Patent Başvurusunda Patentten Faydalı Modele Dönüşüm: Şartlar ve Süreler

patentten faydalı modele dönüşüm, işlemleri devam eden bir patent başvurusunun, başvuru sahibinin talebi üzerine faydalı model başvurusu olarak yürütülmesini sağlayan hukuki işlemdir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 104. maddesi uyarınca dönüşüm mümkündür. Ancak talebin süresinde yapılması, Türk Patent ve Marka Kurumunun (TÜRKPATENT) bildirdiği belgelerin sunulması ve gerekli araştırma ücretinin ödenmesi gerekir. Dönüşüm, patentin otomatik olarak faydalı modele çevrilmesi veya faydalı model hakkının kendiliğinden kazanılması anlamına gelmez.

Bu işlem özellikle patent incelemesinde buluş basamağı yönünden sorun yaşanan, buna karşılık yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik şartlarını karşılayabilecek teknik ürün buluşları bakımından değerlendirilebilir. Bununla birlikte patent başvurusunun her zaman faydalı modele dönüştürülebileceği söylenemez. Buluşun konusu, başvurunun bulunduğu aşama, istemlerin içeriği ve faydalı model korumasının kanuni sınırları birlikte incelenmelidir.

Patentten Faydalı Modele Dönüşüm Nedir?

Patent başvurusunun faydalı model başvurusuna dönüştürülmesi, aynı buluş bakımından devam eden başvurunun hukuki koruma türünün değiştirilmesidir. İşlemin temel dayanağı SMK m.104’tür.

Dönüşümün amacı, patent başvurusunun içeriğinde açıklanan teknik çözümün, faydalı modele ilişkin kanuni şartlar kapsamında korunup korunamayacağının değerlendirilmesini sağlamaktır. Bu nedenle dönüşüm, tamamen yeni ve önceki başvurudan bağımsız bir buluş başvurusu yapılmasıyla aynı hukuki işlem değildir.

Patent ile faydalı modelin koşulları birbirinden farklıdır. SMK m.82 uyarınca patent için yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik aranırken SMK m.142 uyarınca faydalı modelde yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik şartları esas alınır. Faydalı model bakımından patentteki anlamıyla buluş basamağı şartı aranmaz. Ancak faydalı modelle korunamayacak buluş konuları ayrıca düzenlenmiştir.

Koruma türlerinin maddi hukuk bakımından ayrımı, patent ile faydalı model arasındaki farklar kapsamında; faydalı modelin kendi koruma şartları ise faydalı modelin hukuki niteliği ve şartları çerçevesinde ayrıca incelenmelidir.

Dönüşüm, patent başvurusunun reddedilmesiyle aynı şey midir?

Hayır. Patent başvurusunun faydalı modele dönüştürülmesi, başvuru sahibinin kanunda öngörülen şartlar altında kullanabileceği ayrı bir usul işlemidir. Patent incelemesinde olumsuz bildirim yapılması, başvuruyu kendiliğinden faydalı modele dönüştürmez.

Olumsuz inceleme bildirimi karşısında istemlerin değiştirilmesi, teknik gerekçelerle cevap verilmesi veya dönüşüm yolunun değerlendirilmesi farklı seçeneklerdir. Patent inceleme sürecinde görüş ve değişiklik sunulması, patent inceleme raporuna cevap konusuyla bağlantılıdır; fakat dönüşüm talebinin yerine geçmez.

Patent Başvurusu Hangi Şartlarla Faydalı Modele Dönüştürülebilir?

SMK m.104, m.142 ve Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.112 birlikte değerlendirildiğinde dönüşüm için başvurunun usulî durumu ile buluşun maddi koruma koşulları ayrı ayrı incelenmelidir.

1. İşlemleri devam eden bir patent başvurusu bulunmalıdır

Dönüşüm, henüz sonuçlanmamış patent başvuruları için öngörülmüştür. Patent verilmesiyle sonuçlanmış bir başvuru, SMK m.104 kapsamında sırf koruma türünün değiştirilmesi amacıyla faydalı modele dönüştürülemez.

Aynı şekilde başvurunun işlemlerinin sona ermiş olması veya dönüşüm talebine ilişkin son sürenin geçirilmesi, bu usulden yararlanılmasını engelleyebilir. Bu nedenle yalnız patent başvuru numarasına değil, başvurunun işlem geçmişine ve Kurum bildirimlerine bakılmalıdır.

2. Dönüşüm talebini başvuru sahibi yapmalıdır

SMK m.104/1, dönüşüm talebinde bulunma yetkisini patent başvurusu sahibine tanımıştır. Başvuru sahibi, işlemi kendisi veya usulüne uygun yetkilendirilmiş temsilcisi aracılığıyla yürütebilir.

Buluşu gerçekleştiren kişi ile patent başvurusu sahibi her zaman aynı kişi olmayabilir. Bu nedenle dönüşüm talebi öncesinde sicildeki başvuru sahipliği ve temsil yetkisi incelenmelidir. Bu ayrım, buluşçu, başvuru sahibi ve patent hakkı sahipliği bakımından önemlidir.

3. Buluş, faydalı model korumasına elverişli olmalıdır

Bir patent başvurusu, yalnız buluş basamağı bulunmadığı düşüncesiyle koşulsuz olarak faydalı modele dönüştürülemez. Dönüşüm sonrasında faydalı model verilmesi için SMK m.142’deki şartların karşılanması gerekir.

• Yenilik: Buluş, SMK m.83/1 kapsamında yeni olmalıdır. Faydalı modelde yenilik değerlendirilirken buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özelliklerin dikkate alınmaması da SMK m.142/2’de özel olarak düzenlenmiştir.
• Sanayiye uygulanabilirlik: Buluş, sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikte olmalıdır.
• Korunabilir konu: Buluş, faydalı model koruması dışında bırakılmış alanlardan birine girmemelidir.
• Yeterli teknik açıklama: Başvurudaki tarifname ve istemler, buluşun ilgili teknik alandaki uzman tarafından uygulanabilmesine imkân verecek açıklıkta olmalıdır.

Özellikle SMK m.142/3 uyarınca kimyasal ve biyolojik maddeler, bunlara ilişkin usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünler; eczacılıkla ilgili maddeler, usuller ve bunların ürünleri; biyoteknolojik buluşlar ile usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar faydalı modelle korunamaz.

SMK m.82/2 ve m.82/3’teki koruma dışı konular da faydalı model bakımından dikkate alınır. Bu konudaki ayrıntılı ayrım için faydalı model verilemeyen buluşlar incelenebilir.

4. Başvurunun ilk teknik açıklamasının kapsamı aşılmamalıdır

Dönüşüm, başlangıçta açıklanmamış yeni bir teknik çözümün önceki başvuruya eklenmesine olanak sağlamaz. SMK m.103/1 uyarınca patent başvurusu, Kurum nezdinde yapılan işlemler sırasında ilk hâlinin kapsamını aşmamak şartıyla değiştirilebilir.

Örneğin başlangıçta yalnız bir üretim usulü açıklanmışsa dönüşüm sırasında ilk başvuruda açıklanmayan bağımsız bir cihaz yapısı oluşturularak koruma talep edilemez. Buna karşılık başlangıçtaki tarifnamede teknik bir ürünün yapısı yeterince açıklanmışsa, o ürünün faydalı model koşullarına uygun biçimde istemlerde tanımlanması değerlendirilebilir.

İstemlerin neyi koruduğunun ve hangi teknik unsurları içerdiğinin belirlenmesinde patent istemlerinin koruma sınırı konusundaki ilkeler önem taşır.

Patentten Faydalı Modele Dönüşüm Talebi Ne Zamana Kadar Yapılabilir?

SMK m.104/1 devam eden patent başvurusunun dönüştürülmesine izin vermekle birlikte son başvuru süresi Yönetmelik m.112/1’de ayrıntılandırılmıştır.

Buna göre patent başvurusu sahibi, işlemleri devam eden başvurusunun faydalı modele dönüştürülmesini en geç Yönetmelik m.103/2 kapsamında yapılan son inceleme bildirimine cevap vermek için tanınan üç aylık sürenin bitimine kadar talep edebilir.

Bu üç aylık süre, patent başvurusunun ilk yapıldığı tarihten itibaren başlayan genel bir süre değildir. İlgili inceleme bildiriminin başvuru sahibine yapıldığı tarihle bağlantılıdır.

İnceleme sırasında birden fazla bildirim yapılmış olması durumunda dönüşüm için son aşamanın belirlenmesi önemlidir. Yönetmelik m.103/2 kapsamında başvuru sahibine görüş sunması veya kapsamı aşmayan değişiklikler yapması için yapılan bildirimlerin her biriyle ilgili üç aylık cevap süresi öngörülür. Bu kapsamdaki bildirimlerin sayısı üçü aşamaz.

Dolayısıyla dönüşüm talebi hazırlanmadan önce patent dosyasındaki araştırma ve inceleme aşamaları, tebligat tarihleri, cevap süreleri ve başvurunun hâlen işlemde olup olmadığı kontrol edilmelidir. Başvuru sahibinin son aşamayı beklemesi zorunlu değildir; koşulları mevcutsa dönüşüm daha önce de talep edilebilir.

Dönüşüm talebinden sonraki bir aylık süre

Burada iki ayrı zaman sınırı birbirinden ayrılmalıdır. İlki, dönüşüm talebinin yapılabileceği son süredir. İkincisi, talebin ardından Kurum tarafından bildirilen yükümlülüklerin yerine getirilmesine ilişkin süredir.

SMK m.104/1 ve Yönetmelik m.112/2 uyarınca TÜRKPATENT, başvuru sahibine gerekli belgeleri sunmasını ve araştırma talebinde bulunmasını bildirir. Bu bildirimin tarihinden itibaren bir ay içinde gerekli şartların tamamlanması gerekir.

Bir aylık sürede şartlar tamamlanmazsa dönüşüm talebi yapılmamış sayılır. Bu durumda başvuru, patent başvurusu olarak işlem görmeye devam eder. Ancak bu sonuç, patent dosyasında mevcut diğer sürelerin veya yükümlülüklerin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Üçüncü satırda belirtilen süre, dönüşüm talebinin süresi değil, dönüştürülmüş başvurunun faydalı model olarak yürütülmesi sırasında SMK m.143/8 uyarınca uygulanabilecek ayrı bir süredir.

Patent Başvurusunu Faydalı Modele Dönüştürme İşlemi Nasıl Yapılır?

Dönüşüm talebi TÜRKPATENT nezdinde yürütülür. Kurumun patent başvuru kılavuzunda, 6769 sayılı Kanun dönemindeki başvurular için elektronik sistemde Başvuru Sonrası İşlemler – Dönüşüm Talebi (Patent–Faydalı Model) işlem adımı açıklanmıştır.

Birinci aşama: Başvuru dosyasının incelenmesi

Dönüşüm kararı verilmeden önce patent başvurusunun işlem aşaması, geçerli istemleri, tarifnamesi, araştırma raporu ve inceleme bildirimleri birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle patent verilmesini güçleştiren gerekçenin ne olduğu belirlenmelidir. Buluş basamağına ilişkin olumsuzluk ile yenilik bulunmaması farklı sonuçlar doğurur. Faydalı modelde buluş basamağı aranmaması, yenilik eksikliğini ortadan kaldırmaz.

İkinci aşama: Dönüşüm talebinin sunulması

Başvuru sahibi, devam eden patent başvurusu için usulüne uygun dönüşüm talebinde bulunur. Talep, ilgili patent başvurusu üzerinden yapılır; başlangıçtaki teknik açıklamadan bağımsız yeni bir buluş başvurusu oluşturulması amaçlanmaz.

Üçüncü aşama: Araştırma talebi ve ücret işlemleri

Yönetmelik m.112/3, dönüştürme talebine konu patent başvurusunda daha önce araştırma raporu düzenlenip düzenlenmediğine göre araştırma ücretinin belirlenmesini öngörür.

• Daha önce araştırma raporu düzenlenmemişse ilgili ücret tarifesinde öngörülen araştırma ücreti ödenir.
• Daha önce araştırma raporu düzenlenmişse dönüştürülen başvurular için öngörülen ilgili araştırma ücreti uygulanır.
• Gerekli araştırma talebi, Kurumun bildirimi üzerine belirlenen süre içinde yerine getirilir.
• Araştırma ücretinin, Yönetmelik m.112/3 çerçevesinde dönüşüm talebiyle birlikte ödenmesi de mümkündür.

Ödenecek ücret, işlemin yapıldığı tarihte uygulanacak ilgili ücret tarifesine göre belirlenmelidir. Önceden düzenlenmiş bir patent araştırma raporu bulunması, dönüşüm işleminde herhangi bir araştırma talebi veya ücret gerekmeyeceği anlamına gelmez.

Dördüncü aşama: Teknik belgelerin tamamlanması

TÜRKPATENT’in bildirimine uygun olarak gerekli belgeler sunulur. Dönüşüm sebebiyle tarifname veya istemlerde değişiklik yapılmışsa değişiklikleri içeren ilgili belge sayfalarının da sunulması gerekebilir.

İlk başvuruda yer almayan teknik özelliklerin eklenmesiyle başvurunun kapsamının genişletilmemesine dikkat edilmelidir. Özellikle faydalı model korumasına elverişli olmayan usul istemleri ile korunabilir ürün istemlerinin ayrılması teknik inceleme gerektirebilir.

Belgelerin süresinde ve doğru içerikle sunulduğunun ispatı bakımından elektronik başvuru kayıtları, Kurum bildirimleri, ödeme bilgileri ve sunulan belgelerin son sürümleri saklanmalıdır.

Dönüşüm Kabul Edildikten Sonra Hangi İşlemler Yapılır?

Patent başvurusunun faydalı modele dönüştürülmesi, doğrudan faydalı model verilmesi kararı değildir. SMK m.104/1, gerekli şartların tamamlanması hâlinde SMK m.143’ün altıncı ila onbirinci fıkralarının uygulanacağını düzenler.

Araştırma raporu ve faydalı modele uygunluk incelemesi

SMK m.143/6 uyarınca araştırma talebinin uygun şekilde yapılması üzerine araştırma raporu düzenlenir, başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.

Bununla birlikte buluş konusunun SMK m.142/3 kapsamına girmesi veya tarifname ya da bütün istemlerin yeterince açık olmamasının araştırma raporunun düzenlenmesini engellemesi durumunda SMK m.143/7’deki özel usul uygulanır.

Bu durumda Kurum, başvuru sahibinden bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde itirazlarını veya başvurudaki değişikliklerini sunmasını ister. Bu işlemler süresinde yapılmaz veya sunulan itiraz ve değişiklikler kabul edilmezse başvuru reddedilebilir.

Araştırma raporuna itiraz ve üçüncü kişilerin görüşleri

SMK m.143/8 uyarınca araştırma raporunun yayımından itibaren üç ay içinde başvuru sahibi raporun içeriğine itiraz edebilir; üçüncü kişiler ise ilgili belgeleri ekleyerek görüş bildirebilir.

Kurum, araştırma raporunu ve varsa itiraz veya görüşleri değerlendirerek faydalı modelin verilmesine karar verebilir. Gerekli görülürse başvuruda değişiklik yapılması istenebilir. SMK m.143/10 çerçevesinde istenen değişikliklerin süresinde yapılmaması veya kabul edilmemesi başvurunun geri çekilmiş sayılması sonucunu doğurabilir.

Dönüşüm sonrası bu işlemler, olağan faydalı model başvurusu ve araştırma raporu süreciyle bağlantılı olmakla birlikte, dönüşüm talebinin kendine özgü süre ve şartları ayrı değerlendirilmelidir.

Faydalı model verildikten sonra itiraz mümkün müdür?

SMK m.143/11 uyarınca faydalı modelin verilmesinden sonra, patentler için SMK m.99’da düzenlenen itiraz usulü işletilemez. Faydalı modelin geçersizliği bakımından mahkemeden hükümsüzlük talep edilebilir.

Bu aşama, dönüşüm talebinin usulünden ayrı olarak faydalı model hükümsüzlüğü konusuna girer.

Patentten Faydalı Modele Dönüşümün Hukuki Sonuçları Nelerdir?

1. İlk başvuru tarihi korunur

Patent başvurusunun faydalı model başvurusuna dönüştürülmesinde önceki başvuru tarihi korunur. Bu husus TÜRKPATENT’in patent başvuru kılavuzunda da açıklanmıştır.

Bu nedenle dönüşüm, yeni bir başvuru tarihi elde edilmesini sağlayan bir yöntem olarak görülmemelidir. Başvurunun ilk teknik içeriğinin sınırları ve mevcut başvuru tarihinin hukuki etkileri önemini korur.

2. Önceki rüçhan hakkı devam eder

SMK m.104/4 açık bir düzenleme içerir. Dönüştürülen başvuru için daha önce rüçhan hakkı talep edilmişse aynı rüçhan hakkı dönüşmüş başvuru için de tanınır.

Örneğin Türkiye’deki patent başvurusu geçerli bir yabancı başvuru rüçhanına dayanıyorsa, dönüşüm işlemi bu rüçhan hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak rüçhanın mevcut olması, başvuruda başlangıçta açıklanmamış yeni teknik konuların eklenmesine izin vermez.

Rüçhanın koşulları ve hukuki etkisi hakkında patent başvurusunda rüçhan hakkı ve öncelik tarihi ayrıca değerlendirilmelidir.

3. Koruma süresi faydalı model rejimine göre belirlenir

SMK m.101/1 uyarınca patentin koruma süresi başvuru tarihinden itibaren yirmi yıl, faydalı modelin koruma süresi ise başvuru tarihinden itibaren on yıldır. Bu süreler uzatılamaz.

Dönüşümde önceki başvuru tarihi korunduğu için faydalı modelin on yıllık koruma süresi dönüşüm kararının verildiği tarihten itibaren yeniden başlamaz.

Bu husus özellikle patent başvurusunun uzun süredir devam ettiği dosyalarda önemlidir. Başvuru tarihinden itibaren geçen dönem, faydalı modelin kalan koruma süresi değerlendirilirken dikkate alınmalıdır.

4. Dönüşüm kararı belirli hâllerde Bültende yayımlanır

SMK m.104/3 uyarınca başvurunun daha önce yayımlanmış olması hâlinde dönüşümün kabulüne ilişkin Kurum kararı Bültende yayımlanır.

Bu yayım, dönüşüm işleminin kabul edildiğine ilişkindir. Tek başına faydalı model hakkının verilmiş olduğu anlamına gelmez. Faydalı modelin verilmesi, ilgili araştırma ve değerlendirme sürecinin tamamlanmasına bağlıdır.

5. Yeniden dönüşüm yapılamaz

SMK m.104/5, dönüştürülmüş başvurular için yapılan yeniden dönüştürme taleplerinin işleme alınmayacağını düzenler.

Bu nedenle patent başvurusundan faydalı modele geçiş kabul edildikten sonra aynı başvurunun yeniden patente dönüştürülmesi talebi bu hüküm kapsamında işleme alınmaz.

Buna karşılık gerekli şartların tamamlanmaması nedeniyle ilk dönüşüm talebinin yapılmamış sayılması farklıdır. Böyle bir durumda başvuru patent olarak işlem görmeye devam eder. Bunun yeni bir dönüşüm olanağı sağlayıp sağlamayacağı, başvurunun mevcut aşaması ve geçerli süreler dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

6. Dönüşüm çifte koruma elde etme yöntemi değildir

Dönüşüm, aynı kapsam için hem patent hem faydalı model verilmesini sağlamak üzere iki bağımsız koruma oluşturmaz. SMK m.145/2, aynı kişiye veya halefine aynı buluş konusunda, aynı koruma kapsamıyla birbirinden bağımsız birden fazla patent ya da faydalı model veya her iki belgenin birlikte verilmesini sınırlandırır.

Bu yasağın kapsamı ve farklı başvurular arasındaki etkisi, aynı buluş için patent ve faydalı modelde çifte koruma konusunun bağımsız inceleme alanıdır.

Patentten Faydalı Modele Dönüşüm İçin Somut Örnek

Bir işletmenin, makine parçalarının bağlantısını kolaylaştıran yeni bir mekanik kilitleme düzeni geliştirdiğini ve bu düzenin yapısal özellikleri için patent başvurusu yaptığını varsayalım.

Patent incelemesinde, düzenin bilinen teknikten hareketle ilgili teknik alandaki uzman için aşikâr olduğu yönünde olumsuz değerlendirme yapılmış olsun.

Bu durumda işletme açısından aşağıdaki hukuki değerlendirmeler önem kazanır:

• Başvuru hâlen işlemde midir ve dönüşüm için son süre geçmemiş midir?
• Başlangıçtaki tarifname, kilitleme düzeninin teknik yapısını yeterince açıklıyor mu?
• Düzenin istemlerde tanımlanan teknik özellikleri, faydalı model bakımından yenilik şartını karşılıyor mu?
• Buluş sanayiye uygulanabilir nitelikte midir?
• Koruma istenen konu, SMK m.142/3’te sayılan istisnaların dışında mıdır?
• Gerekli belgelerin ve araştırma talebinin süresinde tamamlanması mümkün müdür?

Bu soruların uygun şekilde karşılanması hâlinde dönüşüm, başvurunun faydalı model rejiminde değerlendirilmesi için hukuken kullanılabilecek bir yol olabilir. Buna rağmen faydalı modelin verileceği önceden garanti edilemez.

Örneği değiştirelim: Başvuru yalnızca yeni bir üretim yöntemine ilişkin olsun. SMK m.142/3 uyarınca usuller faydalı modelle korunamadığından, sadece buluş basamağı şartının aranmaması dönüşümü uygun bir çözüm hâline getirmez. Başlangıçta açıklanmamış yeni bir ürünün sonradan eklenmesi de başvuru kapsamı bakımından ayrıca hukuki engel oluşturur.

Dönüşüm Öncesinde Hangi Belgeler ve Kayıtlar İncelenmelidir?

Dönüşümün uygunluğunu değerlendirmek yalnız teknik fikir üzerinde yapılan genel bir incelemeyle sınırlı değildir. Başvurunun usulî geçmişi de sonucu belirleyebilir.

Özellikle şu belgeler önemlidir:

• İlk başvuru belgeleri: Tarifname, istemler, özet ve varsa resimler.
• Başvuru ve rüçhan bilgileri: İlk başvuru tarihi, varsa geçerli rüçhan talebi ve ilgili belgeler.
• Araştırma raporu: Önceki teknik belgeleri ve buluşun hangi teknik özelliklerinin tartışıldığını gösteren rapor.
• İnceleme bildirimleri: Olumsuz görüşlerin dayanakları, bunların bildirim tarihleri ve cevap süreleri.
• Başvuru sahibinin cevapları: Daha önce sunulan görüşler ve istem veya tarifname değişiklikleri.
• Elektronik işlem kayıtları: Dönüşüm talebi, Kurum bildirimi, gerekli belge sunumları ve ücret ödemelerine ilişkin kayıtlar.

Patent araştırma raporunun teknik anlamda değerlendirilmesi, patent araştırma raporu konusuyla bağlantılıdır. Dönüşüm bakımından ise bu raporun özellikle yeni koruma türünün şartlarını karşılamaya elverişli olup olmadığı üzerinde durulmalıdır.

Dönüşüm Sürecinde Karşılaşılabilecek Hukuki Hatalar

Yenilik eksikliğini yalnız buluş basamağı sorunu sanmak

Patent için olumsuz değerlendirilen her buluş faydalı modelle korunamaz. Yenilik bulunmuyorsa buluş basamağı şartının aranmaması tek başına yeterli olmaz. Bu ayrım patentlenebilirlik şartları bakımından da temel önemdedir.

Dönüşümü, kesinleşmiş ret kararına karşı olağan bir başvuru yolu gibi görmek

Dönüşüm devam eden başvurular için öngörülmüştür. Patent başvurusuna ilişkin ret kararı, inceleme bildirimi ve dönüşüm talebi aynı işlem değildir. İşlemin hangi aşamada bulunduğu belirlenmeden dönüşümün kullanılabileceği kabul edilmemelidir.

Korunamayacak konular için faydalı model talep etmek

Başlangıçta patent başvurusuna konu edilmiş olması, buluşun faydalı model için de uygun olduğu anlamına gelmez. Özellikle usul buluşları ile SMK m.142/3’teki diğer koruma dışı konular dönüşüm kararında belirleyicidir.

Başvurunun kapsamını genişletmek

Patent aşamasında açıklanmamış yeni teknik özelliklerin dönüşüm sırasında eklenmesi, başvurunun ilk kapsamının aşılması sorununa yol açabilir. İstem değişikliklerinin dayanağı, başlangıçtaki belgelerde gösterilebilmelidir.

Kurum bildiriminden sonraki bir aylık süreyi kaçırmak

Dönüşüm talebinin süresinde yapılmış olması tek başına işlemin tamamlandığını göstermez. Kurumun bildirdiği araştırma talebi, ücret ve gerekli belgeler bakımından bir aylık süreye uyulmaması, dönüşüm talebinin yapılmamış sayılmasına neden olur.

Patentten Faydalı Modele Dönüşüm Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Patent başvurusu faydalı modele her aşamada dönüştürülebilir mi?

Hayır. Dönüşüm işlemleri devam eden patent başvuruları için mümkündür. Yönetmelik m.112/1 uyarınca talep, en geç patent incelemesi kapsamında yapılan son bildirime cevap için tanınan üç aylık sürenin bitimine kadar yapılabilir. Başvurunun sona ermesi veya ilgili sürenin geçirilmesi dönüşüme engel oluşturabilir.

2. Patent incelemesinde buluş basamağı bulunmazsa faydalı model kesin olarak verilir mi?

Hayır. Faydalı model bakımından buluş basamağı aranmasa da yenilik, sanayiye uygulanabilirlik, yeterli açıklama ve korunabilir konu şartları karşılanmalıdır. Kurum ayrıca araştırma ve değerlendirme işlemlerini yürütür.

3. Dönüşüm yapıldığında ilk patent başvuru tarihi değişir mi?

Hayır. Dönüşümde önceki başvuru tarihi korunur. Başvuruda geçerli biçimde talep edilmiş bir rüçhan hakkı varsa SMK m.104/4 uyarınca aynı rüçhan hakkı dönüştürülmüş başvuru için de tanınır.

4. Patent için araştırma raporu hazırlanmışsa yeniden ücret ödenir mi?

Dönüşüm işleminde araştırma talebi ve ilgili ücret yükümlülüğü bulunmaktadır. Yönetmelik m.112/3, önceden araştırma raporu düzenlenmiş ve düzenlenmemiş başvurular için uygulanacak ücretleri ayrı ele alır. Somut tutar, ilgili ücret tarifesine göre belirlenir.

5. Dönüşüm sonrasında tekrar patent başvurusuna dönmek mümkün müdür?

SMK m.104/5 uyarınca dönüştürülmüş başvurular için yapılan yeniden dönüştürme talepleri işleme alınmaz. Bu nedenle kabul edilmiş dönüşümün, aynı başvurunun yeniden patente dönüştürülmesi yoluyla geri alınabileceği varsayılmamalıdır.

6. Dönüşüm işlemiyle faydalı modelin on yıllık koruma süresi yeniden mi başlar?

Hayır. Faydalı modelin koruma süresi SMK m.101/1 uyarınca başvuru tarihinden itibaren on yıldır. Dönüşümde önceki başvuru tarihi korunduğundan on yıllık süre dönüşüm kararından itibaren yeniden hesaplanmaz.

7. Patentten faydalı modele dönüşüm için yeni tarifname hazırlanması gerekir mi?

Her dosyada tamamen yeni bir tarifname hazırlanması zorunlu değildir. Ancak faydalı model korumasına uygun değişiklikler yapılmışsa ilgili belgelerin sunulması gerekebilir. Değişiklikler hiçbir durumda ilk başvurunun teknik açıklamasının kapsamını aşmamalıdır. Kurumun somut bildiriminde istenen belgeler esas alınmalıdır.

Sonuç

Patent başvurusunun faydalı modele dönüştürülmesi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.104 ve ilgili uygulama yönetmeliği hükümleri çerçevesinde kullanılan özel bir başvuru işlemidir. Bu yol, özellikle patentte buluş basamağı yönünden sorun bulunan fakat faydalı modelin yenilik, sanayiye uygulanabilirlik ve korunabilir konu şartlarını karşılayabilecek buluşlar açısından değerlendirilebilir.

Dönüşüm kararında belirleyici olan yalnız patent ile faydalı model arasındaki şart farkı değildir. Başvurunun devam ediyor olması, dönüşüm talebinin son süresinin geçirilmemesi, Kurum bildirimi üzerine gerekli belgelerin ve araştırma talebinin tamamlanması, teknik içeriğin ilk başvuru kapsamını aşmaması ve dönüşümün koruma süresine etkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Başvuru tarihi ve varsa rüçhan hakkı korunmasına rağmen dönüşüm kendiliğinden faydalı model verilmesini sağlamaz; faydalı modelin verilmesi ilgili araştırma ve değerlendirme sürecine bağlıdır. Patent başvurusunun hukuki durumunun, dönüşüm şartlarının ve uygulanabilecek koruma yöntemlerinin somut dosya üzerinden değerlendirilmesi için patent hukuku alanında hukuki danışmanlık ve başvuru işlemleri kapsamında destek alınabilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer