Patent Başvuru Süreci: Gerekli Belgeler ve Aşamalar

Patent başvuru süreci, buluşun teknik özelliklerini açıklayan belgelerin Türk Patent ve Marka Kurumuna (TÜRKPATENT) sunulmasıyla başlar; başvuru tarihinin kesinleşmesi, şekli inceleme, araştırma, yayım ve esas yönünden inceleme aşamalarıyla devam eder. Türkiye’de patent başvurusu için başvuru formu, tarifname, istemler, özet, gerekiyorsa teknik resimler ve başvuru ücretine ilişkin bilgi hazırlanmalıdır. Ancak patent başvurusunun yapılması, patentin verildiği veya buluşun patentlenebilir bulunduğu anlamına gelmez. Patentin verilmesi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nda öngörülen koşulların TÜRKPATENT tarafından değerlendirilmesine bağlıdır.

Patent başvuru sürecinde en önemli hukuki ayrımlardan biri, başvuru tarihinin kesinleşmesi için gereken asgari unsurlar ile başvurunun bütün belgeleriyle tamamlanması için gereken unsurlar arasındadır. Başvuru tarihi, sonraki teknik ve hukuki değerlendirmelerde önem taşıdığından belgelerin içeriği, başvuru hakkı ve işlemlere ilişkin süreler birlikte ele alınmalıdır.

Patent Başvurusu Nedir ve Nereye Yapılır?

Patent başvurusu, teknik nitelikteki bir buluş için kanuni koruma talep edilmesi amacıyla TÜRKPATENT nezdinde başlatılan idari işlemdir. Başvurunun amacı yalnızca bir ürünün veya fikrin kayda geçirilmesi değildir. Başvuru sahibinin korunmasını istediği teknik çözümün açıklanması ve bu çözümün patent verilebilirlik şartları yönünden incelenmesidir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 82. ve 83. maddeleri uyarınca patent verilebilirlik değerlendirmesinde buluşun niteliği, yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik dikkate alınır. Başvurunun usulüne uygun biçimde yapılmış olması, bu maddi şartların da sağlandığını göstermez.

Bu şartların ayrıntılı değerlendirilmesi patentlenebilirlik şartları konusunda ayrıca ele alınmaktadır.

Başvuru mercii ve elektronik işlem sistemi

Türkiye’de ulusal patent başvuruları TÜRKPATENT’in Elektronik Patent Araştırma ve Takip Sistemi (EPATS) üzerinden elektronik ortamda yürütülür. Başvurular doğrudan başvuru sahibi tarafından veya Kurum nezdinde temsil yetkisine sahip patent vekili aracılığıyla gerçekleştirilebilir. Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayan kişiler bakımından temsil ve bildirim kuralları ayrıca değerlendirilmelidir.

Elektronik başvuru sırasında başvuru türü seçilir, başvuru sahibi ve buluşçu bilgileri girilir, gerekli teknik belgeler sunulur ve ilgili ücret işlemleri yerine getirilir. TÜRKPATENT’in Patent Başvuru Kılavuzu, elektronik işlemlerin uygulanmasına ilişkin tamamlayıcı bilgi sağlar.

Patent başvurusunu kim yapabilir?

Patent başvurusu yapma hakkı, kural olarak buluşu gerçekleştiren kişiye veya bu hakkı hukuken kazanmış kişiye aittir. Bununla birlikte buluşçu ile patent başvuru sahibi her zaman aynı kişi değildir.

Örneğin bir mühendis tarafından gerçekleştirilen buluş için, uygulanabilir çalışan buluşları hükümleri veya geçerli bir hak kazanımı nedeniyle şirket başvuru sahibi olabilir. Bu durumda buluşçunun kimliği ile başvuru sahibinin hakkı hangi hukuki nedenle elde ettiği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

SMK m.90/5 gereğince buluşçu başvuruda belirtilir. Başvuru sahibinin buluşçu olmaması veya buluşçuların yalnızca bir kısmından oluşması durumunda, başvuru hakkının ne şekilde elde edildiğinin açıklanması gerekir. Buluşçu, adının gizli tutulmasını da talep edebilir.

Buluşçu, başvuru sahibi ve patent sahibinin hukuki konumları arasındaki ayrım, patent hakkının kime ait olduğu konusuyla bağlantılıdır.

Patent Başvurusu Öncesinde Neler Hazırlanmalıdır?

Başvuru öncesi hazırlığın amacı, buluşun teknik özelliklerini belirlemek ve başvuru dosyasının hukuken tutarlı biçimde hazırlanmasını sağlamaktır. Bu aşamada özellikle buluşun kamuya açıklanma durumu, önceki teknik ve başvuru hakkının kaynağı önem taşır.

1. Buluşun kamuya açıklanma durumunun kontrolü

Patent başvurusundan önce buluşun fuarda gösterilmesi, internette yayımlanması, teknik makalede açıklanması veya üçüncü kişilere gizlilik yükümlülüğü bulunmaksızın aktarılması yenilik değerlendirmesi bakımından risk oluşturabilir.

Bu nedenle başvuru yapılmadan önce buluşun hangi tarihlerde, kimlere ve hangi kapsamda açıklandığı belirlenmelidir. Gizlilik sözleşmeleri, Ar-Ge kayıtları, sunumlar ve teknik yazışmalar değerlendirmeye alınabilir.

Başvuru öncesi buluşun korunması ve önceki açıklamaların yeniliğe etkisi, farklı hukuki sorunlar oluşturduğundan ayrı incelenmelidir.

2. Önceki teknik araştırması

Başvuru öncesinde ulusal ve uluslararası patent veri tabanlarında benzer teknik çözümlerin araştırılması, başvuru dosyasının hazırlanmasına yardımcı olur. Araştırmada yalnız ürün adı değil; buluşun teknik işlevi, bileşenleri, çalışma yöntemi ve çözmeyi amaçladığı problem dikkate alınmalıdır.

Ön araştırma, başvuru sahibinin teknik durum hakkında bilgi edinmesini sağlar. Ancak olumlu bir ön araştırma sonucu, TÜRKPATENT’in daha sonra düzenleyeceği araştırma veya inceleme raporunun olumlu olacağını garanti etmez.

Başvuru öncesindeki bu çalışma ile Kurumun resmi araştırma raporu farklı işlemlerdir. İlk aşamanın yöntemi patent araştırmasının yapılması başlıklı içerikte incelenmektedir.

3. Buluşun teknik içeriğinin belirlenmesi

Başvurunun hazırlanmasında kullanılabilecek teknik kayıtlar arasında aşağıdakiler bulunabilir:

• Buluşun çözmeyi amaçladığı teknik problemi açıklayan notlar.
• Prototip ve deney sonuçları.
• Ürün bileşenleri, sistem mimarisi veya üretim yöntemi açıklamaları.
• Teknik çizimler, akış şemaları ve ölçüm verileri.
• Bilinen çözümlerle karşılaştırmaya elverişli teknik bilgiler.
• Buluşçuların katkılarını ve geliştirme sürecini gösteren kayıtlar.

Bu belgelerin tamamı her patent başvurusunda Kuruma sunulması zorunlu belgeler değildir. Ancak teknik dosyanın oluşturulmasında ve gerektiğinde hak sahipliğinin açıklanmasında yararlı olabilirler.

Patent Başvurusu İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Patent başvurusunun temel unsurları SMK m.90/1’de düzenlenmiştir. Bu düzenleme, başvuru dosyasının içermesi gereken belgeleri belirler.

Teknik resimlerin gerekliliği buluşun niteliği ve tarifname veya istemlerde bunlara atıf yapılıp yapılmadığına göre değerlendirilir. Fotoğraf, ürün kataloğu veya ticari tanıtım dosyası sunulması, teknik açıklama ve istemlerin yerini kendiliğinden tutmaz.

Her başvuruda bulunmayan ek bilgi ve belgeler

Başvurunun niteliğine göre temel belgelere ilave bilgi veya işlem gerekebilir:

• Rüçhan hakkı: Önceki başvuruya dayanılıyorsa rüçhan bilgileri, talebi ve gerekli belgeler.
• Başvuru hakkının kazanılması: Başvuru sahibi buluşçu değilse hakkın nasıl edinildiğine ilişkin açıklama.
• Birden fazla buluşçu: Buluşçuların kimlik ve iletişim bilgileri ile gerektiğinde adın gizli tutulması talebi.
• Genetik kaynak: Buluşun genetik kaynağa veya bununla bağlantılı geleneksel bilgiye dayanması halinde ilgili kaynağın nereden alındığına ilişkin açıklama.
• Önceki başvuruya atıf: Başvuru tarihinin kesinleşmesi için tarifname yerine önceki başvuruya atıf yapılıyorsa ilgili başvurunun tanımlayıcı bilgileri ve sonradan sunulması gereken belgeler.
• Özel teknik içerik: Biyolojik materyal veya gen dizisi içeren buluşlarda uygulanabilir özel açıklama ve tevdi kuralları.

Rüçhan hakkının doğması, talep edilmesi ve belgelendirilmesi patent rüçhan hakkı kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Tarifname, İstemler, Özet ve Teknik Resimler Nasıl Hazırlanır?

Patent başvurusunda belgelerin yalnızca mevcut olması yeterli değildir. Belgelerin birbirleriyle tutarlı olması ve buluşun teknik içeriğini anlaşılır biçimde ortaya koyması gerekir.

Tarifname: Buluşun teknik açıklaması

SMK m.92/1 uyarınca buluş, ilgili teknik alanda uzman kişinin buluşu uygulayabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak açıklanmalıdır.

Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.75, kural olarak tarifnamede şu bölümlerin bulunmasını öngörür:

1. Buluş başlığı: Teknik geliştirmeyi kısa biçimde tanımlayan başlık.
2. Teknik alan: Buluşun ait olduğu teknik faaliyet alanı.
3. Tekniğin bilinen durumu: Başvuru sahibinin bildiği ilgili önceki çözümler.
4. Teknik problem: Buluşun çözmeyi amaçladığı sorun.
5. Resimlerin açıklanması: Varsa çizimlerin ve referans işaretlerinin tanımlanması.
6. Buluşun açıklanması: Teknik çözümün ve uygulanma biçiminin ayrıntılı anlatımı.
7. Sanayiye uygulanma biçimi: Buluşun ne şekilde kullanılabileceğinin veya gerçekleştirilebileceğinin açıklanması.

Yönetmelik, buluşun doğası gereği farklı anlatımın daha uygun olduğu durumları ayrıca dikkate alır. Bu nedenle tarifnamenin yapısı teknik alanın özellikleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Tarifname, yalnızca buluşun faydalarını anlatan bir pazarlama metni değildir. Örneğin “enerji tasarrufu sağlayan yeni sistem” ifadesi tek başına sistemin hangi teknik düzenek ve çalışma yöntemiyle bu sonucu elde ettiğini açıklamaz.

Tarifnamenin hukuken yeterli açıklama içerip içermediği, patentte yeterli açıklama şartı bakımından ayrıca önem taşır.

İstemler: Korunması talep edilen teknik özellikler

İstemler, patent başvurusunda korunması istenilen teknik konuyu tanımlar. SMK m.92/4 gereğince istemler açık ve öz olmalı, tarifnameye dayanmalı ve tarifnamede açıklanan buluşun kapsamını aşmamalıdır.

Yönetmelik m.76 uyarınca istemler, korunması istenilen buluş konusunun teknik özelliklerini belirtir. Birden fazla istem varsa bunlar numaralandırılır ve her istem tek cümle halinde yazılır.

Örneğin bir sensör sistemine ilişkin başvuruda yalnızca “yüksek doğruluklu sensör” denilmesi, teknik çözümü tanımlamak bakımından yeterli olmayabilir. Sensörün hangi parçalar veya işlemler aracılığıyla ölçümü gerçekleştirdiği ve bu düzenlemenin teknik özellikleri belirlenmelidir.

İstemler ile tarifname arasındaki uyumsuzluk, daha sonraki inceleme aşamalarında sorun oluşturabilir. İstemlerin hukuki koruma sınırına etkisi, patent istemlerinin koruma kapsamı konusunda açıklanmaktadır.

Teknik resimler

Teknik resimler, buluşun yapısını veya çalışma biçimini açıklamaya yardımcı olur. Makine parçaları, elektrik devreleri, sistem bileşenleri ve yöntem akışları uygun teknik gösterimlerle anlatılabilir.

Yönetmelik m.77 uyarınca resimlerin teknik çizim kurallarına uygun hazırlanması gerekir. Akış şemaları ve diyagramlar bu kapsamda kullanılabilir. Fotoğraflar ise kural olarak teknik resim yerine geçmez; Yönetmelikte belirlenen istisnai durumlar saklıdır.

Tarifname ile teknik resimlerdeki referans işaretlerinin birbiriyle uyumlu olması önemlidir. Resimde gösterilen bir parçanın tarifnamede farklı bir unsur olarak açıklanması, buluşun anlaşılmasını güçleştirebilir.

Özet

Özet, buluşun teknik alanını, çözmeyi amaçladığı problemi, temel çözümünü ve kullanımını kısa biçimde açıklamalıdır. Yönetmelik m.78 uyarınca tercihen 150 kelimeyi aşmayan bir özet hazırlanır.

SMK m.92/5 gereğince özet yalnızca teknik bilgi verme amacını taşır. Patent korumasının kapsamı özet üzerinden belirlenmez. Dolayısıyla özetin başarılı hazırlanması, eksik tarifnameyi veya belirsiz istemleri telafi etmez.

TÜRKPATENT Üzerinden Patent Başvurusu Nasıl Yapılır?

Ulusal patent başvurusunun elektronik ortamda yapılması, teknik ve idari bilgilerin TÜRKPATENT sistemine sunulmasını gerektirir. Genel işlem akışı şöyledir:

1. EPATS sistemine giriş: Başvuru sahibi veya yetkili temsilci, elektronik kimlik doğrulamasıyla sisteme erişir.
2. Başvuru türünün seçilmesi: Patent başvurusu işlemine başlanır. Patent ve faydalı model başvuru türleri karıştırılmamalıdır.
3. Başvuru sahibi bilgilerinin girilmesi: Gerçek veya tüzel kişi bilgileri ve iletişim adresleri belirtilir.
4. Buluşçu ve hak sahipliği bilgilerinin girilmesi: Buluşçu veya buluşçular ile başvuru hakkının edinilmesine ilişkin gerekli beyanlar sunulur.
5. Buluş başlığı ve özel bilgilerin tamamlanması: Varsa rüçhan, vekil ve özel başvuru bilgileri belirtilir.
6. Teknik belgelerin yüklenmesi: Tarifname, istemler, özet ve gerekli teknik resimler uygun biçimde sisteme eklenir.
7. Başvuru ve ücret işlemlerinin tamamlanması: İşlem sistem üzerinden gönderilir, ilgili ücretler kanuni sürelerde ödenir.
8. Başvuru kayıtlarının saklanması: Başvuru numarası, tarih bilgileri, yüklenen belge sürümleri ve elektronik işlem kayıtları muhafaza edilir.

Elektronik sistemin işlem adları ve ekran düzeni Kurum tarafından değiştirilebilir. Başvuru işleminde esas alınması gereken hukuki koşullar ise SMK ve ilgili Yönetmelik hükümleridir.

Önemli: Başvuru ekranlarının doldurulmuş olması ile başvurunun hukuken işleme alınması aynı şey değildir. Başvuru tarihinin kesinleşmesi bakımından SMK m.90/3’teki asgari unsurların Kuruma sunulmuş olması gerekir.

Patent Başvuru Tarihi Nasıl Kesinleşir?

SMK m.90/3, patent başvuru tarihinin kesinleşmesi için üç temel unsur arar:

1. Patent verilmesinin talep edilmesi.
2. Başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgilerinin sunulması.
3. Türkçe veya Kanunun izin verdiği yabancı dillerden biriyle yazılmış tarifnamenin ya da önceki bir başvuruya yapılan usulüne uygun atfın sunulması.

Bu unsurların tamamının TÜRKPATENT’e verildiği tarih, başvuru tarihi olarak kesinleşir. Unsurlardan birinin bulunmaması halinde SMK m.95/1 gereğince başvuru işleme alınmaz.

Burada başvuru tarihinin kesinleşmesi ile patent başvurusunun tüm şekli şartlarının yerine getirilmesi arasındaki fark belirleyicidir.

Asgari unsurlarla başvuru yapılabilmesi, eksik teknik içeriğin ileride sınırsız biçimde eklenebileceği anlamına gelmez. Başvuru tarihinin korunması amaçlanırken ilk dosyada buluşun yeterli teknik açıklamasının bulunmaması, sonraki aşamalarda giderilemeyen hukuki sakıncalar doğurabilir.

Patent Başvurusunda Eksik Belgeler Sonradan Tamamlanabilir mi?

Evet, ancak bütün eksiklikler aynı hukuki rejime tabi değildir. Başvuru tarihini oluşturan zorunlu unsurların yokluğu ile işleme alınmış başvurunun tamamlayıcı unsurlarındaki eksiklikler birbirinden ayrılmalıdır.

Başvuru tarihinden itibaren iki aylık süre

SMK m.95/2 ve Uygulama Yönetmeliği m.72 uyarınca, asgari unsurları mevcut olduğu için işleme alınan bir başvuruda eksik kalan belirli unsurların, herhangi bir bildirim beklenmeksizin başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde tamamlanması gerekir.

Bu kapsama, somut dosyanın durumuna göre, eksik başvuru formu bilgileri, istemler, atıf yapılan resimler, özet ve başvuru ücreti bilgisi girebilir.

Ayrıca Kanunun izin verdiği yabancı dillerde sunulan başvuru unsurlarının Türkçe çevirileri de aynı kanuni süre içerisinde sunulmalıdır. Yönetmelikte çevirinin yabancı dildeki metinle aynı olduğuna ilişkin beyan ve önceki başvuruya atıf halinde özel belge şartları düzenlenmiştir.

Bu yükümlülüklerin süresi içinde yerine getirilmemesi halinde başvuru geri çekilmiş sayılır.

Şekli incelemede bildirilen eksiklikler

Başvuru unsurları tamamlandıktan sonra TÜRKPATENT, SMK m.95/3 kapsamında şekli şartları inceler. Bu incelemede eksiklik bulunursa m.95/4 gereğince başvuru sahibinden bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde eksikliğin giderilmesi istenir.

Bu süre içinde gerekli düzeltme yapılmazsa başvuru reddedilir.

Dolayısıyla iki farklı sürenin başlangıcı ve hukuki sonucu karıştırılmamalıdır:

• SMK m.95/2 kapsamındaki eksikliklerde süre, başvuru tarihinden itibaren ve bildirime gerek olmaksızın işler.
• SMK m.95/4 kapsamındaki şekli eksikliklerde süre, Kurumun bildirimiyle başlar.

Başvuruya sonradan yeni teknik özellik eklenebilir mi?

Başvuru belgelerinin sonradan tamamlanması veya değiştirilmesi, ilk başvurunun kapsamını aşma serbestisi vermez. Başvuru sırasında açıklanmamış yeni bir teknik çözümün daha sonra aynı başvuruya eklenmesi, kapsam aşımı sorununa yol açabilir.

Bu nedenle başvuru dosyasının ilk teknik açıklaması korunması istenilen buluşu yeterince kapsamalıdır. Sonraki düzeltmelerin sınırı patent istem değişikliği ve kapsam aşımı hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.

Patent Başvuru Süreci Hangi Aşamalardan Oluşur?

6769 sayılı Kanun’un 95 ila 99. maddeleri, ulusal patent başvurusunun temel idari aşamalarını düzenler. Bu aşamalar farklı hukuki amaçlara sahiptir ve her aşamada aynı tür inceleme yapılmaz.

1. Şekli inceleme

TÜRKPATENT öncelikle başvuru dosyasının gerekli şekli şartları taşıyıp taşımadığını inceler.

Başvurunun şekli yönden uygun bulunması, buluşun yeni olduğu veya patent verilmesini gerektirdiği yönünde bir karar değildir. Şekli inceleme, başvurunun sonraki işlem aşamalarına geçebilmesi için gerekli usuli denetimdir.

2. Araştırma talebi ve araştırma raporu

SMK m.96/1 uyarınca başvuru sahibi, başvuruyla birlikte veya başvuru tarihinden itibaren on iki ay içinde gerekli ücreti ödeyerek araştırma talebinde bulunur. Kanunun Cumhurbaşkanına tanıdığı süreyi indirme yetkisine ilişkin hüküm saklıdır.

Kanuni süre içerisinde araştırma talebinde bulunulmaması halinde başvuru geri çekilmiş sayılır.

Araştırma raporu, buluşla ilgili tekniğin bilinen durumunun değerlendirilmesinde kullanılabilecek belgelerin belirlenmesine hizmet eder. Başvuru sahibi bu raporu, sonraki inceleme aşamasında karşılaşabileceği teknik ve hukuki değerlendirmeler açısından dikkate almalıdır.

Raporun içeriği, teknik belgelerin etkisi ve değerlendirme yöntemi patent araştırma raporu başlıklı makalede ayrıca incelenmektedir.

SMK m.96/3’te düzenlenen durumlarda, başvurunun konusu veya açıklamanın yetersizliği nedeniyle araştırma raporu düzenlenemeyebilir. Bu halde Kanunda öngörülen bildirim, itiraz veya değişiklik işlemleri ve bunların süreleri ayrıca uygulanır.

3. Patent başvurusunun yayımlanması

SMK m.97/1 uyarınca patent başvurusu, başvuru veya varsa rüçhan tarihinden itibaren on sekiz aylık sürenin dolmasıyla Bültende yayımlanır. Başvuru sahibi bu süre dolmadan erken yayım talebinde de bulunabilir.

Yayım, başvurunun üçüncü kişiler tarafından görülebilmesi ve kanunda öngörülen hukuki sonuçların doğabilmesi açısından önemlidir.

Başvurunun yayımlanmasıyla üçüncü kişiler, patent verilebilirliğe ilişkin görüşlerini Kuruma sunabilir. Ancak bu görüş sunma imkânı, başvurunun bu aşamasında üçüncü kişileri Kurum nezdindeki işlemlere taraf haline getirmez.

Başvurunun yayımlanması ve geçici korumanın hukuki sonuçları patent başvurusunun yayımlanması kapsamında ayrıca açıklanmaktadır.

4. İnceleme talebi

SMK m.98/1 uyarınca başvuru sahibi, araştırma raporunun bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde gerekli ücreti ödeyerek inceleme talebinde bulunmalıdır. Aksi halde başvuru geri çekilmiş sayılır.

İnceleme aşamasında TÜRKPATENT, başvurunun ve buluşun Kanun hükümlerine uygunluğunu değerlendirir. Teknik belgeler, istemler, önceki teknik ve patent verilebilirlik koşulları bu değerlendirmenin konusunu oluşturur.

SMK m.98/3 uyarınca gerekli görüldüğünde başvuru sahibine görüş sunması veya başvurunun kapsamını aşmayacak değişiklikler yapması için bildirim gönderilir. Bu kapsamda yapılabilecek bildirim sayısı Kanun tarafından sınırlandırılmıştır.

İnceleme raporuna verilen teknik cevapların hazırlanması, patent inceleme raporuna cevap konusunun kapsamındadır.

5. Patentin verilmesi veya başvurunun reddi

İnceleme sonucunda başvurunun ve buluşun Kanuna uygun olduğunun tespit edilmesi halinde SMK m.98/5 gereğince patentin verilmesine karar verilir. Bu karar başvuru sahibine bildirilir; karar ve patent Bültende yayımlanır.

Bazı durumlarda patentin verilebilmesi için başvuruda değişiklik yapılması gerekli görülebilir. SMK m.98/6 uyarınca bu amaçla yapılan bildirimde iki aylık değişiklik süresi öngörülmüştür. İstenen değişikliklerin yapılmaması veya kabul edilmemesi halinde Kanunda belirtilen geri çekilmiş sayılma sonucu doğar.

İnceleme sonucunda başvurunun ve buluşun Kanuna uygun bulunmaması halinde ise SMK m.98/8 gereğince başvuru reddedilir.

Patentin verilmesine ilişkin yayım sonrasında, talep edilmesi ve belge düzenleme ücretinin ödenmesi halinde patent belgesi düzenlenir. Bu belge düzenleme işlemi ile patent verilmesi kararı birbirinden ayrıdır.

SMK m.98/9 uyarınca patent verilmiş olması, patentin geçerliliği ve yararlılığı konusunda Kurum tarafından garanti verilmesi anlamına gelmez.

6. Patentin verilmesinden sonra itiraz

Patent verilmesi kararının yayımlanması, tüm hukuki tartışmaların sona erdiği anlamına gelmez.

SMK m.99/1 uyarınca üçüncü kişiler, patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasından itibaren altı ay içinde Kanunda öngörülen gerekçelerle ve gerekli ücreti ödeyerek itiraz edebilir.

Bu işlem, başvurunun yayımından sonra görüş sunulmasından farklıdır. Patentin verilmesine yönelik itirazın şartları ve gerekçeleri patent verilmesine itiraz başlıklı makalede incelenmektedir.

Başvurunun reddine veya diğer Kurum kararlarına karşı başvurulabilecek hukuki yollar bakımından ise kararın türü, bildirimi ve uygulanabilir itiraz hükümleri dikkate alınmalıdır. Patent ret kararına itiraz konusu, başvuru prosedüründen ayrı değerlendirilir.

Patent Başvurusunda Önemli Süreler Nelerdir?

Patent başvurusundaki sürelerin yalnızca uzunlukları değil, hangi olaydan itibaren işlemeye başladıkları da önemlidir. Aşağıdaki tablo, ulusal patent başvurusunun temel sürelerini özetlemektedir.

Tabloda belirtilen süreler ilgili kanuni işlem bakımından geçerlidir. Bölünmüş başvurular, özel başvuru türleri, rüçhan işlemleri ve farklı Kurum bildirimleri bakımından uygulanabilecek özel hükümler ayrıca dikkate alınmalıdır.

Patent başvurusunun toplam sonuçlanma süresi için ise bu tablodan kesin bir takvim çıkarılamaz. Araştırma ve inceleme işlemlerinin süresi, dosyanın teknik niteliği, Kurumun değerlendirmesi ve yapılan bildirimler gibi etkenlere bağlıdır.

Patent Başvurusunda Sık Karşılaşılan Hatalar Nelerdir?

1. Teknik açıklamanın yetersiz hazırlanması

Buluşun yalnızca amacı veya beklenen faydası açıklanmış, teknik çözümü ise yeterince gösterilmemiş olabilir. Böyle bir dosyada sonradan ayrıntı eklenmesi, ilk başvurunun kapsamını aşma yasağı nedeniyle sınırlanabilir.

Bu nedenle teknik açıklamanın kapsamı, başvurunun en başında incelenmelidir.

2. Başvurunun yanlış hak sahibi adına yapılması

Buluşçu, işveren, ortak Ar-Ge tarafları veya hakları devralan kişiler arasında başvuru hakkının kime ait olduğu belirlenmeden işlem yapılması uyuşmazlık doğurabilir.

Başvuru formunda bir kişinin veya şirketin adının bulunması, o kişinin başvuru hakkını maddi hukuk bakımından mutlaka geçerli biçimde elde ettiğini göstermez.

3. Bildirim beklenerek kanuni sürenin kaçırılması

Özellikle SMK m.95/2 kapsamındaki eksikliklerin tamamlanması ve m.96/1 kapsamındaki araştırma talebi bakımından Kanun, bildirime gerek olmaksızın işleyen süreler öngörmektedir.

Bu işlemler için Kurumdan ayrıca hatırlatma geleceği varsayılarak hareket edilmesi, başvurunun geri çekilmiş sayılması sonucunu doğurabilir.

4. İstemler ile tarifnamenin uyuşmaması

İstemlerde tarifnamede yeterince açıklanmayan teknik özelliklere yer verilmesi, başvurunun değerlendirilmesini olumsuz etkileyebilir. Aynı şekilde tarifnamede açıklanan önemli bir teknik özelliğin korunması istenilen konu bakımından istemlere uygun şekilde yansıtılmaması da sorun oluşturabilir.

5. Resimlerin ve referans işaretlerinin tutarsız olması

Teknik resimler, tarifname ve istemlerle uyumlu olmalıdır. Bir parçanın resimde farklı, tarifnamede farklı numarayla gösterilmesi veya gerekli resimlerin sunulmaması şekli ve teknik inceleme bakımından sorun oluşturabilir.

6. Patent ile faydalı modelin aynı başvuru rejimi sanılması

Patent ve faydalı model, aynı teknik buluşun korunmasına ilişkin alternatif hukuki araçlar olabilir; ancak bunların verilebilirlik şartları ve idari inceleme süreçleri aynı değildir.

Faydalı model başvurularının kendine özgü usulü faydalı model başvuru süreci başlıklı makalede incelenmektedir.

Patent Başvuru Ücretleri ve Masraflar Nasıl Belirlenir?

Patent başvurusu tek bir ücretin ödenmesinden oluşan işlem değildir. Başvuru dosyasının hazırlanması ve idari işlemlerin yürütülmesi sırasında farklı maliyet kalemleri ortaya çıkabilir.

Başlıca maliyetler; başvuru ücreti, araştırma ücreti, inceleme ücreti, gerektiğinde rüçhan ve diğer işlem ücretleri, belge düzenleme ücreti ile yıllık ücretlerden oluşabilir. Teknik belge hazırlanması, çeviri ve temsil hizmetleri de somut başvuruya göre ayrı masraf oluşturabilir.

SMK m.101/2 uyarınca patent başvurusu veya patentin korunması için yıllık ücret yükümlülüğü de bulunmaktadır. Başvuru tarihi esas alınarak ikinci yılın sona erdiği tarihte ve devam eden yıllarda kanuni ödeme düzeni uygulanır.

Başvuru yapıldığı anda tüm koruma dönemi için tek bir ücret ödenmiş olduğu varsayılmamalıdır. Özellikle başvuru süresince yıllık ücretlerin takip edilmesi gerekir.

Yıllık ücretin ödenmemesinin hukuki sonuçları ve kanuni telafi imkânları patent yıllık ücretlerinin ödenmemesi konusunun kapsamındadır.

İdari ücret tutarları ilgili dönemde geçerli TÜRKPATENT ücret tarifesine göre belirlenir. Bu nedenle yalnızca önceki yıllara ait ücret tablolarıyla işlem yapılmamalıdır.

Örnek: Teknik Bir Sensör Sistemi İçin Patent Başvurusu

Bir şirketin, ortam koşullarına göre kendisini otomatik olarak kalibre edebilen yeni bir sensör sistemi geliştirdiği varsayılsın. Şirket, bu teknik çözüm için Türkiye’de patent başvurusunda bulunmak istemektedir.

Başvuru dosyasının hazırlanmasında şu ayrımlar önemlidir:

1. Buluşun belirlenmesi: Sensörün yalnızca ölçüm yapması değil, önceki teknikten ayrıldığı ileri sürülen kalibrasyon düzeni veya yöntemi açıklanır.
2. Hak sahipliğinin belirlenmesi: Sensörü geliştiren mühendislerin buluşçu sıfatı ile şirketin patent başvuru hakkının kaynağı birbirinden ayrılır.
3. Tarifnamenin hazırlanması: Sensör bileşenleri, ölçüm süreci ve kalibrasyon işleminin teknik olarak nasıl gerçekleştirildiği anlatılır.
4. İstemlerin hazırlanması: Korunması talep edilen teknik özellikler, tarifnamede açıklanan buluşa dayanacak biçimde tanımlanır.
5. Teknik resimlerin hazırlanması: Sistem bileşenleri ve uygun durumda işlem akışı, teknik gösterimlerle ortaya konulur.
6. Başvurunun sunulması: Gerekli bilgiler ve teknik belgeler EPATS üzerinden TÜRKPATENT’e iletilir.
7. Sonraki işlemler: Başvurunun şekli incelemesi, araştırma ve inceleme talepleri ile Kurum bildirimleri kanuni süreler içerisinde takip edilir.

Bu örnekte teknik açıklamanın ve başvuru hakkının doğru belirlenmesi, dosyanın hazırlanması bakımından gereklidir. Bununla birlikte sensörün patentlenebilir olup olmadığı, yalnızca bu anlatımdan hareketle belirlenemez. Önceki teknik ve patent verilebilirlik koşulları ayrıca incelenmelidir.

Ayrıca dosyada birbirinden bağımsız buluşlar bulunması halinde, tek başvuruda buluş bütünlüğü ve gerektiğinde bölünmüş başvuru kuralları gündeme gelebilir. Bu durum patent başvurusunun bölünmesi konusuyla ilgilidir.

Türkiye’de Patent Başvurusu Yapmak Yurt Dışında Koruma Sağlar mı?

Türkiye’de yapılan ulusal patent başvurusu, tek başına bütün ülkelerde patent koruması sağlamaz. Patent koruması ülkesellik ilkesi çerçevesinde değerlendirilir.

Başvuru sahibinin buluşunu başka ülkelerde koruma altına almak istemesi halinde, ilgili ülkelerde uygulanabilir ulusal, bölgesel veya uluslararası başvuru yolları ayrıca ele alınmalıdır. Türkiye’de yapılmış bir ilk başvuru, koşulları mevcutsa sonraki yabancı başvurular için rüçhan hakkına dayanak oluşturabilir.

Patent İşbirliği Antlaşması kapsamında PCT patent başvurusu ve korunacak ülkelerin belirlenmesine ilişkin yurt dışında patent koruması konuları, ulusal başvurunun usulünden ayrı değerlendirilmelidir.

Patent Başvuru Süreci Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Patent başvurusu yapmak için çalışan bir prototip gerekli midir?

Patent başvurusunda her durumda fiziksel bir prototipin Kuruma sunulması zorunlu değildir. Ancak buluşun, ilgili teknik alanda uzman kişi tarafından uygulanabilecek düzeyde açık ve tam olarak açıklanması gerekir. Prototip bulunmaması ile teknik açıklamanın yetersiz olması aynı hukuki durum değildir.

2. Patent başvurusu yalnızca tarifnameyle yapılabilir mi?

Başvuru tarihinin kesinleşmesi için SMK m.90/3’teki diğer asgari unsurlarla birlikte tarifname veya önceki başvuruya usulüne uygun atıf sunulması mümkündür. Ancak başvurunun diğer unsurlarının kanuni sürede tamamlanması gerekir. Bu yol, teknik açıklamanın sonradan serbestçe genişletilebileceği anlamına gelmez.

3. Patent başvurusu İngilizce yapılabilir mi?

SMK m.90/2, belirli yabancı dillerde başvuru unsurlarının sunulmasına imkân tanır. İngilizce bu kapsamda kullanılabilecek diller arasındadır. Bununla birlikte gerekli Türkçe çevirilerin ve ilgili beyanların başvuru tarihinden itibaren iki aylık sürede sunulması gerekir.

4. Başvuru ücretinin ödenmesi patent hakkının kazanılması için yeterli midir?

Hayır. Başvuru ücretinin ödenmesi, başvurunun gerekli unsurlarından yalnızca biridir. Patentin verilmesi için şekli işlemlerin tamamlanması ve başvurunun esas yönünden Kanuna uygun bulunması gerekir. Araştırma, inceleme ve yıllık ücret yükümlülükleri ayrıca gündeme gelir.

5. Patent başvurusu yapıldıktan sonra buluş değiştirilebilir mi?

Başvuru belgelerinde kanunen izin verilen değişiklikler yapılabilir. Ancak değişiklikler ilk başvurunun kapsamını aşamaz. Sonradan geliştirilen teknik çözümün ilk başvuruya eklenip eklenemeyeceği, başlangıçta açıklanan teknik içerikle karşılaştırılarak değerlendirilmelidir.

6. Patent başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Patent başvurularının tamamı için geçerli kesin bir sonuçlanma süresi bulunmaz. Kanunda belirli işlemler için süreler düzenlenmiş olmakla birlikte araştırma ve incelemenin tamamlanma zamanı, dosyanın niteliği ve Kurum işlemlerine göre değişebilir. On sekiz aylık olağan başvuru yayım süresi de patentin mutlaka bu sürede verileceği anlamına gelmez.

7. Başvuru reddedilirse buluş için yeniden patent başvurusu yapılabilir mi?

Yeni bir başvuru yapılması ilke olarak ayrı bir işlemdir. Ancak ilk başvurunun hukuki durumu, buluşun açıklanmış olup olmadığı, yenilik değerlendirmesi ve varsa rüçhan hakkının koşulları dikkate alınmalıdır. Önceki başvurunun reddedilmesi, aynı teknik içerik için yapılacak yeni başvurunun otomatik olarak eski başvuru tarihinden yararlanmasını sağlamaz.

Sonuç

Patent başvuru süreci, yalnızca başvuru formunun doldurulması ve teknik belgelerin yüklenmesinden ibaret değildir. Başvuru hakkının doğru belirlenmesi, tarifname ve istemlerin tutarlı hazırlanması, başvuru tarihinin usulüne uygun kesinleşmesi ve sonraki idari işlemlerin kanuni sürelerde yürütülmesi birbirini tamamlayan hukuki yükümlülüklerdir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 90, 92 ve 95 ila 98. maddeleri, ulusal patent başvurusunun temel hukuki çerçevesini oluşturur. Özellikle ilk başvurunun teknik içeriğindeki eksiklikler, sonradan yeni teknik madde ekleme yasağı nedeniyle önem kazanabilir. Araştırma ve inceleme taleplerinin süresinde yapılmaması ise başvurunun geri çekilmiş sayılması sonucunu doğurabilir.

Bu nedenle patent başvurusunun hazırlanmasında teknik açıklama, başvuru hakkı, belgelerin şekli ve sürelerin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Patent başvuruları ve bunlardan doğan hukuki uyuşmazlıkların değerlendirilmesine ilişkin daha geniş bilgiye patent hukuku ve patent avukatı hizmetleri sayfasından ulaşılabilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer