye teşvik edilmesi.
- Görsel bütünlüğün taklidi: Marka adıyla beraber logo, profil tasarımı ve iletişim metinlerinin bir bütün olarak taklit edilmesi.
- Hesabın gerçek işletmeciyle bağlantısı: Profildeki sipariş telefonu, WhatsApp hattı, bağlantılı alan adı, teslimat ve ödeme bilgilerinin aynı kişiye işaret etmesi.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin 17.04.2025 tarihli, E. 2022/1687, K. 2025/612 sayılı kararında, bir Instagram hesabında tescilli markayla ürün tanıtımı ve satışı yapılması incelenmiştir. Hesaptaki sipariş telefonu, yönlendirme yapılan alan adı ve işyeri bilgilerinin davalıyla ilişkilendirilmesi sonucunda hesabın davalıya ait olmadığı savunması kabul edilmemiş; marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet yönünden verilen kararın istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Karar, profilin görünen kullanıcı adından öte hesabı işleten kişinin teknik ve ticari bağlantılarla ispatının önemini göstermektedir.
Sahte hesapta ayrıca tüketiciden para veya kişisel bilgi talep edilmesi, marka hakkı dışındaki hukuki sorunları da gündeme getirebilir. Bununla birlikte her sahte hesap, yalnızca sahte olması nedeniyle bütün marka, kişilik veya ceza hukuku ihlallerini otomatik olarak oluşturmaz; her talebin unsurları ayrı incelenir.
Logo, Gönderi, Hikâye, Video ve Hashtag Kullanımı
Logo ve Kurumsal Görsellerin Kullanılması
Başkasına ait markanın profil resmine yerleştirilmesi veya reklam gönderilerinde ürünün kendi işletmesinden geldiği izlenimi yaratacak şekilde kullanılması, hesap adında marka bulunmasa da ihlal oluşturabilir. Burada belirleyici olan, görselin varlığından çok kullanıcının markayı kendi ticari faaliyetinin ayırt edici işareti gibi sunup sunmadığıdır. Bir logonun aynı zamanda eser niteliği taşıması ve bu esere ilişkin haklar farklı bir değerlendirme gerektirebilir; grafik tasarımlarda telif hakkı ile marka ve telif haklarının birlikte ileri sürülmesi konuları bu nedenle ayrıdır.
Hikâye, Reels ve Canlı Yayınlar
Geçici hikâye ve canlı yayın da marka ihlalinin gerçekleşebileceği içerik biçimleridir. Paylaşımın kısa süre yayında kalması hukuka uygunluk sağlamaz; ancak içerik kaybolduğunda, paylaşımın yapıldığı tarih, marka işareti, görüntülendiği hesap ve ticari bağın ispatı zorlaşabilir. Bu nedenle yalnızca gönderinin fotoğrafını değil, mümkün olduğu ölçüde profil ve gönderi bağlantısını, tarih ve saati, açıklamayı ve siparişe yönlendiren bağlantıyı birlikte kaydetmek gerekir.
Hashtag ve Etiketlerde Marka Adı
Bir markanın başlık etiketi (hashtag) olarak kullanılması otomatik bir ihlal değildir. Etiket, içerikte bahsi geçen gerçek bir ürünü tarif ediyorsa, tüketici değerlendirmesine konuysa veya karşılaştırma bağlamında kullanılıyorsa, ticari etki ile dürüst kullanım birlikte değerlendirilir. Buna karşılık rakibin markasını takipçi trafiği ve müşteri talebi çekmek amacıyla kendi ürünlerinin tanıtımına bağlamak, bağlantı izlenimi doğurabilir.
İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 28.03.2024 tarihli, E. 2022/154, K. 2024/101 sayılı kararında, davalı işletmenin Instagram paylaşımlarında davacıya ait markayı başlık etiketi olarak kullanması somut ticari bağlam içinde değerlendirilmiş ve marka hakkına tecavüz ile haksız rekabet kabul edilmiştir. Bu kararın sonucu her etikete genellenemez; etiketin nasıl, kimin tarafından ve hangi tanıtım amacıyla kullanıldığı önem taşır. Arama motoru reklamlarındaki anahtar kelime satın almalarının özel koşulları ise anahtar kelime reklamında marka ihlali konusuna aittir.
Sosyal Medyada Marka İhlali Nasıl İspatlanır?
İspat iki ayrı soruya cevap vermelidir: İhlal teşkil eden içerik gerçekten mevcut muydu? ve bu içeriği davalı olduğu ileri sürülen kişi mi yayımladı veya ticari olarak kullandı? Bunlardan yalnız birinin ispatlanması her uyuşmazlıkta yeterli değildir. HMK m.199 uyarınca elektronik ortamdaki veriler belge niteliği taşıyabilir; fakat delilin ait olduğu tarih, bütünlüğü ve hangi hesaptan elde edildiği tartışma konusu olabilir.
| Delil | İspata katkısı ve sınırı |
|---|---|
| Profil ve paylaşım ekran görüntüleri | İşaretin görünümünü, kullanıcı adını ve içeriği ortaya koyabilir; tek başına hesap sahibini veya paylaşımın gerçekliğini kesinleştirmez. |
| Gönderi URL’si, profil bağlantısı, zaman kaydı | İçeriğin konumunu ve zamanını somutlaştırır; kullanıcı adı veya içerik sonradan değiştirilebilir. |
| Noter tespiti veya mahkemece delil tespiti | İnceleme anında erişilebilen içeriğin usule uygun kayıt altına alınmasına yardımcı olur; hesap işletmecisine ilişkin her sorunu kendiliğinden çözmez. |
| Sipariş yazışmaları, ödeme/kargo kayıtları | Hesabın ticari niteliğini ve belirli kişi veya işletmeyle bağlantısını destekleyebilir. |
| Telefon, bağlantılı alan adı ve işletme kayıtları | Görünen hesap ile fiilî işletmeci arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarabilir; kayıtların hukuka uygun yolla edinilmesi ve değerlendirilmesi gerekir. |
Özellikle taklit profillerde isim ve görseller dakikalar içinde değiştirilebilir. Delil, yalnız tek bir ekran görüntüsüne indirgenmemeli; markanın tescil kaydı, karşılaştırılan profilin bütünsel görünümü, ticari yönlendirmeler ve mümkünse bağımsız doğrulama birlikte sunulmalıdır. Marka ihlalinde delil tespiti ile birden çok fikrî hakkın aynı dijital olayda ileri sürüldüğü karma delil zinciri ayrıca incelenebilir.
İspat yetersizliğinin sonucu önemlidir. İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 24.12.2024 tarihli, E. 2023/207, K. 2024/248 sayılı kararında, sosyal medya hikâyesinde ilgili markanın görünmemesi, incelenen işyerinde iddia edilen ürünün bulunmaması ve sunulan ürünle davalı arasındaki bağın yeterince kurulamaması nedenleriyle tecavüz iddiası ispatlanamamış, dava reddedilmiştir. Bu karar, fotoğraf ve ekran görüntüsünün içeriği ile somut fail arasındaki ilişkinin ayrı ayrı ortaya konulması gerektiğini gösterir.
Sosyal Medya Platformuna Marka Şikâyeti Nasıl Yapılır?
Hak sahibi, ilgili platformun fikrî mülkiyet, marka ihlali veya kimliğe bürünme bildirim mekanizmaları üzerinden içeriğin incelenmesini isteyebilir. Bu yol, mahkemeye başvurudan farklı olarak platformun kendi kuralları ve değerlendirme süreçleriyle işler; şikâyetin iletilmesi hesabın veya içeriğin zorunlu olarak kaldırılacağı anlamına gelmez.
İyi hazırlanmış bir başvuruda tescilli marka bilgileri ve hak sahipliği, şikâyet edilen hesabın tam adresi, hangi gönderi veya profil unsurunun hangi hakkı ihlal ettiği, ticari faaliyetle kurulan bağlantı ve istenen işlemin kapsamı açıkça belirtilir. İtiraz konusu tek bir paylaşım ise bütün hesabın kapatılmasını istemek yerine belirli kullanımın durdurulması daha uygun olabilir; gerçek taklit hesapta ise profil bütünü itibarıyla yanıltıcı olabilir.
Platform bildirimi, mahkemece verilmiş bir ihtiyati tedbir veya kesin hüküm değildir. İçerik kaldırılması talebi, hesabın kullanıcı adı üzerindeki hak sahipliğinin hükmen tespitiyle de aynı şey değildir. Özellikle sosyal ağda sunulan ürünün kimliği, satıcı sorumluluğu ve pazaryeri satış işlemleri bakımından e-ticarette marka hakkı ihlali ayrı bir başlıktır. Birden fazla fikrî mülkiyet hakkına dayalı pazaryeri şikâyetlerinin belgeleri ise çoklu hak şikâyeti kapsamında ele alınır.
Hak sahibi, platform başvurusundan önce veya onunla eş zamanlı olarak delili korumayı değerlendirmelidir. Başarılı bir platform şikâyeti nedeniyle içeriğin silinmesi, sonradan açılacak tazminat davasında geçmiş ihlalin ispatını zorlaştırabilir.
Silinebilen İçerikler İçin Delil Tespiti ve İhtiyati Tedbir
Delil tespiti, esas davadan önce veya yargılama sırasında kanıtın kaybolmasının ya da ileride ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşmasının önüne geçmeyi amaçlar. HMK m.400 uyarınca hukuki yararın bulunması gerekir; kaybolma riski özellikle geçici hikâye, canlı yayın ve kısa süreli reklamlar bakımından somutlaşabilir. HMK m.401-403 delil tespiti başvurusu, görev ve yetki ile acele hâllerde karşı tarafa önceden tebligat yapılmadan tespit imkânına ilişkin hükümler içerir. Ayrıca noterlerin vakıa tespiti yetkisi saklıdır.
İhtiyati tedbir ise delili yalnız muhafaza etmekten farklı olarak devam eden veya gerçekleşmesi için ciddi ve etkin çalışmalar bulunan marka hakkı ihlaline karşı geçici koruma sağlamayı hedefler. SMK m.159, şartları oluştuğunda ihlali önlemeye veya durdurmaya yönelik tedbir kararı verilmesine imkân tanır; HMK’nın ilgili hükümleri de uygulanır. Somut olayda hukuka aykırı marka kullanımının belirli profil açıklamasından, gönderiden, satış tanıtımından veya hesap bütününden çıkarılmasının gerekli olup olmadığı, tedbirin kapsamı ve ölçülülüğüyle birlikte incelenir.
Delil tespiti, ihtiyati tedbir ve esas dava aynı işlem değildir. Birinin yapılmış olması diğerini kendiliğinden sonuçlandırmaz. Başvuru koşulları, yaklaşık ispat ve teminat gibi meseleler için marka hukukunda ihtiyati tedbir ile marka hakkına tecavüz davası ayrı ayrıntılar içerir.
Sosyal Medya Marka İhlalinde Hangi Davalar ve Talepler İleri Sürülebilir?
SMK m.149 uyarınca koşulları gerçekleşen hak sahibi, marka hakkına tecavüzün tespitini, muhtemel ihlalin önlenmesini, devam eden fiillerin durdurulmasını, ihlalin sonuçlarının kaldırılmasını ve gerekli şartlarla maddi veya manevi tazminatı isteyebilir. Somut davada belirli kullanıcı adının, profil görselinin, gönderinin veya reklamın markasal kullanımının durdurulması; ilgili içeriklerin kaldırılması ve gerekiyorsa başka tedbirler talep edilebilir. Her davada bütün hesabın kapatılması veya kullanıcı adının davacıya devri otomatik bir sonuç değildir.
SMK m.150-151 uyarınca ileri sürülebilecek zarar kalemleri ile yoksun kalınan kazancın hesaplanması ayrı bir inceleme gerektirir. Sosyal medya hesabının takipçi sayısı veya paylaşımın görüntülenme miktarı, tek başına belirli bir tazminat tutarı oluşturmaz; ihlalin süresi, niteliği, ticari etkisi, kusur, zarar ve uygun illiyet bağı somutlaştırılmalıdır. Hesaplama yöntemleri için marka tecavüzünde tazminat, ürün ve marka itibarı üzerindeki özel zarar için marka itibar tazminatı başlıklarına bakılabilir.
Taklit hesap kullanımı tüketiciyi başka bir işletmenin mal veya hizmetleriyle bağlantı kurmaya sevk ediyorsa TTK m.54-55 kapsamında haksız rekabet de gündeme gelebilir. Ancak marka ihlali ve haksız rekabetin birlikte ileri sürülebilmesi, aynı zarar için iki defa tazminata hükmedilebileceği anlamına gelmez. Bu ayrım marka ihlali ve haksız rekabetin birlikte ileri sürülmesi konusunun kapsamındadır.
Görev ve yetki: SMK m.156 gereğince özel hukuk uyuşmazlıklarında kural olarak fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemeleri görevlidir; bu mahkemelerin kurulmadığı yerlerde kanunda belirtilen şekilde asliye hukuk mahkemeleri görev yapar. Marka sahibinin üçüncü kişiye karşı açacağı davada yetki, davacının yerleşim yeri veya hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği ya da etkilerinin görüldüğü yer esaslarına göre belirlenir. Bu nedenle marka ihlallerine ilişkin hizmet ve yargılama yalnızca belirli bir şehirle sınırlı değildir.
Yalnızca tespit veya durdurma istemleri ile parasal tazminat istemleri bakımından dava şartı arabuluculuk aynı şekilde değerlendirilmez. Parasal ticari taleplerde TTK m.5/A ve uyuşmazlığın niteliğine göre dava öncesi arabuluculuk gündeme gelir. Taleplerin birlikte ileri sürüldüğü dosyaların usulü için marka hakkına tecavüzde arabuluculuk incelemesi ayrıdır. SMK m.157 ise özel hukuk taleplerinde Türk Borçlar Kanunu’nun zamanaşımı hükümlerine atıf yapar; süre hesabında ihlal ve öğrenme tarihleri somut olay üzerinden incelenmelidir.
Sahte Sosyal Medya Hesabı İçin Ceza Şikâyeti Yapılabilir mi?
Her sahte profil veya izinsiz marka anması, marka suçu oluşturmaz. SMK m.30/1’deki cezai yaptırım belirli nitelikte marka hakkına tecavüz fiillerine bağlanmıştır; örneğin başkasının markasına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üretme, hizmet sunma, satışa arz etme veya satma gibi kanunda sayılan hareketler değerlendirilir. Sırf benzer kullanıcı adının alınması, cezai sorumluluk için tek başına yeterli değildir. SMK m.30/5 cezaya hükmedilebilmesi için markanın Türkiye’de tescilli olmasını arar; m.30/6 kapsamındaki suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır.
Taklit hesap üzerinden markayı taşıyan sahte malların satışına ilişkin delil varsa taklit ürünlerde marka ihlali kapsamındaki maddi olaylar ayrıca araştırılır. Dolandırıcılık, kişisel veri veya kişilik hakkı iddiaları doğabilecek olsa da bunlar marka suçunun unsurlarıyla karıştırılmamalıdır. Hukuk davasında bir kullanımın marka hakkına tecavüz sayılması, ceza mahkûmiyetinin otomatik sonucu değildir.
Hangi Sosyal Medya Kullanımları Hukuka Uygun Olabilir?
Marka hakkının sınırı, başka herkesin işareti hiçbir bağlamda anamayacağı anlamına gelmez. SMK m.7/5, dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde gerçek kişilerin kendi ad veya adresini belirtmesi, mal ve hizmetlerin niteliklerini açıklaması ve kullanım amacı bakımından gerekli durumlarda markayı kullanması gibi istisnaları düzenler. Marka hukukunda dürüst kullanım bu savunmanın ayrıntılı koşullarını ele alır.
- Gerçek ürün hakkında bilgi: Bağımsız bir inceleme hesabının bir markayı ürünün adını belirtmek için kullanması, ticari kaynak veya resmî ilişki izlenimi yaratmıyorsa her durumda ihlal sayılmaz.
- Yetkili veya izinli kullanım: Marka sahibi tarafından verilen izin ve bunun kapsamı önemlidir. Eski bayilik veya sona ermiş iş ilişkisi, sonradan devam eden resmî hesap izlenimini tek başına meşrulaştırmaz.
- Orijinal ürünün yeniden satışı: Hak sahibinin izniyle piyasaya sunulan ürünlerin sonraki satışı bakımından marka hakkının tükenmesi gündeme gelebilir; fakat bu durum satıcıya kendisini marka sahibinin resmî hesabı olarak tanıtma yetkisi vermez.
- Eleştiri veya bilgilendirme: Haber, tüketici şikâyeti veya eleştiride markanın anılması ile markanın işletmesel menşe göstergesi olarak benimsenmesi farklıdır. Eleştirinin içeriği başka hukuk kuralları bakımından ayrıca değerlendirmeye tabi olabilir.
- İhlalin ve hesap işletmecisinin inkârı: Paylaşımın davalıya ait olmadığını veya marka ile bağlantı kurulmadığını savunan kişi bakımından teknik kayıtlar, sipariş verileri, görünüm ve kullanım bağlamı birlikte incelenir.
SMK m.29/2 kapsamında tecavüz davasında belirli şartlarla kullanmama def’i ileri sürülmesi de ayrı bir savunmadır. Bu savunma, sosyal medya hesabının gerçekten kime ait olduğu sorununun yerine geçmez.
Sosyal Medyada Marka İhlaline İlişkin Üç Örnek
- Taklit müşteri hizmetleri hesabı: Bir kişi, tescilli markanın adını ve logosunu kullanarak “resmî destek” görünümlü hesap açar, tüketiciyi ödeme bağlantısına yönlendirir. Ticari kaynak hakkında yanıltıcı izlenim ve markasal kullanım unsurları güçlüdür; içeriklerin, ödeme yönlendirmelerinin ve hesap bağlantısının delillendirilmesi gerekir.
- Rakip markayı etiketleyen reklam: Başka bir işletme kendi ürün reklamını sürekli rakibinin marka etiketiyle yayımlar. Hashtag’in salt varlığı yerine reklamın içeriği, hedeflediği tüketici ve işletmeler arasında bağlantı algısı doğurup doğurmadığı incelenir.
- Bağımsız kullanıcı yorumu: Tüketici satın aldığı ürünün markasını yazarak deneyimini aktarır ve satıcı veya marka sahibi gibi davranmaz. Sırf markanın geçmesi, SMK m.7-29 anlamında marka hakkına tecavüz sonucuna yetmez.
Sosyal Medyada Marka İhlali Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Instagram’da markamla açılan sahte hesabı kapattırabilir miyim?
İlgili platforma marka hakkı veya taklit profil şikâyeti ile başvurulabilir. Hukuki şartlar varsa mahkemeden ihlal teşkil eden kullanımın durdurulması da istenebilir. Ancak hesabın tamamen kapatılması veya kullanıcı adının hak sahibine devri, yalnızca marka tescili bulunduğu için otomatik olarak gerçekleşmez.
Markamı başkasının kullanıcı adı olarak kullanması her zaman ihlal midir?
Hayır. Kullanıcı adı, ilgili mal veya hizmetlerle bağlantısı, hesabın ticari işlevi, kullanıcıda oluşan algı ve marka hakkının koruma sınırlarıyla birlikte değerlendirilir. Yalnızca isim benzerliği yeterli olmayabilir.
Sadece profil fotoğrafında logomun kullanılması yeterli midir?
Profil fotoğrafındaki logo önemli bir göstergedir; ancak izinsiz kullanımın hukuki niteliği hesabın tamamına, ticari etkisine ve kullanıcıların işletmesel bağlantı kurma ihtimaline bağlıdır. Salt bir görselin bulunması, tüm taleplerin koşullarını kendiliğinden karşılamaz.
24 saat sonra silinen hikâye delil olabilir mi?
Evet. Görüntü, ekran kaydı ve diğer elektronik veriler HMK m.199 kapsamında belge olarak ileri sürülebilir. Güvenirlik ve aidiyet tartışması nedeniyle zamanında noter tespiti veya HMK m.400 ve devamı uyarınca delil tespiti değerlendirilmelidir.
Platforma şikâyet için önce dava açmak gerekir mi?
Genellikle platformun kendi bildirim mekanizmasına mahkeme kararı olmadan başvuru yapılabilir; değerlendirme ilgili platform kurallarına bağlıdır. Bu şikâyet, dava açma ve geçici hukuki koruma taleplerinin yerini tutmaz.
Rakip firmanın markasını hashtag olarak yazmak yasak mı?
Tek başına yasak değildir. Etiketin ilgili ürünü dürüstçe tanımlamak için mi, yoksa rakibin müşterilerini kendisine çekerek ticari bağlantı yanılgısı oluşturmak için mi kullanıldığı önemlidir.
Sahte hesap silinirse tazminat hakkı sona erer mi?
Hesabın kaldırılması devam eden ihlalin durdurulmasına ilişkin talebi etkileyebilir; ancak geçmişte gerçekleşen fiillerden kaynaklanan ve şartları ispatlanan tazminat istemlerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İhlalin geçmişi, zarar, kusur ve zamanaşımı ayrıca değerlendirilir.
Sonuç
Sosyal medyada marka ihlali bakımından belirleyici olan, kullanıcı adının veya logonun yalnızca benzemesi değil, işaretin sosyal medya üzerinden ticari kaynak gösterme amacıyla kullanılıp kullanılmadığı, karıştırılma ihtimali ve bu kullanımın kime ait olduğunun ispatıdır. Taklit hesabın hızla değiştirilmesi veya silinmesi ihtimali nedeniyle delillerin korunması; ardından platform bildiriminin, delil tespitinin, ihtiyati tedbirin ve esas davanın birbirinden ayrılarak değerlendirilmesi gerekir. Somut uyuşmazlıkta hak sahipliği, kullanımın kapsamı ve uygun taleplerin belirlenmesi için marka haklarının korunmasına yönelik hukuki değerlendirme ve başvuru yolları incelenebilir.
Yazar Avukat Fatih Sefer